Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Paireacht cumhachta ceannaigh

Is éard is **paireacht cumhachta cheannaigh** (PCC) ann ná teoiric nó méadracht feidhmíochta maicreacnamaíocha chun táirgiúlacht eacnamaíoch agus caighdeáin mhaireachtála idir tíortha éagsúla a chur i gcomparáid trí chur chuige “ciseán earraí”. Tá an teoiric seo bunaithe ar an choincheap go léireoidh an ráta malairte cothromaíochta ar an margadh d'aon dá airgeadra an coibhneas idir cumhacht ceannaigh an dá airgeadra.
Sa bhfoirm is simplí, taispeánann PCC comhréir na bpraghsanna in airgeadraí náisiúnta maidir leis an earra nó an tseirbhís chéanna i dtíortha éagsúla.

Nuair a coinníonn PCC, cosnaíonn ciseán earraí an chéanna idir dhá tíre:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 : An praghasleibhéil intíre;
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 : An praghasleibhéil eachtrach; agus
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 : An ráta malairte díreach.

Seo í an teoiric um paireacht iomlán na cumhachta ceannaigh. Is í paireacht cumhacht ceannaigh coibhneasta nuair a coinníonn:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 : An ráta boilscithe intíre;
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 : An ráta boilscithe eachtrach; agus
* WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 : An athrú céatadáin ionchasach an ráta malairte.

Tá an innéacs Big Mac bunaithe ar PCC.

## Naisc sheachtracha

* *An Banc Ceannais Eorpach, An t-Eurochóras agus An Córas Eorpach Banc Ceannais*, BCE, 2011

## Tagairtí
# Sliabh

Sliabh Cook, sliabh sa Nua-Shéalainn
Is cuid ardaithe de screamh an Domhain é **sliabh**, de ghnáth le fánaí crochta a léiríonn buncharraig nochtaithe suntasach. Cé go n-athraíonn sainmhínithe, d’fhéadfadh go mbeadh difríocht idir sliabh agus ardchlár ós rud é go bhfuil achar teoranta aige faoi mhullaigh, agus go hiondúil tá sé níos airde ná cnoc, ag ardú go hiondúil ar a laghad 300 méadar os cionn na talún máguaird. Is
Inselbergí iad cúpla sliabh, ach tarlaíonn an chuid is mó díobh i sliabhraonta.

Cruthaítear sléibhte trí fhórsaí teicteonacha, trí chreimeadh, nó trí bholcánachas, nó bolcánacht, a fheidhmíonn ar scálaí ama suas le na mílte bliain. Nuair a thagann deireadh le tógáil sléibhe, déantar na sléibhte a leibhéaladh go mall trí ghníomh síonchaitheamh, trí sleabhcadh agus trí fhoirmeacha eile mórghluaiseachat, chomh maith le creimeadh ag aibhneacha agus oighearshruthanna.

Áit lom is ea an sliabh de ghnáth. Ní bhíonn aon fhothain le fáil ann ón ngaoth. Bíonn tréithe ar leith ag baint leis na ainmhithe agus leis na plandaí a mhaireann sa ghnáthóg seo. Cabhraíonn na tréithe sin leo maireachtáil ann. Oiriúnú a thugtar air sin.

## Flóra

Bíonn plandaí sléibhe beag agus íseal chun nach ndéanfaidh an ghaoth láidir aon dochar dóibh.

## Féach freisin

* Sléibhte na hÉireann
* Liosta sléibhte in Éirinn
* Liosta sléibhte in Eoraip

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Cogadh na Sé Lá

Cogadh na Sé Lá| coinbhleacht Arab-Iosraelach |
| --- |
|   |
| Cineál | cogadh |
| Dáta | 5 –  10 Meitheamh 1967 |
| Áit | an Meánoirthear |
| Rannpháirtithe | Iosrael, an Éigipt, an tSiria, an Iordáin, an Iaráic agus an Liobáin |
| Meáin |
| Duration: 4 minutes and 39 seconds.4:39Subtitles available.CC Duration: 4 minutes and 35 seconds.4:35Subtitles available.CC Duration: 4 minutes and 51 seconds.4:51Subtitles available.CC  |
| Cronologia |
| ← Géarchéim Shuais War of Attrition (en)  → |

Cogadh na Sé Lá i Sinai
Cuireadh tús le Cogadh na Sé Lá ar an 5 Meitheamh 1967 nuair a rinne Iosrael ionsaí ar an Éigipt.

Tháinig deireadh le Cogadh na Sé Lá ar an 10 Meitheamh 1967 nuair a ghlac Fórsaí Cosanta Iosrael (Israel Defense Forces) seilbh ar Oirthear Iarúsailéim.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin Éigipt é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Meánscoil

Meánscoil| Sonraí |
| --- |
| Cineál | type of educational institution (en)   |
| Rialachas corparáideach |
| Codanna | meánscoil shóisearach secondary school I (en)  an t-ochtú grád Year 13 Year 11 Year 12 Year 10 an seachtú grád an t-aonú grád déag ardscoil an dara grád déag an naoú grád an deichiú grád Year 9  |
| Cuid de | córas oideachais  |
|  |

Is í **meánscoil** an institiúid a thairgeann oideachas ginearálta do pháistí 11-18 bliain d'aois.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Siarra Leon

| Siarra Leon |
| --- |
| Republic of Sierra Leone (en)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *High We Exalt Thee, Realm of the Free*  |
|

---

 |
| Mana | «Unity, Freedom, Justice» «The freedom to explore» «Undeb, Rhyddid, Cyfiawnder»  |
| Ainmnithe in ómós | Sléibhte Leoin  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Freetown  |
| Daonra |
| Iomlán | 7,557,212 (2017)  |
| • Dlús | 105.34 hab./km² |
| Déamainm | Siarra Leonach  |
| Teanga oifigiúil | Béarla Krio (en)   |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 71,740 km²  |
| • Uisce | 0.2 %  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Atlantach  |
| Pointe is airde | Mount Bintumani (en)  (1,945 m)  |
| Pointe is ísle | an tAigéan Atlantach (0 m)  |
| Ar theorainn le | an Ghuine an Libéir  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Commonwealth realm of Sierra Leone (en)   |
| Cruthú | 19 Aibreán 1971 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | córas uachtaránachta  |
| Comhlacht reachtach | Parlaimint Shiarra Leon  |
| • Uachtarán Shiarra Leon  | Ernest Bai Koroma (2007–2018)  |
| • Príomh-Aire Shiarra Leon  | David Sengeh (2023–)  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 4,249,234,574 $ (2021)  |
| Airgeadra | leone  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC±00:00 Africa/Freetown  |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .sl  |
| Glaochód | +232  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 999 agus 019  |
|  |
| Cód tíre | SL  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | statehouse.gov.sl  |
|

---

 |

Tír in iarthar na hAfraice í **Poblacht Shiarra Leon**. Tá teorannacha aici leis an nGuine sa tuaisceart, leis an Libéir sa deisceart agus leis an Aigéan Atlantach san iarthar. Áit lárnach ab ea an tír seo i dtrádáil sclábhaithe san 18ú haois, agus bunaíodh é ar dtús chun áit a thabhairt do na daoine gorma a throid ar son na mBriotanach i rith an gCogadh Réabhlóideach Mheiriceá.

Tagann ainm na tíre ón ainm Phortaingéilis *Serra Leoa*, a ciallaíonn "Sléibhte Leoin".

## Naisc sheachtracha

* SierraLeone.com Curtha i gcartlann 2007-03-16 ar an Wayback Machine

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Ríocht Navarre

| Ríocht Navarre |
| --- |
| Regnum Navarrae (la)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Pamplona  |
| Daonra |
| Teanga oifigiúil | an Laidin an Ocsatáinis an Spáinnis an Bhascais  |
| Reiligiún | an Eaglais Chaitliceach Rómhánach  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 10,000 km²  |
| Ar theorainn le | LeathnaighRíocht na Fraince Coróin na hAragóine Ríocht León (1162–1230) Coróin na Caistíle (1230–)  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Ríocht Pamplona  |
| Cruthú | *c.* 1162 |
| Díscaoileadh | 1841 |
| Á leanúint ag | Ríocht Navarre trasna na bPiréiní agus Ríocht Navarra (1512–1841)  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | hereditary monarchy (en)   |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |

Ba ríocht í **Ríocht Navarre** Teimpléad:Lang-eu, Laidin: *Regnum Navarrae*, Spáinnis: *Reino de Navarra*,Fraincis: *Royaume de Navarre*), ar a dtugtar ar dtús Ríocht Phamplona, a bhí lonnaithe ar thailte ar dhá thaobh na bPiréiní, taobh leis an Aigéan Atlantach idir an Fhrainc agus an Spáinn, mar atá siad san am i láthair

Bunaíodh Ríocht Navarre nuair a toghadh nó a dearbhaíodh an taoiseach Bascach Íñigo Arista ina Rí ar Phamplona (go traidisiúnta sa bhliain 824) agus threoraigh sé éirí amach i gcoinne na bhFranc a bhí i réim sa réigiún riaracháin.
Chloigh Coróin na Caistíle an chuid ó dheas den ríocht sa bhliain 1512 (go buan sa bhliain 1521), agus comhcheanglaíodh í isteach i Ríocht na Spáinne. D’fhan an chuid ó thuaidh den ríocht neamhspleách, ach chuaigh sí leis an bhFrainc trí aontais phearsanta sa bhliain 1589, nuair a fuair an Rí Anraí III de Navarre ríchathaoir na Fraince mar Anraí IV na Fraince, agus sa bhliain 1620 bhí sé comhcheanglaíodh í isteach i Ríocht na Fraince. Ghlac monarcaí an stáit aontaithe seo leis an teideal "Rí na Fraince agus Navarre" go dtí gur briseadh an rialtas sa bhliain 1792, agus arís i rith Athchóirithe na mBúrbónach ó 1814-1815 / 1815-1830.

## Tagairtí
# Broincíteas

Broincíteas|  |
|   |
| Cineál | broncaifhreanga, galar scamhóige toirmeascach ainsealach, comharthaí agus siomptóim riospráide agus galar  |
| Speisialtacht leighis | leigheas análaithe  |
| Cóireáil chliniciúil |
|  **Cógais**acefylline (en) , azithromycin (en) , cefpodoxime (en) , dicloxacillin sodium (en) , sparfloxacin (en) , dyphylline (en) , cefdinir (en) , erdosteine (en) , methacycline (en) , josamycin (en)  agus cefixime (en)   |
| Aicmiú |
| ICD-11 | CA20  |
| ICD-10 | J20.9, J20, J40 agus J42  |
| ICD-9 | 490, 466.0, 491, 491.9 agus 491.8  |
| CIAP | R78  |
| Acmhainní seachtracha |
| Enciclopèdia Catalana | 0086236  |
| DiseasesDB | 29135  |
| MedlinePlus | 001087  |
| eMedicine | 297108  |
| MeSH | D001991  |
| UMLS CUI | C0006277  |
| DOID | DOID:6132  |

Is é athlasadh na bhfeadáin aeir (na broncais) an **broincíteas**. Is galar trom an broincíteas dian i naíonáin, agus tarlaíonn sé de ghnáth mar thoradh ar víris, cosúil le fliú, a chuireann tús le hathlasadh an-dian i gconair na riospráide, is b'fhéidir le haisficse. Buaileann broincíteas ainsealach daoine fásta a chaitheann toitíní. Mar thoradh táltar an iomarca múcais broncasaí, agus déanann an duine casacht ainsealach chun é a dhíbirt.

Broincíteas
## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin galar é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Varanasi

| Varanasi |
| --- |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | Abhainn Varuna agus Assi River (en)   |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Tír | an India |
| Stát san India | Uttar Pradesh |
| Division of Uttar Pradesh (en)  | Varanasi division (en)  |
| District of India (en)  | Varanasi district (en)   |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Varanasi district (en)  Kashi (en)  Royal House of Benares (en)  Varanasi division (en)  Stát Benares  |
| Daonra |
| Iomlán | 1,198,491 (2011)  |
| • Dlús | 14,597.94 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Purvanchal (en)   |
| Achar dromchla | 82.1 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | An Ghainséis agus Abhainn Varuna  |
| Airde | 76 m  |
| Ar theorainn le | Azamgarh (en)   |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 221456  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+05:30  |
| Glaochód | 542  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | varanasi.nic.in  |

Cathair mhór san India í **Varanasi**, an 32ú chathair is mó de réir daonra sa tír. Bhí 1,201,815 duine ina gcónaí ann i 2011.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hIndia é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Pretoria

| Pretoria |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | Andries Wilhelmus Jacobus Pretorius  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Afraic Theas |
| Cúige de chuid na hAfraice Theas | Gauteng (en)  |
| Metropolitan municipality in South Africa (en)  | City of Tshwane Metropolitan Municipality (en)   |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Leathnaighan Afraic Theas Transvaal Aontas na hAfraice Theas City of Tshwane Metropolitan Municipality (en)  Poblacht na hAfraice Theas Cúige Transvaal  |
| Daonra |
| Iomlán | 741,651 (2011)  |
| • Dlús | 1,078.7 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 687.54 km²  |
| Airde | 1,339 m-1,332 m  |
| Ar theorainn le | Johannesburg  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 16 Samhain 1855 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Ceannaire an rialtais | Cilliers Brink (2023–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 0001 • 0002  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+02:00  |
| Glaochód | 012  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | tshwane.gov.za  |

Cathair atá suite san Afraic Theas is ea **Pretoria**.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Osló

| Osló |
| --- |
| Oslo (no)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Iorua |
| Bardasacht san Iorua | Oslo  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Leathnaighan Iorua Aker Akershus (en)  Oslo Reichskommissariat Norwegen (en)  (1940–1945) Quisling regime (en)  (1942–1945)  |
| Daonra |
| Iomlán | 717,710 (2024)  |
| • Dlús | 1,580.44 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 454.12 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Alnaelva, Oslofjord (en)  agus Akerselva  |
| Airde | 23 m  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Christiania  |
| Cruthú | 1048 (Féilire Ghréagóra) |
| Á leanúint ag | Christiania  |
| Eachtra thábhachtach | LeathnaighCluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1952 (1952)  |
| Éarlamh | Hallvard Vebjørnsson  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Ceannaire an rialtais | Eirik Lae Solberg (2023–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 0001–1299  |
| Lonnaithe i gcrios ama | LeathnaighUTC+01:00 Am Lár na hEorpa UTC+02:00  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | NO-03  |
| Cód NUTS | NO011  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | oslo.kommune.no  |
|

---

 |

Is é **Osló** (An Ioruais: *Oslo*) príomhchathair na hIorua agus é ar an gcathair is mó sa tír freisin. Tá sé suite in oirdheisceart na tíre, ag an gceann is faide ó thuaidh in fiord Osló. Creidtear go raibh an chathair bunaithe ag an rí Lochlannach Harald Hardråde sa bhliain 1048.

## Comhchathracha:

* Gothenburg,an tSualainn
* Mbombela, an Afraic Theas
* Saint Petersburg, an Rúis
* Schleswig-Holstein, an Ghearmáin
* Shanghai, an tSín
* Vilnias, an Liotuáin
* Vársá, an Pholainn

### Crainn Nollag

Tá traidisiún ag Osló crainn Nollag a thabhairt gach bliain do na cathracha seo a leanas: Washington D.C., Nua-Eabhrac, Londain, Dún Éideann, Rotterdam, Antuairp agus Réicivíc. Tá crann sprúis 20-25m tugtha don Ríocht Aontaithe ó 1947 i leith mar bhuíochas don chabhair a fuair siad sa Dara Cogadh Domhanda.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hIorua é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Clódóireacht

Páipéar nuachta i mbun priontála
Is éard atá i gceist le **clódóireacht** ná teicníochtaí chun íomhá (le focail, léaráidí is/nó íomhá theibí le dathanna éagsúla inti) a leagan ar bhun éigin i sraith cóipeanna comhionanna. De ghnáth, is páipéar an bun agus is dúch an t-ábhar daite. Is iad na príomhtheicníochtaí ná rilíf (litirphreas is fleisceagrafaíocht), plánagrafaíocht (liotagrafaíocht), agus inghearradh nó intaglio (greanphriontáil, greanadóireacht, turbhior, meisitint, eitseáil). Is é litirphreas an fhoirm is seanda, agus cuid mhaith de stair na clódóireachta, is í stair an litirphreasa í. Braitheann an teicníocht seo ar chló is bloic inaistrithe adhmaid agus brú sa phreas chun an dúch a aistriú go sásúil ón gcló don pháipéar. Is dócha gur thosaigh an chlódóireacht sa tSín sa 6ú céad, chun téacsleabhair i gcomhair scrúduithe is téacsanna Búdacha a chur ar fáil. Bhí nuachtáin sa tSín timpeall 860 AD. Is iad na leabhair clóbhuailte is seanda an *Vajracchedikā Prajñāpāramitā Sūtra* (Sútra Diamantach, 868) a rinne Wang Jie, agus 120 imleabhar de chlasaicí Confúicis (932-953). Saothraíodh plátaí miotalacha san 11ú céad, agus cló inghluaiste miotalach timpeall 1050. Is dócha gur fhoghlaim an Eoraip mar gheall ar chlódóireacht ó na hArabaigh, nó b'fhéidir ó bhloc-chlódóireacht na hÉigipte a bhí ar siúl faoi 1300. Tá samplaí de bhloc-chlódóireacht Eorpach ó 1375 ar fáil fós. Thosaigh Gutenberg ag clódóireacht i 1436, agus Caxton i 1475. Feabhsaíodh an preas adhmaid leis an bpreas Ollannach a tugadh isteach i Meiriceá i 1639. Tháinig an chéad phreas iomlán miotalach, an Stanhope, in ionad an phreasa Ollannaigh i 1795. Rinneadh feabhsuithe forchéimnitheacha ar an bpreas sa 19ú-20ú céad, chun priontáil ar dhá thaobh an pháipéir, le dhá dhath, ar luas níos mó (i meaisíní le pláta cuartha), agus eile. Ag tús an 20ú céad tháinig seachliteagreafaíocht ar an bhfód, ag éirí an-choitianta. Géaraíodh na modhanna clóchuradóireachta: saothraíodh modhanna a bhí bunaithe ar scannáin, agus ansin ar ríomhairí, ionas go bhfuil ceird na clóchuradóireachta imithe i léig ach ar éigin. Déantar an páipéar a láimhseáil ar bhealaí éagsúla freisin, ina leathanaigh nó ó rollaí leanúnacha, agus is féidir an ceangal is an bearradh a dhéanamh go huathoibríoch faoi rialú ríomhaire den chuid is mó.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# SGML

SGML| Cineál | teanga marcála, formáid chomhaid agus meititheanga  |
| Iarmhír | `sgml`  |
| Formáid MIME | `application/sgml` agus `text/sgml`  |
|  Forbróir | Charles Goldfarb (en)   |
| Leagan tosaigh | 1986  |
| Leathnaithe ó | IBM Generalized Markup Language (en)   |
| Caighdeán | RFC 1874: SGML Media Types (en)   |
| Tuilleadh eolais |
| Formáid Comhaid Vicí | SGML  |
| PRONOM | x-fmt/195  |

Is meititheanga agus caighdeán ISO í an **Teanga Chaighdeánach Mharcála Ghinearálaithe** (*SGML* .i. *Standard Generalized Markup Language*) chun teangacha marcála a chruthú. D'eascair SGML as an Teanga Mharcála Ghinearálaithe (GML) IBM a chuir Charles Goldfarb, Edward Mosher agus Raymond Lorie chun cinn sna 1960í.

## Stair

Foilsíodh SGML sa bhliain 1986 mar oidhre teanga eile, GML (*Generalized Markup Language*), a chum Charles Goldfarb and cúpla duine eile. Bhí Goldfarb ina cheann tionscadail ag IBM (International Business Machines Corporation) ag an am. Tharraing GML clú air, agus d'fhág sé IBM agus chuaigh i mbun SGML.

Bhain na Comhphobail Eorpacha feidhm as SGML mar chaighdeán a gcuid foilseachán de réir FORMEX (Formalized Exchange of Electronic Publications). Chum siad Mark-It, an chéad pharsálaí SGML nach raibh srianta de réir na sonraíochtaí ba dhéanaí de SGML.

Déanann SGML idirdhealú bunúsach idir comhdhéanamh loighciúil cáipéise (teidil, caibidlí, paragraif, léaráidí), rud a thaispeántar le marcálaithe, agus an nochtadh, rud atá taobh leis an gcineál foilseacháin atá i gceist (leabhar, iris, scáileán etc.) agus a chuirtear in iúl trí litreacha, trí ailíniú agus spásáil na bparagraf agus eile. Ligeann sé d'fhoras an chuma chéanna a chur ar a chuid cáipéisí uile ach gan cloí i gcónaí leis an gclóghrafaíocht chéanna.

Is féidir eilimintí SGML a pharsáil mar chrann sonraí i nodaireachtaí difriúla, i dtreo gurb í an cháipéis an bun-nód agus gur nóid thánaisteacha iad rudaí atá i nodaireachtaí eile (téacs, grafaicí). Cuireann SGML áiseanna ar fáil chun nascadh a dhéanamh le haonáin sheachtracha agus nótaí a chur leo.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Formex - Formalized Exchange of Electronic Publications Curtha i gcartlann 2009-10-14 ar an Wayback Machine
* Web Services Definitions - SGML Curtha i gcartlann 2007-10-18 ar an Wayback Machine
* Léargas ginearálta ar acmhainní SGML ar shuíomh W3C.
* Réamhrá agus samplaí de cháipéisiú in SGML
* SC34 Committee Records, Charles Babbage Institute - Bailiúchán a bhaineann le cumadh **SGML** agus teangacha caighdeánacha eile a chuaigh i bhfeidhm ar uirlisí XML; i measc na gcáipéisí tá dréachtaí luatha páipéir riaracháin, moltaí grúpaí oibre, agus caighdeáin do theangacha ríomhaireachta.
* Buntús éasca SGML Curtha i gcartlann 2010-02-23 ar an Wayback Machine
* Achoimre chomhréir SGML ó lámh Charles Goldfarb Curtha i gcartlann 2010-04-19 ar an Wayback Machine
# Vine

Vine|  |
|

---

 |
| Cineál | seirbhís idirlín, comhphobal fíorúil agus comhphobal ar líne  |
| Bunleagan | 24 Eanáir 2013 |
| Ceadúnas | saorearra  |
| Ar fáil sa | LeathnaighBéarla, an Fhraincis, an Ghearmáinis, an Rúisis agus an Spáinnis  |
| Aicmiú ar Alexa | 13,712 |
|  |
| Saintréithe teicniúla |
| Córas oibriucháin | Microsoft Windows |
| Ardán | iOS, Guthán Windows agus Android |
|  |
|  |
| Foireann |
| Cruthaitheoir/í | Colin Kroll agus Rus Yusupov |
|  Forbróir(í) | Twitter, Inc. |
| Dáileoir | Google Play |
|  |
| LeathnaighFoinsí cóid

|  |  |
| --- | --- |
| Google Play | co.vine.android  |

---

 |
|  |
| Tuilleadh eolais |
| Láithreán Gréasáin | vine.co (Béarla)  |
|

---

 |
|

---

 |

Is aip do ghutháin chliste é **vine** (is ionann sin agus fíniúin sa Ghaeilge) inar féidir físeáin bheaga suas le 6 shoicind a thaifeadadh agus a roinnt. Tá sé nasctha le agus is fochuid de Twitter é.

## Féach freisin

* Keek
* Mixbit
* Snapchat

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Vine.co - Suíomh gréasáin oifigiúil Curtha i gcartlann 2022-01-06 ar an Wayback Machine

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi bhogearra é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |