# Tír na mBascach Theas

| Tír na mBascach Theas |
| --- |
| Euskal Herria (eu) Euskadi (eu) País Vasco (es) Euskadi (es)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Eusko Abendaren Ereserkia*  |
|  |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Spáinn  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Vitoria-Gasteiz  |
| Daonra |
| Iomlán | 2,230,452 (2024)  |
| • Dlús | 308.33 hab./km² |
| Déamainm | Bascach  |
| Teanga oifigiúil | an Spáinnis an Bhascais  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Tír na mBascach Theas  |
| Achar dromchla | 7,234 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | An Mhuir Chantabrach  |
| Airde | 876 m  |
| Pointe is airde | Aketegi (1,551 m)  |
| Ar theorainn le | Navarra Castilla y León Cantabria La Rioja Nouvelle-Aquitaine (2016–)  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Basque Government (en)   |
| Comhlacht reachtach | Basque Parliament (en)   |
| • President of the Basque Autonomous Community (en)   | Imanol Pradales (2024–)  |
| Údarás breithiúnach is airde | High Court of Justice of the Basque Country (en)   |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+01:00 UTC+02:00  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | ES-PV  |
| Cód NUTS | ES21  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | euskadi.eus  |

Is comhphobal féinrialaitheach í **Tír na mBascach Theas** (nó *Euzkadi* as Bascais) atá suite i ndeisceart Thír na mBascach (in oirthuaisceart stáit na Spáinne). Is í Vitoria-Gasteiz (is í *Gasteiz* an t-ainm as Bascais, agus *Vitoria* as Spáinnis) an phríomhchathair.

Sa bhliain 1978 tugadh stádas mar *náisiún* do Tír na mBascach. Tá a chuid cumhachtaí leagtha amach i Reacht Féinriail Tír na mBascach a thugann creatlach i gcomhair forbairt na mBascaigh sa Spáinn cé go raibh Navarre fágtha amach lena chomhophobal féinrialaitheach féin. Go hoifigiúil níl aon príomhchathair ag an réigiúin ach tá Parlaimint an chomhphobail agus teach an uachtaráin suite i Vitoria-Gasteiz agus mar sin is í sin an phríomhchathair de facto. Is é Vitoria-Gasteiz, Álava, an Bardas is mó de réir achar le 277 cm2 de ach is í Bilbao na Bioscáine an chathair is mó de réir daonra de le 353,187 daoine ina gcónaí inti le ceirtleán uirbeach 75,500 daoine. Déanann Tír na mBascach tagairt ar ndóigh don réigiúin iomláin culturtha Bascach.

## Stair

Tá stair iontach suimiúil ag an gceantar seo, tá a chultúr iontach difriúil ón gcultúr Spáinneach é féin. Tá teanga na Bascaise go hiomlán difriúil ní hamháin ó Spáinnis, ach ó na teangacha Eorpacha go forleathan. Creideann a lán de mhuintir na háite go mba cheart gur tír neamhspleách í. Tugann ETA tacaíocht míleata don aidhm seo. Faoi láthair tá rialtas na Spáinne ag déanamh idirbheartaíochta leo rud nár tharla riamh roimhe. Fuair siad a lán neamhspleáchais tar éis na dtoghchán sa bhliain 1935, agus throid cuid mhaith dóibh i gcoinne arm Francisco Franco i gCogadh Cathartha na Spáinne.

## Tíreolas agus Cultúr

Is tír álainn glas í. Léiriú den áilleacht seo is ea na sléibhte arda idir an Fhrainc agus tír na mBascach, a thrasnaíonn slí oilithreachta an *camino de Santiago* go rialta. Tá daonra de 2,155,546 daoine, agus is ceann des na réigiúin is saibhre sa Spáinn é.

## Riaracháin agus Daonra

Tá an comhphobal roinnte i dtrí cúigí. Seo iad a leans:

Mar sin tá an Aragóin roinnte i dtrí cúige, ainmnithe dona bpríomhchathair: *Huesca, Zaragoza* agus *Teruel*. Tá na cúige roinnte i 33 contaetha agus tá 732 bardais sa réigiún.

Léarscáil contaetha Tír na mBascach Theas
Léarscáil bardais Tír na mBascach Theas

|  |
| --- |
|  **Tír na mBascach** |
| Cúige | Contaetha | Bardais |
|  | **Cúige ÁlavaDaonra* *321,932* | **Contaetha Álava** Contae Vitoria, Ayala, Laguardia-Rioja Alavesa, Salvatierra, Zuya, Añana agus Campezo-Montaña Alavesa. |  **Vitoria245,036* Tá 51 bardais i gCúige Álava. |
|  | **Cúige GuipúzcoaDaonra* *709,607*  | **Contaetha Vitoria** Bajo Martín, Jiloca, Cuencas Mineras, Andorra-Sierra de Arcos, Bajo Aragón, Comhphobal Teruel, Maestrazgo, Sierra de Albarracín, Gúdar-Javalambre agus Matarraña. |  **San Sebastián186,185 hab.* Tá 89 bardais i gCúige Guipúzcoa.  |
|  | **Cúige BioscáineDaonra* *1,155,772* | **Contaetha Bioscáine** Gran Bilbao, Duranguesado, Lea-Artibai, Busturialdea - Urdaibai, Uribe, Las Encartaciones agus Arratia-Nervión. | 50px **Bilbao352 700 hab.* Tá 112 bardais i gCúige Bioscáine. |

Seo iad a leanas na cathracha de réir daonra i dTír na mBascach Theas:

Cathracha agus Bailte de réir daonra (2016)| Uimh. | Cathair | Cúigex | Daonra |  Bilbao  Vitoria-Gasteiz  San Sebastián  Baraklado |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | **Bilbao** | Bizkaia | 345,122 |  |
| 2 | **Gasteiz** | Araba | 244,634 |  |
| 3 | **Donostia** | Gipuzkoa | 186,064 |  |
| 4 | **Barakaldo** | Bizkaia | 100,025 |  |
| 5 | **Getxo** | Bizkaia | 78,554 |  |
| 6 | **Irun** | Gipuzkoa | 61,608 |  |
| 7 | **Portugalete** | Bizkaia | 46,375 |  |
| 8 | **Santurtzi** | Bizkaia | 46,043 |  |
| 9 | **Basauri** | Bizkaia | 40,983 |  |
| 10 | **Errenteria** | Gipuzkoa | 39,381 |  |

## Íomhánna

* Bratach
* Léarscáil
* Bilbao
* Suíomh

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Thír na mBascach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |