Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Honshū

| Honshū |
| --- |
| 本州 (ja)  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 104,000,000 (2010)  |
| • Dlús | 456.26 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | oileánrach na Seapáine ceithre phríomhoileán na Seapáine  |
| Achar dromchla | 227,939.66 km²  |
| Tomhas | 240 km  () × 1,300 km   () default |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Muir na Seapáine, an tAigéan Ciúin agus Setō Naikai  |
| Pointe is airde | Sliabh Fuji (3,776 m)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |

Is í **Honshū** (本州, 'Príomhoileán') an t-oileán Seapanach is mó agus an 7ú hoileán is mó ar domhan. Oileán sléibhtiúil bolcánach atá ann. Tá 104,000,000 duine ina gcónaí i Honshū (daonáireamh 2017). Tá cónaí ar thart ar 30% den daonra iomlán i Mórcheantar Tóiceo ar an Machaire Kantō. Is é lárionad stairiúil na Seapáine é. Tá an sliabh is airde sa tSeapáin, Sliabh Fuji, agus an loch is mó, Loch Biwa, in Honshū.

Tá tríocha cúig Maoracht ar an oileán seo.

## Cathracha

Kyōto

Tokyo

Hiroshima

Ósaca

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Kyūshū

| Kyūshū |
| --- |
| 九州 (ja)  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | ennead (en)   |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 13,061,879 (2014)  |
| • Dlús | 355.12 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | oileánrach na Seapáine ceithre phríomhoileán na Seapáine  |
| Achar dromchla | 36,782.11 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Ciúin, Setō Naikai, Muir na Síne Thoir agus Muir na Seapáine  |
| Airde | 1,788 m  |
| Pointe is airde | Kuju Mountains (en)  (1,791 m)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
|  |

Réigiún agus oileán de chuid na Seapáine is ea **Kyūshū** (九州). Tá sí suite i ndeisceart na tíre. Tá 13,231,995 duine ina gcónaí in Kyūshū (daonáireamh 2010). Tá seacht Maoracht ar an oileán seo, is iad: Fukuoka, Kagoshima, Kumamoto, Miyazaki, Nagasaki, Ōita agus Saga.

## Daoine

Is in Kyūshū a rugadh an ceoltóir Amano. Tógadh i gCill Airne í.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
# Shikoku

| Shikoku |
| --- |
| 四国 (ja)  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 3,845,534 (2015)  |
| • Dlús | 210.17 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | oileánrach na Seapáine ceithre phríomhoileán na Seapáine  |
| Achar dromchla | 18,297.32 km²  |
| Tomhas | 225 km   default ()  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Setō Naikai agus an tAigéan Ciúin  |
| Airde | 151 m-1,982 m  |
| Pointe is airde | Mount Ishizuchi (en)  (1,982 m)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
|  |

Réigiún agus oileán de chuid na Seapáine is ea **Shikoku** (四国). Tá sí suite idir Honshu agus Kyushu i lár na tíre. Tá 4,141,955 duine ina gcónaí i Shikoku (daonáireamh 2010). Tá ceithre Maoracht ar an oileán seo, is iad: Ehime, Kagawa, Kōchi, agus Tokushima. Is é Shikoku an oileán is lú agus leis an daonra is lú as na ceithre príomh-oileán na Seapáine.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
# Hokkaidō

| Hokkaidō |
| --- |
| 北海道 (ja)  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Hokkaido  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 5,383,579 (2015)  |
| • Dlús | 69.03 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | oileánrach na Seapáine ceithre phríomhoileán na Seapáine  |
| Achar dromchla | 77,984.49 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Ciúin, Muir na Seapáine agus Muir Ocatsc  |
| Airde | 2,290 m  |
| Pointe is airde | Asahi-dake (en)  (2,291 m)  |
| Sonraí stairiúla |
| Eachtra thábhachtach | Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 1972 Poblacht Ezo  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | pref.hokkaido.lg.jp  |

Réigiún, críoch, oileán agus maoracht de chuid na Seapáine is ea **Hokkaidō** (An tSeapáinis: 北海道, Hepburn: *Hokkaidō*, sa bhrí litriúil "Cosán na Mara Thuaidh"). Scarann an Caolas Tsugaru Hokkaidō ó Honshu. Tá sí suite i dtuaisceart na tíre. Tá 5,507,456 duine ina gcónaí i Hokkaidō (daonáireamh 2010). Is í Sapporo an chathair is mó. Roimhe seo, tugadh Ezo, Yezo, Yeso, nó Yesso ar réigiún Hokkaido.

## Stair

Thosaigh stair an réigiúin le Tréimhse Jomon (1300 RCh). Tá daoine ar a tugadh na hAidhniúigh ina gcónaí ar Hokkaidō ar feadh na gcéadta bliain. Ceithre chéad bliain ó shin, shocraigh an fhine Matsumae síos i ndeisceart Hokkaidō. Níos déanaí, tháinig níos mó Seapánach.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
# Maoracht Aomori

| Maoracht Aomori |
| --- |
| 青森県 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Aoi Mori no Message* (1 Eanáir 2001)  |
|

---

 |
| Siombail oifigiúil | Malus domestica, Thujopsis dolabrata, Paralichthys olivaceus agus Eala  |
| Ainmnithe in ómós | Aomori  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Aomori  |
| Daonra |
| Iomlán | 1,232,303 (2021)  |
| • Dlús | 127.76 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Tōhoku  |
| Achar dromchla | 9,645.64 km²  |
| Pointe is airde | Mount Iwaki (en)  (1,624.7 m)  |
| Ar theorainn le | Maoracht Akita Maoracht Iwate Maoracht Hokkaido  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Hirosaki Domain (en) , Shichinohe Domain (en) , Hachinohe Domain (en)  agus Mutsu Province (en)   |
| Cruthú | Meán Fómhair 1871 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Aomori prefectural government (en)   |
| Comhlacht reachtach | Aomori Prefectural Assembly (en)   |
| • Gobharnóir mhaoracht Aomori  | Sōichirō Miyashita (2023–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | Am Caighdeánach na Seapáine UTC+09:00  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | JP-02  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | pref.aomori.lg.jp  |
|

---

 |

Maoracht de chuid na Seapáine is ea **Aomori** (青森県). Tá sí suite i dtuaisceart na tíre ar oileán Honshu. Tá 1,373,164 duine ina gcónaí in Aomori (daonáireamh 2010).

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na Seapáine é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Kōbe

| Kōbe |
| --- |
| 神戸市 (ja-hani)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *municipal anthem of Kobe (en)*  (21 Deireadh Fómhair 1951)  |
|

---

 |
| Siombail oifigiúil | Hydrangea macrophylla agus Camellia sasanqua  |
| Ainmnithe in ómós | kanbe  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Hyōgo  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Maoracht Hyōgo  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Chūō-ku  |
| Daonra |
| Iomlán | 1,521,707 (2021)  |
| • Dlús | 2,755.57 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Kobe metropolitan area (en)  Keihanshin (en)   |
| Achar dromchla | 552,230,000 m²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Port of Kobe (en) , Bá Osaka, Sumiyoshi-gawa agus Ishiya-gawa  |
| Ar theorainn le | Akashi Nishinomiya Ashiya Takarazuka Miki Sanda Inami  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Minato, Hayashida, Suma, Suma, Nishigō, Nishinada, Rokkō, Tarumi, Yamada, Arima, Arino, Ikawadani, Tamatsu, Hasetani, Hirano, Oshibedani, Kande, Iwaoka, Mikage, Sumiyoshi, Uozaki, Honjō, Motoyama, Hata, Dōjō, Ōzō, Nagao agus Ōgo  |
| Cruthú | 1 Aibreán 1889 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Kobe City Council (en)   |
| • Méara Kōbe  | Kizō Hisamoto (2013–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 650-8570  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | city.kobe.lg.jp  |
|

---

 |

Is é **Kōbe** (*神戸市, Kōbe-shi*) an cúigiú cathair is mó sa tSeapáin, agus is é príomhchathair Maoracht Hyōgo. Tá sé suite thartfá 30km siar de Ōsaka ar an taobh ó dheas de Honshū, príomh-oileán na Seapáine. Tá daonra de 1.5 milliún sa chathair, agus is cuid den cheantar uirbeach Keihanshin é, in éineacht le Ōsaka agus Kyōto.

Luaítear an ceantar i dtaifead scríofa don chéad uair san Nihon Shoki, ina bhfuil bunú Scrín Ikuta ag Banimpire Jingū in 201 CR curtha in iúl. Ní raibh an ceantar ina slánaonad le linn bunús na staire, fiú le linn an Ré Tokugawa, nuair a bhí an calafort faoi rialú díreach an Seogain Tokugawa. Ní raibh Kobe ann mar atá sé inniu roimh a bunú in 1889.

Kōbe, laistigh den Mhaoracht Hyōgo, an tSeapáin
## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
# An Mhongóilis

An Mhongóilis| монгол хэл, ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ agus ꡏꡡꡃ ꡢꡡꡙ ꡁꡦ ꡙꡦ |
| --- |
| Cineál | teanga nádúrtha, macraitheanga agus teanga bheo |
| Úsáid |
| Cainteoirí dúchais | 5,200,000 (2005) |
| Stáit | an Mhongóil agus Daon-Phoblacht na Síne |
|  |
|  |
| Comhordanáidí | ﻿ / ﻿ |
| Aicmiú teangeolaíoch |
| teanga dhaonna Mongolic (en)  |
| Tréithe |
| Córas scríbhneoireachta | Mongolian (en) , Aibítir Choireallach, ʼPhags-pa, Soyombo (en) , aibítir Laidineach, Mongolian Cyrillic alphabet (en) , Tibetan alphabet (en)  agus Braille |
| Staidéar ag | Mongolian studies (en)  |
| Cóid |
| ISO 639-1 | mn |
| ISO 639-2 | mon |
| ISO 639-3 | mon |
| Glottolog | mong1331 |
| Ethnologue | mon  |
| ASCL | 7902  |
| IETF | mn  |

Teanga Mhongólach is ea an **Mhongóilis**. Is í teanga oifigiúil na Mongóile í, áit a bhfuil sí á labhairt ag corradh is 2 mhilliún duine. Is í an aibítir Choireallach a úsáidtear leis an Mongóilis a scríobh sa Mhongóil féin, ach is í an aibítir Mhongólach atá in úsáid sa tSín. Le fírinne, is deacair a rá, an canúintí nó teangacha Mongólacha iad na leaganacha den teanga a labhraítear sa tSín. Sa Mhongóil féin, tá caighdeán na Mongóilise bunaithe ar an gcanúint a labhraítear sa stát sin, is é sin, an "Chalcha-Mhongóilis". Na Mongólaigh sa tSín, áfach, úsáideann siad i gcónaí an caighdeán clasaiceach a théann leis an aibítir Mhongólach. Tá sé i gceist ag na Mongólaigh sa Mhongóil féin cromadh ar ais ar a gcuid seanlitreach a úsáid, ach níor éirigh leis an athrú seo go rómhaith fós. Tá an scríbhneoireacht Chlasaiceach á múineadh sna scoileanna inniu, agus súil leis go rachaidh sí in úsáid níos forleithne de réir a chéile.

Teanga tháite ghreamaitheach í an Mhongóilis, is é sin, teanga shintéiseach, agus mar sin, is minic a chuirtear iarmhír i ndiaidh a chéile le tamhan an fhocail chun foirmeacha gramadaí a chruthú nó focail nua a fhréamhú. Tá deilbhíocht shaibhir ag na briathra, ó thaobh na n-aimsirí, na modhanna agus na rangabhálacha de, ach ní chuirtear pearsa an ainmní in iúl le haon iarmhír ar leith - caithfidh tú an t-ainmní a lua. (Is é sin, níl foirm sa Mhongóilis cosúil le "labhraím" na Gaeilge - caithfidh tú "labhraíonn mé" a rá.) Maidir leis na hainmfhocail, tá ocht dtuiseal acu: an t-ainmneach, an ginideach, an tabharthach, an t-áinsíoch, an t-ochslaíoch, an t-uirliseach, an tionlacthach, agus an treóch.

Labhraíonn fear Mhongóilis
Fuair an Mhongóilis a lán focal ar iasacht ó theangacha an réigiúin: an Tibéidis, an tSean-Tuircic, an tSanscrait, na teangacha Tungúsacha, agus an tSínis. Le déanaí, is iad an Béarla agus an Rúisis a fuair an lámh in uachtar mar fhoinsí iasachta - sa Mhongóil féin, ar a laghad. Tá coiste téarmaíochta ag stát na Mongóile ag soláthar téarmaí aistrithe, agus mar sin, tá an Mhongóilis réasúnta glan ó iasachtaí nua-aimseartha. Scéal eile, ar ndóigh, gur aistriúcháin focal ar fhocal ar na téarmaí coimhthíocha iad na téarmaí nuachumtha go minic.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi theangacha é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Iairiglifí Éigipteacha

Iairiglifí Éigipteacha
|  |
| Cineál | córas scríofa, córas scríbhneoireachta logagrafach, aibítir aoncháis agus script nádúrtha |
| Teangacha | an Éigiptis |
| Cruthú | 3200 "RCh" |
| ISO 15924 | Egyp (050) |
| Treo téacs | deas go clé agus barr-go-bun |
| Raon Unicode | U+13000-1342F,U+13460-143FF |

Is é córas scríbhneoireachta na hÉigipte ársa iad na **hiairiglifí Éigipteacha**.

## Féach freisin

* Leac Rosetta
* Jean François Champollion
* Iairiglif

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin Éigipt é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Kitakyushu

| Kitakyushu |
| --- |
| 北九州市 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *municipal anthem of Kitakyushu (en)*  (1963)  |
|

---

 |
| Siombail oifigiúil | ródaideandrón, lus na gréine agus Quercus gilva  |
| Ainmnithe in ómós | tuaisceart agus Kyūshū  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin |
| Maoracht sa tSeapáin | Maoracht Fukuoka  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Kokurakita-ku  |
| Daonra |
| Iomlán | 935,084 (2020)  |
| • Dlús | 1,917.3 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Kitakyushu metropolitan area (en)   |
| Achar dromchla | 487.71 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Hibiki Sea (en) , Kanmon Kaikyō agus 周防灘  |
| Pointe is airde | Mount Fukuchi (en)  (900.6 m)  |
| Ar theorainn le | Nakama Fukuchi Kanda Miyako Kurate Kawara Ashiya Mizumaki Nōgata Yukuhashi Shimonoseki  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Yahata, Moji, Kokura (en) , Tobata agus Wakamatsu  |
| Cruthú | 10 Feabhra 1963 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Kitakyūshū city council (en)   |
| • Méara Kitakyūshū  | Kenji Kitahashi (2007–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | city.kitakyushu.lg.jp  |
|

---

 |

Cathair de chuid na Seapáine is ea **Kitakyushu** (北九州市). Tá an chathair suite in dtuaisceart Kyushu. Tá 983,037 duine ina gcónaí in Kitakyushu (daonáireamh 2010).

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Fine teangacha

Fine teangacha| Cineál | aicme teangóide |
|  |
| Aicmiú teangeolaíoch |
| aonán aonán teibí teangóid |
| Tréithe |
| Staidéar ag | teangeolaíocht agus sochtheangeolaíocht |

Na finte teangacha éagsúla ar fud an domhain
Is éard is **fine teangacha** ann ná grúpa teangacha a bhfuil gaol eatarthu, toisc gur eascair siad uile ón bhfréamhtheanga chéanna. De ghnáth, ní bhíonn mórán fianaise ann faoin bhfréamhtheanga sin, ós rud é nach sroicheann stair scríbhneoireachta na dteangacha a fhad sin siar san am.

## Roinnt Finte Teangacha Tábhachtacha

* **Teangacha Afráiseacha **Teangacha Altaecha **Teangacha Astráiseacha **Teangacha Astrainéiseacha **Teangacha Cugasacha **Teangacha Dráivideacha **Teangacha Eiscimea-Ailiútacha **Teangacha Ind-Eorpacha **Teangacha Khoisan **Teangacha Na-Dené **Teangacha Conga-Nígreacha **Teangacha Sahára-Níleacha **Teangacha Pama-Nyunga **Teangacha Sínea-Thibéideacha **Teangacha Cada-Théacha **Teangacha Úralacha**
# Dobhrán mara deisceartach

Dobhrán mara deisceartach| *Enhydra lutris*  |
| --- |
|   |
| Sonraí |
| Tréimhse saoil is faide | 15 bliain  |
| Gnáthóg | coastal margin (en)   |
| Fad | 148 cm agus 140 cm  |
| Mais | 1.868 kg 45 kg 32.5 kg  |
| Meánlíon in ál | 1  |
|  |
| Stádas caomhnaithe |
|  |
|  |
| Speiceas i mbaol |
| AICD | 7750  |
|  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| Aicme | Mammalia |
| Ord | Carnivora |
| Fine | Mustelidae |
| Géineas | Enhydra |
| Speiceas | **Enhydra lutris**  (Linnaeus, 1758) |
|  |
|  |
| Ainmníocht |
| An chéad ainm Laidine a bhí air | *Mustela lutris*  |
| Léarscáil de raon an tacsóin |
|   |

Ainmhí is ea an **dobhrán mara deisceartach**.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol ainmhí é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Maoracht Shimane

| Maoracht Shimane |
| --- |
| 島根県 (ja)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Usumurasaki no Yamanami* (1951)  |
|

---

 |
| Siombail oifigiúil | Paeonia suffruticosa, Pinus thunbergii, Eala agus iasc eitilte  |
| Ainmnithe in ómós | ceantar Shimane  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an tSeapáin  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Matsue  |
| Daonra |
| Iomlán | 664,539 (2021)  |
| • Dlús | 99.07 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Chūgoku San'in region (en)   |
| Achar dromchla | 6,707.95 km²  |
| • Uisce | 2.7 %  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Muir na Seapáine  |
| Pointe is airde | Mount Osorakan (en)  (1,346 m)  |
| Ar theorainn le | Maoracht Yamaguchi Maoracht Hiroshima Maoracht Tottori  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Matsue Domain (en) , Hirose Domain (en) , Mori Domain (en)  agus Maoracht Hamada  |
| Cruthú | 15 Samhain 1871 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Shimane prefectural government (en)   |
| Comhlacht reachtach | Shimane Prefectural Assembly (en)   |
| • Gobharnóir mhaoracht Shimane  | Tatsuya Maruyama (2019–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+09:00 Am Caighdeánach na Seapáine  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | JP-32  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | pref.shimane.lg.jp  |

Maoracht de chuid na Seapáine is ea **Shimane** (島根県). Tá sí suite i ndeisceart na tíre ar oileán Honshu. Tá 712,336 duine ina gcónaí i Shimane (daonáireamh 2010).

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na Seapáine é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Gás nádúrtha

Gás nádúrtha
Is acmhainn nádúrtha é **gás nádúrtha** nó **gás aiceanta.** Gás atá ann, atá comhdhéanta de meatán, don chuid is mó (meascán hidreacarbón gásach indóite, meatán mar 80% de, agus beagán eiteáin, própáin, bútáin, nítrigine is héiliam).

Tarraingthe as carnadh faoi thalamh, faightear leis féin é, nó le deascáin ola i gcuid mhaith réigiún ar fud an domhain. Faightear i mbreoslaí iontaise é, á cruthú ag orgánaigh meatánaigine i bportaigh, i riasca agus i líonta talún.

Fógra rabhaidh i mBaile Átha Cliath ó Bord Gáis. Suite ar Bhóthar Naomh Mháiréad i mBaile Munna
Baintear feidhm as an gás mar bhreosla an-tábhachtach agus i leasacháin. Is gás ceaptha teasa láidir é chomh maith. Is mó faoina dhó nó mar sin an fuinneamh ann ná i ngás baile. Úsáidtear mar bhreosla bunúsach é sa teaghlach is an tionscal (bunábhar d'an-chuid ceimiceán).

### Stair

Bhí an gás nádúrtha **i**n úsáid sa tSín sa 1ú céad RC chun sáile a ghalú.

Sa 20ú haois, bhí an gás nádúrtha á mholadh mar mhalairt breosla in ionad peitril i gcomhair feithiclí. Bheadh buntáistí aige sa bhfeidhmiú seo, sa mhéid is go bhfuil sé saor slán sábháilte agus go dtáirgeann i bhfad níos lú gás truaillithe nuair a dhóitear é. Ach is lú an fuinneamh ann ná i bpeitreal ná díosal, agus mar sin bheadh gá le tanc an-mhór i ngluaisteán, nó athluchtú i bhfad níos minice, chun taisteal chomh fada agus is féidir le gluaisteán peitril ar lántanc.

## Féach freisin

* Nord Stream 2
* Géarchéim fuinnimh Aontas Eorpach - An Rúis, 2022

## Tagairtí
# Bundúchasaigh Fhormósacha

Bundúchasaigh Fhormósacha|  |
|  |
| Cineál | grúpa daoine aonraithe agus Ethnic groups in Taiwan (en)  |
| Daonra iomlán | 504,531 (2009)  |
| Teanga | teangacha Formósacha |
| Creideamh | an Chríostaíocht, Taochas, an Búdachas agus anamachas |
| Ball de | four major ethnic groups in Taiwan (en)  |
| Tíreolaíocht |
| Stáit | an Téaváin |

Bundúchasaigh Formósach
Is grúpa eitneach Áiseach iad na **Bundúchasaigh Fhormósacha**. Is iad teangacha Formósach a bpríomhtheangacha.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin eitneacht nó grúpa eitneach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin tSín é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Brúiné

| Brúiné |
| --- |
| Negara Brunei Darussalam (ms) Brunei Darussalam (ms)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Allah Peliharakan Sultan*  |
|  |
|

---

 |
| Mana | «A kingdom of unexpected treasures»  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Bandar Seri Begawan  |
| Daonra |
| Iomlán | 458,949 (2023)  |
| • Dlús | 79.61 hab./km² |
| Déamainm | Brúinéach  |
| Teanga oifigiúil | an Mhalaeis Béarla na Breataine  |
| Reiligiún | Ioslam, an Chríostaíocht agus an Búdachas  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Boirneo  |
| Achar dromchla | 5,765.313533 km²  |
| Pointe is airde | Bukit Pagon (en)  (1,850 m)  |
| Pointe is ísle | Muir na Síne Theas (0 m)  |
| Ar theorainn le | an Mhalaeisia  |
| Sonraí stairiúla |
|  **1368**:  Sabhdánacht  **17 Meán Fómhair 1888**:  Coimirceas Briotanach  **1 Eanáir 1984**:  Neamhspleáchas |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | stát aonadach, stát Ioslamach agus monarcacht absalóideach  |
| Comhlacht reachtach | Legislative Council of Brunei (en)   |
| • Sultan of Brunei Darussalam (en)   | Hassanal Bolkiah  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 14,006,497,000 $ (2021)  |
| Airgeadra | dollar Bhrúiné  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+08:00 Asia/Brunei (en)   |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .bn  |
| Glaochód | +673  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 993, 991 agus 995  |
|  |
| Cód tíre | BN  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | gov.bn…  |

Is tír í **Brúiné Darasalám** in oirdheisceart na hÁise. Is é Bandar Seri Begawan an phríomhchathair. Tá an tír suite ar oileán Bhoirneo agus tá teorainn aici leis an Mhalaeisia.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Ríocht an Dá Shicil

Ríocht i An Iodáil, Ríocht an Dá Shicil. Bhí sé ann ó 1816 go dtí 1861

Aintiún: Inno Al Re (Gaelige: Iomann don Rí) (Béara: Hymn to the King)

| Ríocht an Dá Shicil |
| --- |
| Regno delle Due Sicilie (Italian) |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|  |
|

---

 |
| Aintiún | *Inno al Re*  |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Napoli |
| Daonra |
| Iomlán | 8,703,000 (1860)  |
| • Dlús | 77.77 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Iodáilis an tSicilis an Napóilis  |
| Reiligiún | Caitliceach |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 111,900 km²  |
| Ar theorainn le | Stáit an Phápa  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Ríocht Napoli  |
| Cruthú | 1816 |
| Díscaoileadh | 1861 |
| Á leanúint ag | Ríocht na hIodáile  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | monarcacht absalóideach agus monarcacht bhunreachtúil  |
| Eacnamaíocht |
| Airgeadra | piastra Ríocht an Dá Shicil  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |