Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Plean Schlieffen

Plean Schlieffen|  |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| Lipéad sa teanga dhúchais | (de) Schlieffen-Plan  |
| Cineál | military operation plan (en)   |
| Ainmnithe in ómós | Alfred von Schlieffen  |
| Bailíocht | 1905 -  |
| Tír | an Reich Gearmánach  |
|  |

Is éard a bhí i gceist le **Plean Schlieffen** ná plean slógtha Arm Impiriúil na Gearmáine a bhí dréachtaithe ag Alfred von Schlieffen, Marascal Machaire a bhí ina Cheann Foirne ar Arm na Gearmáine sna blianta 1891-1905. Is é an rún a bhí ag Schlieffen leis an bplean ná a chinntiú nach dtógfadh sé mórán dua ná ama ar an Arm an Fhrainc a chloí.

Ceann de chúiseanna an chogaidh ab ea na pleananna réamhcheaptha a bhí ag na cumhachtaí go léir leis an gcogadh a bhuachan. Ba é Plean Schlieffen, plean slógtha na Gearmána, a tharraing an cogadh anuas ar an ilchríoch.

Go bunúsach, bhí an plean bunaithe ar an smaoineamh go n-ionsófaí an Fhrainc gan seans a fhágáil aici eagar ceart cogaidh a chur ar a cuid saighdiúirí in am.

Plean Schlieffen, 1905
Chrom Schlieffen ar an bplean a oibriú amach sa bhliain 1904. San am seo, bhí an tImpire Uilliam a Dó ag éirí buartha faoin mbagairt a d'aithin sé san Fhrainc agus sa Rúis araon. Shíl sé go bhféadfadh an dá namhaid a thír a ionsaí in éineacht, agus d'iarr sé ar Schlieffen plean a dhréachtú a chuirfeadh ar chumas na Gearmáine teacht slán as cogadh an dá chathéadan. Chríochnaigh Schlieffen an plean sa bhliain 1905.

Plean Moltke-Schlieffen 1914
Nuair a thosaigh an Chéad Chogadh Domhanda, b'é an plean seo an t-aon cheann a fuair na ginearáil Ghearmánacha i dtaisceán na Foirne Ginearálta. (Bhí Schlieffen féin ag iompar na bhfód le dhá bhliain anuas cheana.) Ar an drochuair, ní raibh sé indéanta an chéad chéim den phlean - slógadh an Airm - a chur i gcrích gan neodracht na Beilge agus Lucsamburg a shárú.

Nuair a chuir an tImpire Uilliam a Dó gairm shlógtha ar a chuid saighdiúirí, shíl sé nach raibh sé ach ag beartú an chlaímh, ach le fírinne, b'ionann an slógadh agus an t-ionsaí ar an mBeilg. Ó bhí neodracht na Beilge ráthaithe ag an mBreatain Mhór, tharraing an tImpire na Sasanaigh isteach sa chogadh leis an mbeart seo.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol na staire é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# 1825

1825| Sampla de | bliain féilire agus common year starting and ending on Saturday (en)  |
| Féilirí eile |
| féilire Ghréagóra | 1825 (mdcccxxv) |
| Ioslamach | 1241 – 1242 |
|  Síneach | 4521 – 4522 |
| Eabhrach | 5585 – 5586 |
| Hiondúch | 1880 – 1881 (*Vikram Samvat*) 1747 – 1748 (*Shaka Samvat*) 4926 – 4927 (*Kali Yuga*) |
| Peirseach | 1203 – 1204 |
| Airméanach | 1274 |
| Rúnach | 2075 |
| *Ab urbe condita* | 2578 |
| Catagóirí |
| **BreitheannaBásanna** |
| Aois |
| 18ú haois - **19ú haois** - 20ú haois |
| Deich mbliana |
| 1790í 1800í 1810í - **1820í** - 1830í 1840í 1850í |
| Bliain |
| 1822 1823 1824 - **1825**  - 1826 1827 1828

---

 |
|   |

## Tarluithe

## Breitheanna

* 18 Eanáir — Edward Frankland, ceimiceoir Sasanach
* 8 Feabhra — Henri Giffard, innealtóir Francach
* 11 Aibreán — Ferdinand Lassalle, dlí-eolaí agus sóisialaí Gearmánach
* 13 Aibreán — Thomas D'Arcy McGee, polaiteoir Ceanadach
* 4 Bealtaine — Thomas Henry Huxley, bitheolaí Sasanach (b. 1895)
* 25 Deireadh Fómhair — Johann (Óg) Strauß, cumadóir Ostarach
* 29 Samhain — Jean-Martin Charcot, néareolaí Francach
* Gan an dáta againn – James Stephens, náisiúnaí Éireannach (b. 1901)

## Básanna

* 8 Eanáir — Eli Whitney, ceapadóir Meiriceánach (r. 1765)
* 26 Feabhra — Antonio Onofri, polaiteoir agus taidhleoir San Mairíneach
* 29 Nollaig — Jacques-Louis David, péintéir Francach
* 1 Mí na Nollag - Sár Alastair I na Rúise (r. 1777)
# 1135

1135| Sampla de | bliain |
| Féilirí eile |
| féilire Ghréagóra | 1135 (mcxxxv) |
| Ioslamach | 529 – 530 |
|  Síneach | 3831 – 3832 |
| Eabhrach | 4895 – 4896 |
| Hiondúch | 1190 – 1191 (*Vikram Samvat*) 1057 – 1058 (*Shaka Samvat*) 4236 – 4237 (*Kali Yuga*) |
| Peirseach | 513 – 514 |
| Airméanach | 584 |
| Rúnach | 1385 |
| *Ab urbe condita* | 1888 |
| Catagóirí |
| **BreitheannaBásanna** |
| Aois |
| 11ú haois - **12ú haois** - 13ú haois |
| Deich mbliana |
| 1100í 1110í 1120í - **1130í** - 1140í 1150í 1160í |
| Bliain |
| 1132 1133 1134 - **1135**  - 1136 1137 1138

---

 |
|   |

## Eachtraí

## Breitheanna

* Maimonides, raibí agus fealsamh (b. 1204)

## Básanna

* Anraí I Shasana, Rí Shasana agus Diúc na Normainne (r.1068/69)
# An Triúr Saoithe

An Triúr Saoithe|   |
| Beathaisnéis |
| Áit adhlactha | Ardeaglais Köln   Saveh   |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Lá féile | 24 Iúil 6 Eanáir  |

I dtraidisiún na Críostaíochta, tugtar **an Triúr Saoithe** (Gréigis: μάγοι, magoi) ar na ríthe a thaistil chuig Beithil chun bronntanais a thabhairt don leanbh Íosa Críost.

Ní luaitear iad ach i Soiscéal Mhatha amháin, ach cuimhnítear iad fós i gceiliúradh na Nollag.

Níor luaigh Matha cé mhéad rí a bhí ann ach oiread, ach dar leis an traidisiún bhí triúr ann mar gur trí bhronntanas a dáileadh: mar a bhí, ór, túis agus miorr.

## Soiscéal Mhatha

”Nuair a chuala na Saoithe caint an rí, d’imigh siad leo. Agus an réalta, a bhí feicthe acu roimhe sin ag éirí, ghluais sí rompu go dtí gur stad sí os cionn na háite ina raibh an leanbh. Nuair a chonaic siad an réalta, bhí áthas an-mhór orthu. Agus ar dhul isteach sa teach dóibh, chonaic siad an leanbh le Muire a mháthair, agus d’umhlaigh siad go talamh ag déanamh ómóis dó. Agus d’oscail siad a gcistí agus d’ofráil siad tabhartais dó, ór agus túis agus miorr.

Atlas Catalàn, 1375, Fol. V.
(Soiscéal Mhatha 2:1-11)

"Pórtico dos Reis Magos" in Natal, An Bhrasail.
Tá traidisiúin fad-bhunaithe gurbh duine as gach cine a bhí i gceist leis na trí Saoithe, - a dtugann na traidisiúin Caspar, Meilcíór agus Baltazár (fear gorm) orthu.

### An scéal do leanaí

"Cúpla mí roimhe sin, thug triúr saoithe tábhachta réalta nua faoi deara sa spéir. Chreid siad gur chomhartha é an réalta nua ná go mbéarnfaí rí nua go luath. Chaith siad tamall fada ar a gcamaill ag leanúint an réalta agus d’aimsigh siadsan Muire, Iósaf agus a mBabaí nua freisin. Bhí ríméad ar Mhuire agus Iosaf an méid sin cuairteoirí a bheith acu..."

## Scéal nó finscéal ?

Níl aon tuairisc sa mBíobla gur tháinig triúr ríthe ar chamaill go dtí an áit a raibh Íosa. Deirtear cinnte gur tháinig “magi” (eagnaithe nó saoithe) ach ní deirtear go díreach gur triúr acu a bhí ann.

Ní dhearna na chéad Chríostaithe amach ar chor ar bith gur ríthe a bhí iontu agus níor luaigh siad cén tír as a dtáinig siad.

Is fíor go ndeirtear sa mBíobla gur bronnadh ór, túis agus miorra air. Ach d’fhéadfadh níos mó ná triúr a bheith i láthair nuair a rinneadh an bronnadh. Ar aon chor, níl sé soiléir beag ná mór gur le linn dó a bheith sa mainséar a tharla sé.

## An Eipeafáine

Ciallaíonn an focal Eipeafáine ‘splanc léargais’. Déanann féile na hEipeafáine ceiliúradh ar an gcuairt a thug na Triúr Saoithe ar an stábla chun onóir a thabhairt d’Íosa.

Tá siombalachas ag baint leis na bronntanais a thug na Saoithe:

* ór = ríogacht Íosa, is é Íosa ár rí;
* túis = diagacht Íosa, Is é Dia é;
* miorr = páis agus bás Íosa (baintear úsáid as miorr le cur ar na mairbh).

mórshiúlta REYES MAGOS, Meicsiceo
## Nósanna

Reáchtáladh mórshiúlta ar fud an domhain.

## Féach freisin

* Nollaig Bheag

## Tagairtí