# Carl Friedrich Gauss

Carl Friedrich Gauss|   |
| Beathaisnéis |
| Breith | (de) Johann Carl Friedrich Gauß  30 Aibreán 1777 Brunswick (an Impireacht Naofa Rómhánach) |
| Bás | 23 Feabhra 1855 77 bliana d'aois Göttingen (Cónaidhm na Gearmáine) |
| Áit adhlactha | Albanifriedhof  ﻿ / ﻿  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Ollscoil Göttingen  (1795–1798) Collegium Carolinum (en)   (1792–1795) Ollscoil Helmstedt  (–1799)  |
| Céim acadúil | céim dochtúireachta |
| Tráchtas acadúil | *Demonstratio nova theorematis omnem functionem algebraicam rationalem integram unius variabilis in factores reales primi vel secundi gradus resolvi posse* (1799 ) |
| Comhairleoir dochtúireachta | Johann Friedrich Pfaff |
| Áit chónaithe | Ríocht Hanover Brunswick |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Uimhirtheoiric, ailgéabar, anailís mhatamaiticiúil, geoiméadracht dhifreálach, leictreastataic, optaic, matamaitic, meicnic, réalteolaíocht, geodasaíocht, fisic agus leictreamaighnéadas |
| Gairm | matamaiticeoir, suirbhéir talún, múinteoir ollscoile, staitisteoir, fisiceoir, réalteolaí, scríbhneoir eolaíochta, geoifisiceoir, geodesist (en)   |
| Fostóir | Ollscoil Göttingen   |
| Ball de | LeathnaighAccademia delle Scienze di Torino (1833–) An Cumann Ríoga (1804–) Acadamh na nEolaíochtaí, Göttingen  Acadamh Rúiseach na nEolaíochtaí  Acadamh Ríoga na Prúise um Eolaíocht  Acadamh Ríoga Ealaíon agus Eolaíochtaí na hÍsiltíre  Acadamh Ríoga na Sualainne um Eolaíocht  Acadamh Eolaíochtaí agus Daonnachtaí na Baváire  Acadamh Eolaíochtaí na hUngáire  Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL  Acadamh Eolaíochtaí Saint Petersburg  Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá   |
| Mac/iníon léinn de chuid | Johann Christian Martin Bartels |
| Faoi thionchar | Leonhard Euler agus Adrien-Marie Legendre  |
| Teangacha | An Laidin, an Ghearmáinis, Béarla agus an Fhraincis |
| Ealaíontóirí gaolmhara | Farkas Bolyai  |
| Saothar |
| **Saothar suntasach modh Gauss–Seidel
* dáileadh normalach
* Gauss's law for magnetism (en)
* Gauss's law for gravity (en)
* Dlí Gauß
* (1801) Disquisitiones Arithmeticae (en)
* (1827) Disquisitiones generales circa superficies curvas (en)
* (1840) Atlas des Erdmagnetismus: nach den Elementen der Theorie entworfen
 |
| Mac léinn dochtúireachta | Friedrich Bessel, Richard Dedekind, Georg Friedrich Bernhardt Riemann, Heinrich Christian Schumacher, Christian Ludwig Gerling, Johann Benedict Listing, Karl Georg Christian von Staudt, Moritz Ludwig George Wichmann, Sophie Germain, Moritz Abraham Stern, Friedrich Wilhelm Spehr, Karl Heinrich Gräffe, Wilhelm Klinkerfues, Johann Franz Encke agus Gustaf Svanberg |
| Suíomh a chartlainne | * Cartlann ETH Zürich [ CH-001807-7:Hs 784]
* Göttingen State and University Library (en)  [ Cod. Ms. Gauß]
* Stadtarchiv Braunschweig (en)  [ G IX 021]
 |
| Teaghlach |
| Céile | Johanna Osthoff (1805–1809), bás Friederica Wilhelmine Waldeck (1810–1831), bás  |
| Páiste | Eugene Gauss  ( Friederica Wilhelmine Waldeck) Therese Gauss  ( Friederica Wilhelmine Waldeck) Wilhelmine Gauss  ( Johanna Osthoff) Joseph Gauß  ( Johanna Osthoff) Wilhelm Gauß  ( Friederica Wilhelmine Waldeck)  |
| Athair | Gebhard Dietrich Gauss  agus Dorthea Benze |
| **Gradam a fuarthas (1853)  Bavarian Maximilian Order for Science and Art (en)
* (1842)  Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste
* (1839)  membre d'honneur du Physikalischer Verein (fr)
* (1838)  Bonn Copley
* (1822)  Comhalta d'Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá
* (1809)  Duais Lalande
* (1804)  Comhalta den Chumann Ríoga
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|

---

    |

B'eolaí agus matamaiticeoir Gearmánach é **Johann Carl Friedrich Gauss** (Gearmáinis: *Gauß*, Laidin: *Carolus Fridericus Gauss*) (30 Aibreán 1777 – 23 Feabhra 1855) a chuir go mór le forbairt sna réimsí uimhirtheoiric, staitisticí, anailís, geoiméadracht difreálach, geodasaíocht, leictreastataic, réalteolaíocht, agus optaic. Tugtar "prionsa na matamaitice" air.

Páiste éachtach a bhí ann ina óige, agus ní raibh ach bliain amháin agus fiche slánaithe aige nuair a chríochnaigh sé a shárshaothar *Disquisitiones Arithmeticae* sa bhliain 1798.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |