Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Buabhall uisce

Buabhall uisce| *Bubalus bubalis*  |
| --- |
|  uisce  |
| Taifead |
| Duration: 10 seconds.0:10  |
| Sonraí |
| Tréimhse iompair | 320 laethanta  |
| Is foinse é an tacsón seo de | water buffalo horn (en) , water buffalo meat (en)  agus water buffalo milk (en)   |
| Tréimhse saoil is faide | 34.9 bliain  |
|  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| Aicme | Mammalia |
| Ord | Artiodactyla |
| Fine | Bovidae |
| Géineas | Bubalus |
| Speiceas | **Bubalus bubalis**  (Linnaeus, 1758) |
|  |
|  |
| Ainmníocht |
| Ainmnithe in ómós | uisce agus an Áise  |
| An chéad ainm Laidine a bhí air | *Bos bubalis*  |
| Léarscáil de raon an tacsóin |
|   |

Ball de chlann na n-eallach ó oirdheisceart na hÁise is ea an **buabhall uisce**. Maireann sé gar don uisce, agus iomlascann ann go minic. Gaolmhar leis an anua tearc. Dhá fhoirm ann: an buabhall uisce Áiseach (an buabhall uisce fiáin, an buabhall Áiseach, an carabú nó an t-arnaí atá ceansaithe), agus an tamará.

## Féach freisin

* Bovidae

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol ainmhí é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Contae Essex, New Jersey

| Contae Essex, New Jersey |
| --- |
| Essex County (en)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | Essex  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá |
| Stát sna Stáit Aontaithe | Nua-Gheirsí  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Newark  |
| Daonra |
| Iomlán | 863,728 (2020)  |
| • Dlús | 2,570.62 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 290,680 (2020)  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 336 km²  |
| • Uisce | 2.64 %  |
| Ar theorainn le | Contae Passaic Contae Union Contae Hudson Contae Bergen Contae Morris  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 7 Márta 1683 |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | an tAmchrios Oirthearach  |
|  |
| Cód INSEE | 34013  |
| ID GNIS | 882276  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | essex-countynj.org  |

Contae in oirthuaisceart New Jersey is ea **Contae Essex**. Is é Newark príomhbhaile riaracháin an chontae. Ceantar uirbeach de chuid Chathair Nua-Eabhrac atá ann. De réir dhaonáireamh oifigiúil na bliana 2020, bhí cónaí ar 863,728 duine sa chontae.

Stáisiún Penn Newark i Newark ag dusk i Meitheamh 2015
## Tíreolas

Tá Contae Essex suite i gceantar uirbeach le go leor foirgneamh, scoileanna, agus gnólachtaí. Tá páirceanna móra agus iarnród ann freisin. Tá sé ag críochantacht le Contae Hudson ón oirthear agus le Contae Morris ón iarthar.

## Bailte móra

Is í **Newark** an chathair is mó sa chontae agus príomhchathair an stáit New Jersey. Tá bailte eile ann freisin, mar shampla:

* Montclair
* East Orange
* Bloomfield
* Irvington
* West Orange

## Stair

Bunaíodh Contae Essex ar an 7 Márta 1683 agus ainmníodh é as Essex, Sasana. Bhí sé ar cheann de na contaetha bunúsacha de chuid New Jersey.

## Daonra

De réir daonáirimh 2020, tá 863,728 duine ina gcónaí i gContae Essex, rud a fhágann gur é an dara contae is mó daonra i New Jersey. Tá pobal éagsúil sa chontae le daoine de mhórán cúlraí cultúrtha.

## Naisc sheachtracha

* Essex County ar Vicipéid Bhéarla

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht contae Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Contae St. Johns, Florida

| Contae St. Johns, Florida |
| --- |
| St. Johns County (en)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá |
| Stát sna Stáit Aontaithe | Florida  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | St. Augustine  |
| Daonra |
| Iomlán | 273,425 (2020)  |
| • Dlús | 128.55 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 91,253 (2020)  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 2,127 km²  |
| • Uisce | 26.9 %  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Atlantach  |
| Ar theorainn le | LeathnaighContae Duval Contae Putnam Contae Flagler Contae Clay  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 21 Iúil 1821 |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |
| Cód INSEE | 12109  |
| ID GNIS | 308371  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | sjcfl.us  |
|

---

 |

Is contae Meiriceánach é **Contae St. Johns** atá suite i stát Florida. Sa bhliain 2010, bhí daonra 190,039 duine ann. Is é St. Augustine a phríomhbhaile contae.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Wisconsin

| Wisconsin |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|

---

 |
| Aintiún | *On, Wisconsin!* (1959)  |
|

---

 |
| Mana | «Forward (en) »  |
| Siombail oifigiúil | Smólach fánach  |
| Leasainm | The Badger State agus America's Dairyland  |
| Ainmnithe in ómós | Abhainn Wisconsin  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Madison  |
| Daonra |
| Iomlán | 5,893,718 (2020)  |
| • Dlús | 34.74 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 2,377,935 (2020)  |
| Teanga oifigiúil | luach ar iarraidh  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | na Stáit Aontaithe comhtheagmhálacha Great Lakes region (en)  Upper Midwest (en)  Meániarthar na Stát Aontaithe  |
| Achar dromchla | 169,640 km²  |
| • Uisce | 17.31 %  |
| Imeallbhord | luach ar iarraidh  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Loch Michigan, Loch Superior agus Abhainn Mississippi  |
| Airde | 320 m  |
| Pointe is airde | Timms Hill (en)  (594.8 m)  |
| Pointe is ísle | Loch Michigan (176 m)  |
| Ar theorainn le | Michigan Iowa Illinois Minnesota Ontario  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 29 Bealtaine 1848 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Rialtas Wisconsin  |
| Comhlacht reachtach | Reachtas Wisconsin  |
| Údarás breithiúnach is airde | Cúirt Uachtarach Wisconsin  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC−06:00 an tAmchrios Lárnach America/Chicago  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | US-WI  |
| ID GNIS | 1779806  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | wisconsin.gov  |

Stát i Stáit Aontaithe Mheiriceá is ea **Wisconsin**. Tá teorainneacha ag Wisconsin freisin leis na stáit eile Illinois, Iowa, Minnesota agus Michigan, í atá suite ar thaobh eile Loch Superior. Is í Madison an phríomhchathair agus Milwaukee an chathair is mó. Is cathair mhór eile í Green Bay freisin, baile dúchais na Green Bay Packers, an fhoireann peil Mheiriceánach cáiliúil.

## Contaetha i Wisconsin

## Cathracha agus Bailte in Wisconsin

* Appleton
* Eau Claire
* Green Bay
* Kenosha
* **Madison Milwaukee
* Racine

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Wisconsin.gov Curtha i gcartlann 2004-04-07 ar an Wayback Machine - Suíomh idirlín oifigiúil.

|  |  |
| --- | --- |
| Stáit Aontaithe Mheiriceá |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Stáit:** | Alabama | Alasca | Arizona | Arkansas | California | Carolina Theas | Carolina Thuaidh | Colorado | Connecticut | Dakota Theas | Dakota Thuaidh | Delaware | Florida | Georgia | Haváí | Idaho | Illinois | Indiana | Iowa | Kansas | Kentucky | Louisiana | Maine | Maryland | Massachusetts | Michigan | Minnesota | Mississippi | Missouri | Montana | Nebraska | Nevada | New Hampshire | Nua-Gheirsí | Nua-Mheicsiceo | Nua-Eabhrac | Ohio | Oklahoma | Oregon | Pennsylvania | Oileán Rhode | Tennessee | Texas | Utah | Vermont | Virginia | Virginia Thiar | Washington | Wisconsin | Wyoming |

 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Hondúras

| Hondúras |
| --- |
| República de Honduras (es)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Amhrán náisiúnta Hondúras*  |
|  |
|

---

 |
| Mana | «Libre, Soberana e Independiente»  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Tegucigalpa  |
| Daonra |
| Iomlán | 8,303,771 (2013)  |
| • Dlús | 73.82 hab./km² |
| Déamainm | Hondúrach  |
| Teanga oifigiúil | an Spáinnis  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Meiriceá Laidineach  |
| Achar dromchla | 112,492 km²  |
| Pointe is airde | Cerro Las Minas (2,849 m)  |
| Pointe is ísle | Muir Chairib (0 m)  |
| Ar theorainn le | Guatamala an tSalvadóir Nicearagua  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Stát Hondúras agus Mosquitia (en)   |
| Cruthú | 1821 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | poblacht  |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Rialtas Hondúras  |
| Comhlacht reachtach | National Congress of Honduras (en)   |
| • Uachtarán Hondúras  | Nasry Asfura (2026–)  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 28,488,721,296 $ (2021)  |
| Airgeadra | lempira Hondúras  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC−06:00 America/Tegucigalpa  |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .hn  |
| Glaochód | +504  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 198 agus 199  |
|  |
| Cód tíre | HN  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | honduras.travel…  |

Is tír i Meiriceá Láir é **Poblacht Hondúras**. Tá teorainn aici le Nicearagua, Guatamala agus an tSalvadóir. Is í Tegucigalpa an phríomhchathair. Tá breis is 7,000,000 duine ina gcónaí i Hondúras.

## Tagairtí
# An Protastúnachas

An Protastúnachas|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | Protestation at Speyer (en)   |
| Sonraí |
| Cineál | fine sainchreideamh Críostaí mórchreideamh  |
| Reiligiún | an Chríostaíocht  |
| Stair |
| Scartha ó | an Eaglais Chaitliceach Rómhánach  |
| Dáta a bunaíodh | 10 Samhain 1517 (Féilire Ghréagóra) |
| Codanna | Liútarachas charismatic christianity (en)  Protastúnachas Shoiscéalach Restorationism (en)  Stone–Campbell Movement (en)  united and uniting churches (en)  Eaglais Ateachtach anabaisteachas Cailvíneachas Holiness movement (en)  Modhachas Anglacánachas Baisteachas  |
|  |

Tugtar **Protastúnachas** ar an dtréith sin den Chríostaíocht a tháinig ar an saol i ndiaidh an tAthleasú Creidimh, agus go ginearálta ar na heaglaisí a thagann ón am sin agus ina dhiaidh. Tugtar tús áite, go hiondúil, do Mairtín Liútar, manach Aibhistíneach sa Ghearmáin a bhí ag iarraidh athraithe a chur ar bun laistigh den eaglais Chaitliceach maidir le díol loghanna agus lochtanna eile a bhí le feiscint go trom san am sin ar an eaglais chéanna. I 1517, deirtear gur cheangail Martin Luther liosta de 95 gearán a bhí aige i gcoinne na hEaglaise le tairní ar dhoras Ardeaglais Wittenberg na Gearmáine, agus uaidh sin bhí scoilt le sonrú idir a lucht leanúna agus iadsan a chuir ina choinne. Bheadh ríochtaí na hEorpa roinnte óna chéile ar feadh blianta ina dhiaidh sin maidir leis na creidimh a bhí á gcur ar aghaidh iontu faoi seach, agus bheadh cogaí fada ar nós Chogaidh na dTríocha Blian bunaithe cuid mhaith ar theorannacha agus ar ghearáin creidimh.

Máirtín Liútar
Lean díograsóirí eile mar Eoin Cailvín i Zürich, Ulrich Zwingli, John Knox in Albain, agus John Huss sa Ríocht Sheiceach Luther, go minic ag cur d'iallach ar lucht a leanta saol an-simplí a leanúint. Mar shampla, ní cheadaítí ólachán, obair ar an Domhnach, nó aon sórt droch-chainte sna cathracha a bhí faoina smacht.

## Liosta Eaglaisí Protastúnach

* Anabaisteachas, Anglacánachas, Ateachtaigh an tSeachtú Lá
* Baisteachas, Cailvíneachas, Cincíseachas, Cumann na gCarad (nó *na Caecair*)
* Mormannachas
* Finné Iáivé
* Liútarachas
* Modhachas
* Preispitéireachas
* Protastúnachas Shoiscéalach

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi chreideamh é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Modhachas

Hall Lárnach Modhachas
Is fothghrúpa Protastúnach a deascar as gníomhaíocht chun Eaglais Shasana a atheagrú san ochtú aois déag faoi stiúir Charles agus John Wesley and George Whitefield iad na **Modhach**. Tá 80 milliún baill acu thart fán domhan mór de bharr dian misinéireachas.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi chreideamh é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |