Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Cúige Sharatov

| Cúige Sharatov |
| --- |
| Саратовская область (ru)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Rúis  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Saratov  |
| Daonra |
| Iomlán | 2,369,405 (2025)  |
| • Dlús | 23.5 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Rúisis  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Rúis na hEorpa Volga Federal District (en)   |
| Achar dromchla | 100,830 km²  |
| Ar theorainn le | LeathnaighCúige Phenza Cúige Voronezh Cúige Thambov West Kazakhstan Region (en)  Cúige Volgograd Cúige Ulyanovsk Cúige Shamara Cúige Orenburg  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 5 Nollaig 1936 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Saratov Oblast Duma (en)   |
| • Gobharnóir Chúige Saratov  | Valery Radayev (2012–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | Samara Time (en)  Europe/Saratov  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | RU-SAR  |
| OKTMO ID (en)  | 63000000  |
| OKATO ID (en)  | 63  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | saratov.gov.ru  |
|

---

 |

Is *cúige* de chuid na Rúise é **Cúige Sharatov**. Is é Saratov an phríomhchathair. Bunaíodh an cúige sa bhliain 1934.

## Tíreolaíocht

* *Achar*: 100,200 km²
* *Teorainneacha*:
	+ *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Phenza (*Thuas*), Cúige Ulyanovsk (*Thuas*), Cúige Shamara (*Thoir Thuas*), Cúige Volgograd (*Theas/Thiar Theas*), Cúige Voronezh (*Thiar*), Cúige Thambov (*Thiar*)
	+ *Teorainneacha idirnáisiúnta*: An Chasacstáin (*Thoir Theas/Theas*)

### Crios Ama

 Tá Cúige Sharatov suite i gcrios ama Shamara (SAMT/SAMST).

## Na hAonaid Riaracháin

Tá an cúige roinnte ina 38 réigiún. Féach *Aonaid Riaracháin Chúige Sharatov*.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Aerloingseoireacht

Aerloingseoireacht
An ealaín a ghabhann le stiúradh eitleán is ea **aerloingseoireacht** nó an réimse eolais a chuireann síos ar eitleáin mar réada a chloíonn le dlíthe na fisice. Pléann sí leis an aerárthach féin agus a iompar faoi chúinsí éagsúla, ní lena fheidhmeanna trádálacha.

Bíonn dearadh struchtúr is neart an eitleáin i gceist, modhanna chun fórsa ardaithe a ghiniúint, na hinnill, córais leictreonacha chun an t-aerárthach a rialú, a dhíriú is a ionramháil, an feisteas tuirlingthe agus eile.

Tagann a thógáil is a choimeád san áireamh freisin, agus an loingseoireacht len é a dhíriú go sábháilte ó aerfort go haerfort faoi chúinsí éagsúla aimsire.

## Féach freisin

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Cúige Kherson

| Cúige Kherson |
| --- |
| Херсонська область (uk)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Úcráin  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Kherson  |
| Daonra |
| Iomlán | 1,001,598 (2022)  |
| • Dlús | 35.19 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Úcráinis  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 28,461 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an Mhuir Dhubh agus Muir Mheoid  |
| Airde | 50 m  |
| Pointe is airde | Ushkalka (101 m)  |
| Ar theorainn le | Миколаївська область Cúige Zaporizhia Дніпропетровська область Poblacht Fhéinrialaitheach na Crimé  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 30 Márta 1944 |
| Eachtra thábhachtach | 2022 annexation referendum in Russian-occupied Kherson Oblast (en)   |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Ceannaire an rialtais | Hennadiy Lahuta (2021–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+02:00 UTC+03:00  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | UA-65  |
| KOATUU ID (en)  | 6500000000  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | khoda.gov.ua  |

Is *cúige* de chuid na hÚcráine é **Cúige Kherson**.

## Tíreolaíocht

* *Achar*: 28,461 km²
* *Teorainneacha*:
	+ *Teorainneacha inmheánacha*: Cúige Dnipropetrovsk (*Thuas*), An Chrimé (*Theas*), Cúige Mhykolayiv (*Thiar/Thiar Thuas*), Cúige Zaporizhia (*Thoir*)
	+ *Teorainneacha uisce*: An Mhuir Dhubh (*Theas*)

## Na hAonaid Riaracháin

Tá an cúige roinnte ina 18 réigiún.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hÚcráine é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Wuhan

| Wuhan |
| --- |
| 武汉 (zh)  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Daon-Phoblacht na Síne |
| Province of China (en)  | Hubei  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Hubei  |
| Daonra |
| Iomlán | 12,326,518 (2020)  |
| • Dlús | 1,438.48 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Hubei  |
| Achar dromchla | 8,569.15 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | An Iaing-tsí  |
| Airde | 37 m  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Wuhan (en)   |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Wuhan Municipal people's Congress (en)   |
| • Ceannaire an rialtais | Cheng Yongwen (2021–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 430000  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+08:00  |
| Glaochód | 027  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | wuhan.gov.cn  |

Cathair mhór i nDaonphoblacht na Síne is ea **Wuhan** agus é suite in oirthear láir na Síne, ar mhachaire Jianghan, san áit a thagann na haibhneacha Yangtze agus Han le chéile. Is é an chathair is mó i lár na tíre. Príomhchathair chúige Hubei atá ann. Bhí cónaí ar 10,220,000 duine sa chathair sa bhliain 2013.

## Stair

Trí chathair difriúla—Wuchang, Hankou agus Hanyang—a d'fhás ar bhruacha na n-aibhneacha Yangtze agus Han a bhí ann go dtí lár an 20ú haois. I mí Dheireadh Fómhair na bliana 1911, tharla Éirí Amach Wuchang sa chathair úd.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Deachtóireacht

Foirm rialtais is ea an **deachtóireacht**, ina bhfuil an gach ní den stát faoi ollsmacht ag ceannaire amháin, an **deachtóir**. Córas uathlathach agus tiarnasach atá ann, ina bhfuil cumhacht iomlán ag an stát i ngach gné den saol, poiblí agus pearsanta. Chonacthas deachtóirí don chéad uair sa tSean-Róimh, agus tháinig roinnt deachtóirí chun cinn arís ó na 1930idí ar aghaidh (mar shampla Benito Mussolini san Iodáil, Adolf Hitler sa Ghearmáin, Mao Zedong sa tSín agus Iósaf Stailín san Rúis).

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Richard Strauß

Richard Strauß|   |
| Ainm sa teanga dhúchais | (de) Richard Strauss  |
| Beathaisnéis |
| Breith | (de) Richard Georg Strauss  11 Meitheamh 1864 München (Cónaidhm na Gearmáine) |
| Bás | 8 Meán Fómhair 1949 85 bliana d'aois Garmisch-Partenkirchen (an Ghearmáin Thiar) |
| Áit adhlactha | Friedhof Garmisch (en)    |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Reiligiún | Aindiachas Críostaí |
| Gníomhaíocht |
| Gairm | cumadóir, ceoltóir, leabhrógaí, stiúrthóir ceolfhoirne, general music director (en)   |
| Ball de | Acadamh Mínealaíon na Baváire   |
| Seánra | Ceoldráma, siansa, ceol clasaiceach agus sardana |
| Catalogue raisonné | Richard-Strauss-Werkverzeichnis (en)  (1993)  |
| Teangacha | An Ghearmáinis |
| Uirlis | Pianó |
| Saothar |
| **Saothar suntasach (1896) Also sprach Zarathustra
* (1910) Der Rosenkavalier
* (20 haois) Ariadne auf Naxos
* (20 haois) Salome
* (20 haois) Elektra
 |
| Suíomh a chartlainne | * Richard-Strauss-Institut
* Staatsbibliothek zu Berlin
 |
| Teaghlach |
| Céile | Pauline de Ahna   |
| Páiste | Franz Strauss  |
| Athair | Franz Strauss  agus Josephine Strauss |
| Gradam a fuarthas* (1936)  Royal Philharmonic Society Gold Medal (en)
* (1936)  German Olympic Decoration 1st Class (en)
* (11 Meitheamh 1934)  Adlerschild des Deutschen Reiches
* (1924)  saoránach oinigh de Vín
* (1910)  Bavarian Maximilian Order for Science and Art (en)
* Ord an Iolair Dheirg
* Ord Shéarlas III
* Commander of the Order of the Crown (en)
* Ord an Fhabhcúin Bháin
* Ord an Saxe-Ernestine
* Chevalier de la Légion d'honneur‎
* Officier de la Légion d'honneur
* Ord na Corónach Darach
* Albert Order (en)
* Ord an tSlánaitheora
* saoránach oinigh de München
* Order of Saint-Charles (en)
* Order of the Iron Crown (Austria) (en)
* Commander of the Order of Orange-Nassau (en)
* Order of the Dannebrog (en)
* Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|

---

    |

Cumadóir Gearmánach a rugadh i München ab ea **Richard Strauß** (11 Meitheamh 1864 – 8 Meán Fómhair 1949). Cáil air as a dhánta siansacha *Till Eulenspiegels lustige Streiche* (Cleasa Meidhreacha Till Eulenspiegel, 1894-1895), *Also sprach Zarathustra* (Mar Seo a Labhair Saratóst, 1895-1896) agus a cheoldráma *Der Rosenkavalier* (Fear Uasal na Rós, 1911).

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Aljaž Bedene

Aljaž Bedene|  (2021)  |
| Beathaisnéis |
| Breith | 18 Iúil 1989 36 bliana d'aois Liúibleána  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Áit chónaithe | Londain |
| Meáchan | 73 kg |
| Airde | 183 cm  |
| Gníomhaíocht |
| Gairm | imreoir leadóige (2008–)  |
| Tréimhse oibre | 2008 – |
| Teangacha | Béarla agus an tSlóivéinis |
| Glanfhiúchas | 4,260,726 $  |
| Tír spóirt | an Ríocht Aontaithe   |
| Spórt | leadóg   |
| Disciplín spóirt | leadóg singil  leadóg dúbailte   |
| Lámh imeartha | deasógacht i cúlbhuille délámhach |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Módúlacht | **Cluiche leadóige**  |  | **Sáriarracht phearsanta** |
| Leadóg singil |
121–135    |
0  | 58 (2021) |
| Leadóg dúbailte |
19–42   |
0  | 127 (2013) |
| *ATP* |
Info ATP  |

 |
| Teaghlach |
| Siblín | Andraž Bedene |
|

---

 |
|

---

 |

Is imreoir leadóige as An Ríocht Aontaithe é **Aljaž Bedene**. Rugadh é ar an 18 Iúil 1989.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Basel

| Basel |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Tír | an Eilvéis |
| Cantún san Eilvéis | cantún Basel-Stadt  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | cantún Basel-Stadt  |
| Daonra |
| Iomlán | 176,329 (2024)  |
| • Dlús | 7,393.25 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Ghearmáinis  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 23.85 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | An Réin agus Birs  |
| Airde | 260 m-247 m  |
| Ar theorainn le | Riehen Binningen, An Eilvéis Allschwil Saint-Louis Weil am Rhein Bottmingen Münchenstein Reinach BL Birsfelden Muttenz Huningue  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 4000, 4001, 4002, 4005, 4009, 4010, 4018, 4019, 4020, 4030, 4031, 4040, 4051, 4052, 4053, 4054, 4055, 4056, 4057, 4058, 4059, 4070, 4075 agus 4091  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+01:00 UTC+02:00  |
| Glaochód | 061  |
|  |
| Swiss municipality code (en)  | 2701  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | bs.ch  |
|

---

 |

Is í **Basel** (Gearmáinis: *Basel*, Fraincis: *Bâle*, Iodáilis: *Basilea*, Rómainis: *Basilea*) an tríú cathair is mó san Eilvéis. Tá breis is 170,000 duine ina gcónaí sa chathair féin, agus timpeall 690,000 duine má chuirtear na fo-bhailte san áireamh. Tá an chathair suite cois abhainn na Réine in iarthuaisceart na tíre, in aice le teorann na Gearmáine agus na Fraince.
Is áit thábhachtach í Basel de réir na healaíne san Eilvéis.

## Teangacha

Is í an Ghearmáinis an teanga is comónta le 77.8% (129,592) atá á húsáid sa bhaile, tá an Iodáilis ar an dara teanga is comónta le 5.4% (9,049) atá á úsáid sa bhaile agus an Fhraincis ar an dtríú teanga is comónta le 2.6% (4,280) á úsáid sa bhaile. Úsáideann 202 daoine an Rómainis sa bhaile.

## Íomhánna

* Halla cathrach Basel
* Ardeaglais *Baseler Münster*
* Droichead thar abhainn na Réine san oíche
* Geata *Spalentor* i mBasel

 Basel - Radharc na cathrach.
## Daoine aitheanta

* Erasmus as Rotterdam (1465/69-1536), fealsamh Ollannach a bhí ina chónaí i mBasel ar feadh blianta fada.
* Leonhard Euler (1707–1783), matamaiticeoir Eilvéiseach
* Jacob Burckhardt (1818-1897), staraí Eilvéiseach
* Rudolf Thurneysen (1857–1940), teangeolaí Eilvéiseach
* Roger Federer (\*1981), imreoir leadóige Eilvéiseach

## Naisc sheachtracha

* bs.ch - Suíomh oifigiúil na cathrach
* unibas.ch - Ollscoil Basel Curtha i gcartlann 2005-10-27 ar an Wayback Machine
* artbasel.com

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hEilvéise é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Arequipa

| Arequipa |
| --- |
| Ariqipa (qu)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Department of Peru (en)  | Arequipa |
| Province of Peru (en)  | Arequipa Province (en)   |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Arequipa Arequipa Province (en)  Arequipa District (en)   |
| Daonra |
| Iomlán | 1,008,290 (2017)  |
| • Dlús | 1,551.22 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 650 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Chili River (en)   |
| Airde | 2,335 m  |
| Sonraí stairiúla |
| Bunaitheoir(í) | Garcí Manuel de Carbajal  |
| Cruthú | 15 Lúnasa 1540 |
| Eachtra thábhachtach | Léigear Arequipa  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Ceannaire an rialtais | Omar Julio Candia Aguilar  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 04  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC−05:00  |
| Glaochód | 054  |
|  |

Is é **Arequipa** príomhchathair agus an chathair is mó i roinn Arequipa. Is é suíomh Chúirt Bhunreachta Pheiriú é freisin. Agus daonra de 861,145 ann is é an dara cathair is mó i bPeiriú, agus is é an tríú mórcheantar uirbeach é de réir na hInstitúide Náisiúnta um Shonraí agus Eolais (INEI).

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Sliogiasc

Sliogiasc|  |
| Foinse | moileasc, crústach, cuán mara agus Hexacorallia |
| Sonraí |
| Cineál | bia mara |

Diúilicíní (i ndiaidh cócaireachta)
Is ainmhí gan chnámh droma é **sliogiasc** (nó **maorach** nó **iasc sliogánach**), ag a bhfuil sliogán crua, ón bhfarraige.

## Naisc sheachtracha

* BBC Naidheachdan 2016-10-04: Ainmean Gàidhlig do shligean-mara *(tuairisc físe 2:08)*
* AC&D 2021 - Òraid 3 - Ainmhidhean neo-dhruim-altach a’ chladaich ’s na mara - le Ruairidh MacIllEathain *(bhideo 58:07)*
* Blás Algach eisceachtúil aimsithe san Iarthuaisceart

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin bhia é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Abú Daibí

| Abú Daibí |
| --- |
| ابوظبي (ar)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | athair agus antalóp  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha |
| Éimíríocht in Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha | Emirate of Abu Dhabi (en)   |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha Emirate of Abu Dhabi (en)   |
| Daonra |
| Iomlán | 1,570,000 (2023)  |
| • Dlús | 1,615.23 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Araibis  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 972 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Murascaill na Peirse  |
| Airde | 14 m  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Ceannaire an rialtais | Mohammed bin Zayed Al Nahyan (2022–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+04:00  |
| Glaochód | 00971  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | tamm.abudhabi  |
|

---

 |

Abú Daibí
Is cathair é **Abú Daibí** in Aontas na nÉimíríochtaí Arabacha. Tá breis is 896,751 duine ina gcónaí ann.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol tíreolaíochta é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Manama

| Manama |
| --- |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Bairéin |
| Gobharnóireacht i mBairéin | Capital Governorate (en)   |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Bairéin  |
| Daonra |
| Iomlán | 297,502 (2012)  |
| • Dlús | 9,916.73 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 30 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Murascaill na Peirse  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1345 (Féilire Ghréagóra) |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | capital.gov.bh  |

Is é **Manama** (Araibis: *المنامة* (*Al Manāma*)) príomhchathair Bairéin, agus í ar an gcathair is mó sa tír sin freisin. Ciallaíonn an t-ainm "an áit aisling" nó "an áit de chuid eile" in Araibis. Tá tuairim is céad is a caoga míle duine ina gcónaí ann.
# Rafah

| Rafah |
| --- |
| رَفَحْ (ar)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Tír | Stát na Palaistíne |
| Críocha gafa | Stráice Gaza |
| Governorate of the State of Palestine (en)  | Rafah Governorate (en)   |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Rafah Governorate (en)   |
| Daonra |
| Iomlán | 171,889 (2017)  |
| • Dlús | 2,685.77 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Rafah Governorate (en)   |
| Achar dromchla | 64 km²  |
| • Uisce | 0 %  |
| Airde | 54 m  |
| Ar theorainn le | an Éigipt Al-Mawasi, Rafah (en)  Khan Yunis an Phalaistín Tel al-Sultan refugee camp (en)   |
| Sonraí stairiúla |
| Eachtra thábhachtach | 1956 Rafah massacre (en)  Rafah offensive (en)   |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Ceannaire an rialtais | Issa Khalil al-Nashar  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | P970 - P999  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+02:00 UTC+03:00  |
| Glaochód | 08 21X  |
|  |

Is cathair sa Stráice Gaza, in aice leis an Leithinis Síonáí, í **Rafah**.

Tharraing Iosrael cáineadh neamhbhalbh timpeall an domhain nuair a buaileadh ionad tearmainn in aice le Rafah gan choinne ar an 26 Bealtaine 2024.

## Féach freisin

* Stráice Gaza

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht réigiún na Palaistíne é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Coinbhinsiúin um Chinedhíothú

Coinbhinsiúin um Chinedhíothú| Úmluva o zabránění a trestání zločinu genocidia agus Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide  |
| --- |
|  |
| Cineál | conradh de chuid na Náisiún Aontaithe  |
| Tír | Geansaí  |
| Príomhábhar | cinedhíothú  |
| Cruthú | 9 Nollaig 1948  |

Coinbhinsiúin um Chinedhíothú de chuid na Náisiún Aontaithe, 1948
De réir an **Choinbhinsiúin um Chinedhíothú** de chuid na Náisiún Aontaithe, a ritheadh i 1948, is é is cinedhíothú ann gníomhartha a dhéantar le rún cine, grúpa náisiúnta, grúpa eitneach nó grúpa creidimh faoi leith a scriosadh nó a dhísciú.

Cumadh an Coinbhinsiún um Chinedhíothú de dheasca na n-ionsaithe uafásacha, An tUileloscadh, a rinneadh ar Ghiúdaigh agus ar ghrúpaí eile le linn an Dara Cogadh Domhanda.

## Féach freisin

* Cinedhíothú
* Cúirt Bhreithiúnais Idirnáisiúnta
* Cinedhíothú na nAirméanach ; An tUileloscadh ; Cinedhíothú na gCambódach ; Cinedhíothú na Ruandach ; Sléacht Srebrenica & An Binse Coiriúil Idirnáisiúnta don iar-Iúgslaiv ; Cinedhíothú na bPalaistíneach

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin dlí é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Diúracán frith-thainc

Diúracán frith-thainc de chuid Arm na Stát Aontaithe
Diúracán is féidir a lainseáil ón talamh ag coisí, ó fheithicil troda nó héileacaptar, dírithe le sreang nó léasar ar thanc naimhdeach nó feithicil armúrtha eile.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# World Central Kitchen

World Central Kitchen|   |
| Sonraí |
| Giorrúchán | WCK  |
| Cineál | carthanas eagraíocht neamhrialtasach  |
| Stair |
| Dáta a bunaíodh | 2010 |
| Bunaitheoir(í) | José Andrés  |
| Rialachas corparáideach |
|  |
|  |
| Ceanncheathrú

 | * Washington, D.C.
 |
|  |
| Eile |
| **Gradam a fuarthas (2025)  Zayed Award for Human Fraternity (en)
* (2021)  Princess of Asturias Award for Concord (en)
 |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | wck.org  |
|

---

 |

Cuireann **World Central Kitchen** (WCK) cúnamh bia ar fáil i ndálaí éigeandála agus réitíonn WCK béilí do dhaoine atá ar an anchaoi.

Bhunaigh an cócaire mór le rá, José Andrés, an eagraíocht neamhrialtasach sa bhliain 2010 in Háítí.

### Gaza

Chuir Iosrael Gaza faoi léigear in 2023 agus tharla gorta in 2024. Dúirt WCK gur chuir siad breis is 42 milliún béile ar fáil in Gaza le linn 2023/2024, ar feadh 175 lá, beagnach sé mhí. Ar 1 Aibreán 2024, mharaigh Iosrael seachtar oibrithe WCK. Chuir WCK (agus ENR eile, American Near East Refugee Aid) stop leis an gcúnamh bia nuair a tharla an ionsaí.

## Féach freisin

* Ionsaí de chuid Iosrael ar World Central Kitchen, 2024

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |