# Hans Bethe

Hans Bethe|   |
| Ainm sa teanga dhúchais | (de) Hans Albrecht Bethe  |
| Beathaisnéis |
| Breith | (de) Hans Albrecht Eduard Bethe  2 Iúil 1906 Strasbourg (Impireacht na Gearmáine) |
| Bás | 6 Márta 2005 98 bliana d'aois Ithaca, New York  |
| Áit adhlactha | Pleasant Grove Cemetery (en)    |
|  |
|  |
| Cathaoirleach Cumann Fisice Mheiriceá |
|  |
|  |
|  1955 – 1955 ← Enrico Fermi – Raymond Thayer Birge →  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Grúpa eitneach | Na Giúdaigh |
| Reiligiún | Aindiachas |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Ollscoil Sapienza na Róimhe  (1930–1931) Ollscoil Cambridge  (1929–1930) Ollscoil Ludwig Maximilian, München  (1926–1928) Goethe-Universität Frankfurt am Main - fisic (1924–1926) Goethe-Gymnasium   |
| Céim acadúil | dochtúireacht |
| Tráchtas acadúil | *Theorie der Beugung von Elektronen an Kristallen* (1928 ) |
| Comhairleoir dochtúireachta | Arnold Sommerfeld |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Réaltfhisic |
| Suíomh oibre  | Tübingen   |
| Gairm | fisiceoir, eolaí núicléach, múinteoir ollscoile, eolaí  |
| Fostóir | Tionscadal Manhattan (1943–) Ollscoil Cornell (1933–1975) Ollscoil Tübingen (1931–1933)  |
| Ball de | Acadamh Rúiseach na nEolaíochtaí (ball eachtrach) (1994–) Cumann Meiriceánach na Fealsúnachta (1947–) An Cumann Ríoga  Cumann Réalteolaíochta Mheiriceá  Acadamh Náisiúnta na nEolaíochtaí  Acadamh Eolaíochtaí na Gearmáine, Leopoldina  Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá  Cumann Fisice Mheiriceá   |
| Spéis aige/aici i | Fisic |
| Mac/iníon léinn de chuid | Arnold Sommerfeld |
| Teangacha | Béarla agus an Ghearmáinis |
| Ghlac sé/sí páirt i |
|  |
| 1939 | Tionscadal Manhattan  |
|  |
| Saothar |
| **Saothar suntasach Bethe ansatz (en)
* Bethe strings (en)
* Foirmle Bethe–Feynman
* "Bethe-Tait" accident (en)
* Bethe-Slater curve (en)
* Bethe lattice (en)
* Bethe formula (en)
* Mott–Bethe formula (en)
 |
| Mac léinn dochtúireachta | Robert Marshak, Jeffrey Goldstone, J. J. Sakurai, Francis E. Low, John Negele, Michel Baranger, Roman Jackiw, David J. Thouless, John L. Gammel, Jr., Harold Saul Zapolsky, David Breed Beard, Mark S Nelkin, Walter McAfee, Benjamin D. Day, Ronald F. Peierls, Michael J. Moravcsik, Ramamurti Rajaraman agus Peter A. Carruthers |
| Teaghlach |
| Céile | Rose Ewald   |
| Athair | Albrecht Bethe |
| Duine muinteartha | Paul Peter Ewald (athair céile)  |
| Croineolaíocht |
|  |
| 1933-1945 | Emigration from Nazi Germany 1933-1945 (en)  Cúis leis seo: persecution of Jews in the Nazi era (en)   |
|  |
| Gradam a fuarthas* (2004)  membre d'honneur du Physikalischer Verein (fr)
* (2001)  Bonn Bruce
* (1993)  Bonn Oersted
* (1993)  Léacht Bakerian
* (1992)  Albert Einstein Peace Prize (en)
* (1990)  Bonn Oskar Klein
* (1989)  Bonn Óir Lomonosov
* (1981)  Leo Szilard Lectureship Award (en)
* (1976)  Niels Bohr International Gold Medal (en)
* (1975)  Bonn Náisiúnta na hEolaíochta
* (1967)  Duais Nobel na Fisice
* (1963)  Duais Rumford
* (1961)  Bonn Eddington
* (1961)  Gradam Enrico Fermi
* (1959)  Bonn Franklin
* (1957)  Ball Eachtrach den Chumann Ríoga
* (1957)  Ball d'Acadamh Náisiúnta Eolaíochtaí na Stát Aontaithe
* (1955)  Bonn Max Planck
* (1948)  Bonn Henry Draper
* Comhalta de Chumann Fisice Mheiriceá
* Comhalta d'Acadamh Ealaíona agus Eolaíochtaí Mheiriceá
* Royal Society Bakerian Medal (en)
* Pour le Mérite für Wissenschaften und Künste
 |
| Ainmnithe do* (1966) Duais Nobel na Fisice
* (1965) Duais Nobel na Fisice
* (1964) Duais Nobel na Fisice
* (1962) Duais Nobel na Fisice
* (1960) Duais Nobel na Fisice
* (1959) Duais Nobel na Fisice
* (1958) Duais Nobel na Fisice
* (1957) Duais Nobel na Fisice
* (1956) Duais Nobel na Fisice
* (1955) Duais Nobel na Fisice
* (1954) Duais Nobel na Fisice
* (1953) Duais Nobel na Fisice
* (1951) Duais Nobel na Fisice
* (1950) Duais Nobel na Fisice
* (1949) Duais Nobel na Fisice
* (1948) Duais Nobel na Fisice
* (1946) Duais Nobel na Fisice
* (1943) Duais Nobel na Fisice
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|

---

  |

Fisiceoir a rugadh i Strasbourg ab ea **Hans Albrecht Bethe** (2 Iúil 1906 – 6 Márta 2005). Sa bhliain 1939 shaothraigh sé an chéad teoiric chuimsitheach ar ghiniúint fhuinneamh na réaltaí trí imoibrithe leanúnacha núicléacha, nó núcléisintéis. Bhuaigh sé Duais Nobel na Fisice sa bhliain 1967 as.

Rinne Bethe a chuid staidéar sa Ghearmáin agus b'ann a d'oibrigh sé ar dtús. Sa bhliain 1930, bhronn Dearlaic Rockefeller scoláireacht taistil air agus chuir sé faoi i Cambridge Sasana. Chaith sé tamall ag obair le hEnrico Fermi i Róimh na hIodáile agus ní ba dhéanaí thug sé cuairt ar Institiúid Niels Bohr sa Danmhairg freisin. D'fhág sé an Ghearmáin go deo sa bhliain 1933. I ndiaidh seal in Ollscoil Manchester, i Sasana, thug sé aghaidh ar na Stáit Aontaithe sa bhliain 1935. D'oibrigh Bethe ar an Tionscadal Manhattan le linn an Dara Cogadh Domhanda. In Ollscoil Cornell, in Ithaca, Nua-Eabhrac a rinne sé an chuid ba mhó dá shaothair i Meiriceá. In Ithaca a fuair sé bás ar an séú lá de mhí an Mhárta sa bhliain 2005.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |