Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Cartagrafaíocht

Léarscáil iardheisceart Éireann
Tógáil léarscáileanna is cairteacha. Trí úsáid siombailí, litreoireachta is teicníochtaí scáthlínithe, léirítear sonraí mar gheall ar réigiún ar léarscáil (mar shampla, a rilíf, úsáid na talún, dlús an daonra) chun gur féidir eolas a fháil air. Faightear na sonraí seo ó fhoinsí éagsúla cosúil le suirbhéireacht, saothar allamuigh, is cianbhraiteacht. Den chuid is mó déantar cartagrafaíocht an lae inniu le cabhair ríomhairí, agus uathchartagrafaíocht i bhfeidhmeanna meitéareolaíochta is a leithéid.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# An tSeineagáil

| An tSeineagáil |
| --- |
| Senegaal (wo)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Le Lion rouge*  |
|  |
|

---

 |
| Mana | «Un Peuple, Un But, Une Foi» «One People, One Goal, One Faith» «Един народ, една цел, една вяра» «Un pueblo, un objetivo, una fe» «ߡߌ߬ߙߌ߲߬ߘߌ߬ ߞߋߟߋ߲߫ ߸ ߟߊ߬ߢߌߣߌ߲߫ ߞߋߟߋ߲߫ ߸ ߘߍ߲߬ߞߣߍ߬ߦߊ߬ ߞߋߟߋ߲߫» «Un poble, un objectiu, una fe» «Un bobl, un nod, un ffydd»  |
| Ainmnithe in ómós | Abhainn na Seineagáile  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Dacár  |
| Daonra |
| Iomlán | 16,876,720 (2021)  |
| • Dlús | 85.79 hab./km² |
| Déamainm | Seineagálach  |
| Teanga oifigiúil | an Fhraincis an Volaifis Badyara (en)  Balanta (en)   |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 196,722 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Atlantach  |
| Pointe is airde | Népin Cliff (en)  (531 m)  |
| Pointe is ísle | an tAigéan Atlantach (0 m)  |
| Ar theorainn le | an Mháratáin Guine Bissau an Ghaimbia an Ghuine Mailí Léig na nArabach  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | French West Africa (en) , Mali Federation (en)  agus French Community (en)   |
| Cruthú | 1960 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | córas uachtaránachta  |
| Comhlacht reachtach | National Assembly (en)   |
| • Uachtarán na Seineagáile  | Bassirou Diomaye Diakhar Faye (2024–)  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 27,569,136,728 $ (2021)  |
| Airgeadra | franc CFA Iarthar na hAfraice  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC±00:00 Africa/Dakar  |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .sn  |
| Glaochód | +221  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 17 agus 18  |
|  |
| Cód tíre | SN  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | sec.gouv.sn  |

Is tír í an tSeineagáil atá lonnaithe taobh theas d'Abhainn na Seineagáile in iarthar na hAfraice. Tá teorainn aici leis an Aigéan Atlantach, an Mháratáin, an Ghaimbia agus Guine Bhissau. Is iamhchríoch í an Ghaimbia laistigh den Seineagáil, ag leanúint Abhainn na Gaimbia ar feadh 300 km intíre. Tá oileáin Rinn Verde suite 560 km ó chósta na Seineagáile. Is é Dacár príomhchathair na Seineagáile.

An tSeineagáil
## Stair

Ar an 27 Meán Fómhair 2002, báthadh 1,863 duine nuair a d'iompaigh an bád farantóireachta MV Le Joola ar a béal faoi.

## Tagairtí
# Irisleabhar

Irisleabhair ar díol
Is foilseacháin iad **irisí**, **irisleabhair** agus **tréimhseacháin** a fhoilsítear go rialta, a mbíonn ailt, scéalta, grianghraif agus fógraí ann. Clúdach páipéir a bhíonn ar iris, de ghnáth. Maoinítear iad trí fhógraí, trí luach ceannaigh nó trí shíntiúis nó an trí bhealach le chéile.

## Tréithe

Is féidir irisí a sheachadadh tríd an idirlíon, tríd an phost nó ríomhphost, iad a dhíol ag seastáin nuachta, siopaí leabhair agus miondíoltóirí eile; nó cuirtear ar fáil saor in aisce iad ag ionaid áirithe amhail leabharlanna, siopaí, aerfoirt agus araile. Foilsítear go rialta iad de ghnáth - gach seachtain nó gach mí.

Is iomaí cineál irisleabhar atá ar fáil sa lá atá inniu ann. Foilsítear irisleabhar do gach cineál duine agus gach cineál ábhar nach mór. Níl sé deacair sainirisleabhair a fháil sna siopaí leabhair móra. Tá tuairim ann gur breá le mná irisleabhair a bhaineann le héadaí, smideadh, taisteal, leanaí, bia, seodra agus daoine cáiliúla. De ghnáth, bíonn siopaí leabhair agus seastáin nuachta ag cur thar maoil leis na cineálacha irisleabhair áirithe seo.

## Codarsnacht idir irisleabhar agus nuachtán

Clóbhuailtear irisleabhair ar pháipéar níos tibhe agus níos snasta ná nuachtán. Bíonn clúdach cineál crua ar irisleabhair; ní bhíonn ar nuachtán. Bíonn líon na leathanach in irisleabhar níos mó ná nuachtán, ach níl sé sin fíor do gach nuachtán agus irisleabhar. Pléitear nuacht agus cúrsaí reatha i nuachtán agus scríobhtar gné-ailt in irisleabhar.

Bíonn na scéalta níos dáiríre i nuachtán ná in irisleabhar, ach arís braitheann sé cén nuachtán nó cén irisleabhar atá a gcur i gcodarsnacht lena chéile. Bíonn toisí na leathanach níos mó i nuachtán ná in irisleabhar. De ghnáth, gearrtar luach níos airde ar irisleabhar ná mar a ghearrtar ar nuachtán.

## Féach freisin

* Iriseoireacht
* Irisí agus Nuachtáin Gaeilge
* Nuachtán
* Paimfléad

## Tagairtí
# Beangál Thiar

| Beangál Thiar |
| --- |
| পশ্চিমবঙ্গ (bn)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | iarthar agus Beangál  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Tír | an India  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Calcúta  |
| Daonra |
| Iomlán | 91,276,115 (2011)  |
| • Dlús | 1,028.44 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | Beangáilis Béarla an Neipeailis (additional official language (en) ) an Hiondúis (additional official language (en) ) Oirísis (additional official language (en) ) an Phuinseáibis (additional official language (en) ) Santali (en)  (additional official language (en) ) an Urdúis (additional official language (en) ) Rangpuri (en)  (additional official language (en) ) Rajbanshi (en)  (additional official language (en) ) Kudmali (en)  (additional official language (en) ) Kurukh (en)  (additional official language (en) ) an Teileagúis (additional official language (en) )  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 88,752 km²  |
| Airde | 500 m  |
| Pointe is airde | Sandakpu (en)  (3,636 m)  |
| Ar theorainn le | Assam Jharkhand Rajshahi Division (en)  Rangpur Division (en)  Odisha Sikkim Biohár Khulna Division (en)   |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Bengal Presidency (en)   |
| Cruthú |  **14 Lúnasa 1947**:  (Partition of Bengal (en) ) |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Government of West Bengal (en)   |
| Comhlacht reachtach | West Bengal Legislative Assembly (en)   |
| • Gobharnóir Bheangál Thiar  | Jagdeep Dhankhar (en)  (2019–2022)  |
| • Príomh-Aire Bheangál Thiar  | Suvendu Adhikari (2026–)  |
| Údarás breithiúnach is airde | Calcutta High Court (en)   |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | Indian Standard Time (en)   |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | IN-WB  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | wb.gov.in  |

Stát de chuid na hIndia is ea **Beangál Thiar** (Bengali: Paschim Banga). Tá sé suite in oirthear na tíre ar Bhá Bheangál. Sa bhliain 2011, bhí breis is 91 milliún duine ina gcónaí ann, agus a fhágann gurb é an ceathrú stát is mó san India é. Is é Calcúta an phríomhchathair agus an chathair is mó sa stát.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hIndia é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |