Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# L

| L |
| --- |
|   |
|   |
| Carachtar | L (litir cáis uachtair) **Unicode:** 004C l (litir cáis íochtair) **Unicode:** 006C Ｌ (litir cáis uachtair, foirmeacha leathleithid agus lánleithid) **Unicode:** FF2C ｌ (litir cáis íochtair, foirmeacha leathleithid agus lánleithid) **Unicode:** FF4C Ⓛ (litir cáis uachtair) **Unicode:** 24C1 ⓛ (litir cáis íochtair) **Unicode:** 24DB 🄛 (litir cáis uachtair) **Unicode:** 1F11B ⒧ (litir cáis íochtair) **Unicode:** 24A7 🅛 (litir cáis uachtair) **Unicode:** 1F15B 🅻 (litir cáis uachtair) **Unicode:** 1F17B 🄻 (litir cáis uachtair) **Unicode:** 1F13B ℓ (litir cáis íochtair, Letterlike Symbols (en) ) **Unicode:** 2113 Ⅼ (litir cáis uachtair, Number Forms (en) ) **Unicode:** 216C ⅼ (litir cáis íochtair, Number Forms (en) ) **Unicode:** 217C  |
| Ball de | aibítir na Polainnise, aibítir Esperanto, aibítir na Briotáinise, aibítir na Slóváicise, aibítir na Tuircise, Azerbaijani Latin alphabet (en) , aibítir na hIodáilise, aibítir na Fraincise, aibítir na Fionlainnise, aibítir na hAfraice, aibítir thagartha na hAfraice, Aibítir Náisiúnta Bheinin, An Aibítir Pan-Nigéarach, aibítir na Seicise, aibítir an Bhéarla, Kazakh Latin alphabet, 2017 version (en) , aibítir na Gearmáinise, aibítir na Laitvise, aibítir Bhun-Laidineach ISO agus an aibítir Rómhánach  |
| Cód | .-.. (Cód Morse) Lima (Aibítir Foghraíochta NATO) L (Braille ASCII)  |

Sin é an litir Braille ar **L**
Is é **L, l** an dara litir déag den aibítir Rómhánach.

* An cód Morsach atá ar **L** ná: · − · ·
# Ciorcal

Ciorcal|  |
| Cineál | anallagmatic curve (en) , Ribaucour curve (en) , sinusoidal spiral (en) , lócas, ilfhillteán anailíseach, éilips, rose (en) , hipirsféar, curve of constant width (en) , Zindler curve (en) , generalised circle (en) , cónghearradh, geometric primitive (en)  agus cruth geoiméadrach  |
| Dual-luach Euler | 0  |
| Tuilleadh eolais |
| MathWorld | Circle  |

Ciorcal
Is cruth maolaithe é **ciorcal**.

Baininn an uimhir WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 le ciorcal. Is é an cóimheas idir imlíne agus trastomhas an chiorcail.

## Téarmaí bunúsacha

Seo iad deich gcoinceap bunúsach atá le fáil sa "Teastas Sóisearach, Matamaitic"
.
Ní mór dúinn a rá go bhfuil acmhainn eile ann maidir le téarmaí eolaíochta
.

1. lár: breathnú ar an léaráid
2. stua [ciorcail]:
3. corda:
4. tadhlaí:
5. teascán:
6. teascóg:
7. ga: breathnú ar an léaráid
8. trastomhas: breathnú ar an léaráid; (Fad imlíne chiorcail/Fad an trastomhais) = WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
9. leathchiorcal:
10. Ceathairshleasán comhchiorclach:

### Cothromóidí

1. Cairtéiseach

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
2. Pólar

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
3. Coimpléascach

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
Ní mór dúinn a rá go bhfuil

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16
Ciorcal
Féach ar leathanach "Euler's formula"

as Béarla.

### Ga

Cad é ga?

### Limistéar

Cad é limistéar?

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_18
### Stua cruinn

Cad é stua cruinn?

Stua S
### Tadhlaí

Cad é tadhlaí?

### Teascán

Cad é teascán?

### Teascóg

Bíonn méid gach teascóige i gcomhréir le méid na huillinne gafa inti.

## Tagairtí

## Litríocht

1. English-Irish Dictionary, Tomás de Bhaldraithe. Oifig an tSoláthair, Baile Átha Cliath, Rialtas na hÉireann, 1959.
2. Focal.ie, Is é seo an Bunachar Náisiúnta Téarmaíochta don Ghaeilge, arna fhorbairt ag Fiontar, DCU i gcomhar leis an gCoiste Téarmaíochta, Foras na Gaeilge. [dáta den rochtain is déanaí: 2012/10/02]
3. Foclóir Gaeilge agus Béarla, An Irish-English Dictionary. Rev. Patrick S. Dinneen, M.A., Dublin 1927.
4. Foras na Gaeilge,  [dáta den rochtain is déanaí: 2012/10/02]
5. Lócais,  [dáta den rochtain is déanaí: 2012/10/02]
6. Matamaitic na hArdTéistiméireachta, leis Na Bráithre Críostaí. Oifig an tSoláthair, Baile Átha Cliath, Rialtas na hÉireann 1965.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol a bhaineann leis an matamaitic é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Úránas (miotaseolaíocht)

Úránas|   |
| Cineál | dia príomhordúil Gréagach dia na spéire  |
| Comhthéacs |
| Miotaseolaíocht | Miotaseolaíocht na Gréige agus creideamh sa tSean-Ghréig  |
| Dáta |
| Inscne | fireann  |
| Muintir |
| Céile | Gáia  |
| Máthair | Hemera (en)  agus Gáia  |
| Athair | Chaos (en) , Aether (en)  agus Ophion (en)   |
| Leanaí | Afraidíté, Brontes (en) , Steropes (en) , Eurymedon (en) , Alcyoneus (en) , Alpos (en) , Enceladus (en) , Eurytos (en) , Gration (en) , Hippolytos (en) , Mimas, Pallas (en) , Peloreus (en) , Polybotes (en) , Porphyrion (en) , Anax (en) , Damysos (en) , Clytius (en) , Ephialtes (en) , Hoplodamus (en) , Melia (en) , Otus (en) , Briareus (en) , Cottus (en) , Gyges (en) , Oceanus, Coeus (en) , Kreios (en) , Hyperion, Iapetos, Crónas, Phoebe, Mnemosyne (en) , Ria, Themis, Téiteas, Theia, Alecto (en) , Megaera (en) , Arges (en) , Tisiphone (en) , Astraios (en) , Telchines (en) , Lyssa (en) , Abseus (en) , Syceus (en) , Dione (en) , Adanus (en) , Aristaeus (en) , Glauce (en) , Aegaeon (en) , Aetna (en) , Athos (en) , Basileia (en) , Euonymus (en) , Heimarmene (en) , Tíotán, cioclóp, Hecatoncheires (en)  agus Erinyes (en)   |
| Siblíní | Ourea agus Pontas  |
| Eile |
| Smacht | spéir  |
| Comhionann | Caelus (en)   |
|  |

Is pearsa bainte le miotaseolaíocht na Gréige é **Úránas** (*Uranus* as Béarla).

Dia na spéire ab ea Úránas.

Ba í Gáia a bhean chéile agus ba iad na Tíotáin a gclann.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol a bhaineann leis an mhiotaseolaíocht é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# 1801

1801| Sampla de | bliain féilire agus common year starting and ending on Thursday (en)  |
| Féilirí eile |
| féilire Ghréagóra | 1801 (mdccci) |
| Ioslamach | 1216 – 1217 |
|  Síneach | 4497 – 4498 |
| Eabhrach | 5561 – 5562 |
| Hiondúch | 1856 – 1857 (*Vikram Samvat*) 1723 – 1724 (*Shaka Samvat*) 4902 – 4903 (*Kali Yuga*) |
| Peirseach | 1179 – 1180 |
| Airméanach | 1250 |
| Rúnach | 2051 |
| *Ab urbe condita* | 2554 |
| Catagóirí |
| **BreitheannaBásanna** |
| Aois |
| 18ú haois - **19ú haois** - 20ú haois |
| Deich mbliana |
| 1770í 1780í 1790í - **1800í** - 1810í 1820í 1830í |
| Bliain |
| 1798 1799 1800 - **1801**  - 1802 1803 1804

---

 |
|   |

## Tarluithe

* 1 Eanáir - Cuireadh Acht an Aontais 1800 i bhfeidhm sa Ríocht Aontaithe
* 12 Feabhra - Thogh Teach Ionadaithe na Stát Aontaithe Thomas Jefferson mar uachtarán na tíre agus Aaron Burr mar leasuachtarán, i ndiaidh don bheirt seo teacht ar cothrom sa toghchán uachtaráin sa Choláiste Toghchánach.

## Breitheanna

* 21 Eanáir — John Batman, bunaitheoir Melbourne san Astráil (b. 1839)
* 1 Feabhra — Thomas Cole, péintéir Meiriceánach
* 19 Aibreán — Gustav Theodor Fechner, eolaí Gearmánach
* 1 Meitheamh — Brigham Young, an dara huachtarán ar Eaglais Naoimh na Laethanta Deireanacha

## Básanna

* 11 Eanáir — Domenico Cimarosa, cumadóir Iodálach (r. 1749)
* 19 Márta — Ambrós Ó hUiginn, Éireannach agus riarthóir coilíneach de chuid na Spáinne (r. 1720)
* 23 Márta – Sár Pól I na Rúise (r. 1754)
# 20 Iúil

Is é an **20 Iúil** an 201ú lá den bhliain de réir fhéilire Ghréagóra nó an 202ú lá i mbliain bhisigh. Tá 164 lá fágtha sa bhliain.

## Féilte

* An Cholóim - *Lá na Saoirse*

## Daoine a rugadh ar an lá seo

* 1304 — Francesco Petrarca, scríbhneoir Iodálach (b.1374)
* 1519 — Pápa Innocentius IX (b. 1591)
* 1583 — Alban Roe, mairtíreach Beinidicteach Sasanach (b. 1642)
* 1804 — Richard Owen, nádúraí Sasanach (b. 1892)
* 1822 — Gregor Mendel, eolaí agus bráthair Ostarach (b.1884)
* 1864 — Erik Aksel Karlfeldt, file Sualannach (b. 1931)
* 1873 — Charlotte Dease, scríbhneoir Éireannach (b. 1953)
* 1877 — Tom Crean, taiscéalaí Éireannach (b.1938)
* 1908 — Uinseann Ó Colla, "Mad Dog Coll" (b.1932)
* 1911 — Thomas O'Hara, polaiteoir Éireannach (b. 1984)
* 1919 — Edmund Hillary, sléibhteoir agus taiscéalaithe (b.2008)
* 1925 — Frantz Fanon, fealsamh, údar, réabhlóidí, agus síciatraí as Martinique (b. 1961)
* 1936 — Barbara Mikulski, polaiteoir Meiriceánach
* 1936 — Saginaw Grant, aisteoir, damhsóir, agus cainteoir spreagúil Bundúchasach Meiriceánach (b. 2021)
* 1938 — Diana Rigg, ban-aisteoir Briotanach (b. 2020)
* 1945 — Larry Craig, polaiteoir Meiriceánach
* 1946 — Brian Fleming, polaiteoir Éireannach
* 1947 — Gerd Karl Binnig, fisiceoir Gearmánach
* 1954 — Jim D'Arcy, polaiteoir Éireannach
* 1956 — Eileen MacDonagh, ealaíontóir Éireannach
* 1962 — Carlos Alazraqui, aisteoir Meiriceánach
* 1964 — Chris Cornell, Amhránaí, cumadóir amhrán, Meiriceánach (b. 2017)
* 1965 — Masafumi Hizume, úrscéalaí Seapánach
* 1966 — Enrique Peña Nieto, Uachtarán Mheicsiceo ó 2012 go 2018
* 1967 — John Gilroy, polaiteoir Éireannach
* 1969 — Josh Holloway, aisteoir
* 1982 — Aodhán Ó Fógartaigh, iománaí Éireannach
* 1990 — Roibeard Ó Sé, iománaí Éireannach

## Daoine a fuair bás ar an lá seo

* 1616 — Aodh Mór Uí Néill, saighdiúir Éireannach (r.1540)
* 1866 — Georg Friedrich Bernhardt Riemann, matamaiticeoir Gearmánach (r. 1826)
* 1903 — Pápa Leo XIII, pápa ar an Eaglais Chaitliceach (r.1810)
* 1922 — Andrey Markov, matamaiticeoir Rúiseach (r. 1856)
* 1923 — Pancho Villa, réabhlóidí Meicsiceach (r. 1878)
* 1924 — Thomas O'Mahony, polaiteoir Éireannach
* 1937 — Guglielmo Marconi, innealtóir leictreach, ceannródaí raidió (r.1874)
* 1973 — Bruce Lee, aisteoir Meiriceánach (r. 1940)
* 1987 — Denis J. O'Sullivan, polaiteoir Éireannach (r. 1918)
* 2007 — Kai Mann Börje Siegbahn, fisiceoir Sualannach (r. 1918)
* 2017 — Chester Bennington, ceoltóir agus aisteoir Meiriceánach (r. 1976)
* 2018 — Martin O'Donoghue, polaiteoir Éireannach (r. 1933)

## Tarluithe eile

* 1940 - D'fhág [[an Danmhairg] Conradh na Náisiún
* 1968 - Tharla an chéad Chluichí Oilimpeacha Speisialta i gChicago, Illinois
* 1969 - Thuirling Apollo 11 ar dhromchla na gealaí.
* 1982 - Phléasc An tIRA Sealadach buamaí i Hyde Park agus Regent's Park, Londain. Maraíodh ochtar saighdiúirí agus seacht capall
* 1989 - Chuir Burma Aung San Suu Kyi faoi bhraighdeanas baile
* 1992 - D'éirigh Václav Havel as Uachtarán na Seicslóvaice
* 2015 - Thosaigh Cúba agus na Stáit Aontaithe caidreamh taidhleoireachta arís i ndiaidh 50 bliain