# An Spáinn

| An Spáinn |
| --- |
| Reino de España (es)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Marcha Real* (1939)  |
|

---

 |
| Mana | «Plus ultra»  |
| Ainmnithe in ómós | Hispania  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Maidrid  |
| Daonra |
| Iomlán | 48,592,909 (2024)  |
| • Dlús | 96.04 hab./km² |
| Déamainm | Spáinneach  |
| Teanga oifigiúil | an Spáinnis  |
| Reiligiún | neamh-shainchreidmheach  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | an Limistéar Eorpach Eacnamaíoch  |
| Achar dromchla | 505,990 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Atlantach, an Mheánmhuir, An Mhuir Chantabrach agus Alboran Sea (en)   |
| Pointe is airde | Teide (3,718 m)  |
| Pointe is ísle | Mina de Las Cruces (en)  (−107 m)  |
| Ar theorainn le | Andóra an Fhrainc Maracó Giobráltar an Phortaingéil (1910–)  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | an Mhonarcacht Easpáinneach, Coróin na hAragóine, Impireacht na Spáinne, Ríocht na hAragóine agus Chéad Phoblacht na Spáinne  |
|  **14 Márta 1516**:  Monarcacht cúis leis seo Dynastic union of Aragon and Castile (en)   **1715 (<1715)**:  Teaghlach Bourbon (An Spáinn) cúis leis seo Q1990620, Q688939  **19 Márta 1812 ↔ 4 Bealtaine 1814**:  Liberal state (Spain) (en)  (Bunreacht na Spáinne, 1812)  **9 Nollaig 1931 ↔ 1 Aibreán 1939**:  Poblacht (Bunreacht na Spáinne, 1931)  **29 Nollaig 1978**:  (Q874209, Q847664) |
| Eachtra thábhachtach | Nueva Planta decrees (en)  (1707, 1716) Bunreacht na Spáinne, 1812 (1812) Bunreacht na Spáinne, 1931 (1931) Bunreacht na Spáinne (29 Nollaig 1978) Spanish transition to democracy (en)  Cogadh Cathartha na Spáinne Carlist Wars (en)  Third Council of Toledo (en)  Céadchuairt Chríostóir Colambas go Meiriceá An Athghabháil Cogadh na Saoirse  |
| Saoire phoiblí | Lá Caille (1 Eanáir) Lá Idirnáisiúnta na nOibrithe (1 Bealtaine) Deastógáil Mhuire Spanish National Day (en)  (12 Deireadh Fómhair) Spanish Day of the Constitution (en)  (6 Nollaig) Féile Mhuire gan Smál (8 Nollaig) An Nollaig (25 Nollaig) Eipeafáine (6 Eanáir) Aoine an Chéasta (2 lá roimh an Cháisc)  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | monarcacht pharlaiminteach  |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Rialtas na Spáinne  |
| Comhlacht reachtach | Cortes Generales (en)   |
| • Monarc na Spáinne  | Francisco Franco (1936–1975)  |
| • Príomh-Aire na Spáinne  | Pedro Sánchez Pérez-Castejón (2018–)  |
| Údarás breithiúnach is airde | Cúirt Uachtarach na Spáinne  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 1,427,380,681,295 $ (2021)  |
| OTI ainmniúil in aghaidh an duine | 29,993.06 $ (2019)  |
| Airgeadra | Euro  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+01:00 UTC+02:00 UTC±00:00 (a na hOileáin Chanáracha, am caighdeánach) UTC+01:00 (a na hOileáin Chanáracha, am samhraidh) Europe/Madrid  |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .es  |
| Glaochód | +34  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 112, 061 agus 091  |
|  |
| Cód tíre | ES  |
| Cód NUTS | ES  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | administracion.gob.es  |
|

---

 |

Is tír í **an Spáinn** (Spáinnis: *España*), nó **Ríocht na Spáinne** go hoifigiúil (Spáinnis: *Reino de España*), atá suite in iardheisceart na hEorpa ar leithinis na hIbéire.

Is ball den Aontas Eorpach í, agus is monarcacht bhunreachtúil í.

Is mór an tionchar atá imeartha ag an Spáinn ar an saol. Mar shampla, tá an Spáinnis mar theanga dhúchais ag 480 milliún daoine ar fud an domhain.

## Tíreolaíocht

Le 194,884 mi² (504,782 km²), is í an Spáinn an 51ú tír is mó den domhan.

San iarthar, tá teorainn aici leis an bPortaingéil, ó dheas tá Giobráltar (réigiún de chuid na Ríochta Aontaithe) agus Maracó, (de bharr na cathracha i dtuaisceart na hAfraice; Ceuta agus Melilla).

San oirthuaisceart, in aice le sliabhraon na bPiréiní, tá teorainn aici leis an bhFrainc agus Andorra.

Tá na hOileáin Bhailéaracha sa Mheánmhuir, agus Na hOileáin Chanáracha san Aigéain Atlantach chomh maith.

Sa Chatalóin tá baile beag timpeallaithe ag an bhFrainc, Llívia.

Tá lár na Spáinne lán le sliabhraonta agus talamh ard, mar shampla Sierra Nevada. Sna hairde seo éiríonn na haibhneacha móra; an Tagus, an Ebro, an Duero, an Guadiana agus an Guadalquivir.

Tá machairí glárach ar fud an chósta. Is í an Guadalquivir in Andalucía an ceann is mó sa tír.

## Réigiúin

Tá an tír roinnte i 17 réigiúin de réir bunreacht 1978.

Is í Maidrid príomhchathair na tíre. Tá sí lonnaithe i gceartlár na leithinse.

Is í Barcelona an dara chathair is mó sa tír agus príomhchathair na Catalóine.

* An Andalúis
* An Aragóin
* Asturias nó *Asturies* as Astúiris
* Na hOileáin Bhailéaracha nó *Illes Balears* as Catalóinis
* An Tír Bhascach Theas nó *Euskadi* as Bascais
* Na hOileáin Chanáracha
* Cantabria
* An Chatalóin nó *Catalunya* as Catalóinis
* an Chaistíl-La Mancha
* an Chaistíl agus León
* Extremadura
* An Ghailís nó *Galicia* nó *Galiza* as Gailísis
* La Rioja
* Comhphobal Maidrid
* Réigiún Murcia
* Navarra nó *Nafarroa* as Bascais
* An Comhphobal Vaileinseach nó *Comunitat Valenciana* as Vaileinsis

Is cathracha féinrialaithe iad Ceuta agus Melilla, chomh maith.

## Stair

*Príomhalt: Stair na Spáinne*

Bhí an tír aontaithe sa 15ú haois i ndiaidh pósadh na Monarcaí Caitliceacha agus deireadh an Reconquista sa bhliain 1492. D'fhás cumhacht na tíre go mór ina dhiaidh sin.

* Réamhstair na Spáinne
* Stair na Rómhánach
* Na Viseagotaigh
* Ionradh na Moslamach
* Al Andalus
* An Athghabháil
* Teach na hOstaire
* Teach na mBúrbónach
* An Eagnaíocht
* Cogadh na Saoirse
* Athghairm an Absalóideachais
* Réabhlóid Liobrálach agus an Stát Bunreachtúil
* Chéad Phoblacht na Spáinne
* Athghairm na mBúrbónach
* Dara Poblacht na Spáinne
* Cogadh Cathartha na Spáinne
* An Deachtóireacht
* An Idirthréimhse

## Eacnamaíocht

Banc Ceannais na Spáinne
Úsáidtear an euro mar airgeadra sa Spáinn. Dar le tuairisc na bliana 2017 ón gCiste Airgeadúil Idirnáisiúnta, is é geilleagar na Spáinne an 16ú ceann is mó ar domhan de réir olltáirgeacht intíre (OTI) paireachta cumhacht cheannaigh (PCC), agus an 14ú ceann de réir OTI ainmniúla. De réir OTI PCC de réir chónaithigh, is an 34ú geilleagar is mó ar domhan atá ag an Spáinn, é ar $38,171 don chónaitheach.

De réir *Innéacs Forbartha Daonna, Socraithe don Éagothroime, 2019* na Náisiún Aontaithe (en), innéacs a dhéanann iarracht an caighdeán maireachtála a thomhas i ngach tír de réir gnéithe eacnamaíochta agus neamheacnamaíochta, is í an 37ú tír is forbartha ar domhan í an Spáinn, as 150 tír a tomhaiseadh. Cuireann sé sin í mar an 24ú tír is forbartha as 27 ballstát an Aontais Eorpaigh. I *dTuarascáil Sonais Domhanda* *2018* na Náisiún Aontaithe, meastar gurb í an Spáinn an 36ú tír is sona, as 156 tír.

I Mí Eanáir 2020, is ag 13.7% a bhí ráta dífhostaithe na tíre, an dara leibhéal is airde san Aontas Eorpach.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na Spáinne é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |