# Tomás Acain

Dochtúir na hEaglaise
Tomás Acain
O.P. |   |
| Ainm sa teanga dhúchais | (la) Thomas Aquinos  |
| Beathaisnéis |
| Breith | 1225 (Féilire Ghréagóra) castle of the counts of Aquino (Ríocht na Sicile) |
| Bás | 7 Márta 1274 48/49 bliana d'aois Mainistir Fossanova (Stáit an Phápa) |
| Áit adhlactha | Church of the Jacobins (en)  (1369–)  |
|  |
|  |
|  Ollamh  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Reiligiún | Caitliceachas |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Ollscoil Pháras  (1245–1248) Ollscoil Napoli Federico II  (1239–1245)  |
| Áit chónaithe | Aquino |
| Teanga dhúchais | Iodáilis na Meánaoise |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Fealsúnacht, diagacht, diagacht Chaitliceach agus diagacht Chríostaí |
| Gairm | diagaire, bráthair bocht, theology teacher (en) , múinteoir ollscoile, ollamh le fealsúnacht, diagaire Caitliceach, fealsamh, scríbhneoir, sagart Caitliceach Rómhánach, manach  |
| Fostóir | Ollscoil Pháras  Ollscoil Napoli Federico II   |
| Gluaiseacht | Thomism (en) , just war theory (en)  agus scolaíochas |
| Mac/iníon léinn de chuid | Albertus Magnus |
| Mac/iníon léinn | Henry Bate of Malines (en)  agus Remigio dei Girolami |
| Faoi thionchar | Bóétias, Maimonides, Cicearó, Al-Kindi, Johannes Scotus Eriugena, Averroes, Ainseilm Canterbury, Albertus Magnus, Avicenna, Naomh Agaistín, Platón, Arastatal, Naomh Pól, Al-Ghazali agus Naomh Gréagóir Mór  |
| Teangacha | Laidin na meánaoise, Iodáilis na Meánaoise, an Laidin agus Laidin eaglasta |
| Ord crábhaidh | Doiminicigh |
| Ardú |
| * 1323 - canonized saint (en) , ceaptha ag Pápa Eoin XXII  (Avignon)
 |
| Lá féile | 28 Eanáir 7 Márta  |
| Fearann an naoimh nó an dé | Múinteoir ollscoile, cosantóir, Belcastro, Aquino, foghlaim, chastity (en) , diagaire, scoláire agus theology teacher (en)  |
| Saothar |
| **Saothar suntasach Quinque viae (en)
* De regimine principum (en)
* (1200í) Summa contra Gentiles (en)
* (1267) Compendium theologiae (en)
* (1270í) Commentary on Aristotle's Metaphysics (en)
* (1270) De unitate intellectus contra averroistas (en)
* (1272) Expositio super librum de causis (en)
* (1274) Summa Theologica (en)
* (13 haois) Sententia super Meteora (en)
* (13 haois) Scriptum super libros Sententiarum (en)
* (13 haois) De ente et essentia (en)
* (13 haois) Quaestio disputata De anima (en)
* (13 haois) Commentarium super Job (en)
* (13 haois) Postilla super Psalmos (en)
* (13 haois) De emptione et venditione (en)
* (13 haois) Super Boetium De Trinitate (en)
 |
| Eile |
| Teideal uasal | Dochtúir na hEaglaise   |
| Teaghlach | House of D'Aquino (en)   |
| Céile | luach ar iarraidh   |
| Athair | Landulphe d'Aquino  agus Teodora Galluccio |
| Siblín | Adenolfo d'Aquino agus Teodora d'Aquino |
|

---

 |
|

---

    |

Benozzo Gozzoli, Triumph of St Thomas Aquinas, 1471
Sagart Caitliceach Iodálach ab ea **Naomh Tomás Acain** (c. 1225 – 7 Márta 1274). Fealsamh agus diagaire a bhí ann agus é ina bhall d'Ord Doiminiceach na Seanmóirithe.

## Saol

Rugadh Naomh Tomás Acain sa bhliain 1226 i Roccasecca, Aquino, An tSicíl, i gcaisleán a athar, an Cunta Landulph. Chaith Tomás a luathshaol faoi phribhléid, toisc gur bhain sé le teaghlach uasal rachmasach, agus cuireadh ardoideachas air. Cuireadh ar scoil as baile é nuair a bhí sé cúig bliana d’aois, agus thuig a chuid múinteoirí go luath gur duine an-éirimiúil a bhí ann.

Chomh luath agus a bhí sé fásta go leor, in aois seacht mbliana déag dó, tháinig Tomás faoi thionchar na gluaiseachta nua Doiminiceánach. Shocraigh sé ar dhul isteach in Ord na nDoiminiceánach, ord a bhunaigh San Doiminic. Chuir a mhuintir, a bhí traidisiúnta go maith, ina aghaidh seo. Ní raibh a theaghlach sásta agus cuireadh faoi ghlas é.

D'éalaigh Tomás sa bhliain 1245. Agus de réir a chéile, d’éirigh le Tomás a mhian a fháil.

Cuireadh go Páras é don chéad uair agus é fiche bliain d'aois. D'fhan sé ann go dtí 1248, agus ansin cuireadh go Cologne é. Tháinig sé ar ais go Páras i 1252 agus d’éirigh sé thar a bheith cairdiúil le Louis IX, Rí na Fraince an am sin.

Rinneadh Dochtúir le Diagacht de, agus thug sé léachtaí ar an Diagacht i gcathracha tábhachtacha mar an Róimh. Leath a cháil mar scoláire ionas gur bronnadh an gradam air bheith mar éarlamh na mac léinn agus na n-ollscoileanna.

S. Thomae Aquinatis In octo Physicorum Aristotelis, 1595
Sa bhliain 1261, chuir an Pápa ceist air teacht chun na Róimhe le múineadh inti.

### Bás

Bhuail fís é i lár an aifrinn i Nollaig 1273; afáiseach, stop sé a chuid scríbhneoireachta. Bhí sé ag scríobh 'Summa Theologica', a phríomhshaothar, agus níor chríochnaigh sé é riamh.

Ar an mbealach chun Dara Chomhairle Lyon dó, ar ordú ón bPápa Greagóir X, bhuail tinneas é. Fuair sé bás ag an mainistir Chistéirseach de Fossa Nuova na hIodáile, ar 7 Márta 1274 (rith fola san inchinn b'fhéidir?) in aois 48 nó 49 dó.

Aristotelis Politicorum libros, 1478 Tomás de Aquino ed. Johannes Ferrarius
## Múinteoireacht

Tá meas ag an Eaglais Chaitliceach air mar eiseamláir múinteora, go háirithe i ngeall ar oideachas sagart. Scríobh sé breis agus fiche leabhar le linn a shaoil. Níor éirigh leis a mhórshaothar léinn, an 'Summa Theologica', a chríochnú áfach.

Tá sé ar na trí dhuine dhéag is fiche a dtugtar Múinteoirí na hEaglaise orthu, agus meastar gurb é an diagaire is fearr san Eaglais.

Tugtar an Dochtúir Ainglí agus an *Doctor Universalis* air.

## Fealsúnacht

Tá Tomás ar na diagairí is tábhachtaí san fhealsúnacht nádúrtha Chlasaiceach, agus chuir sé scoil fhealsúnach ar bun a dtugtar an Tómachas uirthi.

Is é *Summa Theologica* a phríomhshaothar.

Taisí naoimh, *église des Jacobins*, Toulouse

## Oidhreacht

Duine de na diagairí ba mhó tionchair dár mhair riamh ba ea Tomás. D’ainmnigh an Pápa Pius V é bheith mar Dhochtúir na hEaglaise nuair a chanónaíodh é sa bhliain 1323.

Thaitin an mhúinteoireacht chomh mór sin le Tomás go mbreathnaítear anois air mar éarlamh ar scoileanna, ar ollscoileanna agus ar mhic.

Ar an 28 Eanáir, ceiliúrtar Lá Fhéile Tomás Acain (titeann an 7 Márta, lá a bháis, i rith an Charghais).

## Tagairtí