# Margaret Thatcher

An Ró-Onórach
Margaret Thatcher|  (1983)  |
| Beathaisnéis |
| Breith | (en) Margaret Hilda Roberts  13 Deireadh Fómhair 1925 Grantham, England  |
| Bás | 8 Aibreán 2013 87 bliana d'aois The Ritz London (en)   |
| Siocair bháis | Bás nádúrtha (Stróc) |
| Áit adhlactha | Ospidéal Ríoga Chelsea   |
|  |
|  |
| Seansailéir Choláiste Liam agus Mháire |
|  |
|  |
|  1993 – 2000 ← Warren Burger – Henry Kissinger → |
| Ball de Theach na dTiarnaí |
|  Ról an ábhair: tiarna saoil 26 Meitheamh 1992 – 8 Aibreán 2013 (bás in oifig) |
| Ball den 50ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe |
|  |
|  11 Meitheamh 1987 – 16 Márta 1992 (díscaoileadh na parlaiminte) Téarma parlaiminte: 50ú Parlaimint na Ríochta Aontaithe Toghcheantar: Finchley Toghadh i: Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 1987 |
| President-in-Office of the European Council (en)  |
|  Iúil 1986 – Nollaig 1986 ← Ruud Lubbers – Wilfried Martens → |
| Ball den 49ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe |
|  |
|  |
|  9 Meitheamh 1983 – 18 Bealtaine 1987 (díscaoileadh na parlaiminte) Téarma parlaiminte: 49ú Parlaimint na Ríochta Aontaithe Toghcheantar: Finchley Toghadh i: Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 1983 |
| President-in-Office of the European Council (en)  |
|  Iúil 1981 – Nollaig 1981 ← Dries van Agt – Wilfried Martens → |
| Céad Tiarna an Státchiste |
|  |
|  4 Bealtaine 1979 – 28 Samhain 1990  |
|  71 Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe  |
|  4 Bealtaine 1979 – 28 Samhain 1990 ← James Callaghan – John Major → Ball de chomh-aireacht: First Thatcher ministry (en) , Second Thatcher ministry (en) , Third Thatcher ministry (en)  |
| Aire na Státseirbhíse |
|  |
|  |
|  4 Bealtaine 1979 – 28 Samhain 1990  |
| Ball den 48ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe |
|  3 Bealtaine 1979 – 13 Bealtaine 1983 (díscaoileadh na parlaiminte) Téarma parlaiminte: 48ú Parlaimint na Ríochta Aontaithe Toghcheantar: Finchley Toghadh i: Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 1979 |
| Ceannaire an Fhreasúra |
|  |
|  11 Feabhra 1975 – 4 Bealtaine 1979 ← Edward Heath – James Callaghan → |
| Ceannaire an Pháirtí Caomhaigh |
|  11 Feabhra 1975 – 28 Samhain 1990 ← Edward Heath – John Major → |
| Ball den 47ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe |
|  |
|  |
|  10 Deireadh Fómhair 1974 – 7 Aibreán 1979 (díscaoileadh na parlaiminte) Téarma parlaiminte: 47ú Parlaimint na Ríochta Aontaithe Toghcheantar: Finchley Toghadh i: Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Deireadh Fómhair 1974 |
| Scáth-Rúnaí Stáit um Chomhshaol, Bia agus Gnóthaí Tuaithe |
|  5 Márta 1974 – 11 Feabhra 1975 ← Anthony Crosland – Timothy Raison → |
| Ball den 46ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe |
|  |
|  28 Feabhra 1974 – 20 Meán Fómhair 1974 (díscaoileadh na parlaiminte) Téarma parlaiminte: 46ú Parlaimint na Ríochta Aontaithe Toghcheantar: Finchley Toghadh i: Olltoghchán na Ríochta Aontaithe, Feabhra 1974 |
| Rúnaí Stáit um Oideachas |
|  20 Meitheamh 1970 – 4 Márta 1974 ← Edward Short, Baron Glenamara (en)  – Reg Prentice, Baron Prentice (en)  → |
| Ball de Chomhairle Dhlíthiúil na Ríochta Aontaithe |
|  |
|  |
|  20 Meitheamh 1970 – 2013  |
| Ball den 45ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe |
|  18 Meitheamh 1970 – 8 Feabhra 1974 (díscaoileadh na parlaiminte) Téarma parlaiminte: 45ú Parlaimint na Ríochta Aontaithe Toghcheantar: Finchley Toghadh i: Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 1970 |
| Scáth-Rúnaí Stáit um Oideachas |
|  |
|  10 Eanáir 1967 – 20 Meitheamh 1970 – Edward Short, Baron Glenamara (en)  → |
| Ball de 44ú Parlaimint na Ríochta Aontaithe |
|  31 Márta 1966 – 29 Bealtaine 1970 (díscaoileadh na parlaiminte) Téarma parlaiminte: 44ú Parlaimint na Ríochta Aontaithe Toghcheantar: Finchley Toghadh i: Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 1966 |
| Ball den 43ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe |
|  |
|  |
|  15 Deireadh Fómhair 1964 – 10 Márta 1966 (díscaoileadh na parlaiminte) Téarma parlaiminte: 43ú Parlaimint na Ríochta Aontaithe Toghcheantar: Finchley Toghadh i: Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 1964 |
| Rúnaí Parlaiminte don Aire Pinsean |
|  9 Deireadh Fómhair 1961 – 16 Deireadh Fómhair 1964 ← Patricia Hornsby-Smith – Norman Pentland (en)  → |
| Ball den 42ú Parlaimint sa Ríocht Aontaithe |
|  |
|  8 Deireadh Fómhair 1959 – 25 Meán Fómhair 1964 (díscaoileadh na parlaiminte) Téarma parlaiminte: 42ú Parlaimint na Ríochta Aontaithe Toghcheantar: Finchley Toghadh i: Olltoghchán na Ríochta Aontaithe 1959 |
| Uachtarán ar Chumann Coimeádach Ollscoil Oxford |
|  1946 – 1947  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Grúpa eitneach | Briotanaigh geala |
| Reiligiún | Modhachas agus Anglacánachas |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Coláiste Somerville, Oxford - ceimic (1943–1947) Kesteven and Grantham Girls' School (en)    Scoil Dlí na Cathrach   |
| Teanga dhúchais | Béarla na Breataine |
| Airde | 165 cm  |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Polaitíocht agus ceimic |
| Suíomh oibre  | Londain   |
| Gairm | ceimiceoir (1947–luach anaithnid), státaire, polaiteoir, research scientist (en) , abhcóide, dírbheathaisnéisí, feidhmeannach gnó  |
| Ball de pháirtí polaitíochta | An Páirtí Coimeádach   |
| Ball de | An Cumann Ríoga (1983–2013) Ríchomhairle na Ríochta Aontaithe (1970–2013) Carlton Club (en)  (ball oinigh)  Pilgrims Society (en)    |
| Teangacha | Béarla |
| Glanfhiúchas | 4,694,605 £ (30 Samhain 2013)  |
| Gairm mhíleata |
| Coinbhleacht | Cogadh Fháclainne |
| Saothar |
| Suíomh a chartlainne | * Churchill Archives Centre (en)
* Margaret Thatcher Foundation (en)
 |
| Eile |
| Teideal uasal | Barún   |
| Céile | Denis Thatcher (1951–2003), bás a c(h)éile  |
| Páiste | Mark Thatcher, Carol Thatcher  |
| Athair | Alfred Roberts  agus Beatrice Ethel Stephenson |
| Croineolaíocht |
|  |
| 8 Aibreán 2013 | bás |
| 12 Deireadh Fómhair 1984 | iarracht ar fheallmharú  |
|  |
| LeathnaighGradam a fuarthas* (2008)  dochtúireacht oinigh ó Ollscoil Łódź
* (2002)  Clare Boothe Luce Award (en)
* (17 Samhain 1999)  Ord an Leoin Bháin
* (27 Deireadh Fómhair 1998)  Gradam Saoirse Ronald Reagan
* (16 Meán Fómhair 1998)  saoránach oinigh de Shágrab
* (15 Meán Fómhair 1998)  Grand Order of King Dmitar Zvonimir (en)
* (22 Aibreán 1995)  Ridire an Ghairtéir
* (1995)  Order of the Precious Crown, 1st Class (en)
* (7 Márta 1991)  Bonn Saoirse an Uachtaráin Bronnta ag George H. W. Bush
* (7 Nollaig 1990)  Ord Fiúntais
* (1987)  Duine na Bliana (Financial Times)
* (1983)  Comhalta den Chumann Ríoga
* (24 Deireadh Fómhair 1979)  Fellow of the Royal Institute of Chemistry (en)
* Grand Order of King Petar Krešimir IV (en)
* Royal Order of Francis I (en)
* Ord Eoin
* Order of Vytautas the Great (en)
* Dostyk Order of grade I (en)
* saoránach oinigh de Gdańsk
* dochtúireacht oinigh ó Ollscoil Bar-Ilan
* Grand Cross of the Order of Vytautas the Great (en)
* dochtúireacht oinigh ó Ollscoil Hofstra
* Order of Good Hope (en)
 |
|

---

 |
|  |
|  |
|

---

 |
| Duration: 17 minutes and 31 seconds.17:31 Veu de Margaret Thatcher (*Béarla na Breataine*)  |
| Suíomh gréasáin | margaretthatcher.org  |
|

---

   |

 Polaiteoir Briotanach ab ea **Margaret Hilda Thatcher, An Banbharún Thatcher**, a rugadh faoin ainm **Margaret Hilda Roberts** ar 13 Deireadh Fómhair 1925 agus a d'éag ar 8 Aibreán 2013. Bhí sí ina ceannaire ar an bPáirtí Coimeádach ó 1975 go dtí 1990.

Sa bhliain 1979, d'éirigh sí ina Príomh-Aire na Ríochta Aontaithe, agus an chéad bhean a bheith ina Príomh-Aire. Chaith Thatcher breis is 11 bhliain mar Phríomh-Aire ar an mBreatain – an t-achar is faide a chaith aon duine sa ról seo le linn an fichiú haois.

‘Bean an Iarainn’ an leasainm a thugtaí uirthi go minic go háirithe toisc an cur chuige a léirigh sí le linn na stailceanna ocrais sna H-Blocanna3 in 1981.

1979-1990
## Beatha phearsanta

1938, in aois 13 di
Rugadh in Grantham, Lincolnshire i Sasana í. Ba as Drom an Easaigh i gContae Chiarraí, a sin-seanmháthair Catherine Sullivan, a d'aistrigh go Sasana sa bhliain 1811. Phós Catherine oibrí feirme darbh ainm Thomas Smith agus phós Ellen, a iníon, Benjamin Ebenezer Roberts. Athair Thatcher ab ea a mac Alfred.

18 M.F. 1975B'iníon Margaret le hAlfred agus Beatrice Roberts. Grósaeir ab ea a hathair, a raibh siopa aige in Grantham, agus is os cionn an tsiopa a bhí cónaí ar a teaghlach agus í ag fás aníos. Ba chomhairleoir áitiúil é Alfred Roberts, freisin. Cé nár bhall é d'aon pháirtí polaitiúil, bhí a chuid tuairimí agus polasaithe coimeádach. Bhí gaol an-láidir idir í agus a hathair, ach ní raibh caidreamh rómhaith aici lena máthair.

Bhain sí céim amach sa cheimic ó Ollscoil Oxford sna 1940í. Agus í ag staidéar in Oxford, ba bhall í de na Coimeádaigh Óga.

Margaret agus Denis Thatcher ar cuairt i dT.E., Nollaig 1982

I 1951, phós sí Denis Thatcher, ball eile den Pháirtí Coimeádach. Fear colscartha ab ea Denis, a bhí deich mbliana níos sine ná Margaret. Bhí beirt pháiste acu, an cúpla Mark Thatcher agus Carol Thatcher, a rugadh i 1953.

1980idí
## Slí bheatha pholaitiúil, 1950-1979

2006
Sheas Margaret Thatcher gan rath i dtoghcheantar Dartford sna holltoghcháin i 1950 agus 1951. Toghadh í mar Fheisire do Finchley i 1959.

Nuair a bhí sí ina Rúnaí Oideachais i rialtas Edward Heath ó 1970 go dtí 1974, chuir sí deireadh le dáileadh bainne saor in aisce i scoileanna. Dá bhrí seo, tugadh *Maggie Thatcher, Milk Snatcher* uirthi.

Toghadh í mar cheannaire ar an bPáirtí nuair a sheas sí i gcoinne Heath i 1975 tar éis don Pháirtí dhá olltoghcháin a chailleadh i 1974. Ceannaire an Fhreasúra ab ea í anois. Bhí a cuid polasaithe ar an eite dheas. Ba é ceann dá polasaithe is cáiliúil ná an t-airgeadachas. Bhí sí go mór i gcoinne an tsóisialachais agus na gceardchumann. De bharr a tuairimí faoin gcumannachas agus a polasaí maidir leis an Aontas Sóivéadach, thug na Sóivéadaigh an leasainm cáiliúil *The Iron Lady* ("An Bhean Iarainn") uirthi.

## Príomh-Aire, 1979-1990

San olltoghchán i 1979, bhuaigh na Coimeádaigh móramh i dTeach na dTeachtaí agus toghadh Thatcher mar Phríomh-Aire. Tháinig sí i gcomharbacht ar Edward Heath mar cheannaire ar an Pháirtí Caomhach1 agus bhaineadar amach tromlach 43 suíochán in aghaidh an Lucht Oibre.

Chuir sí polasaithe ‘nualiobrálacha’ i bhfeidhm sa Ríocht Aontaithe a spreag an earnáil airgeadais go mór agus thacaigh sí go láidir le seasamh Uachtarán Mheiriceá, Ronald Reagan, in éadan an Aontais Shóivéadaigh.

### Cogadh

Nuair a d'ionsaigh an Airgintín Oileáin Fháclainne i 1982, sheol Thatcher fórsa chun na hoileáin a chosaint, tascfhórsa ó chabhlach na Breataine le hOileáin Fháclainne a thógáil in athuair ón Airgintín.

Nuair a cuireadh long de chuid na hAirgintíne, an General Belgrano, go tóin poill, tharraing an Taoiseach, Cathal Ó hEochaidh, siar tacaíocht na hÉireann do smachtbhannaí Eorpacha in aghaidh na hAirgintíne. Chuir sé seo fearg ollmhór ar Margaret Thatcher, Príomh-Aire na Breataine, agus thit siad amach le chéile..

Bhí an-mhíshástacht sa Bhreatain i leith riail Thatcher ag tús na 1980idí. Ach mhéadaigh bá an phobail dí nuair a bhuaigh an Bhreatain Cogadh na Falklands-Malvinas.

### An dara téarma

Bhuaigh na Coimeádaigh na holltoghcháin i 1983 agus 1987, freisin, faoi cheannas Thatcher. Dhein sí príobháidiú ar thionscail stáit cosúil le British Telecom agus comhlachtaí gáis agus uisce

Sheas sí in aghaidh cheardchumainn mhóra na Breataine i stailc fhada na mianadóirí, a bhí ar siúl ó 1984 go dtí 1985. Faoi dheireadh, bhuaigh an rialtas ar na stailceoirí.

Tharraing Thatcher tuilleadh conspóide de bharr na tacaíochta a thug sí do dheachtóir na Síle, Augosto Pinochet, agus dhiúltaigh sí tacú smachtbhannaí in éadan na hAfraice Theas nuair a bhí cinedheighilt i bhfeidhm.

Sa bhliain 1990, bhris círéibeacha amach nuair a rinne Thathcer iarracht cáin chaipitíochta (cáin cloigne) a thabhairt isteach. Tháinig John Major i gcomharbacht uirthi go gairid ina dhiaidh sin.

## Éire

Bhí Thatcher go láidir i gcoinne an phoblachtachais Éireannaigh.

* I 1981, bhí ar Thatcher dul i ngleic le stailceoirí ocrais as an IRA agus an INLA sa Cheis Fhada i dTuaisceart Éireann. Bhí siad ag lorg stádas polaitiúil. Dhiúltaigh sí géilleadh d’éilimh an IRA go mbronnfaí stádas polaitiúil ar a gcuid príosúnach sa Tuaisceart. Níor thug Thatcher an stádas sin dóibh go dtí go raibh deichniúr príosúnach marbh, an Feisire Parlaiminte Bobby Sands ina measc, ach bhronn Thatcher na héilimh níos déanaí,

* Sa bhliain 1984, chuir sí isteach ar phoblachtánaigh sa deisceart agus sa tuaisceart de bharr a dearcaidh faoi thuarascáil an New Ireland Forum. Rinne sí beag is fiú de mholtaí an New Ireland Forum in 1984 i ráiteas cáiliúil ‘Out, Out Out’.
* Rinne an IRA iarracht í a mharú in 1984 nuair a bhuamáil siad comhdháil de chuid an Pháirtí Chaomhaigh in Brighton.
* Sa bhliain 1985, shínigh Thatcher an Conradh Angla-Éireannach i 1985 beag beann ar olc na n-aontachtach mar go raibh tionchar áirithe faighte ag rialtas Garrett Fitzgerald ar chúrsaí ó Thuaidh.

* Spreag dul chun cinn polaitiúil Shinn Féin sna 1980idí imní i Sráid Downing áfach. Bheartaigh Thatcher ról a thabhairt do Rialtas na hÉireann i rialú an Tuaiscirt sa Chomhaontú Angla-Éireannach, conradh a shín Thatcher le Poblacht na hÉireann i 1985, agus a spreag uafáis i measc an phobail Aontachtaigh sna sé chontae.

## Bás agus oidhreacht

D'éirigh sí as an gCeannas agus as an bPríomh-Aireacht i 1990 tar éis di cuid mhór dá tacaíocht sa Pháirtí a chailleadh. Tugadh an post do John Major, ceann de thacaithe Thatcher.

Tháinig galar Alzheimer nó néaltrú seanaoise uirthi timpeall na 1990idí.

D'éag sí le stróc, is cosúil, i Londain ar an 8 Aibreán, 2013.

## Féach freisin

* Buamáil Brighton (1984)

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

* Suíomh oifigiúil an *Margaret Thatcher Foundation* (i mBéarla)
* Locals debate whether to feature Margaret Thatcher’s Kerry roots in travel guide