Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Feithicil armúrtha troda

Téarma ginearálta ar fheithiclí troda, cosúil le tancanna, gluaisteáin armúrtha, iompróirí armúrtha foirne, agus feithiclí troda a bhíonn ag coisithe mar chosaint armúrtha i gcoinne piléir na namhad.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Dí-armáil

"Let Us Beat Swords into Plowshares", dealbh le Yevgeny Vuchetich 1959. Thug an APSS an dealbh mar bhrontannas chuig na Náisiún Aontaithe, Nua-Eabhrac
Rialú arm chun sábháilteacht idirnáisiúnta a chur chun cinn, trí laghdú na bhfórsaí armtha is na n-arm, is ea **dí-armáil**.

Aontaítear na leibhéil, agus déanann an taobh eile (nó foireann neamhspleách cigireachta) breithniú is tuairisciú ar chur i bhfeidhm na n-aontuithe.

Tá aontuithe déanta faoi choimirce na Náisiún Aontaithe maidir le hairm cheimiceacha is bhitheolaíocha agus mianaigh fhrithdhaonna. Ach ní ghlacann gach tír leo. Tá raon leathan arm eile, agus bealaí nua-aoiseacha len iad a lainseáil le naimhde, nach dtagann faoi aontú ar bith.

## Stair

Rinne Conradh na Náisiún iarrachtaí i 1927 is 1934 a leithéid de chóras a chur chun cinn, ach theip ar an eagraíocht sin.

Rinne na Náisiúin Aontaithe iarracht i 1950. I rith an chogaidh fhuair, agus formhéadú sna hairm núicléacha ar an dá thaobh, is léir gur chúlaigh aon dí-armáil, ach mhéadaigh an gá léi as cuimse.

Le próiseas SALT, bhí na Stáit Aontaithe is an Rúis ag druidim go mall le blianta chun a gcuid arm núicléach a laghdú, ach tá bóthar fada fós le taisteal chun iad a dhíothú.

## Agóidí

Reáchtáladh an Lá Idirnáisiúnta in aghaidh Tástálacha Núicléacha ar an 29 Lúnasa gach bliain.

## Féach freisin

* Airm ollscriosta
* Conradh um Chosc Cuimsitheach ar Thrialacha Núicléacha

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Peireascóp

Prionsabal an pheireascóip. Úsáideann an peireascóip ar chlé scátháin ach úsáideann an taobh dheis priosmaí ach úsáideann an taobh dheis priosmaí.

**a** Scátháiní

**b** Priosmaí

**c** Súil an bhreathnóra
Prionsabal an pheireascóip lionsa.
Tá difríocht idir an dá pheireascóp sa chaoi a gcuireann siad an íomhá in airde. Úsáideann an ceann ar chlé priosma ardúcháin ach úsáideann an taobh dheis lionsa ardúcháin agus Iomháphlána eile

**a** Réadlionsaí

**b** Lionsaí réimse

**c** Lionsaí athsheachadta

**d** Súil-lionsaí

**e** Lionsa súl an bhreathnóra

**f** Prism dronuilleach

**g** Lionsa athsheachadta
Is éard is **peireascóp** ann ná ionstraim optúil chun féachaint ar fhrithne atá folaithe ón radharc ag bac (níos airde ná leibhéal shúile an fhéachadóra, de ghnáth). Is é an bunphrionsabal dhá scáthán phlánacha, comhthreomhar ach scartha amach óna chéile. Tagann solas ón bhfrithne isteach ar an gcéad scáthán, frithchaitear é síos don dara scáthán, agus amach uaidh sin i súile an fhéachadóra. Mar sin, gabhann an solas bealach cosúil leis an litir Z. Is féidir éifeacht na hionstraime a fheabhsú le teileascóp inmheánach, agus le raonaimsitheoir, cosúil leis an bpeireascóp a úsáidtear ar fhomhuireán faoin bhfarraige chun reáda ar dhromchla na farraige a fheiceáil, nó leis an bpeireascóp a úsáidtear i dtanc le haghaidh stiúrtha.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Srí Lanca

| Srí Lanca |
| --- |
| ශ්‍රී ලංකා ප්‍රජාතාන්ත්‍රික සමාජවාදී ජනරජය (si) இலங்கை சனநாயக சோசலிசக் குடியரசு (ta) ශ්‍රී ලංකාව (si)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Sri Lanka Matha*  |
|  |
|

---

 |
| Mana | «Refreshingly Sri Lanka... the Wonder of Asia» «Rhyfeddod Asia yw Ffresni Sri Lanca»  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Sri Jayawardenepura Kotte agus Colombo  |
| Daonra |
| Iomlán | 21,444,000 (2017)  |
| • Dlús | 326.84 hab./km² |
| Déamainm | Srí Lancach  |
| Teanga oifigiúil | Sinhala (en)  an Tamailis  |
| Reiligiún | an Búdachas, an Hiondúchas, Ioslam agus an Chríostaíocht  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 65,610 km²  |
| • Uisce | 1.3 %  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Indiach  |
| Pointe is airde | Pidurutalagala (en)  (2,524 m)  |
| Pointe is ísle | an tAigéan Indiach (0 m)  |
| Ar theorainn le | an India  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Dominion of Ceylon (en)   |
| Cruthú | 22 Bealtaine 1972 |
| Saoire phoiblí | Independence Day (en)  (4 Feabhra)  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | poblacht  |
| Comhlacht reachtach | Parlaimint Shrí Lanca  |
| • Uachtarán Shrí Lanca  | Mahinda Rajapaksa (2005–2015)  |
| • Uachtarán Shrí Lanca  | Harini Amarasuriya (2024–)  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 74,403,578,363 $ (2022)  |
| Airgeadra | rúipí Shrí Lanca  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+05:30 Asia/Colombo  |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .lk agus .இலங்கை  |
| Glaochód | +94  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 119 agus 110  |
|  |
| Cód tíre | LK  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | gov.lk…  |

Is éard atá in **Srí Lanca** ná náisiún oileánach in Áise Theas. Tá sí suite 31 ciliméadar (18½ mi) theas ó chósta deisceartach na hIndia. Is é Sri Jayawardenepura Kotte an phríomhchathair ach is é Colombo an chathair is mó. Is iad na teangacha oifigiúla ná Tamailis agus Siolóinis. Fuair an tír a cuid neamhspleáchas ón Ríocht Aontaithe sa bhliain 1948. D'éirigh sí mar phoblacht sa bhliain 1972. Bhí níos mó ná 19,500,000 duine ina gcónaí sa tír sa bhliain 2005.

## Tagairtí

seo é

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |