Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hipirghníomhaíocht

Is éard atá i gceist le **hipirghníomhaíocht** ná iompar róghníomhach neamhrialaithe, in eindí le heasnamh airde agus dianmhachnaimh ar thasc ar leith. Feictear níos minice i measc leanaí ná daoine fásta í, agus tugtar *neamhord hipirghníomhaíochta easnamh airde (ADHD)* uirthi. Is féidir go mbeidh sí mar thoradh ar ghortú inchinne. Braitheadh í i bpáistí uathacha, páistí imníocha, páistí le hipirtíoróideacht, daoine le scitsifréine chatatónach, agus daoine a d'fhulaing einceifealaíteas san eipidéim a tharla díreach i ndiaidh an chéad chogadh domhanda.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Sakai

| Sakai |
| --- |
| 堺市 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Sakai Shimin no Uta* (1958)  |
|

---

 |
| Siombail oifigiúil | saileach, ródaideandrón, Iris ensata var. ensata agus Lanius bucephalus  |
| Ainmnithe in ómós | Sakai  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Osaka  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 827,277 (2020)  |
| • Dlús | 5,521.44 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Senboku (en)  Osaka metropolitan area (en)  Keihanshin (en)   |
| Achar dromchla | 149.83 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Bá Osaka, Abhainn Yamato, Ishizu River (en)  agus Kōmyō Pond (en)   |
| Ar theorainn le | Ósaca Ōsakasayama Kawachinagano Izumi Tondabayashi Matsubara Habikino Takaishi  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Mukai, Mukai, Minato, Henomatsu, Sanbō, Kamiishi, Gokashō, Mozu, Kanaoka, Hamadera, Ōtori, Tsukuno, Hattashō, Fukai, Higashimozu, Kitayashimo, Minamiyashimo, Hikishō, Fukuizumi, Tomioka, Mihara agus Izumigaoka  |
| Cruthú | 1 Aibreán 1889 |
| Eachtra thábhachtach | Sakai incident (en)  (1868)  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Sakai City Council (en)   |
| • Méara Sakai  | Hideki Nagafuji (2019–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 590-0078  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
| Glaochód | 72  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | city.sakai.lg.jp  |
|

---

 |

Cathair de chuid na Seapáine is ea **Sakai** (堺市). Tá sí suite i ndeisceart Honshu, an t-oileán Seapánach is mó. Tá 797,462 duine ina gcónaí i Sakai (daonáireamh 2010).

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Lámhach

Lámhach|  |
| Cineál | technical activity (en)  |

Scaoileadh gunnaí, mar chaitheamh aimsire, foghlaeireacht, spórt, nó i gcath. Luadh an gunna den chéad uair i 1326, agus tháinig sé le bheith mar phríomharm cogaidh go tapa ina dhiaidh sin. Saothraíodh an spórt sa 15ú céad, agus bunaíodh an chéad chlub seilge i Lucerne na hEilvéise i 1466. Tá an-chuid saghas lámhaigh iomaíoch ann agus an-chuid gunnaí in úsáid, an piostal caighdeánach, an raidhfil beagchró, an raidhfil lánchró, agus an t-aerghunna ina measc. Sna comórtais scaoiltear le targaidí, iad fosaithe nó ag gluaiseacht mar a bhíonn i lámhach créphlátaí.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol a bhaineann le spórt é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Chuck Norris

Chuck Norris|  (2015)  |
| Beathaisnéis |
| Breith | (en) Carlos Ray Norris  10 Márta 1940 Ryan, Oklahoma  |
| Bás | 19 Márta 2026 86 bliana d'aois Kauaʻi, Hawaii  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Reiligiún | Baisteachas |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Ardscoil North   |
| Teanga dhúchais | Béarla |
| Airde | 1.78 m  |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Ealaín oscartha, aisteoireacht, aisteoireacht scannáin, scannán aicsin agus daonchairdeas |
| Gairm | aisteoir scannáin, karateka, cleachtóir taecuando, léiritheoir scannáin, aisteoir teilifíse, scríbhneoir scripte, aisteoir, scríbhneoir, éachtóir  |
| Tréimhse oibre | 1968 –  2026 |
| Ball de pháirtí polaitíochta | Páirtí Poblachtach   |
| Mac/iníon léinn de chuid | Shin Jae Chul agus Carlos Machado |
| Mac/iníon léinn | Robert Wall, Johnny Gyro agus Pat E. Johnson |
| Teangacha | Béarla |
| Tír spóirt | Stáit Aontaithe Mheiriceá   |
| Spórt | cearáité  Chuck Norris System (en)   Jú-Jiotsú Brasaíleach  Tangsudo (en)   júdó  taecuando  dornálaíocht   |
| Ghlac sé/sí páirt i |
|  |
| 20 Samhain 1993 | Smak (en)   |
|  |
| Saothar |
| **Saothar suntasach (1993-2001) Walker, Texas Ranger
* (2008) Black Belt Patriotism (en)
 |
| Teaghlach |
| Céile | Diane Holechek (1958–1989), colscaradh Gena O'Kelly (1998–2026), bás an duine  |
| Páiste | Mike Norris  ( Diane Holechek) Eric Norris  ( Diane Holechek)  |
| Athair | Ray Norris  agus Wilma Scarberry |
| Siblín | Aaron Norris agus Wieland Norris |
| **Gradam a fuarthas (2001)  Golden Boot Awards (en)
* (1999)  Martial Arts History Museum
* (1999)  Gradam TV Guide
* (1997, 1998)  BMI Film & TV Awards (en)
* réalta ar Hollywood Walk of Fame
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|

---

   |

Ealaíontóir chomhraic, aisteoir, léiritheóir agus scríbhneoir scripte scannáin Meiriceánach ab ea **Carlos Ray "Chuck" Norris** (10 Márta, 1940 - 19 Márta 2026). Tar éis seal caite aige in Aerfhórsa na Stát Aontaithe, bhuaigh sé mórán comórtais sna healaíona comhraic agus bhunaigh sé disciplín dá chuid féin, mar atá Chun Kuk Do. Bhí crios dubh bainte amach ag Chuck Norris in cearáité, jú-jiotsú Brasaíleach, júdó, taecuando, agus Tang Soo Do.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin aisteoir / banaisteoir é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi dhuine Meiriceánach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi scríbhneoir é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol a bhaineann le spórt é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Kawagoe

| Kawagoe |
| --- |
| 川越市 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Warera no Kawagoe* (Iúil 1957)  |
|

---

 |
| Siombail oifigiúil | Cyclobalanopsis, Kerria japonica agus gé  |
| Leasainm | 小江戸, 江戸の母 agus 江戸の台所  |
| Ainmnithe in ómós | 川越  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Saitama  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 354,598 (2021)  |
| • Dlús | 3,249.32 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Business core city (Japan) (en)  city with public health center (en)  Little Edo (en)   |
| Achar dromchla | 109.13 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Abhainn Iruma  |
| Ar theorainn le | Tokorozawa Saitama Sakado Fujimi Miyoshi Ageo Tsurugashima Fujimino Sayama Hidaka Kawajima  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Kawagoe, Senba, Tanomozawa, Daitō, Yoshino, Furuya, Minamifuruya, Takashina, Yamada, Fukuhara, Kasumigaseki agus Naguwashi  |
| Cruthú | 1 Aibreán 1889 1 Nollaig 1922 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Méara Kawagoe  | Yoshiaki Kawai (2009–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | city.kawagoe.saitama.jp  |
|

---

 |

Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea **Kawagoe** (川越市). Tá sí suite i lár oirthear Honshu. Tá 343,926 duine ina gcónaí i Kawagoe (daonáireamh 2010).

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Yamato

| Yamato |
| --- |
| 大和市 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Kanagawa  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 239,146 (2020)  |
| • Dlús | 8,827.83 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 27.09 km²  |
| Ar theorainn le | LeathnaighYokohama Fujisawa Ebina Ayase Zama Sagamihara Machida  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Shibuya  |
| Cruthú | 1 Aibreán 1889 1 Feabhra 1959 |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | Am Caighdeánach na Seapáine  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | city.yamato.lg.jp  |

Cathair Speisialta de chuid na Seapáine is ea **Yamato** (大和市). Tá sí suite i lár oirthear Honshu. Tá 230,709 duine ina gcónaí i Yamato (daonáireamh 2010).

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Eite an droma

Eite droma an tsiorca
Is éard is **eite an droma** ann ná an eite atá suite ar chúl veirteabrach neamhghaolmhar mara agus fionnuisce, lena n-áirítear an líon is mó iasc, céiticigh (míolta móra, deilfeanna, agus muca mara), chomh maith leis an iochtasár (imithe in éag). Ag brath ar na speicis, féadfaidh ainmhí ceann amháin nó dhá cheann a bheith acu.

Baineann bitheolaithe fiadhúlra úsáid go minic as na mionghearrthacha sainiúla agus na patrúin chaite ar eití droma na gcéiticeach mór i gcomhair aonán aonair a aithint.

Tugtar pterygiophore ar na cnámha cnámhacha nó loingeánacha a thacaíonn le bonn eite droma an éisc.
# Veidhlín

Veidhlín|  |
| Cineál | bowed string instrument (en)  agus necked box lute played with a bow (en)  |
| Aicmiú Hornbostel-Sachs | 321.322-71 |
| Raon seinm |  |
| Nóta is ísle | G3 |
|  Sampla fuaime |  |
| Gairm ealaíonta | veidhleadóir |

Is é téaduirlis an **veidhlín** nó **fidil**, a bhfuil ceithre téad aige de ghnáth.

De ghnáth, bíonn na téada tiúnáilte leis na nótaí G, D, A, agus E. Tarraingítear bogha thar na téada chun fuaim a ghiniúint. Neamhcosúil leis an giotár, níl aon stiallóga ná marcóirí eile aige ar an méarchlár.

## Stair

Is é an veidhlín an gléas is tábhachtaí i gceol an iarthair ón 17ú céad. Saothraíodh an veidhlín ceathairthéadach sa 16ú céad, ag sroicheadh a bhuaice i 1650-1730 i lámha Stradivari agus muintir Nicolò Amati (1596-1684) is Giuseppe Guarneri (1698-1744).

I measc na mionathruithe a rinneadh níos déanaí air, tá an méarchlár fadaithe, an taca smige, agus níolón is cruach in ionad snáithe caoláin mar ábhar sreang.

## Féach freisin

* Téaduirlis
* Baill eile de chlann an veidhlín is ea an vióla, an dordveidhil is an t-olldord.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol ceoil é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Fad

Fad| Cineál | kind of quantity (en)  agus ISQ base quantity (en)   |
| Siombail | L  |
| Aonad SI | méadar  |

I dtomhas geoiméadrach , is éard is **fad** ann na an toise is sínte amach de réad. Sa Chóras Idirnáisiúnta na gCainníochtaí, fad is ea aon chainníocht le fad toise. I gcomhthéacsanna eile, fad is ea tomhas nó méid ruda ó thaobh amháin go dtí an taobh eile. Is féidir fad a idirdhealú ó airde, atá ina mhéid ingearach, agus **leithead**, an t-achar ó thaobh go taobh, ag tomhas fud fad an réada ar dronuillinn leis an fhad. Mar shampla, is féidir fad na sreinge a ghearradh níos giorra ná leithead na sreinge. Sa chuid is mó de na córais tomhais, is bunaonad é an t-aonad faide, agus díorthaítear aonaid eile as.

Slat tomhair aonthoisigh is ea fad, cé gur thomhas déthoiseach (- fad cearnaithe) is ea achar agus tríthoiseach atá toirt (fad ciúbaithe).

## Tagairtí
# Eric Clapton

Eric Clapton
CBE |  (2017)  |
| Ainm sa teanga dhúchais | (en) Eric Patrick Clapton CBE  |
| Beathaisnéis |
| Breith | (en) Eric Patrick Clapton  30 Márta 1945 81 bliana d'aois Ripley, England  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Ainm cleite | Slowhand   |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Ollscoil Kingston   The Hollyfield School and Sixth Form Centre (en)    |
| Lámhcheannas | Deasógacht |
| Gníomhaíocht |
| Gairm | giotáraí, amhránaí, ealaíontóir taifeadta, ceoltóir snagcheoil, amhránaí is scríbhneoir, cumadóir, ceoltóir  |
| Tréimhse oibre | 1962 –  2023 |
| Ball de | Derek and the Dominos (1970–1971) Blind Faith (1969–1969) Cream (1966–1968) John Mayall & the Bluesbreakers (1965–1966) The Yardbirds (1963–1965) The Dirty Mac  All-Stars   |
| Seánra | Rac-cheol, na gormacha, gormrac, rac sícideileach, snagcheol cumaisc agus rac-cheol crua |
| Teangacha | Béarla |
| Uirlis | Giotár, ceol gutha agus uirlis mhéarchláir |
| Lipéad ceoil | Warner Bros. Records  Atco Records  Polydor   |
| Ghlac sé/sí páirt i |
|  |
| 13 Iúil 1985 | Live Aid  |
| 1 Lúnasa 1971 | An Cheolchoirm ar son na Banglaidéise  |
|  |
| Teaghlach |
| Céile | Pattie Boyd (1979–1989), colscaradh Melia McEnery (2002–)  |
| Páirtí | Alice Ormsby-Gore (en)  (1969–1975) Yvonne Kelly (1983–1985) Lory Del Santo (1985–1989)  |
| Páiste | Conor Clapton  ( Lory Del Santo)  |
| **Gradam a fuarthas (2017)  Commandeur des Arts et des Lettres
* (2006)  Gradam Saoil Grammy
* (2004)  Ceannasaí Ord na hImpireachta Briotanaí
* (2000)  Rock and Roll Hall of Fame
* Silver Clef Award (en)
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | ericclapton.com  |
|

---

  |

Is amhránaí agus giotáraí mór le rá Sasanach é **Eric Patrick Clapton** a rugadh ar an 30 Márta 1945. Bhain sé clú agus cáil amach mar bhall de na racghrúpaí The Yardbirds agus Cream agus mar cheoltóir aonair. Na gormacha a bhíonn á seinm den chuid is mó. I measc a chuid amhrán is cáiliúla tá “Layla”, “Cocaine”, “Before You Accuse Me”, agus a léiriú féin ar “Crossroads”.

## Tagairtí

Eric Clapton, beo sa bhliain 2010

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol ceoil é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Cairpéad

Cairpéad
Cumhdach urláir a dhéantar as olann, síoda, siúit, móihéar nó snáithíní eile, fite go traidisiúnta ach táirgthe ar mhodhanna eile na laethanta seo, cosúil le greamú nó fuáil an chaitín leis an mbun le meaisín é **cairpéad** (*brat urláir* uaireanta). Is dóigh gur thosaigh an coincheap sa Pheirs anallód agus gur scaip chuig lár na hÁise, réigiún Cugais is an Áise Bheag, mar ar fhorbair foirmeacha sainiúla d'ealaín pobail i gceardlanna na cúirte. Níor thosaigh déanamh cairpéad mar cheird fhorleathan in iarthar na hEorpa go dtí an 18ú céad, agus de réir a chéile meicníodh í.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Cóimheas órga

Cóimheas órga|  |
| Cineál | mathematical constant (en) , uimhir éagóimheasta, uimhir ailgéabrach, uimhir intógála, metallic ratio (en)  agus Brjuno number (en)   |
| Airíonna |
| Luach | 1.6180339887499  |
| Uimhreacha eile |
| Uimhir Rómhánach | I |
| Dénártha | 12 |
| Foirmlí |
| Slonn ailgéabrach |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0  |

Sa mhatamaitic, an cóimheas a fhaightear má tá pointe P ag roinnt líne dírí AB ionas gur AP:PB = AB:AP = τ, ina gcomharthaítear é leis an siombail τ. Tugtar *an meán órga* air seo freisin. τ = (τ+1)/τ. Chuir Vitriúvias i bhfeidhm san ailtireacht é, agus bhí an-spéis ann san Athbheochan. Mar shampla, bunaithe ar an gcóimheas seo atá an pictiúr cáiliúil de chuid Pietro della Francesca, *Batessimo di Cristo* (Baisteadh Chríost, 1440-1460).

## Naisc sheachtracha

* Cóimheas–Am–Luas Curtha i gcartlann 2023-11-09 ar an Wayback Machine

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol a bhaineann leis an matamaitic é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Thimphu

| Thimphu |
| --- |
| ཐིམ་ཕུ (dz)  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Bhútáin |
| District of Bhutan (en)  | Thimphu District (en)   |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | an Bhútáin  |
| Daonra |
| Iomlán | 114,551 (2017)  |
| • Dlús | 4,242.63 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 27 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Abhainn Raidāk  |
| Airde | 2,321 m  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1955 |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+06:00  |
| Glaochód | 232, 233 agus 234  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | thimphucity.bt  |

Is í **Thimphu** príomhchathair na Bútáine. Tá tuairim is 100,000 duine ina gcónaí in Thimphu agus is í an chathair is mó sa tír í. Tá sí suite 2320m/7656 troigh ós cionn leibhéil na farraige.

Sa bhliain 1955 a ainmníodh Thimphu mar phríomhchathair nua. Ba í Punakha an phríomhchathair roimhe sin, ach theastaigh príomhchathair nua ó Jigme Dorji Wangchuck, tríú rí na Bútáine. Sráidbhaile a bhí ann um an dtaca sin ach tá borradh agus fás tagtha ar an daonra le blianta beaga anuas.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Gadhar fiaigh

Gadhar fiaigh|  |

Gadhar fiaigh
Cú a úsáidtear i seilg giorriacha. Rud beag níos lú ná gadhar sionnach, agus srón ghéar aige.

## Naisc sheachtracha

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi madra é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Sáible

Sáible| *Martes zibellina*  |
| --- |
|   |
| Sonraí |
| Tréimhse iompair | 32.5 laethanta  |
| Tréimhse saoil is faide | 18.4 bliain  |
| Gnáthóg | foraois  |
| Mais | 27.5 g  |
| Meánlíon in ál | 3  |
|  |
| Stádas caomhnaithe |
|  |
|  |
| Speiceas is lú imní |
| AICD | 41652  |
|  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| Aicme | Mammalia |
| Ord | Carnivora |
| Fine | Mustelidae |
| Géineas | Martes |
| Speiceas | **Martes zibellina**  (Linnaeus, 1758) |
|  |
|  |
| Ainmníocht |
| An chéad ainm Laidine a bhí air | *Mustela zibellina*  |
| Léarscáil de raon an tacsóin |
|   |

Cat crainn Áiseach le fionnadh geimhridh atá tiubh síodúil (agus an-luachmhar sa trádáil fionnaidh). Áitríonn sé foraoisí arda gar do shrutháin. An fionnadh a fhaightear ón gcat crainn giúise Meiriceánach, tugtar *fionnadh sáible Meiriceánach* nó *fionnadh sáible Bhá Hudson* air.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Jasper, Alberta

| Jasper, Alberta |
| --- |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Ceanada |
| Cúige Cheanada | Alberta  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 4,738 (2021)  |
| • Dlús | 5.12 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 925.52 km²  |
| Airde | 1,060 m  |
| Ar theorainn le | Improvement District No. 12 (Jasper National Park) (en)  Regional District of Fraser-Fort George (en)   |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1813 |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | T0E  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | jasper-alberta.com  |

Is baile atá suite in iarthar Alberta, cúige in iarthar Cheanada, é **Jasper**. Tá an baile suite ar bhruach na hAbhann Athabasca i measc na Sléibhte Creagacha. Tá Páirc Náisiúnta Jasper thart timpeall air, agus is lár trádálach na páirce é. Bhí 4,590 duine ina gcónaí ann sa bhliain 2016.

Chuir Eorpaigh fúthu san áit sa chéad uair sa bhliain 1813 mar ionad trádála fionnadh de chuid an North West Company (ar a tugadh Hudson Bay Company níos déanaí). Jasper House ainm an ionad trádála.

Tá Jasper féin 1,060m (3,480 troithe) ar airde le sléibhte níos airde ina thimpeall.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Aomori

| Aomori |
| --- |
| 青森市 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Siombail oifigiúil | Abies mariesii, Rosa rugosa, owl (en)  agus Lampyridae  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Aomori  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Maoracht Aomori  |
| Daonra |
| Iomlán | 425,962 (2021)  |
| • Dlús | 516.56 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 824.61 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Aomori Bay (en) , Port of Aomori (en) , Abhainn Iwaki, Tsutsumi River (en)  agus Abhainn Komagome  |
| Airde | 2 m  |
| Pointe is airde | Hakkōda-san  |
| Ar theorainn le | LeathnaighKuroishi Fujisaki Itayanagi Hiranai Shichinohe Towada Hirakawa Goshogawara Yomogita  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Uramachi, Takiuchi, Hamadate, Ōno, Aburakawa, Takiuchi, Ōno, Tsutsui, Yokouchi, Azumadake, Takada, Hamadate, Arakawa, Shinjō, Okunai, Harabetsu, Ushirogata, Nonai, Namioka agus Takiuchi  |
| Cruthú | 1 Aibreán 1889 1 Aibreán 1896 1 Aibreán 2005 |
| Á leanúint ag | Fujisaki  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Méara Aomori  | Akihiko Onodera (2016–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
| Glaochód | 017  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | city.aomori.aomori.jp  |
|

---

 |

Croí-Chathair de chuid na Seapáine is ea **Aomori** (青森市). Tá sí suite i dtuaisceart Honshu, an t-oileán Seapánach is mó. Tá 293,442 duine ina gcónaí in Aomori (daonáireamh 2010).

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |