Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Beaignit

Beaignit|  |
| Cineál | pole weapon (en)  agus arm fuar  |

Beaignit
Lann cruach a ceapadh i mBayonne na Fraince sa 17ú céad, meastar, chun arm sáite a dhéanamh d'arm tine an choisí. Ar dtús chuirtí i mbéal an mhuscaeid í, ach go luath sa 19ú céad rinneadh sliotán taobh leis an mbéal chun an bheaignit a chur ann, chun gur féidir an gunna a scaoileadh chomh maith. Choimeádtaí an bheaignit i dtruaill ghearr nuair nach raibh sí in úsáid. Bíonn feisteas ar an ngunna nua-aoiseach chun beaignit a chur ann, agus bíonn beaignití nua-aoiseacha in ann feidhmeanna eile a dhéanamh freisin, cosúil le gearradh sreinge.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin airm nó gunna é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Fo-mheaisínghunna

Fo-mheaisínghunna|  |
| Cineál | cairbín agus piostal  |

Arm beag, leathshlí i méid idir piostal is raidhfil, atá in ann rois piléir a scaoileadh go huathoibríoch. Saothraíodh den chéad uair é timpeall 1918, agus úsáideadh go fairsing sa dara cogadh domhanda (gunna Sten ag na Briotanaigh, an MP38 ag na Gearmánaigh). Faoi seo, tá an raidhfil ionsaithe ina ionad.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin airm nó gunna é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Wehrmacht

Wehrmacht|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   |
| Sonraí |
| Cineál | fórsaí armtha  |
| Stair |
| Téann in áit | Reichswehr  |
| Dáta a bunaíodh | 21 Bealtaine 1935 |
| Dáta díscaoilte, díothaithe nó scartáilte | 20 Lúnasa 1946 , Cúis leis seo: Allied Control Council Law No 34 (en)   |
| Rud nó duine a tháinig ina áit | Bundeswehr  |
| Suíomh a chartlainne | * Militärarchiv
 |
| Rialachas corparáideach |
|  |
|  |
| Ceanncheathrú

 | * «Zossen»
* Wünsdorf, An Ghearmáin
 |
|  |
| Máthaireagraíocht | Gearmáin na Naitsithe  |
| Codanna | German Army (en)  Luftwaffe Kriegsmarine Feldgendarmerie (en)   |
|  |
|

| Zossen |
| --- |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  |

 |
| Sonraí |
| Cineál | Bardas uirbeach sa Ghearmáin  |
| Tréith |
| Achar dromchla | 180.39 km² 180.4 km² |
| Airde os cionn na farraige | 38 m |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
| ID GeoNames | 6550665 |
| Suíomh gréasáin oifigiúil | zossen.de |
|  |

 |

Ba iad na Wehrmacht (go litrúil, “fórsa cosanta”) ná fórsaí armtha aontaithe Ghearmáin na Naitsithe ó 1935 go 1945. Is éard a bhí ann ná *Das Heer* (arm), *Die Kriegsmarine* (cabhlach) agus *Die Luftwaffe* (aerfhórsa). Tháinig an teideal "*Wehrmacht*" in áit an téarma *Reichswehr* a úsáideadh roimhe sin, agus ba é an léiriú é ar iarrachtaí réimeas na Naitsithe an Ghearmáin a atharmáil go pointe níos mó ná mar a ceadaíodh faoin gConradh Versailles.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin Naitsíochas é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Airtléire

Airtléire|  |
| Cineál | arm diúractha  |
| Stair seirbhíse |
| Oibreoirí | airtléire  |

Airtléire
An t-ordanás is mó a bhíonn ag arm, na gunnaí agus na diúracáin / roicéid fhadraonacha, ní hionann is na mionghunnaí a bhíonn ag gach saighdiúir.

Is féidir go mbeidh na gunnaí móra nó na meaisíní lainseála suite ar fheithiclí, go minic le creasa boinn.

Maidir leis na diúracáin, is féidir go mbeidh roinnt buamaí neamhspleácha ar dhiúracán amháin is féidir a stiúradh ar thairgéid scaipthe.

airtléire 18 punt, ó 1904 ar aghaidh
## Stair

Bheadh píosaí airm ar nós an gunna 18 punt in úsáid le linn an Chéad Chogadh Domhanda agus é armtha ag 10 saighdiúir. D’úsáid na Sasanaigh an gunna 18 punt freisin le linn Éirí Amach na Cásca agus Cogadh Cathartha na hÉireann.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin airm nó gunna é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Raidhfil uathoibríoch Browning

Raidhfil uathoibríoch Browning|  |
| Cineál | light machine gun (en)  agus automatic rifle (en)   |
| Tír bhunaidh | Stáit Aontaithe Mheiriceá  |
| Eapainm | John Browning  |
| Stair seirbhíse |
| I seirbhís | 1918  – 1970  |
| Coinbhleacht | an Chéad Chogadh Domhanda, an Dara Cogadh Domhanda, Cogadh Cathartha na Síne, Cogadh na Cóiré, Bahía de Cochinos, Cogadh Vítneam agus coinbhleacht Arab-Iosraelach  |
| Stair táirgthe |
| Deartha | 1917  |
| Dearthóir | John Browning  |
| Déantóir | Colt's Manufacturing Company (en) , Winchester Repeating Arms Company (en) , Royal McBee (en) , Carl Gustafs stads gevärsfaktori (en) , FN Herstal (en) , Państwowa Fabryka Karabinów (en) , Marlin Firearms (en)  agus International Business Machines  |
| Iomlán a tháirgtear | 100,000  |
| Sonraíochtaí |
| Armlón | .30-06 Springfield (en) , 7.92×57mm Mauser (en) , 7.65×53mm Argentine (en) , 7×57mm Mauser (en) , 6.5×55 mm (en) , .303 British (en)  agus 7.62×51mm NATO (en)   |

Meaisínghunna éadrom gásfhuinnmhithe a dhear an gabha gunnaí Meiriceánach John Moses Browning (1855-1926) i 1917. Táirgeadh i gcuid mhaith tíortha é go dtí na 1950idí. Raon 600 m a bhí aige agus piléarlann 20 urchar.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Tanc

Tanc|  |
| Cineál | feithicil armúrtha troda  |
| Eapainm | cistern (en)   |
| Stair seirbhíse |
| Oibreoirí | tankman (en)   |

Mark I tanc (1916)
Is éard atá i gceist le **tanc** ná saghas feithicle cogaíochta. Bíonn siad armúrtha agus bíonn gunnaí acu.

Ba iad fórsaí na Ríochta Aontaithe a d'fhorbair agus a d'úsáid an tanc don chéad uair sa Chéad Chogadh Domhanda. Bhíodar an-tábhachtach sa Dara Cogadh Domhanda. Úsáidtear go forleathan iad i bpríomh-airm an lae atá inniu ann.

## Leabharliosta

* Macksey, Kenneth and Batchelor, John H. (1970), Tank: A History of the Armoured Fighting Vehicle, New York: Scribner, ISBN 0-345-02166-5; ISBN 0-356-03461-5; ISBN 0-684-13651-1
* Ogorkiewicz, Richard M. (1991), Technology of Tanks, Coulsdon, Surrey: Jane's Information Group, ISBN 0-7106-0595-1
* Weeks, John (1975), Men Against Tanks: A History of Anti-Tank Warfare, New York: Mason Charter, ISBN 0-88405-130-7; ISBN 0-7153-6909-1
* Werner Oswald: *Kraftfahrzeuge und Panzer der Reichswehr, Wehrmacht und Bundeswehr*, Motorbuch Verlag Stuttgart, ISBN 3-87943-850-1
* Kenneth Macksey & John Batchelor: *Die Geschichte der Panzerkampfwagen*, Wilhelm Heyne Verlag München, ISBN 3-453-52081-5
* Christopher F. Foss: *Die Panzer des Zweiten Weltkrieges*, Das Nachschlagewerk, Podzun-Pallas Verlag, ISBN 3-7909-0345-0
* David Miller & Christopher F. Foss: *Moderne Gefechtswaffen. Technik, Taktik und Einsatz.*, Motorbuch Verlag Stuttgart, ISBN 3-613-01925-6
* C. F. Foss, J. F. Milsom, J. S. Weeks, G. Tillotson, R. M. Ogorkiewicz: *Panzer und andere Kampffahrzeuge von 1916 bis heute*, Buch und Zeit Verlagsges. Köln, Sonderausgabe
* Walther K. Nehring: *Die Geschichte der deutschen Panzerwaffe 1916 – 1945*, Motorbuch Verlag Stuttgart, ISBN 3-87943-320-8
* Armin Halle, Carlo Demand: *Panzer – Illustrierte Geschichte der Kampfwagen*, Scherz Verlag

## Féach freisin

* Sentinel (tanc)

## Naisc sheachtracha

* www.panzer-archiv.de (Panzer des Zweiten Weltkriegs)
* *L'Évolution des chars de combat* Curtha i gcartlann 2007-03-22 ar an Wayback Machine, revue militaire suisse, février 2007
* Tanks of World War I
* Allied tank aces of World War II
* Tanks-alot.co.uk
# Meaisínghunna

Meaisínghunna|  |
| Cineál | arm tine lán-uathoibríoch agus selective fire firearm (en)   |

M2 de chuid John Browning
Is éard is **meaisínghunna** ann ná gunna a scaoileann piléir de chalabra raidhfil le fothú uathoibríoch armlóin agus timthriall uathoibríoch scaoilte.

Is féidir leis scaoileadh go huathoibríoch marthanach, gan le déanamh ag an ngunnadóir ach méar a choimeád ar an truicear agus déanamh deimhin de go bhfuil dóthain armlóin ar fáil. I lár an 19ú céad a tháinig meaisínghunnaí ilbhairille chun cinn, cosúil le gunna Gatling. I 1883 rinne an ceapadóir Hiram Maxim gunna uiscefhuaraithe a bhain úsáid as an bhfórsa frithbhuailte chun an cartús ídithe a chaitheamh amach, ceann nua a chur sa seomra, an craosbhloc a dhúnadh, agus scaoileadh — an timthriall uile uathoibríoch.

Marfach amach is amach, ionas gur chuir sé athruithe bunúsacha ar chogaíocht na dtrinsí sna cogaí domhanda is eile. Le himeacht ama tá saghsanna níos éadroime, aer-fhuaraithe ann, cosúil le gunna Bren na mBriotanach agus MG 34 na nGearmánach. Tá raidhflí an-éadroma ionsaithe in ann scaoileadh go huathoibríoch marthanach.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin airm nó gunna é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |