# Podchraolachán

Podchraolachán|  |
|

---

 |
| Cineál | type of mass media (en)  agus modh dáilte  |
| Eapainm | list of values as qualifiers (en)  |
|  |
| Saintréithe teicniúla |
| Formáid | íoslódáil digiteach agus meáin sruthaithe |
|  |
|  |

Is éard is **podchraolachán** ann ná modh oibre ina ndéantar comhaid dhigiteacha mheán - comhaid fhuaime agus físchomhaid - a scaipeadh ar an idirlíon trí fhothaí sindeacáitithe chun iad a sheinm ar sheinnteoirí iniompartha meán nó ar ríomhairí pearsanta. Tá podchraolta cosúil le cláir raidió, ach is tríd an idirlíon a leithdháiltear iad, agus is féidir éisteacht leo ag am ar bith.

Sa Ghaeilge, **podchraoladh** a thugtar ar an gcomhad nó ar an ábhar atá sa chomhad, agus **podchraolachán** nó **podchraoltóireacht** a thugtar ar an modh oibre. Sa Bhéarla úsáidtear an téarma *podcast* sa dá chiall. **Podchraoltóir** a thugtar ar dhuine a bhíonn ag taifeadadh ábhair i bhfoirm podchraolta nó ag scaipeadh na bpodchraoltaí sin.

## An téarma Gaeilge

B'é Conn Ó Muineacháin, iriseoir agus blagadóir, a chum an téarma Gaeilge, agus b'eisean fosta a chuir tús leis an bpodchraoltóireacht Gaeilge ina bhlag, *An tImeall*. Maidir leis an mbuntéarma Béarla, *podcast*, is comhthruailliú é as an dá fhocal úd *iPod* agus *broadcast*.

## An téarma Béarla

Deilbhín Apple do na podchraoltaí, c. 2021
B'é an t-iriseoir Ben Hammersley a chruthaigh an focal Béarla in alt a scríobh sé don nuachtán úd *The Guardian* ar an 12 Feabhra, 2004. B'é Apple iPod an chéad seinnteoir iniompartha ar forbraíodh bogearra (ríomhchlár) podchraoltóireachta lena aghaidh. Ceadaíonn na scripteanna podchraolacháin na comhaid phodchraolta a aistriú go huathoibríoch a fhad leis an ngléas iniompartha i ndiaidh iad a lódáil anuas (a íoslódáil) ón Idirlíon.

Raidió na Life
## Modh oibre an phodchraolacháin

Is minic a chuireann leathanaigh ghréasáin na bpodchraoltóirí an t-ábhar céanna ar fáil i bhfoirm íoslódála dírí agus beoshrutha. Is é an difríocht is tábhachtaí idir iad siúd agus an t-ábhar podchraolta ná gur féidir an podchraoladh a shindeacáitiú, síntiús a shocrú leis, agus é a lódáil anuas go huathoibríoch nuair a chuirfear ábhar nua ar fáil. Le sin a dhéanamh, ní mór gléas léite fothaí a bheith suiteáilte ar do ríomhaire, agus é in ann fothaí a léamh sna formáidí RSS (*Really Simple Syndication* - Sindeacáitiú Fíorshimplí) nó Atom.

Nuair a bhítear ag scaipeadh comhaid phodchraolta, is é an rud atá ar siúl ná go n-aistrítear comhaid mheáin - comhaid físe nó fuaime le haghaidh ríomhaire - ón bhfreastalaí chuig an ríomhaire cliaint. Lódálann an ríomhaire cliaint anuas comhaid XML arb iad seoltaí Idirlín na gcomhad meán atá iontu. De ghnáth, is é an cineál ábhar atá sna comhaid mheán ná fuaim nó fís, ach is féidir íomhánna, téacs, comhaid PDF nó do rogha cineál comhad eile a bheith ann chomh maith.

Ar dtús, cruthaíonn an podchraoltóir - nó an té a sholáthraíonn ábhar don phodchraoltóir - cruthaíonn sé comhad, ar nós comhad fuaime i bhformáid MP3, mar shampla. Ansin, cuirtear an comhad seo ar fáil ar an Idirlíon faoi sheoladh Idirlín, is é sin, faoi aitheantóir aonfhoirmeach acmhainne. De ghnáth, cuirtear an comhad ar an bhfreastalaí gréasáin, ach is féidir úsáid a bhaint as rianairí BitTorrent chomh maith. Is féidir na comhaid a chur ar fáil don tsaol mhór nó an rochtain a theorannú do dhream ar leith.

Ansin, tugann an podchraoltóir le fios do na síntiúsóirí go bhfuil ábhar nua ann. Le sin a dhéanamh, caithfidh sé tagairt a dhéanamh don phodchraolachán i gcomhad de chineál eile, comhad a dtugtar fotha air. Is éard is fotha ann ná liosta de na haitheantóirí aonfhoirmeacha acmhainne (na seoltaí gréasáin) ar féidir an podchraoladh a rochtain tríothu. Is gnách an liosta seo a fhoilsiú i bhformáid RSS, cé gur féidir an fhormáid úd Atom a úsáid chomh maith. Tugann an RSS eolas breise i dtaobh an phodchraolta, ar nós lá a fhoilsithe, teideal an chláir agus cur síos ar an tsraith phodchraolta agus ar a cuid eipeasóidí, cuir i gcás. Is féidir liosta iomlán na n-eipeasóidí a chur in aon fhotha RSS amháin, ach bíonn sé níos coitianta liosta gearr de na heipeasóidí is deireanaí a dhéanamh de, mar shampla nuair atá fotha nuachta ann. Go ginearálta, ní bhíonn ach ábhar ó aon duine amháin in aon phodchraoladh amháin, ach le déanaí, tá sé ag éirí níos coitianta go dtéann dornán daoine le chéile le "comh-phodchraoladh" nó "podchraoladh sóisialta" a léiriú.

Cuireann soláthraí an ábhair an fotha ar fhreastalaí gréasáin, agus glactar leis go bhfanfaidh sé ansin. Is é sin seoladh gréasáin an fhotha (aitheantóir nó aimsitheoir aonfhoirmeach na hacmhainne). Tugann an soláthraí le fios don lucht éisteachta go bhfuil a leithéid d'fhotha ann.

An gléas léite podchraolacháin a choinníonn súil ar phodchraoladh ar leith, is ríomhchlár é a bhíonn á reáchtáil sa chúlra a fhad is a bhíonn an ríomhaire féin ag obair. Seiceálann sé an fotha go tráthrialta. Má thagann athrú ar shonraí an fhotha ó seiceáladh an turas deireanach iad, aithneoidh an gléas léite seoladh gréasáin na míre is úire, agus tosóidh sé á lódáil anuas ón ngréasán go huathoibríoch. Ansin, is féidir an eipeasóid nua a sheinm, a athsheinm agus a chur i dtaisce, cosúil le gach cineál comhad ríomhaire. Tá feidhmchláir ann a aistríonn an t-ábhar íoslódáilte go díreach chuig seinnteoir iniompartha meán an úsáideora, agus é ceangailte den ríomhaire le sreang USB, mar shampla.

Is é an cineál teicneolaíocht atá i gceist leis an bpodchraolachán ná "teicneolaíocht an bhrú". Is é sin, is é soláthraí na faisnéise, an podchraoltóir féin, a roghnaíonn na comhaid le haghaidh an fhotha, agus an síntiúsóir ag baint a rogha as na cainéil fotha atá ar fáil. Cé nach mbíonn an t-úsáideoir ag "tarraingt" na gcomhad aonair anuas ón ngréasán, tá blas áirithe de "theicneolaíocht na tarraingthe" ann freisin, nó tá an t-úsáideoir i dteideal síntiús a shocrú leis an iliomad cainéal, nó éirí as a sheansíntiús. Na seirbhísí "brú" a bhí ann ar an Idirlíon roimh lá an phodchraolacháin, cosúil le PointCast, níor cheadaigh siad rochtain chomh forleathan ar ábhar chomh hilghnéitheach.

## As Gaeilge

Craoladh in 2020 aistriúchán Gaeilge de *The Nobody Zone* ar Spotify, podchraoladh faoi choirscéal fírinneach a rinne RTÉ i gcomhar leis an chomhlacht Third Ear sa Danmhairg.

Sa bhliain 2023, bhí an chéad phodchraoladh Gaeilge faoi choirscéalta fírinneacha ar fáil ar Spotify, "*Marú inár Measc"*.

Tá dornán maith podchraoltaí chúrsaí reatha ar fáil i nGaeilge, ina measc An Pod Polaitiúil agus Tuairimí Toghcháin.

## Naisc phodchraolacháin trí mheán na Gaeilge

* Raidió na Gaeltachta – leathanach podchraolacháin
* Raidió na Life – leathanach podchraolacháin
* Raidió Fáilte – leathanach podchraolacháin
* Raidió na dTreabh – leathanach podchraolacháin agus leathanach Vicipéid anseo
* Blas - BBC – leathanach podchraolacháin
* Darren J. Prior- – Podchraoltaí Gaeilge agus Béarla ar Youtube.
* Beo ar Éigean
* Fada is Fairsing
* Tuairimí Toghcháin – podchraoladh ar Olltoghchán 2024 ón tsraith Tuairisc Ó Bhéal
* An Pod Polaitiúil – podchraoladh ar Olltoghchán 2024 ó fhoireann Raidió na Gaeltachta

## Féach freisin

* Catagóir:Podchraoltaí

## Tagairtí