Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Monocotylidae

Monocotylidae| *monocots*  |
| --- |
|  Triticum aestivum  |
| Tréimhse ama |
| an Sealad Luath-Chailceach  —
  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| Ríocht | *Plantae* |
| Luach ar iarraidh | monocots   |
|  |
|  |

Ceann den dá phríomhroinn de na plandaí bláfara. Is iad na déchotailéadóin an phríomhroinn eile. Bíonn cotailéadón amháin ag suth an tsíl, agus feonn príomhfhréamh an tsíolphlanda go luath, ag fágáil córas snáithíneach fréamhacha. De ghnáth bíonn duilleoga caola acu, le féitheacha comhthreomhara neamhghéagacha, agus bláthanna le codanna eagraithe i dtríonna nó iolraí de 3. Bíonn na burlaí soithíocha scaipthe sa ghas. De ghnáth ní bhíonn aon chaimbiam sa ghas ná aon fhíochán soithíoch tánaisteach. Tá monacotailéadóin atá cosúil le crainn (mar shampla, na pailmeacha), ar éagsúil a bhfás is a n-adhmad ó na crainn ar déchotailéadóin iad. Is lú ar fad grúpa na monacotailéadón (timpeall 60 chlann ar eolas) ná grúpa na ndéchotailéadón, ach tá cuid acu i measc na gclann phlandaí bláfara is mó (mar shampla, na féir, na pailmeacha, na magairlíní, na lilí).

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Asparagales

*Asparagales* |  lus súgach  |
|  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| Ríocht | *Plantae* |
| Foríocht | *Viridiplantae* |
| Ord | Asparagales  Link, 1829 |
|  |
|  |

Ord de phlandaí is ea **Asparagales**, sna córais aicmithe nua-aimseartha ar nós an Ghrúpa Fíligineachta Angiospermae (Béarla: *Angiosperm Phylogeny Group*) agus an Gréasán Fíligineachta Angiospermae (Béarla: *Angiosperm Phylogeny Web*).

## Tagairtí
# Géineas tíopa

Lacha chlóis bhaineann (*Anas platyrhynchos* ) agus a hál de lachain. Is é *Anas* an géineas tíopa don fhine Anatidae.
In aicmiú bitheolaíoch, go háirithe zó-eolaíocht, is é an **géineas tíopa** an géineas a shainmhíníonn fhine bhitheolaíoch agus fréamh ainm na fine.

## Ainmníocht zó-eolaíochta

De réir Chód Idirnáisiúnta na hAinmníochta Zó-eolaíochta, " *"The name-bearing type of a nominal family-group taxon is a nominal genus called the 'type genus'; the family-group name is based upon that of the type genus*."."

## Tagairtí
# Planda lusach

Planda lusach
Aon phlanda neamhadhmadach a fhaigheann bás ag deireadh shéasúr an fháis. I bplandaí lusacha ilbhliantúla, téann siad i léig go leibhéal na talún sa gheimhreadh ach maireann mar orgáin faoin talamh, bleibeanna nó tiúbair, chun fás nua a chur suas san earrach.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | Tá an t-alt seo bunaithe ar ábhar as *Fréamh an Eolais*, ciclipéid eolaíochta agus teicneolaíochta leis an Ollamh Matthew Hussey, foilsithe ag Coiscéim sa bhliain 2011. Tá comhluadar na Vicipéide go mór faoi chomaoin acu beirt as ucht cead a thabhairt an t-ábhar ón leabhar a roinnt linn go léir. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Ilbhliantóg

Ilbhliantóg
Is éard is **ilbhliantóg** ann ná planda ilbhliantúil, nó planda a mhairfidh níos faide ná dhá bhliain.

## Féach freisin

* Bliantóg
* Débhliantóg

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Agapanthus

*Agapanthus* |  Agapanthus africanus  |
|  |
| Tacsanomaíocht |
|  |
| Ríocht | *Plantae* |
| Ord | *Asparagales* |
| Fine | *Amaryllidaceae* |
| Fofhine | *Agapanthoideae* |
| Géineas | Agapanthus  L'Hér., 1789 |
|  |
|  |
| Ainmníocht |
| Géineas | firinscneach  |
| Léarscáil de raon an tacsóin |
|   |

Bláth síorghlas, ilbhliantúil, tom-dhéanmhach agus a duillí cosúil le strapa is ea an **Agapanthus**.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |