# An Impireacht Otamánach

| An Impireacht Otamánach |
| --- |
| دولت عالیه عثمانیه (ota)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Imperial anthems of the Ottoman Empire*  |
|

---

 |
| Mana | «دولت ابد مدت»  |
| Ainmnithe in ómós | Osman I  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Söğüt, Bursa, Edirne, Cathair Chonstaintín, Didymóteicho agus Iostanbúl  |
| Daonra |
| Iomlán | 24,000,000 (1912)  |
| • Dlús | 14.12 hab./km² |
| Déamainm | Otamánach  |
| Teanga oifigiúil | an Tuircis Otamánach  |
| Reiligiún | an tIoslam Sunnaíoch, Alevism (en) , Bektashi, Eaglais Cheartchreidmheach na Gréige, Eaglais Aspalda na hAirméine, Eaglais Ortadocsach Shiriceach agus an Giúdachas  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Na Cumhachtaí Láir  |
| Achar dromchla | 1,700,000 km²  |
| Ar theorainn le | Ríocht na Bulgáire Impireacht na hOstaire an Ostair-Ungáir Ríocht na hUngáire  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Califeacht na nAbasach, an Impireacht Bhiosántach, Beylik of Osman (en) , Beylik of Bafra (en) , Maona of Chios and Phocaea (en)  agus Duchy of Leucas (en)   |
| Cruthú | 29 Iúil 1299 *c.* 1300 |
| Díscaoileadh | 17 Samhain 1922 |
| Á leanúint ag | Government of the Grand National Assembly (en) , occupation of Smyrna (en)  agus Prionsacht na Seirbia  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | monarcacht absalóideach, dual monarchy (en) , monarcacht absalóideach, dual monarchy (en) , stát aonpháirtí (polaitíocht), deachtóireacht mhíleata, monarcacht, cailifeacht, monarcacht bhunreachtúil, údarásaíochas agus Three Pashas (en)   |
| Comhlacht reachtach | Ottoman General Assembly (en)   |
| Eacnamaíocht |
| Airgeadra | Akçe  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |

Mhair an **Impireacht Otamánach** (Tuircis Otamánach: دَوْلَتِ عَلِيّهٔ عُثمَانِیّه *Devlet-i ʿAliyye-yi ʿOsmâniyye*, Tuircis an lae atá inniu ann: *Osmanlı İmparatorluğu* or *Osmanlı Devleti*) ó 1299 go 1923.

## Stair

Taoiseach Turcach darbh ainm Osman I a bhunaigh rítheaghlach na nOtamánach. Tháinig borradh agus fás ar an impireacht faoi cheannas na sabhdán (sultan) a tháinig i gcomharbas air. I mbarr a réime bhí críocha i dtrí mhór-roinn faoi smacht na dTurcach; cuid mhaith d'oirthuaisceart na hEorpa, iarthar na hÁise agus tuaisceart na hAfraice. Bhí 29 cúige san impireacht, chomh maith le fostáit. Bhí tionchar ag an Impireacht ar chriocha áirithe thar lear i bhfad ón dTuirc, mar shampla Aceh sa bhliain 1565 agus oileáin Atlantacha mar Lanzarote (1585).

Bhí ról lárnach ag an impireacht i ngach sórt caidrimh idir an Domhan Thoir agus an Domhan Thiar ar feadh 600 bliain. Deirtear gurbh iad na hOtamánaigh comharbaí Ioslamacha na mBiosántach agus a bpríomhchathair i gCathair Choonstaintín agus seilbh ar críocha ar fud oirthir na Meánmhuire.

Tháinig meath ar an impireacht san ochtú agus sa naoú céad déag, agus tháinig Poblacht na Tuirce i gcomharbas uirthi sa bhliain 1923.

## Sabhdáin

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Osman I | 1258/1259 - 1326 | 1288 - 1326 |
| Orhan | 1281 - 1359 | 1326 - 1359 |
| Murat I | 1326 - 1389 | 1359 - 1389 |
| Bajazid I | 1360 - 1403 | 1389 - 1402 |
| *Sulejman* | *? - 1410* | *1402 - 1410* |
| *Musa* | *?- 1413* | ? - *1413* |
| *Isa* | *? - 1408* | *? - ?* |
| Mehmed I | 1389 - 1421 | 1413 - 1421 |
| Murat II | 1403 - 1451 | 1421 - 1444 i 1445 - 1451 |
| Mehmed II | 1432 - 1481 | 1444 i 1451 - 1481 |
| Bajazid II | 1447 - 1512 | 1481 - 1512 |
| Selim I | 1470 - 1520 | 1512 - 1520 |
| Suleiman Ollásach | 1495 - 1566 | 1520 - 1566 |
| Selim II | 1524 - 1574 | 1566 - 1574 |
| Murat III | 1546 - 1595 | 1574 - 1595 |
| Mehmed III | 1566 - 1603 | 1595 - 1603 |
| Ahmed I | 1590 - 1617 | 1603 - 1617 |
| Mustafa I | 1592 - 1639 | 1617 - 1618 i 1622 - 1623 |
| Osman II | 1604 - 1622 | 1618 - 1622 |
| Murat IV | 1612 - 1640 | 1623 - 1640 |
| Ibrahim I | 1615 - 1648 | 1640 - 1648 |
| Mehmed IV | 1642 - 1693 | 1648 - 1687 |
| Sulejman II | 1642 - 1691 | 1687 - 1691 |
| Ahmed II | 1643 - 1695 | 1691 - 1695 |
| Mustafa II | 1664 - 1703 | 1695 - 1703 |
| Ahmed III | 1673 - 1736 | 1703 - 1730 |
| Mahmud I | 1696 - 1754 | 1730 - 1754 |
| Osman III | 1699 - 1757 | 1754 - 1757 |
| Mustafa III | 1717 - 1774 | 1757 - 1774 |
| Abdul Hamid I | 1725 - 1789 | 1774 - 1789 |
| Selim III | 1761 - 1808 | 1789 - 1807 |
| Mustafa IV | 1779 - 1808 | 1807 - 1808 |
| Mahmud II | 1785 - 1839 | 1808 - 1839 |
| Abdul Medžid I | 1823 - 1861 | 1839 - 1861 |
| Abdul Aziz | 1830 - 1876 | 1861 - 1876 |
| Murat V | 1840 - 1904 | 1876 |
| Abdul Hamid II | 1842 - 1918 | 1876 - 1909 |
| Mehmed V | 1844 - 1918 | 1909 - 1918 |
| Mehmed VI | 1861 - 1926 | 1918 - 1922 |
|   |

## Críocha

### San Eoraip

* An Albáin (1478-1912);
* An Airméin (1299-1918);
* Bhoisnia (1463-1878/1908);
* An Bhulgáir (1421/1453-1878);
* An Chréit (1669-1913);
* An Chrimé (1475-1774);
* Oileáin Cyclades (1538-1828);
* An Chipir (1570-1878/1914);
* Oileáin Dodecanese (1522-1912);
* Epirus (1479-1912);
* An Ghréig (1460-1828 (Morea & Epir) -1912 (teorainneacha reatha);
* Heirseagaivéin (1481-1878/1908);
* An Ungáir (1541-1699);
* an Mhacadóin (1371/1395-1912);
* Montainéagró (1496/1499-1878);
* Oileáin Aeigéach Thuaidh (1462-1912);
* Otranto (1480-1481);
* Podolia (1672-1699);
* Rhodes (1522-1912);
* Wallachia - (1412-1456; 1456-1476, 1476-1594; 1601-1877);
* Moldavia - (1455-1473; 1503-1572; 1574-1600; 1601-1877);
* An Trasalváin - mar fhostát, (1541-1699);
* Oileáin Saronic (1460-1830);
* An tSeirbia (1459-1804/1878);
* Slavonia (1592-1699);
* Oileáin Sporades (1538-1828);
* An Úcráin (1676-1681);

### An Áise

* Áidin (1538-1635);
* Abcáis (1480-1810);
* Dagestan (1578-1730);
* An tSeoirsia (1516-1603, 1620-1683, 1727-1735);
* An Iaráic (Bagdad, Basra, Mosul) (1534-1918);
* Jordan (1516-1918);
* An Liobáin (Beirut, Acre Acre, Saidon) (1516-1918);
* Luristan (1587-1639);
* Oman (1550-1551, 1581-1588, 1659-1741);
* An Phalaistín (1516-1918);
* Catar (1871-1916);
* An Araib Shádach (El Hasa) (1871-1913);
* An Araib Shádach (Hejaz) (1517-1916);
* An Araib Shádach (Nejd) (1817-1902);
* An Araib Shádach (Asir) (1871-1914);
* An tSiria (Damaisc, Aleppo) 1516-1918);
* An Éimin (1517-1636, 1872-1918).

### An Afraic

* An Ailgéir (Cathair na hAilgéire) (1536-1830);
* An Ailgéir (Ailgéir Constantine) (1637-1830);
* An Ailgéir (Oran) (1708-1732, 1792-1831);
* An Éigipt (cúige) (1517-1798, 1801-1867); faoi smacht an *Hıdiv* (1867-1914)
* Eritrea (Massawa / Habesh) (1557-1884);
* An Libia (Cyrenaica) (1521-1911);
* An Libia (Tripolitania) (1551-1912);
* An Libia (Fezzan) (1842-1912);
* Somaliland (Zeila) (Hargeisa) (Burco) (Berbera) (1548-1884);
* An tSúdáin (1553-1914);
* An tSúdáin (Nubia) (1553-1885);
* An tSúdáin (Darfur) (1874-1883);
* An tSúdáin (Equatoria) (1871-1889);
* An tSúdáin (Kordofan) (1821-1883);
* An Túinéis (1534-1881);

## Féach freisin

* Sléachtanna na nAirméanach sna 1890idí

## Tagairtí