Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Tristan da Cunha

Suíomh Thristan da Cunha
Is oileán beag san Atlantach Theas é **Tristan da Cunha** agus roinnt oileán beag neamháitrithe eile ina chóngar. Cuid den chríoch thar lear úd de chuid na Ríochta Aontaithe San Héilin, Oileán na Deascabhála agus Tristan da Cunha é. Cónaíonn gobharnóir na críche i Jamestown, i San Héilin. Bhí 264 duine ina gcónaí ar an oileán sa bhliain 2010.

Edinburgh of the Seven Seas, príomhbhaile Thristan da Cunha
Tá Tristan da Cunha suite 2,816 ciliméadar amach ó chósta na hAfraice Theas agus 3,360 ciliméadar ó chósta Mheiriceá Theas. Tá 98 ciliméadar cearnach d'achar san oileán Tristan da Cunha féin. Tá 207 ciliméadar cearnach ar fad ann agus na hoileáin bheaga curtha san áireamh. Orthu siúd tá Inaccessible Island agus na hOileáin Nightingale, 35km taobh thiar theas ó Tristan, agus Gough Island, 395km taobh theas-thoir theas uaidh. Anaclanna dúlra iad Inaccessible agus Gough. Bíonn seisear ag cur fúthu ar Gough mar fhoireann an stáisiúin aimsire atá ag an Afraic Theas ansin.

Tá Edinburgh of the Seven Seas, an t-aon bhaile ar Tristan, suite ar an gcósta thiar thuaidh ar an t-aon talamh réasúnta mín ar an oileán. Is é Queen Mary's Peak, binn bholcánach, an pointe is airde (2,062 méadar). Bíonn sneachta ar an mbinn sa gheimhreadh, ach ní chuireann sé sioc ar an oileán faoi bhun 500 méadar. Deirtear gurb é an áit is iargúlta ar Domhan é a bhfuil daoine ina gcónaí ann.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Polainéisigh

Polainéisigh|  |
|  |
| Cineál | grúpa eitneach agus grúpa eitnitheangeolaíoch |

Polainéisigh
Is grúpa eitneach iad na **Polainéisigh** a chónaíonn san Aigéan Ciúin.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin eitneacht nó grúpa eitneach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Feochadán

Feochadán
Cineál planda is ea an **feochadán**. Is é an feochadán siombail bláthach na hAlban.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Hidrifileach

Sa cheimic, airí uisce-éilitheach a bhíonn ag grúpaí polacha agus an chuid is mó de na comhdhúile ianacha. Malairt dhíreach an airí hidreafóbaigh, a bhíonn ag comhdhúile comhfhiúsacha neamhpholacha, cosúil leis na hidreacarbóin (olaí, mar shampla).

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Contae tirim

Contaetha tirime sna Stáit Aontaithe: dearg = contaetha tirime, buí = srianta ar dhíolachán alcóil, gorm = gan srian ar bith
Is éard is **contae tirim** (Béarla: *dry county*) ann ná contae sna Stáit Aontaithe (SAM) ina bhfuil sé in éadan an dlí alcól a dhíol ar chor ar bith.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Nimhiú bia

Nimhiú bia|   |
| Cineál | nimhiú, physiological condition (en)  agus food-related disease (en)   |
| Speisialtacht leighis | tocsaineolaíocht mhíochaine  |
| Cóireáil chliniciúil |
| Comharthaí | pian sa bholg, buinneach, tinneas cinn, urlacan agus nimhiú  |
| Scrúduithe | áireamh eiritricítí críochnúil agus cultúr mhicribhitheolaíochta  |
| Cóireáil | díthocsainiú, oral rehydration therapy (en) , entéro-absorbant (fr) , sreabháin infhéitheacha, symptomatic treatment (en)  agus gastric lavage (en)   |
|  **Cógais**Ringer's solution (en) , Ringer's lactate solution (en)  agus gualach gníomhachtaithe  |
| Pataigineas |
| Cúis | food-borne transmission (en)  agus food contaminant (en)   |
| Aicmiú |
| ICD-10 | A05.9  |
| ICD-9 | 005.9  |
| CIAP | D73  |
| Acmhainní seachtracha |
| DiseasesDB | 31112  |
| MedlinePlus | 001652  |
| eMedicine | 175569  |
| MeSH | D005517  |
| UMLS CUI | C0679360 agus C0016479  |

Tinneas is ea **nimhiú bia** a tharlaíonn mar gheall ar ithe bia nó ól dí atá truaillithe le miocrorgánaigh ionfhabhtaithe nó ceimiceán a chuireann isteach ar an gconair ghastrastéigeach agus a chuireann tús le hurlacan is buinneach.

I measc na gcúiseanna a fhéadfaidh a bheith leis, tá Salmonella agus ispíneachas. Is féidir le nimhiú neamhbhaictéarach bia tarlú tar éis beacáin nimhiúla nó éisc shliogánacha áirithe a ithe.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin galar é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Séireatoinin

Séireatoinin|  |
| Substaint cheimiceach | aicme eintiteas ceimiceach |
| Mais mhóilíneach | 176.095 Da |
| Fionnachtaí nó aireagóir | Arda Green agus Maurice M. Rapport |
| Tacsón ina n-aimsítear é | Peganum harmala, Panaeolus cyanescens, Panaeolus goossensiae, Panaeolus semiovatus, Panaeolus antillarum, Tovaria pendula, Mimosa somnians, Hyrtios reticulatus, Amorphophallus konjac, Aplysia californica, Araujia sericifera, Cnidoscolus texanus, Corallistes undulatus, lus na Maighdine Muire, Juglans regia, Mamestra brassicae, toircheas fiáin, crann cacó, Amanita citrina, Bufo bufo, Bufo gargarizans, Panaeolus campanulatus, Panaeolus papilionaceus, Paramuricea clavata, Homo sapiens, Hyrtios, Copelandia, Sophora flavescens, Pomagrainít, luch thí, Hippophae rhamnoides, Nitraria schoberi, lus na gréine, pónaire Fhrancach, Musa cavendishii, Capsicum annuum, Brassica, Solanum agus Rhodospirillum rubrum |
| Ról | serotonin receptor agonists (en) , néaratharchuradóir agus príomh-mheitibilít |
| Struchtúr ceimiceach |
| Foirmle cheimiceach | C₁₀H₁₂N₂O |
|  |
| SMILES canónta |  Model 2D C1=CC2=C(C=C1O)C(=CN2)CCN |
| InChI | Model 3D |
| Airí |
| PKa | 10.4 (a luach anaithnid)  |
| Móimint leictreach dhépholach | 2.98 D |
| Pointe leáite | 167.5 °C  |
| Fiuchphointe | 416 °C (a luach anaithnid)  |
| Móimint leictreach dhépholach | 2.98 D |

Ceimiceán, ar monaimín é, atá dáilte go forleathan sa cholainn, go háirithe sa bhfuil, an inchinn is cealla ar leith sa phutóg. Sintéisítear é ón aimíonaigéad tripteafan. Ról suntasach aige in hoiméastáis, agus dealraíonn sé go bhfeidhmíonn sé mar néaratharchuradóir sa néarchóras lárnach. Tagann sé san áireamh i gcodladh, fonn, tál prólachtaine, agus na rithimí laethúla.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Formaildéad

Formaildéad|  |
| Substaint cheimiceach | aicme eintiteas ceimiceach |
| Mais mhóilíneach | 30.011 Da |
| Tacsón ina n-aimsítear é | Homo sapiens, glasán, Codium fragile, coirce, Nicotiana tabacum, duileasc agus Escherichia coli |
| Ról | dífhabhtán, ailléirgin, príomh-mheitibilít, carcainigin agus carcanaigin cheirde |
| Struchtúr ceimiceach |
| Foirmle cheimiceach | CH₂O |
|  |
| SMILES canónta |  Model 2D C=O |
| InChI | Model 3D |
| Airí |
| Dlús | 0.8153 g/cm³ (a −20 °C)  |
| Móimint leictreach dhépholach | 2.332 D |
| Pointe leáite | −92 °C −92 °C  |
| Fiuchphointe | −21 °C (a 760 Torr) −19.1 °C (a 101.325 kPa)  |
| Móimint leictreach dhépholach | 2.332 D |
| Eantalpacht chaighdeánach an fhoirmithe | −115.9 kJ/mol |
| Galbhrú | 1 atm (a 20 °C)  |
| Guais |
| Teorainn inlasta íochtair | 7 vol% |
| Teorainn inlasta uachtarach | 73 vol% |
| Meánteorainn nochta ualaithe ama | 0.02 mg/m³ (10 h, luach ar iarraidh) 0.92 mg/m³ (8 h, Stáit Aontaithe Mheiriceá)  |
| Short-term exposure limit (en)  | 2.46 mg/m³ (Stáit Aontaithe Mheiriceá)  |
| Uasteorainn nochta | 0.123 mg/m³ (luach ar iarraidh)  |
| Láithreach contúirteach don bheatha nó sláinte | 24.6 mg/m³ |
| NFPA 704: Standard System for the Identification of the Hazards of Materials for Emergency Response ()  |
| Eile |
| gás inlasta |

Is é an **formaildéad** nó an **meatánal** CH2O an ceann is simplí de na haildéid. Gás gan dath é le teocht an tseomra, agus boladh láidir sainiúil as. Inniu, is mó mar amhábhar do chomhdhúile orgánacha eile a úsáidtear é, ach sna laethanta a bhí, d'úsáidtí tuaslagán uisce an fhormaildéid, an **fhormailin**, le heiseamail a thaisceadh sa bhitheolaíocht, sin nó mar fhrithsheipteán, is é sin, le baictéir a mharú. Tá an formaildéad sách nimhiúil don duine, áfach, agus is mór an priacal atá ann don tsláinte, go háirithe le taobhshúil ar chomh coitianta atá sé i gcónaí sa tionsclaíocht cheimiceach. Bíonn formaildéad le fáil go nádúrtha ar domhan.

Tá sé de chlaonadh san fhormaildéad polaiméiriú go paraformaildéad, trímhéiriú go 1,3,5-trí-ocsán, agus hiodráitiú go hiodráit formaildéid, nó meatándé-ól WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 .

## Úsáid

Baintear úsáid as formaildéad mar oibreán balsamaithe le corpáin mharbha a chaomhnú ar mhaithe le hadhlacadh nó mionghearradh.

## Priacail don tsláinte

Cé gur ceimiceán nádúrtha é an formaildéad, baineann a lán contúirtí leis ó thaobh shláinte an duine de. Is carcanaigin (cúis ailse) é, agus cuireann sé as do na súile. Greannaíonn sé na seicní múcasacha fosta. An dóchar atá sa mheatanól (san alcól meitile) WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 don duine tá sé bunaithe ar an dóigh a n-ocsaídítear an meatanól go formaildéad san orgánach dhaonna. I gcillíní na súl is mó a bhíos an t-ocsaídiú seo ar obair, rud a mhíníonn an scrios a dhéanann an meatanól do radharc na súl ag na daoine a thagann beo as an nimhiú meatanóil.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Teas

Teas ón nGrian.
Cineál fuinnimh is ea an **teas**. Is é rud is ciontach le teas in ábhar: gluaisní fánacha na móilíní agus na gcáithníní fo-adamhacha san ábhair sin. Mar a chéile an méid teasa a bhíonn i mblúire damhna agus fuinneamh iomlán ghluaisne na móilíní. Nuair a théitear damhna mar sin, méadaíonn ar a theocht, agus ascalaíonn na móilíní, agus is mó is tapa a ghluaiseann siad. Is é an toradh a bhíonn air sin ná an damhna a fhorbairt. Má dhéantar a dhóthain téite ar ábhar soladach, agus na móilíní cóngarach dá chéile ann, bristear na naisc eatarthu, agus imíonn an solad ina leacht. Má théitear an leacht a thuilleadh, tagann luas chomh mór sin faoi na móilíní go saortar go hiomlán óna chéile iad. Gal nó gás a dhéantar den leacht an uair sin. Mar an gcéanna, nuair a fhuaraítear damhna, déantar luasmhoilliú ar na móilíní, agus crapann an t-ábhar, is é rud a dhéanfaidh sé; comhdhlúthú ina leacht trí fhuarú, agus ina dhiaidh sin, reo ina sholad.

Is é an tslí a ndéantar teas a aistriú ó áit go háit i solaid nó i leachtanna: trí é a sheoladh. Le comhiompar a dhéantar teas a aistriú i sreabháin agus i ngáis, agus le radaíocht fodhearg a dhéantar teas a aistriú tríd an saorspás agus trí gháis. Is í an teirmidinimic an eolaíocht ina gcíortar cúrsaí teasa: teas a ghiniúint, a aistriú, agus a athrú ina obair mheicniúil, nó ina chineál eile fuinnimh. Is é an giúl {J} gnáthaonad an teasa. Aonad coitianta fuinnimh is ea chomh maith é, agus aonad oibre. Tá seanaonad teasa ann a dtugtar an calra air.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Lus na Tríonóide

Lus na Tríonóide| *Epilobium hirsutum*  |
| --- |
|   |
| Planda |
| Cineál an toraidh | silique (en)   |
|  |
| Stádas caomhnaithe |
|  |
|  |
| Speiceas is lú imní |
| AICD | 164347  |
|  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| Ríocht | *Plantae* |
| Ord | *Myrtales* |
| Fine | *Onagraceae* |
| Géineas | *Epilobium* |
| Speiceas | Epilobium hirsutum  L., 1753 |
|  |
|  |

Is planda é **lus na Tríonóide**.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Pocadán beag

Pocadán beag|  |
| Ginearaltaí |
| Tír bhunaidh | an Ríocht Aontaithe  |
| Méid áil | 5.5  |
| Tréithe fisiciúla |
| Meáchan | 9 kg  |
| Airde | 33 cm agus 40 cm  |
| Aicmiú agus caighdeán póir |
| Cód catalóige | 161  (Federation Cynologique Internationale ) |
| Méid |
|  |

Is madadh clóis é an **pocadán beag** a saothraíodh sa Bhreatain. Ar mheánmhéid, le colainn storrúil is fionnadh gearr (tá foirmeacha le gruaig gharbh ann freisin). Bán, crón is dubh. Na cluasa leathana ar luascadh, an soc domhain. D'úsáidtí iad tráth chun giorriacha a sheilg trí bholadh.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol ainmhí é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Diatóm

Diatóm| *Diatomea*  |
| --- |
|   |
|  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| Fíleam | *Heterokontophyta* |
| Aicme | Diatomea  Dumort., 1821 |
|  |
|  |
| Ainmníocht |
| Ainm comhchiallach an tacsóin | *Bacillariophyta*  |

Alga glas micreascópach aoncheallach atá flúirseach i ngnáthóga mara is fionnuisce. Bíonn blaosc sheachtrach (fruistín) air, le silice inti, a bhíonn ornáideach go minic agus débhlaoscach. Atáirgeann sé go coitianta trí dheighilt ina dhá leath (eamhnú dénártha). Tagann an dath glas ó líocha clóraifille ann.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol ainmhí é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Geimhriú

Is éard is **geimhriú** ann ná straitéis ag mamaigh is ainmhithe áirithe, tréimhse fhuar an gheimhridh a chaitheamh i staid mharbhánta nó shuaimhneach. Laghdaítear an mheitibileacht agus téann an t-ainmhí i gcodladh domhain, ag maireachtáil ar chistí bia atá stóráilte ina cholainn i rith an tsamhraidh roimhe sin. Tugtar *samhrú* ar straitéis den saghas céanna chun maireachtáil trí shamhradh te tirim.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Teirmít

Teirmít| Isoptera  |
| --- |
|   |
| Taifead |
|  seangán bán  |
|  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| For-ríocht | Holozoa |
| Ríocht | Animalia |
| Fíleam | Arthropoda |
| Aicme | Insecta |
| Ord | Blattodea |
| Epifamily | **Isoptera**  Brullé, 1832 |
|  |
|  |

Is éard is **teirmít** ann ná feithid bheag shóisialta a thógann neadacha in adhmad lofa nó a dhéanann tulaigh talún a fhéadfaidh a bheith cuid mhaith méadar ar leithead, ag cuimsiú na milliún feithidí. Bíonn struchtúr sainaicmeach na coilíneachta forbartha go maith. Bíonn na seangáin oibre seasc de ghnáth, dall le heipideirm bhog bhán; na seangáin chogaidh seasc le cinn mhóra is gialla láidre; na seangáin fhásta (na hiomágónna) sciathánach is na foirmeacha atáirgeacha le súile cumaisc. Sa phutóg, tá baictéir neamhurchóideacha a chuireann ar a chumas ceallalós san adhmad a dhíleá. Timpeall 2,000 speiceas ann, agus is fadhb ollmhór eacnamaíochta iad sna trópaicí mar a ndéanann siad damáiste d'fhoirgnimh adhmaid is barra.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# An Róimh

| An Róimh |
| --- |
| Roma (it)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Leasainm | la città eterna, Вечный город, Wieczne Miasto, Věčné město, Ciudad Eterna, večno mesto, The Eternal City agus The City of Seven Hills  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Tír | an Iodáil |
| Réigiún san Iodáil | Lazio |
| Metropolitan city of Italy (en)  | Ceannchathair na Róimhe  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Ceannchathair na Róimhe an Iodáil Lazio  |
| Daonra |
| Iomlán | 2,748,109 (2023)  |
| • Dlús | 2,134.69 hab./km² |
| Teanga oifigiúil | an Iodáilis  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 1,287.36 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | An Tibir, Aniene agus Muir Thoirian  |
| Airde | 21 m  |
| Ar theorainn le | Anguillara Sabazia Campagnano di Roma Castel San Pietro Romano Albano Laziale Trevignano Romano Zagarolo Sacrofano Frascati Marino Tivoli Gallicano nel Lazio Riano Palestrina Guidonia Montecelio Pomezia Monterotondo Colonna Fiumicino Ciampino Ardea Castel Gandolfo Poli Fonte Nuova Grottaferrata Monte Compatri Formello Monte Porzio Catone Mentana San Gregorio da Sassola  |
| Sonraí stairiúla |
| Bunaitheoir(í) | Romalas agus Réamas  |
| Cruthú | 21 Aibreán 814 "RCh" ↔ 21 Aibreán 747 "RCh" |
| Eachtra thábhachtach | 410 sack of Rome (en)  (410) Sack of Rome (en)  (455) Léigear na Róimhe (472) (472) Léigear na Róimhe (537-538) (530í) Sack of Rome (en)  (546) Sack of Rome (en)  (846) Sack of Rome, 1527 (en)  (1527) Léigear na Róimhe (1849) (1849) Léigear na Róimhe (390 AD) (390 "RCh") Léigear na Róimhe (549) (509 "RCh") founding of Rome (en)   |
| Saoire phoiblí | féile éarlamhach (29 Meitheamh)  |
| Éarlamh | Naomh Peadar agus Naomh Pól  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Rome City Council (en)   |
| • Méara na Róimhe  | Roberto Gualtieri (2021–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 00118–00199  |
| Glaochód | 06  |
|  |
| Aitheantas ISTAT | 058091  |
| Cód cadastair na hIodáile | H501  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | comune.roma.it  |
|

---

 |

Is í an Róimh príomhchathair na hIodáile. Tá sí suite ar chiumhais na Meánmhara ag béal na Tibire. Taobh istigh den Róimh atá Cathair na Vatacáine, áit a bhfuil cónaí ar an bPápa.

## Daonra

Is í an Róimh an chathair is mó san Iodáil. Bhí 2,765,230 duine ina gcónaí sa Róimh i bhFeabhra 2011.

## Stair

Ar an 5 Meitheamh 1944, le linn an Dara Cogadh Domhanda, tharla saoradh na Róimhe agus cuireadh fáilte roimh arm na gcomhghuaillithe.

## Féach freisin

* An Paintéón
* Catagóir:Stair na hIodáile
* Impireacht na Róimhe
* Catagóir:Impireacht na Róimhe

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na hIodáile é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Richmond, California

| Richmond, California |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | Richmond  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá |
| Stát sna Stáit Aontaithe | California |
| County of California (en)  | Contae Contra Costa  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 116,448 (2020)  |
| • Dlús | 856.19 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 37,450 (2020)  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 136.006644 km²  |
| • Uisce | 42.7064 %  |
| Airde | 14 m  |
| Ar theorainn le | LeathnaighTara Hills San Francisco San Rafael Albany Pinole El Cerrito San Pablo  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1905 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Méara Richmond, California  | Eduardo Martinez (2022–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 94801, 94802, 94804, 94805, 94807, 94808 agus 94850  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC−08:00 Amchrios an Aigéin Chiúin  |
|  |

Cathair in iarthar-lár California is ea **Richmond**. Sa bhliain 2010 fuarthas 103,701 duine ina gcónaí in Richmond.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Contae Alameda, California

| Contae Alameda, California |
| --- |
| Alameda County (en)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | Rancho Arroyo de la Alameda (en)   |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá |
| Stát sna Stáit Aontaithe | California  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Oakland  |
| Daonra |
| Iomlán | 1,682,353 (2020)  |
| • Dlús | 790.95 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 621,958 (2020)  |
| Tíreolaíocht |
| Suite san aonán críochach staitistiúil | Bay Area (en)   |
| Cuid de | Oakland–Fremont–Berkeley metropolitan division (en)   |
| Achar dromchla | 2,127 km²  |
| • Uisce | 10.02 %  |
| Ar theorainn le | Contae Contra Costa Contae Stanislaus Contae San Joaquin Contae San Mateo Contae Santa Clara  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 25 Márta 1853 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Alameda County Board of Supervisors (en)   |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | Amchrios an Aigéin Chiúin  |
| Glaochód | 510 agus 925  |
|  |
| Cód INSEE | 06001  |
| ID GNIS | 1675839  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | acgov.org  |
|

---

 |

Is contae i California é **Alameda**. Is é Oakland príomhbhaile an chontae agus an chathair is mó daonra. Bhí 1,510,271 duine ag maireachtaint sa chontae sa bhliain 2010.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |