Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Poblacht

Is é is ábhar don leathanach seo ná an téarma a bhaineann le córais rialaithe. Má tá suim agat i gciall eile atá leis an téarma seo, féach Poblacht (idirdhealú).
Plato, Poblacht, 1713
Is éard atá i gceist leis an b**poblacht** ná córas rialtais atá bunaithe ar ionadaíocht an phobail agus ar riail an dlí.

Is minic a ghlactar leis nach féidir leis an tír a bheith ina poblacht, más monarcacht atá ann, agus is minic a shainmhínítear an phoblacht mar neamh-mhonarcacht. Cé gur léiriú réasúnta maith é seo ar choincheap na poblachta mar is gnách é a thuiscint, níl sé deacair stát a shamhlú a bheadh idir eatarthu de réir an tsainmhínithe seo. An t-idirdhealú a dhéanaimid inniu idir monarcacht agus poblacht, ní raibh sé ann ó thús ama; go traidisiúnta, ní poblacht ná monarcacht í an olagarcacht; agus tá an sainmhíniú sin ag brath go mór mór ar choincheap an mhonarc, ar féidir níos mó ná aon tuiscint amháin a bhaint as.

Sa chuid is mó de na poblachtaí, tugtar Uachtarán ar cheann an stáit, cé go mbíodh téarmaí eile in úsáid sna laethanta a bhí, cosúil le consal nó *doge*. I bpoblachtaí daonlathacha, toghtar an tUachtarán isteach san oifig: is féidir gur vóta díreach atá ann, ach bíonn sé coitianta freisin go gcaitheann na saoránaigh a gcuid vótaí le comhairle de chineál éigin a thoghadh, agus gurb í an chomhairle seo, go foirmeálta ar a laghad, a shocróidh cé a bheidh ina Uachtarán.

Más ionann an tUachtarán agus an príomh-aire - is é sin, más amhlaidh nach bhfuil príomh-aire ar leith ann - deirtear gur poblacht uachtaráin atá ann. Sin é an cineál poblacht atá sna Stáit Aontaithe, mar shampla. I gcórais leathuachtaráin, ní hionann an tUachtarán agus an Príomh-Aire. Duine ar leith é an Príomh-Aire ansin - nó an Seansailéir, nó an Taoiseach. Bíonn ról an Uachtaráin éagsúil go leor i stáit éagsúla ina bhfuil an córas leathuachtaráin i bhfeidhm: san Fhionlainn agus san Fhrainc, mar shampla, tá cumhacht nach beag ag an Uachtarán, ach ina lán tíortha eile, cosúil leis an nGearmáin, níl ach gnóthaí deasghnách aige, agus is gnách, go fóinteach, dearcadh ar an bPríomh-Aire mar cheann stáit. I dtíortha áirithe - san Fhionlainn agus sa Ghearmáin, mar shampla - táthar ag súil leis go mbeidh an tUachtarán chomh neamhchlaonta agus is féidir, agus is é an nós san Fhionlainn go bhfágfaidh an tUachtarán slán ag a pháirtí féin nuair a thoghtar é.

Níl sé riachtanach gur aon duine amháin a bheadh san Uachtarán. San Eilvéis, is ionann an tUachtarán agus an Rialtas - is é sin, Comhairle Chónascach na hEilvéise. I San Mairíne, toghann an Fheis (an Ard-Chomhairle Coitianta, nó *Consiglio Grande e Generale*) as a measc beirt Thaoisigh Ceannais (*Capitani Reggenti*) a bhfuil cumhachtaí an Uachtaráin acu.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Óráidíocht

Dealbh James Larkin, Sráid Uí Chonaill
Is éard atá i gceist le **óráidíocht** ná scileanna cainte agus argóna, nó caint phoiblí chun cúis speisialta éigin a chur chun cinn de ghnáth.

Ó thús na staire, tá sé aitheanta gur gléas cumhachtach cumarsáide an óráid phoiblí. Bíonn feidhm le briathra a deirtear os comhair slua — le daoine a ghríosú chun gnímh, leis an éagóir a chur ina ceart, le cath a chur ar an tíoránacht, leis an ngrá a chraobhscaoileadh, le misneach a chur ar dhaoine a bhfuil cruatan rompu, le tuairimí nua a nochtadh nó le heolas a thabhairt. Bíonn feidhm níos suaraí leo freisin — le holc agus bréaga a scaipeadh, leis an dubh a chur ina gheal, le paisin fhuafara a chorraí.

## Stair

Sa domhan clasaiceach, bhí an óráidíocht ar na healaíona is mó meas.

## Modhanna

Tá iliomad teicnící agus coinbhinsiúin ann agus daoine i mbun óráide a scríobh. Cuid mhaith acu, táid chomh sean le scoileanna óraidíochta agus reitric ársa na Gréige agus na Róimhe. Tá ár gcumarsáid bunaithe ar scéalta, bíodh scéal le hinsint agat mar sin.

Is cóir go gcuireadh óráid cumasach ag smaoineamh tú agus ar a laghad miongháire a spreagadh ionat. Nó gáire fiú. Agus ba chóir go ngríosfadh ard-óráid ag ceannaire spreagúil chun gnímh tú, mar sh. ótá a chaitheamh, nó ul i mbun feachtais.

## Óráidí

* Aitheasc Gettysburg, 1863
* I Have a Dream, óráid de chuid Martin Luther King, 1963
* Ich bin ein Berliner, JFK, 1963

## Féach freisin

* Speakers' Corner, suite i Hyde Park, Cathair Westminster

## Naisc sheachtracha

* An leabhar, *Óráidí a Chuaigh i gCion*, le Aibhistín Ó Duibh (Leabhar Breac) Sa chnuasach seo, tá os cionn leathchéad óráid, óráidí a tugadh ó aimsir Mhaois anuas go dtí Éire na linne seo. Tá idir mhór-óráidí ann — ó leithéidí ó leithéidí Pheiricléas, Abraham Lincoln, Éamon de Valera, Franklin D. Roosevelt, srl

## Tagairtí
# Safó

Safó|   |
| Ainm sa teanga dhúchais | (grc) Σαπφώ  |
| Beathaisnéis |
| Breith | Ag deireadh an 7 haois "RCh" Lesbos, An Ghréig  |
| Bás | *c.* 570 "RCh" Lefkada  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Áit chónaithe | Sioracús ársa Mitiléine Lesbos |
| Teanga dhúchais | an tSean-Ghréigis |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Filíocht |
| Gairm | file, údar, cumadóir, scríbhneoir  |
| Tréimhse oibre | (*Floruit*: 600 "RCh") |
| Teangacha | An tSean-Ghréigis |
| Saothar |
| **Saothar suntasach Sappho fr. 31 Voigt (en)
* (6 haois "RCh") Ode to Aphrodite (en)
 |
| Teaghlach |
| Céile | luach anaithnid   |
| Siblín | Charaxus |
|

---

 |
|

---

    |

Bhí **Safó** (Gréigis Aiticeach: Σαπφώ, Gréigis Aeólach: Ψάπφω, Sapphô) ina file Sean-Ghréagach, as an bhaile mór Eressos ar oileán Lesbos, a bhí ina ionad cultúrtha sa 7ú haois RC. Rugadh am éigin idir 630 RC is 612 RC í. Creidtear go raibh sí beag is dorcha.

Bhí Safó, iníon Scamander agus Cleïs, pósta (le trádálaí saibhir, de réir coiméide Aiticí, ach tá sin in amhras) agus bhí iníon aici, darb ainm Cleïs freisin. D'éirigh sí cáiliúil ar feadh a saoil as a cuid filíochta — chomh mór sin gur thóg an baile mór Sioracús dealbh chun onóir a thabhairt di nuair a thug sí cuairt. Bhí a teaghlach gníomhach go polaitiúil, agus rinne Safó mórán taistil. Bhí sí clúiteach ar feadh a saoil freisin mar mháistreás i scoil bhailchríche Ghréagach do chailíní. Ar ndóigh, bhí a cuid mac léinn ina cúrsaí filíochta.

Bhí sí ina file liriceach a d'fhorbair stíl áirithe rannaíochta, ar a dtugtar *rannaíocht Shafach*, agus tá ardmheas uirthi as a bheith i gceannas ar ghluaiseacht ealaíonta ó ábhar clasaiceach na ndéithe, go dtí ábhar na mothúchán pearsanta daonna. Rinne eipeagram san *Anthologia Palatina*, a chuirtear i leith Platón, tagairt di mar "an deichiú Bé".
# Ionfhabhtú

Ionfhabhtú| Cineál | physiological condition (en) , adverse event (en) , risk source (en)  agus fadhb sláinte  |
| Speisialtacht leighis | galair thógálacha  |
| Cóireáil chliniciúil |
| Scrúduithe | saothrán fola agus cultúr mhicribhitheolaíochta  |
| Cóireáil | anti-infective agent (en)   |
| Pataigineas |
| Cúis | pataigin agus tarchur pataigine  |
| Éifeacht | galar tógálach, uisce dearg, avitellinosis (en)  agus cliseadh croí  |
| Acmhainní seachtracha |
| Enciclopèdia Catalana | 0116597  |
| MeSH | D007239  |
| UMLS CUI | C3714514  |

Ionsaí a dhéanann miocrorgánaigh ar an gcolainn, áit a n-atáirgeann siad chun galair a chur ar bun. Is paitigineach na horgánaigh seo. Is féidir le horgánaigh phaitigineacha ar leith a bheith i láthair ar an gcraiceann nó cuid eile de dhuine gan galar a chur ar bun. Sa chás sin, is iompróir de chuid an orgánaigh an duine sin. Tosaíonn an t-ionfhabhtú nuair a théann an miocrorgánach isteach ag ionad ar leith, cosúil leis na céislíní, an craiceann, an ducht riospráide, nó an ducht fuail. I ndiaidh don mhiocrorgánach fáil isteach mar seo, bíonn duine ar fónamh ar feadh tréimhse agus an miocrorgánach ag atáirgeadh (an tréimhse goir). Is féidir leis na miocrorgánaigh an galar a chur ar siúl ar bhonn áitiúil, nó scaipthe i bhfíocháin is orgáin ar fud na colainne, cosúil le cistíteas (sa lamhnán), niúmóine (sna scamhóga), agus heipitíteas (san ae).

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin galar é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Teangacha Sámacha

Teangacha Sámacha| Cineál | fine teangacha |
| Úsáid |
| Cainteoirí dúchais | 25,000 |
| Dúchasach do | Sámaigh |
|  |
|  |
| Aicmiú teangeolaíoch |
| teanga dhaonna teangacha Úralacha teangacha Fionn-Úgracha teangacha Fion-Pheirmeacha Finno-Volgaic (en)  Finno-Samic (en)  |
| Tréithe |
| Córas scríbhneoireachta | aibítir Laidineach |
| Cóid |
| ISO 639-2 | smi |
| ISO 639-5 | smi |
| Glottolog | saam1281 |
| Linguasphere | 41-AAB |
| Ethnologue | 1145  |
| IETF | smi  |

Grúpa teangacha Úralacha is ea iad na **teangacha Sámacha** a labhraíonns na Sámaigh i bhfíorthuaisceart na hEorpa (tuaisceart na Fionlainne, na hIorua agus na Sualainne, chomh maith le tuaisceart Chúige Mhurmansk). Meastar deich gcinn nó níos mó de na teangacha seo a bheith ann, ag brath ar an gcaoi a roinntear iad.

## Rangú

**Teangacha Sámacha an Iarthair Teangacha an Iardheiscirt
	+ Sáimis an Deiscirt (600 cainteoirí)
	+ Sáimis Ume (20 cainteoirí)
* Teangacha an Iarthuaiscirt
	+ Sáimis Pite (20 cainteoirí)
	+ Sáimis Lule (1,000–2,000 cainteoirí)
	+ Sáimis an Tuaiscirt (26,000 cainteoirí)

**Teangacha Sámacha an Oirthir Teangacha na Mórtíre
	+ Sáimis Inari (300 cainteoirí)
	+ Sáimis Kemi (díofa)
	+ Sáimis Scoltach (320 cainteoirí)
	+ Sáimis Akkala (díofa)
	+ Sáimis Kainuu (díofa)
* Teangacha na Leithinse
	+ Sáimis Kildin (600 cainteoirí)
	+ Sáimis Ker (díofa)
# Cocaitíl

Cocaitíl| *Nymphicus hollandicus*  |
| --- |
|   |
| Taifead |
|   |
| Sonraí |
| Mais | 5.68 g 86 g  |
| Meánlíon in ál | 4.6  |
| Tréimhse ghoir | 20 laethanta  |
|  |
| Stádas caomhnaithe |
|  |
|  |
| Speiceas is lú imní |
| AICD | 22684828  |
|  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| Aicme | Aves |
| Ord | Psittaciformes |
| Fine | Cacatuidae |
| Géineas | Nymphicus |
| Speiceas | **Nymphicus hollandicus**  Kerr, 1792 |
|  |
|  |
| Léarscáil de raon an tacsóin |
|   |
| Ceantair eindéimeacha | an Astráil  |

 *Nymphicus hollandicus*
Pearóid Astrálach de chlann an chocatú is ea an **chocaitíl**. Cíor fhada bharrchaol ar an gceann. Marcanna daite ar aghaidh an fhireannaigh. Áitríonn sí tír oscailte, agus itheann síolta nó torthaí.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol ainmhí é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Jōetsu

| Jōetsu |
| --- |
| 上越市 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Niigata  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 187,291 (2021)  |
| • Dlús | 192.31 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 973.89 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Muir na Seapáine  |
| Ar theorainn le | Kashiwazaki Sado Iiyama Myōkō Tōkamachi Itoigawa Sakae  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Takada, Naoetsu, Yasuzuka, Ōshima, Maki, Kakizaki, Ōgata, Kubiki, Yoshikawa, Nakagō, Itakura agus Kiyosato  |
| Cruthú | 29 Aibreán 1971 |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | city.joetsu.niigata.jp  |

Cathair Speisialta de chuid na Seapáine is ea **Jōetsu** (上越市). Tá sí suite i lár iarthar Honshu. Tá 205,521 duine ina gcónaí i Jōetsu (daonáireamh 2010).

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Hamamatsu

| Hamamatsu |
| --- |
| 浜松市 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *municipal anthem of Hamamatsu (en)*   |
|

---

 |
| Siombail oifigiúil | Citrus unshiu, pine tree (en)  agus Horornis diphone  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Shizuoka  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Naka-ku  |
| Daonra |
| Iomlán | 788,211 (2021)  |
| • Dlús | 505.89 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | San-En-Nanshin (en)  Hamamatsu metropolitan area (en)  Shizuoka–Hamamatsu Major Metropolitan Area (en)   |
| Achar dromchla | 1,558.06 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Enshū-nada, Lake Hamana (en)  agus Abhainn Tenryū  |
| Ar theorainn le | Tenryū Kawanehon Mori Shimada Kosai Toyohashi Tōei Shinshiro Iida Toyone Iwata  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Shirawaki, Kami, Tomitsuka, Hikuma, Tenjinmachi, Tenjinmachi, Hikuma, Tomitsuka, Shirawaki, Kaba, Kami, Irino, Shinzu, Kawawa, Gotō, Kasai, Nagakami, Wada, Nakanomachi, Hōgawa, Iida, Yoshino, Mikatahara, Kakuro, Miyakoda, Irino, Kotō, Sekishi, Kotō, Shinowara, Shōnai, Kami, Hamakita, Tenryū, Inasa, Hosoe, Mikkabi, Yūtō, Maisaka, Sakuma, Misakubo, Tatsuyama agus Haruno  |
| Cruthú | 1 Aibreán 1889 1 Iúil 1911 |
| Eachtra thábhachtach | Bombing of Hamamatsu in World War II (en)  (1945)  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Hamamatsu City Council (en)   |
| • Méara Hamamatsu  | Yusuke Nakano (2023–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 430-0946  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | city.hamamatsu.shizuoka.jp  |
|

---

 |

Hamamatsu
Cathair de chuid na Seapáine is ea **Hamamatsu** (浜松市). Tá sí suite in oirthear Honshu, an t-oileán Seapánach is mó. Tá 797,462 duine ina gcónaí i Hamamatsu (daonáireamh 2010).

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Radar

Radar fadraoin
Córas, bunaithe ar thonnta raidió, chun ionaid réada is struchtúr a dhéanamh amach. Bíonn aeróg rothlaithe ar bhád nó ag an aerfort a tharchuireann bíog aontreoch raidió nó micreatoinne. Nuair a imbhuaileann an tonn seo aon struchtúr, frithchaitear macalla bíge ar ais go dtí an aeróg. Airítear fad amach an struchtúir ón moill ama idir tarchur na bíge is glacadh an mhacalla. Déantar an t-áireamh céanna i ngach treo gathach amach ón aeróg, agus déantar is athdhéantar íomhá chiorclach ar scáileán luascóip nó teilifíseáin de réada is struchtúir mórthimpeall ar ionad na haeróige. Feidhmíonn an córas seo sa dorchadas, sa cheo is sa bháisteach, agus is iontach cabhrach é chun eitleáin is longa a dhíriú i ngach saghas aimsire. Úsáidtear córas frithchaithimh radair bunaithe ar iarmhairt Doppler chun luasanna réada a thomhas, ina measc gluaisteáin.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Upsalón

| Upsalón |
| --- |
|   |
| Carachtar | Υ (litir cáis uachtair) **Unicode:** 03A5 **ionadaíocht TeX:** \Upsilon **chlib HTML:** &Upsilon; υ (litir cáis íochtair) **Unicode:** 03C5 **ionadaíocht TeX:** \upsilon **chlib HTML:** &upsilon; ϒ (litir cáis uachtair) **Unicode:** 03D2 **chlib HTML:** &upsih;  |
| Cineál | litir Ghréagach  |
| Ball de | an aibítir Ghréagach  |
| Bunaithe ar | 𐤅  |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **< tó**  |   | **fí  >** |

 |

|  |
| --- |
|  |
| An Aibítir Ghréagach |
| **Α α** Alfa | **Β β** Béite |
| **Γ γ** Gáma | **Δ δ** Deilte |
| **Ε ε** Eipsealón | **Ζ ζ** Zéite |
| **Η η** Éite | **Θ θ** Téite |
| **Ι ι** Ióta | **Κ κ** Capa |
| **Λ λ** Lambda | **Μ μ** Mú |
| **Ν ν** Nú | **Ξ ξ** Xí |
| **Ο ο** Oimiocrón | **Π π** Pí |
| **Ρ ρ** Ró | **Σ σ ς** Sigme |
| **Τ τ** Tó | **Υ υ** Upsalón |
| **Φ φ** Fí | **Χ χ** Chí |
| **Ψ ψ** Sí | **Ω ω** Óimige |
| An Ársa Litir Ghréagach |
| **Ϝ ϝ** Vó | **Ϛ ϛ** Stigme |
| **Ͱ ͱ** Héite | **Ϻ ϻ** Sain |
| **Ϟ ϟ** Copa | **Ϡ ϡ** Saimpí |
| **Ϸ ϸ** Seó |  |

Is é **upsalón** (Υ ina cheannlitir, υ ina litir bheag) an 20ú litir san aibítir Ghréagach. Tá sé de shliocht na litreach Féinící *waw* . Sa Shean-Ghréigis fuaimníodh mar /y/ nó /yː/ nó níos luaithe mar /u/ nó /uː/ é, agus i gcóras na n-uimhreacha Gréagacha, bhíodh an luach 400 air. Sa Nua-Ghréigis fuaimníodh mar /i/ é.

Tá bunús ag an litir Rómhánach U, Y, V agus W agus ag an litir Choireallach U agus Ѵ sa litir **upsalón**.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Lecce

| Lecce |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Tír | an Iodáil |
| Réigiún san Iodáil | Puglia |
| Cúige san Iodáil | Cúige Lecce  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Cúige Lecce  |
| Daonra |
| Iomlán | 94,783 (2023)  |
| • Dlús | 393.29 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 241 km²  |
| Airde | 49 m  |
| Ar theorainn le | Arnesano Surbo Squinzano Torchiarolo Vernole Novoli San Pietro in Lama Monteroni di Lecce Cavallino San Cesario di Lecce Lequile Lizzanello Trepuzzi  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Ceannaire an rialtais | Mauro Gattinoni (2020–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 73100  |
| Glaochód | 0832  |
|  |
| Aitheantas ISTAT | 075035  |
| Cód cadastair na hIodáile | E506  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | comune.lecce.it  |

Is cathair i réigiún Puglia san Iodáil é **Lecce**.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hIodáile é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Aontas (tacartheoiric)

Aontas dhá thacar:

</br> WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
 Aontas trí thacar:

</br> WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
 Is é aontas A, B, C, D, agus E gach rud seachas an limistéar bán.
Sa thacartheoiric, is éard is an t-**aontas** (arna sonrú faoi ∪) de bhailiúchán de thacair ná an tsraith ar fad d'eilimintí sa bhailiúchán. Tá sé ar cheann de na hoibríochtaí bunúsacha trínar féidir tacair a chomhcheangal agus a bheith bainteach lena chéile. Tagraíonn **aontas nialasach** d’aontas de a náid (0) tacar agus tá sé, de réir sainmhínithe, cothrom leis an tacar folamh.

Chun míniú a fháil ar na siombailí a úsáidtear san alt seo, féach tábla na siombailí matamaitice .

## Tagairtí
# 11 (uimhir)

11|  |
| Cineál | uimhir phríomha fhorshingilteach, slánuimhir dheimhneach, uimhir phríomha Eisenstein, uimhir phríomha, uimhir chorr, uimhir dheacagánach, strictly non-palindromic number (en) , repdigit (en) , repunit (en) , repunit prime (en) , uimhir phalandrómach, Sophie Germain prime (en) , safe prime (en)  agus Jacobsthal number (en)   |
| Airíonna |
| Luach | 11  |
| Uimhreacha eile |
| Uimhir Rómhánach | XI |
| Dénártha | 10112 |

Is é **11** an uimhir nádúrtha tar éis 10 agus roimh 12.
# Feidhmchlár

Feidhmchlár|

---

 |
| Cineál | catagóir bogearraí  |
|  |

Sa ríomhaireacht, tugtar **feidhmchlár** (nó **bogearraí feidhme**) ar saghas ríomhchlár bogearraí a úsáidtear chun tasc sonrach éigin a dhéanamh don úsáideoir le húsáid ríomhaire, m.sh. próiseáil focal, brabhsálaí idirlín nó cuntasaíocht. Tá codarsnacht ann le bogearraí córais, a úsáidtear chun cumhachtaí an ríomhaire a chomhcheangal, agus nach n-úsáidtear de ghnáth chun taisc a dhéanamh don úsáideoir féin. Is féidir idirdhealú a dhéanamh idir feidhmchláir le haghaidh úsáid phearsanta ar nós an bhrabhsálaí agus na feidhmchláir atá ann chun gnó a dhéanamh.

* Bunachar sonraí
* Feidhmchláir aistriúcháin

Is samplaí tipiciúla de bhogearraí feidhme iad scarbhileoga, próiseálaithe focal agus seinnteoirí meán.

## Féach freisin

* Aip shoghluaiste

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin ríomhaireacht é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Seirbiaigh

Seirbiaigh|  |
|   |
| Cineál | grúpa eitneach agus náisiún |
| Daonra iomlán | 10,000,000  |
| Teanga | an tSeirbis |
| Creideamh | Ceartchreidmheach an Oirthir, Caitliceachas, an Protastúnachas agus an tIoslam Sunnaíoch |
| Ball de | South Slavs (en)  |
| Tíreolaíocht |
| Stáit | an tSeirbia, an Bhoisnia-Heirseagaivéin, an Ghearmáin, an Eilvéis, an Ostair, Stáit Aontaithe Mheiriceá, Ceanada, an tSualainn, an Astráil, an Fhrainc, an Iodáil, an tSlóivéin, an Mhacadóin Thuaidh, an Rómáin, an Ghréig, an Ungáir agus an Rúis |

Is grúpa eitneach Eorpach iad na **Seirbiaigh**. Is í an tSeirbis a bpríomhtheanga.

* Daoine Seirbiacha

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin eitneacht nó grúpa eitneach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Sofía Vergara

Sofía Vergara|   |
| Beathaisnéis |
| Breith | (es) Sofía Margarita Vergara Vergara  10 Iúil 1972 53 bliana d'aois Barranquilla (an Cholóim) |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Reiligiún | Caitliceachas agus an Chríostaíocht |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Marymount International School Barranquilla (en)    Universidad Nacional de Colombia UNAL   |
| Áit chónaithe | Miami |
| Teanga dhúchais | an Spáinnis |
| Airde | 170 cm  |
| Dath súile | Donn |
| Dathán gruaige | Gruaig dhonn |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Aisteoireacht scannáin |
| Gairm | mainicín, léiritheoir teilifíse, aisteoir gutha, aisteoir, aisteoir teilifíse, aisteoir scannáin, láithreoir teilifíse, léiritheoir scannáin  |
| Tréimhse oibre | 1993 – |
| Fostóir | Univision  Kmart  Comcast  State Farm Insurance (en)   PepsiCo  ABC  CoverGirl  Rooms To Go (en)    |
| Teangacha | An Spáinnis agus Béarla |
| Teaghlach |
| Céile | Joe Gonzalez (1991–1993), colscaradh Joe Manganiello (2015–2023), colscaradh  |
| Páirtí | luach anaithnid (2023–)  |
| Athair | Julio Enrique Vergara Robayo  agus Margarita Vergara Dávila De Vergara |
| Siblín | Sandra Vergara Medina agus Veronica Vergara |
| **Gradam a fuarthas (2011)  NAACP Image Award for Outstanding Supporting Actress in a Comedy Series (en)
* (2010, 2011)  Actor Award for Outstanding Performance by an Ensemble in a Comedy Series
* réalta ar Hollywood Walk of Fame
 |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | sofiavergara.com  |
|

---

 |

Is ban-aisteoir Meiriceánach í **Sofía Margarita Vergara Vergara** (a rugadh ar an 10 Iúil, 1972 i mBarranquilla, An Cholóim). Tá cáil bainte amach aici mar an charachtar Gloria Delgado-Pritchett ar an gclár teilifíse *Modern Family*.

## Gradaim

Tá 7 ngradam buaite ag Vergara.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin aisteoir / banaisteoir é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |