# William Thomson

William Thomson|   |
| Beathaisnéis |
| Breith | 26 Meitheamh 1824 Béal Feirste (Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann) |
| Bás | 17 Nollaig 1907 83 bliana d'aois An Leargaidh Ghallda (Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus na hÉireann) |
| Áit adhlactha | Abtheach Westminster  ﻿ / ﻿  |
|  |
|  |
| Ball de Chomhairle Dhlíthiúil na Ríochta Aontaithe |
|  |
|  |
|  1902 –  |
| Ball de Theach na dTiarnaí |
|  23 Feabhra 1893 – 17 Nollaig 1907  |
|  36 Uachtarán an Chumainn Ríoga |
|  |
|  1890 – 1895 ← George Gabriel Stokes – Joseph Lister →  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Reiligiún | An Chríostaíocht |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Peterhouse, Cambridge  (1841–1845) Ollscoil Cambridge  (1841–1845) Ollscoil Ghlaschú  (1834–1841) Foras Ollscolach Bhéal Feirste  (–1833)  |
| Comhairleoir dochtúireachta | William Hopkins |
| Áit chónaithe | Béal Feirste Cambridge Glaschú |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Fisic, meicnic agus teirmidinimic |
| Gairm | fisiceoir, polaiteoir, scríbhneoir, innealtóir, múinteoir ollscoile, réalteolaí, matamaiticeoir, ceimiceoir  |
| Fostóir | Ollscoil Ghlaschú (1846–1907) Peterhouse, Cambridge (1845–1846)  |
| Ball de pháirtí polaitíochta | An Páirtí Aontachtach Liobrálach (1886–) An Páirtí Liobrálach (1865–1886)  |
| Ball de | Acadamh Náisiúnta na nEolaíochtaí (comhalta iasachta de chuid Acadamh Náisiúnta na nEolaíochtaí) (1883–) Accademia dei Lincei (1882–) Accademia delle Scienze di Torino (1881–) Accademia dei Lincei (1870–1882) Accademia Pontificia dei Nuovi Lincei (1853–) An Cumann Ríoga (1851–) Accademia Nazionale delle Scienze detta dei XL  Acadamh Ríoga Ealaíon agus Eolaíochtaí na hÍsiltíre  Acadamh Eolaíochtaí agus Daonnachtaí na Baváire  Acadamh Ríoga Eolaíochtaí agus Litríochta na Danmhairge  Acadamh Rúiseach na nEolaíochtaí  Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá  Acadamh Eolaíochtaí na Gearmáine, Leopoldina  Cumann Ríoga Dhún Éideann  Acadamh Ríoga na Sualainne um Eolaíocht  Acadamh Eolaíochtaí na hUngáire  Acadamh na nEolaíochtaí, Göttingen  Acadamh Ríoga na Prúise um Eolaíocht   |
| Mac/iníon léinn | William Edward Ayrton |
| Ainm cleite | Lord Kelvin   |
| Teangacha | Béarla |
| Saothar |
| **Saothar suntasach ampere balance (en)
* Automatic curb sender (en)
* Lunar
* Kelvin–Voigt material (en)
* Kelvin–Varley divider (en)
* (2012) Kelvin probe force microscope (en)
 |
| Mac léinn dochtúireachta | Robert Mond |
| Eile |
| Teideal uasal | Barún Kelvin (1892–1907)  |
| Céile | Margaret Crum (1852–1870), bás a c(h)éile Frances Anna Blandy (1874–1907), bás an duine  |
| Athair | James Thomson  agus Margaret Gardiner |
| Siblín | Elizabeth King agus James Thomson (en)  |
| Gradam a fuarthas* (1905)  John Fritz Medal
* (1902)  Ord Fiúntais
* (1892)  Bonn Helmholtz
* (1886)  membre d'honneur du Physikalischer Verein (fr)
* (1884)  Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste
* (1883)  Bonn Copley
* (1879)  Bonn Albert
* (1876)  Bonn Matteucci
* (1873)  Duais Poncelet
* (1861)  Keith Medal (en)
* (1856)  An Bonn Ríoga
* (1856)  Léacht Bakerian
* (1851)  Comhalta den Chumann Ríoga
* (1845)  Duais Smith
* Ord Leopold
* Gunning Victoria Jubilee Prize (en)
* Commandeur de la Légion d'honneur‎
* Ard-Oifigeach den Légion d'honneur
* Ridire Baitsiléra
* ball oinigh Bronnta ag Manchester Literary and Philosophical Society (en)
* Imperial Order of the Rose (en)
* Honorary Fellow of the Royal Society Te Apārangi (en)
* Knight Grand Cross of the Royal Victorian Order (en)
* Order of the Sacred Treasure (en)
 |
| Ainmnithe do* (1907) Duais Nobel na Fisice
* (1906) Duais Nobel na Fisice
* (1903) Duais Nobel na Fisice
* (1902) Duais Nobel na Fisice
* (1901) Duais Nobel na Fisice
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|  |
|  |
|

---

 |
|

---

    |

Ba fisiceoir matamaiticiúil agus innealtóir Éireannach é **William Thomson**, nó an Tiarna Kelvin, an 1ú Barún Kelvin, OM, GCVO, PC, PRS, FRSE, (26 Meitheamh 1824 – 17 Nollaig 1907) a saolaíodh i mBéal Feirste.

Chuir Thomson go mór le tógáil na fisice mar disciplín. Bhí ról lárnach aige in aontú na heolaíochta sa chéad sin trí gach athrú fisiciúil a shamhlú mar fheiniméan a raibh baint éigin aige le fuinneamh. Fathach ab ea Thompson i bhfisic an chéid sin, díreach mar a bhí Newton sa 17ú céad agus Einstein sa 20ú céad.

Chabhraigh Thomson le bunú na fisice nua-aoisí, shaothraigh dara dlí na teirmidinimice, an dearbhscála teochta (in aonaid atá ainmnithe as: ceilviní), agus teoiric dhinimiciúil an teasa. D'fhorbair sé anailís mhatamaiticiúil an leictreachais, an mhaighnéadais, is na hidridinimice.

## Scála teochta Kelvin

Tá a ainm i mbéal an phobail toisc gurb é a d'fhorbair an scála Kelvin le haghaidh na dearbhtheochta a thomhais.

Bhronnadh an gradam Barún air as ucht a mhórghníomhartha.

Popular Science Monthly, Iml 10, 1876
Tá "Kelvin" díorthaithe ó ainm Abhainn Cheilbhinn, a tharshreabhann Ollscoil Glaschú na hAlban.

## Aireagáin eile

Leag Thomson bunús faoi theoiric leictreamaighnéadach an tsolais. Rinne sé cinneadh ar aois gheofhisiciúil an Domhain.

Bhí Thomson gníomhach i dteileagrafaíocht faoin muir, rinne fionnachtana le húsáid na gcáblaí faoin muir, chabhraigh leis an mBreatain ionad róchéimiúil a bhaint amach i gcumarsáid dhomhanda sa 19ú céad.

## Saol

Rinne sé obair thábhachtach in Ollscoil Ghlaschú agus é ag plé le anailís mhatamaiticiúil ar leictreachas agus teirmidinimic.

Tharraing a shaol mar aireagóir clú dó agus a d'fhág é ina dhuine saibhir laochmhar agus onórach.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |