Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mana

Is ráiteas gairid é **mana** a chuireann rud ar nós prionsabal nó aidhm in iúl, a úsáidtear go minic mar ráiteas creidimh ag eagraíocht nó duine aonair.

## Manaí stáit an domhain

| Stát | Mana | Aistriúchán |
| --- | --- | --- |
|  An Bheilg | L'union fait la force ((Fraincis) Eendracht maakt macht (Ollainnis) Einigkeit macht stark (Gearmáinis) | Déanann an aontacht an chumhacht |
|  An Bhulgáir | Съединението прави силата | Tugann an t-aontas an cumhacht |
|  An Danmhairg | Guds hjælp, Folkets kærlighed, Danmarks styrke | Cabhair Dé, grá na daoine, cumhacht na Danmhairge |
|  An Eastóin | Mu isamaa on minu arm | M'athartha mo ghrá |
|  An Fhrainc | Liberté, Egalité, Fraternité | Saoirse, Comhionannas, Bráithreachas |
|  An Ghearmáin | Einigkeit und Recht und Freiheit | Aontacht agus cheartais agus saoirse |
|  An Ghréig | Ελευθερία ή Θάνατος | Saoirse nó Bás |
|  An Ísiltír | Je maintiendrai (Fraincis) Ik zal handhaven (Ollainnis) Ik sil behâlde (Freaslainnis) | Coinneoidh mé |
|  An Laitvia | Tevzemei un Brivibai | Ar son na hAthartha agus na Saoirse |
|  An Liotuáin | Tautos jėga vienybėje | Neart an náisiúin is ea an aontacht! |
|  Lucsamburg | Mir wëlle bleiwe wat mir sin | Ba mhaith linn fanacht mar atáimid |
|  An Ostair | Land der Berge, Land am Strome | Tír na sléibhte, tír cos abhann |
|  Poblacht na Seice | Pravda vítězí | Buann an fhírinne |
|  An Ríocht Aontaithe | Dieu et mon droit | Dia agus mo cheart |
|  An Spáinn | Plus Ultra | Tuilleadh Thall |
|  An tSualainn | För Sverige i tiden |  |

## Tagairtí
# Léigear

Is éard is **léigear** ann ná imshuí míleata ar chathair nó ar dhúnfort, le rún an lámh in uachtar a fháil ar an namhaid trí thnáitheadh nó trí ionsaí dea-phleanáilte.

## Tagairtí
# Earr na hinchinne

Earr na hinchinne| Sonraí |
| --- |
| Laidin | *medulla oblongata* |
| Cuid de | stoc na hinchinne agus roimbeinceifealan |
| Aitheantóirí |
| MeSH | D008526 |
| TA | A14.1.03.003 |
| FMA | 62004 : il-aiseach – ordlathach |
| Acmhainní seachtracha |
| Gray | p.767 |
| EB Online | science/medulla-oblongata agus science/medulla-anatomy |
| Téarmaíocht anatamaíoch |

Inchinn an duine i ngearradh saighdeach, le stoc na hinchinn aibhsithe ag bun an limistéir marcáilte.
Medulla oblongata (beochan thríthoiseach)
An *medulla oblongata*, an chuid íochtarach de stoc na hinchinne atá leanúnach leis an bpons os a cionn agus corda an dromlaigh faoina bun. Cuimsíonn sí na beoláir (ainm a chiallaíonn gur marfach damáiste dóibh go minic) a bhaineann le rialú fhrithluail an chórais chardashoithíoch is an chóras riospráide. Cabhraíonn sí le stiúradh slogtha, sraothartaí, casachtaí, is urlacain.

## Féach freisin

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Céir

Coinneal ar lasadh
Céir leáite
Is éard is **céir** ann ná ábhar ramhar buí a thálann beacha le cíor mheala a dhéanamh. Úsáidtear céir chun coinnle a dhéanamh.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Droichead tógála

Droichead tógála
Is éard is **droichead tógála** ann ná droichead inardaithe a fhaightear de ghnáth ar an mbealach isteach i gcaisleán nó i dtúr a bhfuil móta ina thimpeall.

Soláthraíonn droichead tógála bealach isteach i gcaisleáin nó i struchtúir chosanta nuair a íslítear é, ach is féidir é a ardú go tapa ón taobh istigh chun bac a chur ar namhaid atá ag iarraidh ionsaí a dhéanamh.

## Tagairtí
# Pluais

Pluais
Pluais
Séard is **pluais**, nó **uaimh**, ann ná poll mór isteach faoi thalamh, nádúrtha de ghnáth agus poll cónaithe ainmhí fhiáin go minic.

## Féach freisin

* Uaimh (líméar, lusca nó *crypt* i mBéarla)
* Uaimheadóireacht
* Pluaiseolaíocht

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Sruth leictreach

Sruth leictreach|  |
| Foirmle |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |

Dlí Ohm
Nuair a shreabhann lucht leictreach trí ábhar ar bith, bíodh an lucht deimhneach nó diúltach, is é **sruth leictreach** a thugtar ar an méid lucht a ritheann thar ionad ar leith in aghaidh an tsoicind. Is é an t-aimpéar an t-aonad ina dtomhaistear sruth leictreach, agus is é *A* an nod ar an aimpéar. Is ionann aimpéar agus cúlóm luchta a rith thart gach uile shoicind.

An sruth a shreabhadh in aon treo amháin an t-am go léir - is sruth díreach (s.d) an uair sin é. Glactar leis gurb é treo an tsrutha: treo coibhéiseach shreabhadh an luchta dheimhnigh. Is é a mhalairt sin, dá réir sin: i gcoinne shreabhadh an luchta dhiúltaigh.

Is sruth díreach a fhaightear ó cill leictreach. I gcás an dineamó áfach, is sruth malartach nó sruth ailtéarnach (s.a.) a shreabhann uaidh sin i dtreo amháin leath an ama, agus sa treo eile, an leath eile den am.

An t-ábhar a sreabhann an sruth tríd - seoltóir leictreach a thugtar air.

Scríobh Matt Husseyː

*Nuair a shreabhann lucht leictreach trí ábhar ar bith, bíodh sé dearfach nó diúltach, tugtar sruth leictreach ar an méid luchta ghlain a ritheann thar ionad ar leith in aghaidh an tsoicind.*

*Is é an t-aimpéar an t-aonad ina dtomhaistear sruth leictreach, agus giorraítear go dtí A é. Is ionann aimpéar is cúlóm luchta ag rith thart gach soicind. Sa chás go sreabhann an sruth in aon treo amháin an t-am go léir, tugtar sruth díreach (SD) air. I*

*s é an gnás go nglactar le treo an tsrutha mar threo coibhéiseach sreabhadh luchta dhearfaigh, agus mar sin i gcoinne sreabhadh luchta dhiúltaigh. Sruth díreach a thaightear ó chill leictreach.*

*I gcás dineamó, áfach, sreabhann sruth ailtéarnach (SA) uaidh, i dtreo amháin leath den am, sa treo eile an leath eile. Sruth ailtéarnach a thaightear ó sholáthróirí leictreachais.*

*Tugtar seoltóir ar an ábhar trína sreabhann an sruth, agus chun an sruth a chur ar siúl, ní mór fórsa leictreaghluaisneach nó voltas chun an sruth a bhrú trí fhriotaíocht an tseoltóra, de réir dlí Ohm.*

## Féach freisin

* aimpéar
* Dlí Ohm
* seoltóir leictreach
* ainéimiméadar
* airgead (Ag)
* aonaid
* astaíocht leictreamaighnéadach
* bithleictreachas
* caidéal leictreamaighnéadach
* ciorcad leictreach

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin bhfisic é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Tine

Tine i dtinteán
Is saghas dócháin í an **tine**, imoibriú ceimiceach idir dhá cheimiceán. Is imoibriú eisiteirmeach atá i gceist, is é sin gur ligeann sé teas as. De ghnáth úsáidtear cipín chun tine a thosnú.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Fórsaí Cosanta Iosrael

Fórsaí Cosanta Iosrael| (he) צבא הגנה לישראל  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
| Sonraí |
| Giorrúchán | צה"ל agus IDF  |
| Cineál | fórsaí armtha  |
| Stair |
| Téann in áit | Haganah Irgun Lehi  |
| Dáta a bunaíodh | 26 Bealtaine 1948 |
| **Ócáid shuntasach** |
| 23 Márta 2025  | Marú oibrithe cabhracha i Rafah, 2025  |
|  |
| **Earra a úsáidtear** :  equipment in Israeli military service |
| Rialachas corparáideach |
|  |
|  |
| Ceanncheathrú

 | * HaKirya, Iosrael
 |
|  |
| Uachtaránacht | Herzi Halevi (2023–)  |
| ראש המטה הכללי  | Eyal Zamir  |
| Líon fostaithe | 170,000 (2024)  |
| Máthaireagraíocht | Aireacht Cosanta Iosrael  |
| Fochomhlacht | Aerfhórsa Iosrael Cabhlach Iosrael Israeli Ground Forces (en)   |
| Codanna | Israeli Ground Forces (en)  Technological and Logistics Directorate (en)  Manpower Directorate (en)  Planning Directorate (en)  Computer Service Directorate (en)  Strategy and Third-Circle Directorate (en)  Military Advocate General (en)  Military court (Israel) (en)  IDF Military Colleges (en)  Israeli Military Rabbinate Corps (en)  Operations Directorate (en)  Home Front Command (en)  Cabhlach Iosrael Aerfhórsa Iosrael Military Intelligence Directorate of Israel (en)  General Staff of the Israel Defense Forces (en)  Central Command (en)  Northern Command (en)  Southern Command (en)  Depth Corps (en)   |
| Cuid de | fórsaí slándála Iosrael  |
| Táscaire eacnamaíoch |
| Buiséad | 22,500 M$ (2022)  |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | idf.il  |
|

---

 |

Is iad "**Fórsaí Cosanta Iosrael**" (FCI) arm Iosrael (צְבָא הַהֲגָנָה לְיִשְׂרָאֵל) nó Tzahal (צה״ל). Bhunaigh David Ben-Gurion na FCI ar an 26 Bealtaine 1948.

## Éire

D’fhostaigh fórsaí cosanta Iosrael cainteoirí Gaeilge chun cúléisteacht le teachtaireachtaí idir saighdiúirí Éireannacha a bhí ar dualgas síochána leis na Náisiúin Aontaithe sa Liobáin — nó UNIFIL — sna 1980idí. Bhíodh nós ag na saighdiúirí as Éirinn iompú ar an nGaeilge chun an dallamullóg a chur ar fhórsaí Iosrael agus a gcéilí comhraic Hezbollah a bhíodh ag iarraidh cúléisteacht leis na teachtaireachtaí ina seolaidís eolas íogair rúnda. De réir na tuairisce san *Irish Examiner* in 2018, níor thóg sé i bhfad ar na hIosraelaigh tuiscint a fháil ar an ‘gcód Gaeilge’ agus bhí oifigeach amháin cinnte fiú go bhfaca sé iarbhaill d’arm na hÉireann i measc na nIosraelach.

## Féach freisin

* David Ben-Gurion
* UNIFIL

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Tuargaigh

Tuargaigh|  |
|  |
| Cineál | grúpa eitneach |
| Daonra iomlán | 3,200,000  |
| Teanga | Tuareg (en)  |
| Creideamh | an tIoslam Sunnaíoch |
| Tíreolaíocht |
| Ó dhúchas | an Nígir, Mailí, Buircíne Fasó, an Ailgéir, an Libia agus an Afraic |
| Stáit | an Nígir, Mailí, Buircíne Fasó, an Ailgéir, an Libia, an Mháratáin, an Nigéir agus an Éigipt |
| Léarscáil dáileacháin |
|  |

Tuargach
Is grúpa eitneach Beirbeireach iad na **Tuargaigh** a thugann **Kel Tamajeq** orthu féin.) Go traidisiúnta, is tréadaithe fánacha iad, a mhaireann sa Sahára, go príomha i limistéar ollmhór a shíneann i bhfad siar ó dheas ó Libia go deisceart na hAilgéire, an Nígir, Mailí, Buircíne Fasó, agus chomh fada le tuaisceart na Nigéire.
Labhraíonn na Tuargaigh teangacha den ainm céanna, ar a dtugtar Tamasheq freisin, a bhaineann leis an gcraobh Beirbeireach den fhine Afra-Áiseach.

Is daoine leathfhánaíochta iad a chleachtann Ioslam den chuid is mó, agus is de shliocht na bpobal Beirbeireach dúchasach i dTuaisceart na hAfraice iad, a bhfuil cur síos ar a sinsearacht mar mhósáic de chuid Thuaisceart na hAfraice (Taforalt), an Mheánoirthir, na hEorpa (Feirmeoirí Eorpacha Luath), agus na hAfraice fo-Shaháraigh, roimh choncas na Moslamach ar an Mhagraib. Cheangail roinnt taighdeoirí bunús eitneach na dTuargach le titim na nGaramantes a bhí ina gcónaí ar an Fhassán (an Libia) ón 1ú mílaois RCR go dtí an 5ú haois CR. Tugtar creidiúint do mhuintir na dTuargach Ioslam as an Ioslam a scaipeadh san Afraic Thuaidh agus i réigiún na Saiheile in aice láimhe.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin eitneacht nó grúpa eitneach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Heorastaic

Is éard is **heorastaic** ann ná modh oibre matamaiticiúil ina ndéantar buillí faoi thuairim, nó oibriú trí thástáil is earráid, chun fadhb a réiteach. Bíonn na buillí faoi thuairim seo bunaithe ar réamheolas is taighde ar an gcóras atá idir camáin, chun iad a dhéanamh níos oiriúnaí beaichte.

Baineann an réimse seo le hintleacht shaorga, agus is áisiúil é i gclárú an ríomhaire nuair nach féidir algartam cuimsitheach a leagan amach.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Sábh ciorclach

Sábh ciorclach|   |
| Sampla de | saw type (en)  |

Is toireasc cumhachta é an **sábh ciorclach**. Bíonn diosca fiaclach air a rothlaíonn go sciobtha chun ábhair a ghearradh.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi uirlis é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe 2020

| Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe 2020 |
| --- |
|  ← 2016   2024
 →  |
| Am | 3 Samhain 2020  |
| Cineál | Toghchán Uachtaránachta na Stát Aontaithe  |
| Oifig le buachan | Uachtarán na Stát Aontaithe. Téarma in oifig: 4 bliain

---

 Leas-Uachtarán na Stát Aontaithe. Téarma in oifig: 4 bliain

---

538 member of the U.S. Electoral College (en)   |
| Haischlib | #2020Election, #Election2020, #2020Elections, #ElectionDay, #Vote2020, #VoteEarly agus #USElection  |
| Líon daoine a vótáil |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | 239,247,182 |  |
|  | 158,383,801 |    66.2٪ |  | 7.01 |

 |
| Toradh vótála
  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | **Joe Biden**
 — An Páirtí Daonlathach |  |
| Running mate (en) : Kamala Harris |
|  | 81,268,757   51.31٪ |
| Electoral vote (en)  |  | **306** |  |  |
|  |
|  |  |  |  |  |  |  |
|  | **Donald Trump**
 — Páirtí Poblachtach |
| Running mate (en) : Mike Pence |
|  | 74,216,722   46.86٪ |  | 0.79 |
| Electoral vote (en)  |  | **232** |  |  |

 |
|

---

  |
| Inauguration of Joe Biden (en)   |
| **Uachtarán na Stát Aontaithe** |
| Téann in áit: | Duine tofa: |
| Donald Trump | Joe Biden  |
|  |

Ba é **toghchán uachtaránachta na Stát Aontaithe 2020** an 59ú toghchán uachtaránachta cuadbhliantúla, a reáchtáladh Dé Máirt, 3 Samhain 2020.

### Eagraíocht

Tionóladh an tsraith toghchán tosaigh agus cácais ó mhí Feabhra go Lúnasa 2020.

Is toghchán indíreach é an próiseas ainmniúcháin seo, ina gcaitheann vótálaithe ballóidí ag roghnú scláta teachtaí chuig coinbhinsiún ainmniúcháin páirtí polaitíochta, a thoghann ansin ainmnithigh a bpáirtithe ansin mar uachtarán agus mar leasuachtarán.

Ba iad na hiarrthóirí móra ón dhá pháirtí ná an t-uachtarán reatha Trump (ón Pháirtí Poblachtánach) agus iar-leas-Uachtarán Joe Biden.(ón Pháirtí Daonlathach).

Reáchtáladh toghcháin an tSeanaid 2020 agus toghcháin Theach na nIonadaithe 2020, mar aon le toghcháin áitiúla éagsúla eile, i gcomhthráth le toghchán na huachtaránachta.

### Toradh

Chaill Trump an Toghchán Uachtaránachta 2020 le breis is seacht milliún vóta. Ach sheas sé leis an scéal gur aige a bhí an bua,

Spreag an bhréag mhór seo daoine chun ruathar a thabhairt faoin gCaipeatól na Stát Aontaithe i mí Eanáir 2021.

## Féach freisin

* Ruathar ar an gCaipeatól (2021)

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
# Acrainm

Acrainm, mar shampla, TG4, RTÉ, CnaG, srl
Is éard is **acrainm** (Béarla:*acronym*) ann na ainm a chumtar as túslitreacha ainm ilfhoclaigh eile (.i. OTAN; O**rganisation du **t**raité de l'**A**tlantique **n**ord*), a bhfuil níos mó ná dhá litir ann agus ar féidir é a fhoghrú mar fhocal ann féin. Mar ghnáthphrionsabal, ní chuirtear poncanna idir ceannlitreacha in acrainmneacha ná i ngiorrúcháin.

## Samplaí d'acrainmneacha

* BÁC, a sheasann do *Baile Átha Cliath*
* FIFA, a sheasann do *Fédération Internationale de Football Association*
* NASA, do *National Aeronautics and Space Administration*
* PEIG.ie a sheasann do *Pobal, Eolas, Ilmheán, Gaeilge*
* SOLAS, An tSeirbhís Oideachais Leanúnaigh agus Scileanna

## Féach freisin

* Tearma.ie

## Tagairtí
# Cath Messines (1917)

Cath Messines| An Fronta Thiar sa Chéad Chogadh Domhanda |
| --- |
|   |
| Cineál | cath |
| Dáta | 7 –  14 Meitheamh 1917 |
| Comhordanáidí | ﻿ / ﻿ |
| Áit | Flóndras Thiar |
| Tír | an Bheilg |
| Rannpháirtithe | an Astráil, Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann, Dominion of New Zealand (en)  agus Impireacht na Gearmáine |

Troideadh **Cath Messines** ar 7 - 14 Meitheamh 1917 le linn an Chéad Chogadh Domhanda i bhFlóndras na Beilge. Bhí na fórsaí Gearmánacha daingnithe go maith i dtrinsí ar Iomaire Messines. Ach bhí sé d’ádh ar na trúpaí ionsaithe, as Éirinn cuid mhaith acu, fórsaí Gearmánacha, a ruaigeadh as Messines, suíomh a raibh an-tábhacht leis. Ní fhacthas réamhbhombardú airtléire riamh a bhí chomh fíochmhar leis – phléasc trí shliogán ar línte na nGearmánach gach soicind go ceann 12 lá.

Maraíodh b'fhéidir 42,000 in iomlán, 35,000 as an nGearmáin agus 17,000 as an Ríocht Aontaithe,

## Cath

Chuaigh an 16ú Rannán (Éireannach) agus an 36ú Rannán (Ulaidh) chun cogaidh le chéile chun an sráidbhaile Beilgech Wytschaete a thógáil in ionsaí dea-phleanáilte ar Iomaire Messines. Fuair an Ginearál Plumer samhail de réir scála den iomaire déanta ionas go mbeadh a raibh rompu le feiceáil ag na trúpaí.

Chuir sé mianaigh á dtochailt le haghaidh pléascán faoi chosaint na Gearmáine. Thuairgneáil thart ar 3 mhilliún sliogán Messines ar feadh os cionn seachtaine. Mhaolaigh an baráiste nuair a mhaidhmigh Plumer 9,500 tonna pléascáin faoi na Gearmánagih i 19 mianach, faoi línte na nGearmánach. Maraíodh 10,000 saighdiúir Gearmánach.

Seo an uair dheireanach a throid náisiúnaithe Éireannacha - an 16ú Irish Division, Caitlicigh a bhformhór - agus Aontachtaithe Éireannacha - an 36ú Ulster Division, Protastúnaigh a bhformhór, i gcoinne an aon namhaid chéanna.

#### Willie Redmond

Gortaíodh go marfach an Captaen Willie Redmond (in aois 56 bliain dó) ar an 7 Meitheamh i gCath Messines. Mar mhaor san Royal Irish Regiment a ghlac sé páirt san ionsaí ar an lá sin. Goineadh é agus tógadh ar ais go dtí ionad garchabhrach é, áit a bhfuair sé bás.

## Cuimhneachán

Tá Páirc Shíochána agus Túr Oileán na hÉireann le fáil i Messines inniu.

## Tagairtí
# Ríocht na Cróite-Slavóine

| Ríocht na Cróite-Slavóine |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|

---

 |
| Aintiún | *Lijepa naša domovino*  |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Tír stairiúil | an Ostair-Ungáir |
| Réigiún stairiúil | Lands of the Crown of Saint Stephen (en)   |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Ságrab  |
| Daonra |
| Iomlán | 2,621,954 (1910)  |
| • Dlús | 61.64 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Chróitis  |
| Reiligiún | an Eaglais Chaitliceach Rómhánach  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 42,535.25 km²  |
| Ar theorainn le | Kingdom of Dalmatia (en)  an Impireacht Otamánach Carniola (en)  Ríocht na Seirbia Küstenland Ríocht na hUngáire Duchy of Styria (en)   |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Kingdom of Croatia (en)  agus Kingdom of Slavonia (en)   |
| Cruthú | 1868 |
| Díscaoileadh | 1918 |
| Á leanúint ag | State of Slovenes, Croats and Serbs (en)   |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | monarcacht bhunreachtúil agus monarcacht  |
| Comhlacht reachtach | Parlaimint na Cróite  |
| Eacnamaíocht |
| Airgeadra | gulden Ostra-Ungárach  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |

Bhí Ríocht na Cróite-Slavóine (Cróitis: *Kraljevina Hrvatska i Slavonija*; Ungáiris: *Horvát-Szlavónország nó Horvát–Szlavón Királyság*; Gearmáinis Ostarach: *Königreich Kroatien Kroatien und Slawonien*) in ainm is a bheith ina ríocht féinrialaitheach agus ina náisiún polaitiúil ar leith, sainmhínithe go bunreachtúil laistigh den Impireacht Ostra-Ungárach.

Cruthaíodh é sa bhliain 1868 trí ríochtaí na Cróite agus na Slavóine a chumasc tar éis Socraíocht na Cróite-Ungáire de 1868. Bhí baint aici le Ríocht na hUngáire laistigh den dé-stát Ostra-Ungárach, agus í laistigh de Thailte Choróin Stiabhna, ar a dtugtar *Transleithania* freisin.

Cé gur bronnadh neamhspleáchas inmheánach leathan ar an gCróit le “gnéithe náisiúnta”, i ndáiríre, ba bheag smacht a bhí ag an gCróit ar phríomhcheisteanna ar nós cánachais agus saincheisteanna míleata agus chuir an Ungáir srianta nach raibh aon fháilte rompu uirthi.

Tagraíodh di go hinmheánach go hoifigiúil mar 'Ríocht Trí-aonta na Cróite, Slavóine agus Dalmáite', ar a dtugtar freisin go simplí mar 'An Ríocht Trí-aonta', agus bhí éilimh ar An Dalmáit, a bhí á riaradh ar leithligh ag 'Cisleithania na hOstaire' .

Rinneadh an chathair Rijeka, tar éis díospóid faoi alt i Socraíocht 1868, ar a dtugtar 'An tAguisín Rijeka', ina *corpus separatum* agus bhí sé faoi úinéireacht dhlíthiúil na hUngáire, ach á riaradh ag an gCróit agus ag an Ungáir araon.

## Féach freisin

* An tSlavóin

## Tagairtí
# Stranger Than Paradise

Stranger Than Paradise| Stranger than Paradise  |
| --- |
|  |
| Buneolas |
| Stiúrthóir | Jim Jarmusch  |
| Príomhcharachtair | LeathnaighJohn Lurie Eszter Balint Richard Edson Rammellzee Tom DiCillo Rockets Redglare Sara Driver Logan Carter  |
| Léiriú | Sara Driver  |
| Script | Jim Jarmusch  |
| Ceol | John Lurie  |
| Grianghrafadóireacht | Tom DiCillo  |
| Eagarthóireacht scannáin | Jim Jarmusch  |
| Dáileoir | The Samuel Goldwyn Company agus Netflix  |
| Mionsonraí |
| Tír bhunaidh | Stáit Aontaithe Mheiriceá agus an Ghearmáin  |
| Céadléiriú | 1 Deireadh Fómhair 1984  |
| Fad ama | 89 min agus 88 min  |
| Bunteanga | Béarla  |
| Suíomh scannánaíochta | Nua-Eabhrac, Cleveland agus Florida  |
| Dath | daite agus dubh agus bán  |
| Buiséad | 100,000 $  |
| Tuilleamh | 2,436,000 $  |
| Cur síos |
| Bunaithe ar | Stranger Than Paradise (The New World)  |
| Seánra | scannán drámaíochta, scannán grinn agus scannán bóthair  |
| Rátáil MPAA | R  |
| Príomhábhar | dlúthchaidreamh daonna agus cultúr na Stát Aontaithe  |
| Suíomh scéalaíochta | Nua-Eabhrac, Cleveland agus Florida  |
| Socraithe sa tréimhse | 1980idí  |
| Liosta na ngradam agus na n-ainmniúchán |
| Gradam a fuarthas | Golden Leopard (en)  (1984)  |
|

---

 |
|
 |

Scannán is ea Stranger Than Paradise a scríobhadh agus a stiúradh ag Jim Jarmusch. Scaoileadh é i 1984. Scannán dubh agus bán a bhí ann. Thosaigh sé mar ghearrscannán tríocha nóiméad faoin teideal *Stranger Than Paradise (The New World)* i 1982. Bhí ról ag beanchéile Jim Jarmusch, Sara Driver, sa scannán seo. Feictear í ag deireadh an scannáin le hata uirthi ag feitheamh ar an airgead.

Rangú an scannán ag #26 i liosta "The Top 50 Cult Films" san irisleabhar Entertainment Weekly.

## Ceol

An príomhaisteoir John Lurie a rinne an ceol don scannán, ach amháin an t-amhrán *I Put a Spell on You* le Screamin' Jay Hawkins, a chloistear go minic sa scannán. D'eisigh Enigma an t-albam *Stranger Than Paradise/The Resurrection of Albert Ayler* sa bhliain 1999.

## Teidil Chreidiúna

* Stiúrthóir Griangrafadóireachta – Tom Di Cillo
* Ceol – John Lurie
* Eagarthóir – Jim Jarmusch agus Melody London
* Léiritheoir Feidhmiúcháin – Otto Grokenberger
* Léiritheoir – Sara Driver
* Scríbhneoir – Jim Jarmusch
* Stiúrthóir – Jim Jarmusch

### Aisteoirí

* John Lurie - Willie.
* Eszter Balint - Eva.
* Richard Edson - Eddie.

## Naisc sheachtracha

* Bunachar IMDB (as Béarla)

## Tagairtí