# Ruanda

| Ruanda |
| --- |
| Repubulika y'u Rwanda (rw) Republic of Rwanda (en) République du Rwanda (fr) Jamhuri ya Rwanda (sw) Rwanda (rw)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Rwanda Nziza*  |
|  |
|

---

 |
| Mana | «Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu» «Unity, Work, Patriotism» «Единство, труд, патриотизъм» «Remarkable Rwanda» «Undod, Gwaith, Gwladgarwch»  |
| Leasainm | The Land of a Thousand Hills agus Pays Des Mille Collines  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Kigali  |
| Daonra |
| Iomlán | 14,569,341 (2025)  |
| • Dlús | 553.17 hab./km² |
| Déamainm | Ruandach  |
| Teanga oifigiúil | Kinyarwanda (en)  Béarla an Fhraincis an Svahaílis  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | An tAontas Afracach Economic Community of the Great Lakes Countries (en)   |
| Achar dromchla | 26,338 km²  |
| Pointe is airde | Sliabh Karisimbi (4,507 m)  |
| Pointe is ísle | Abhainn Ruzizi (950 m)  |
| Ar theorainn le | Uganda an Bhurúin an Tansáin Poblacht Dhaonlathach an Chongó  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1962 |
| Saoire phoiblí | Lá Caille (1 Eanáir) National Heroes' Day (en)  (1 Feabhra) Genocide Memorial Day (en)  (7 Aibreán) Aoine an Chéasta (2 lá roimh an Cháisc) Luan Cásca (Easter monday) Labour Day (en)  (1 Bealtaine) Independence Day (en)  (1 Iúil) Liberation Day (en)  (4 Iúil) Umuganura Day (en)  (first Friday in August (en) ) Deastógáil Mhuire (15 Lúnasa) Lá Nollaig (25 Nollaig) Lá an Dreoilín (26 Nollaig)  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | semi-presidential system (en)   |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Cabinet of Rwanda (en)   |
| Comhlacht reachtach | Parlaimint Ruanda  |
| • Uachtarán Ruanda  | Paul Kagame (2000–)  |
| • Príomh-Aire Ruanda  | Justin Nsengiyumva (2025–)  |
| Údarás breithiúnach is airde | Cúirt Uachtarach Ruanda  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 14,251,642,230 $ (2024)  |
| Airgeadra | franc Ruanda  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+02:00 Africa/Kigali  |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .rw  |
| Glaochód | +250  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 112 agus 912  |
|  |
| Cód tíre | RW  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | gov.rw  |

Is tír atá suite i lár na hAfraice í **Poblacht Ruanda**, nó **Ruanda** de ghnáth. Tír talamhiata atá ann, agus tá teorainneacha aici le Uganda, an Bhurúin, Poblacht Dhaonlathach an Chongó agus an Tansáin. Tugtar an leasainm "Tír na Mílte Cnoic" uirthi, mar gheall ar an dtalún torthúil agus cnocach atá aici.

Ar an 6 Aibreán 1994, maraíodh Uachtarán Ruanda, Juvénal Habyariman. Thosaigh an cinedhíothú go gairid ina dhiaidh sin.

## Litríocht

Ba é *Petit Pays* (*Tír Bheag* as Gaeilge) an chéad úrscéal de chuid an scríbhneora, Gaël Faye. Gasúr óg, Gaby, atá ina reacaire sa scéal seo, scéal atá suite sa Bhurúin sa bhliain 1993. Idir trí thír atá Gaby ar dhóigh, sáinnithe i stair choilíneach na Fraince agus stair fhuilteach na Burúine agus Ruanda. Bhuaigh aistriúchán Mhic Lochlainn ar *Petit Pays* an gradam Leabhar na Bliana do shaothair aistrithe sa bhliain 2025.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |