Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# An Bhreatain

| An Bhreatain |
| --- |
| Breatainn Mhòr (gd) Breten Veur (kw) Great Breetain (sco) Great Britan (en) Prydain Fawr (cy)  |
|   |
|

---

 |
| Leasainm | Blighty, Albion agus Britannia  |
| Ainmnithe in ómós | Britannia, Brútas na Traí agus Briotanaigh  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 65,121,000 (2021)  |
| • Dlús | 284.45 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | na hOileáin Bhriotanacha  |
| Achar dromchla | 228,938 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an Mhuir Thuaidh, Muir Éireann, An Mhuir Cheilteach agus Muir Inse Ghall  |
| Pointe is airde | Beinn Nibheis (1,344 m)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | Meánam Greenwich  |
|  |

Is oileán í **an Bhreatain Mhór** (nó **an Bhreatain**) atá suite ar chósta thoir na hÉireann, soir ó thuaidh ón Aigéan Atlantach Thuaidh. Is í an Bhreatain Mhór an naoú hoileán is mó ar domhan, agus an t-oileán is mó san Eoraip. Le daonra de thart ar 59.6 milliún duine (ó lár na bliana 2008), is í an tríú hoileán is mó de réir daonra ar domhan. Tá os cionn 1,000 oileán agus insín thart timpeall na Breataine Móire.

Bíonn ciall faoi leith ar an bhfocal *Breatain* (Breatain, ainmfhocal bain.). Tagann sí ón bhfocal "Prydain" sa Bhreatnais, a chiallaíonn an t-oileán ar a bhfuil Sasana, an Bhreatain Bheag agus Albain. Labhraítí foirm den Bhreatnais ar an gcuid is mó d'oileán na Breataine roimh theacht na Rómhánach, agus ina ndiaidh na hAngail agus Sacsain.

Inniu, úsáidtear an téarma **an Bhreatain Mhór** le tagairt don oileán ar fad, agus "an Bhreatain Bheag" le tagairt don chuid sin den oileán san iarthar inar fhan cuid mhaith de theanga agus de chultúr na mBreatnach, ar de bhunús Ceilteach iad. De ghnáth, ní bhaineann a focal "Breatnach" ach leis an Bhreatain Bheag.

Aithris a bhí ann ar nós na bhFrancach 'Grande Bretagne' a thabhairt ar an ríocht lena hidirdhealú ón mBriotáin ('Bretagne'). Uaidh sin, cuireadh an téarma in úsáid, freisin, le tagairt d'Impireacht na Breataine agus do Chomhlathas na Náisiún. Tugann saoránaigh na Ríochta Aontaithe "British" orthu féin, fiú cuid acu i dTuaisceart Éireann, ach ó theideal iomlán na ríochta, "Ríocht Aontaithe na Breataine Móire agus Thuaisceart Éireann", ní chlúdaíonn an t-ainm "Briotanach" muintir Thuaisceart Éireann.

## Daonra Éireannach i mBreatain

Tá líon mór daoine as Éire agus a sliocht lonnaithe ar fud na Breataine. De réir an daonáireamh 2011 . tá 409,065 daoine le pas Éireannach acu ina gcónaí i mBreatain nó 10% an daonra sa Phoblacht na hÉireann.

## Tagairtí
# 1639

1639| Sampla de | bliain féilire agus common year starting and ending on Saturday (en)  |
| Féilirí eile |
| féilire Ghréagóra | 1639 (mdcxxxix) |
| Ioslamach | 1049 – 1050 |
|  Síneach | 4335 – 4336 |
| Eabhrach | 5399 – 5400 |
| Hiondúch | 1694 – 1695 (*Vikram Samvat*) 1561 – 1562 (*Shaka Samvat*) 4740 – 4741 (*Kali Yuga*) |
| Peirseach | 1017 – 1018 |
| Airméanach | 1088 |
| Rúnach | 1889 |
| *Ab urbe condita* | 2392 |
| Catagóirí |
| **BreitheannaBásanna** |
| Aois |
| 16ú haois - **17ú haois** - 18ú haois |
| Deich mbliana |
| 1600í 1610í 1620í - **1630í** - 1640í 1650í 1660í |
| Bliain |
| 1636 1637 1638 - **1639**  - 1640 1641 1642

---

 |
|   |

## Eachtraí

## Breitheanna

* 22 Nollaig – Jean Racine, drámadóir agus file Francach (b. 1699)
* Gan dáta cruinn ar eolas – Thomas Tompion, déantóir clog Sasanach (b. 1713)

## Básanna

* Gan dáta cruinn ar eolas - Carlo Farina, cumadóir agus veidhleadóir Iodálach (r. 1600)
# An Namaib

| An Namaib |
| --- |
| Republic of Namibia (en) Republiek van Namibië (af) Republik Namibia (de)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Namibia, Land of the Brave*  |
|

---

 |
| Mana | «Unity, Liberty, Justice» «Endless horizons» «Undod, Rhyddid, Cyfiawnder»  |
| Ainmnithe in ómós | Fásach Namib  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Windhoek  |
| Daonra |
| Iomlán | 2,533,794 (2017)  |
| • Dlús | 3.07 hab./km² |
| Déamainm | Namabach  |
| Teanga oifigiúil | Béarla  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Deisceart na hAfraice dúliosta tearmann cánach an Aontais Eorpaigh (–2018)  |
| Achar dromchla | 825,615 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Atlantach  |
| Pointe is airde | Brandberg (en)  (2,573 m)  |
| Pointe is ísle | an tAigéan Atlantach (0 m)  |
| Ar theorainn le | LeathnaighAngóla an Bhotsuáin an tSaimbia an Afraic Theas  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | an Afraic Thiar Theas  |
| Cruthú | 1990 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht feidhmiúcháin | Rialtas na Namaibe  |
| Comhlacht reachtach | Parlaimint na Namaibe  |
| • Uachtarán Phoblacht na Namaibe  | Sam Nujoma (1990–2005)  |
| • Príomh-Aire na Namaibe  | Elijah Ngurare (2025–)  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil | 12,446,290,855 $ (2021)  |
| Airgeadra | dollar na Namaibe  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC+02:00 Africa/Windhoek (en)   |
| Fearann Idirlín barrleibhéil | .na  |
| Glaochód | +264  |
| Uimhir theileafóin éigeandála | 112 agus 10111  |
|  |
| Cód tíre | NA  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | gov.na  |

Is tír san Afraic í **an Namaib**. Is í Windhoek an phríomhchathair.

## Stair

Ba coilíneacht de chuid na Gearmáine í an Afraic Thiar Theas sa 19ú haois.

Ar 18 Eanáir 1904 thosaigh Éirí Amach na Herero i gcoinne na nGearmánach san Afraic Thiar Theas. Cuireadh faoi chois é go cruálach, gan trócaire. Dúradh gurb é seo an chéad uileloscadh den fichiú haois agus go raibh tionchar ag an eachtra seo ar na Naitsithe.

tirim agus te
Bhain An Namaib a neamhspleáchas amach ón Afraic Theas sa bhliain 1990, agus is ceann de na tíortha is óige ar domhan í.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Teach na dTiarnaí

Teach na dTiarnaí|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
|  |
|   (2011)  |
| Sonraí |
| Cineál | house of lords (en)   |
| Stair |
| Téann in áit | House of Lords of Great Britain (en)  (1801) House of Lords of Ireland (en)  (1801)  |
| Dáta a bunaíodh | 1 Eanáir 1801 |
| Rialachas corparáideach |
|  |
|  |
| Ceanncheathrú

 | * Tithe na Parlaiminte, England
 |
|  |
| Uachtaránacht | John McFall (2021–)  |
| Lord Speaker (en)   | Michael Forsyth  |
| Cuid de | Parlaimint na Ríochta Aontaithe  |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | parliament.uk…  |
|

---

 |

Is é **Teach na dTiarnaí** teach uachtarach Pharlaimint na Ríochta Aontaithe;. tionóltar i bPálás Westminster ar nós Theach na dTeachtaí é. Is féidir bille nua a thionscnamh sa cheachtar acu. Is féidir do theachtaí Theach na dTiarnaí bheith ina nAire Rialtais chomh maith. Tá seirbhís tacaíochta ag Teach na dTiarna féin, ar nós Leabharlann Theach na dTiarnaí.

Ceaptar an chuid is mó dá theachtaí nua ina bpost. Tiarnaí Eaglaise agus Tiarnaí Tuata atá sa Teach. Tá suíocháin ann do 26 Tiarnaí Eaglaise a shuíonn sa Teach de bhua a ngnó eaglasta in Eaglais Shasana. Is iad na Tiarnaí Tuata an chuid eile de na baill.

### Conspóidí

#### Finíochas

I mí Iúil 2023, bhronn Boris Johnson ballraíocht saoil i dTeach na dTiarnaí ar chúigear comhairleoirí nó iarchomhairleoirí a bhí ar fhoireann Shráid Downing nó ar fhoireann a pháirtí, agus ar bheirt iar-iarrthóirí toghcháin ón bpáirtí. Bhí níos lú ná dhá bhliain caite ag Charlotte Owen (bean fhionn 30 bliain d'aois gan mórán taithí), an duine is óige a d’ainmnigh riamh, agus anois "Baroness Owen of Alderley Edge".

#### Coimeádachas

Oireann an córas do na príomhpháirtithe. Uaireanta cinnte, bronntar suíocháin i dTeach na dTiarnaí ar dhaoine mar gheall ar cháil, taithí nó saineolas nach mbaineann le polaitíocht. Ach tá an bhunaíocht faoi ró-ionadaíocht.

## Féach freisin

* Pálás Westminster
* Teach na dTeachtaí

## Tagairtí
# Ola

Ola gluaisteáin.
Tugtar **ola** ar aon shubstaint atá ina leacht ag teocht an tseomra agus atá hidreafóbach (is é sin, ní mheascann sé le huisce) ach atá intuaslagtha i gcomhchodaigh orgánacha. Bíonn ardleibhéal carbóin agus hidrigine ann, agus fásann siad ó fhoinsí orgánacha. Is gnách a roinntear iad ina thrí ghrúpa:

* bláthola
* ola mhianrach
* ola orgánach

Acmhainn nádúrtha an-tábhachtach atá ann, a bhaintear feidhm as olaí mar bhia, breosla, chun leictreachas a chruthú, chun teas a bhogadh, mar bhealaitheoir, i bpéintéireacht agus i bpeitriceimiceáin.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Maidéara

| Maidéara |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  | Armas  |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Aintiún | *Hino da Região Autónoma da Madeira*  |
|

---

 |
| Mana | «Das Ilhas as Mais Belas e Livres»  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | an Phortaingéil  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | Funchal  |
| Daonra |
| Iomlán | 250,769 (2021)  |
| • Dlús | 313.07 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Portuguese Islands (en)   |
| Achar dromchla | 801 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Atlantach  |
| Pointe is airde | Pico Ruivo (en)  (1,862 m)  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Adjacent Islands of Madeira and Porto Santo (en)   |
| Cruthú | 1976 |
| Saoire phoiblí | Madeira Day (en)  (1 Iúil)  |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Comhthionól Reachtaíochta Mháidéara  |
| • President of the Regional Government of Madeira (en)   | Miguel Albuquerque (2015–)  |
| Eacnamaíocht |
| OTI ainmniúil in aghaidh an duine | 5,905,000,000 € (2007)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | Western European Time (en)   |
| Glaochód | 351 291  |
|  |
| Cód ISO 3166-2 | PT-30  |
| Cód NUTS | PT300  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | madeira.gov.pt  |

Funchal, Maidéara
Is oileánra Portaingéalach é **Maidéara**, suite san Aigéan Atlantach Thuaidh. Tá sé siar ó dheas ón bPortaingéil. Tá 267.785 duine ina gcónaí ar Maidéara (meastachán, 2011). Is é Funchal príomhchathair Mhaidéara ar an gcósta theas.

Is é Maidéara an dara ceantar is saibhre sa Phortaingéil, tar éis Liospóin, de réir OTI.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht na Portaingéile é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# 1880

1880| Sampla de | bliain féilire, bliain bhisigh agus leap year starting on Thursday and ending on Friday (en)  |
| Féilirí eile |
| féilire Ghréagóra | 1880 (mdccclxxx) |
| Ioslamach | 1297 – 1298 |
|  Síneach | 4576 – 4577 |
| Eabhrach | 5640 – 5641 |
| Hiondúch | 1935 – 1936 (*Vikram Samvat*) 1802 – 1803 (*Shaka Samvat*) 4981 – 4982 (*Kali Yuga*) |
| Peirseach | 1258 – 1259 |
| Airméanach | 1329 |
| Rúnach | 2130 |
| *Ab urbe condita* | 2633 |
| Catagóirí |
| **BreitheannaBásanna** |
| Aois |
| 18ú haois - **19ú haois** - 20ú haois |
| Deich mbliana |
| 1850í 1860í 1870í - **1880í** - 1890í 1900í 1910í |
| Bliain |
| 1877 1878 1879 - **1880**  - 1881 1882 1883

---

 |
|   |

## Tarluithe

* 15 Deireadh Fómhair – Cuireadh deireadh le Ardeaglais Köln sa Ghearmáin, 600 bliain i ndiaidh tús a chur lena tógáil.

An Kölner Dom (Ardeaglais Köln) sa bhliain 1880
## Breitheanna

* 1 Eanáir — Margaretta Bowen, péintéir Éireannach
* 3 Eanáir — Francis Browne, grianghrafadóir Éireannach
* 10 Eanáir — Manuel Azaña, polaiteoir Spáinneach
* 12 Eanáir — Proinsias Ó Fathaigh, polaiteoir Éireannach
* 26 Eanáir — Douglas MacArthur, ginearál Meiriceánach
* 29 Eanáir — W. C. Fields, fuirseoir agus aisteoir Meiriceánach
* 3 Feabhra — Nancy Price, aisteoir Sasanach (b. 1970)
* 9 Feabhra — Tom Kettle, polaiteoir Éireannach
* 20 Feabhra — James Walsh, polaiteoir Éireannach
* 1 Márta — Matthew O'Reilly, polaiteoir Éireannach
* 11 Márta — Joseph Mongan, polaiteoir Éireannach
* 14 Márta — Hazel Lavery, ealaíontóir Meiriceánach
* 30 Márta — Sean Hales, polaiteoir Éireannach
* 30 Márta — Seán Ó Cathasaigh, scríbhneoir Éireannach
* 30 Márta — Tomás Ó Máille, scoláire Éireannach
* 22 Bealtaine — Ernest Oppenheimer, fear gnó as an Afraic Theas
* 6 Meitheamh — Liam Tomás Mac Cosgair, polaiteoir Éireannach
* 2 Iúil — Mary Elizabeth Byrne, teangeolaí Éireannach
* 7 Lúnasa — Thomas Falvey, polaiteoir Éireannach
* 8 Lúnasa — Earle Page, polaiteoir Astrálach agus 11ú Príomh-Aire na hAstráile
* 22 Meán Fómhair — Christabel Pankhurst, Sufraigéid agus comhbhunaitheoir Aontas Sóisialta agus Polaitiúil na mBan
* 23 Deireadh Fómhair — Una O'Connor, ban-aisteoir
* 10 Samhain — Áine Ní Fhoghludha, scríbhneoir
* 9 Nollaig — Alfred Wegener, taiscéalaí is geolaí Gearmánach (b. 1930)
* Gan dáta ar eolas – Seán Mac Giollarnáth, scríbhneoir agus béaloideachasóir Éireannach (b. 1970)

## Básanna

* 8 Bealtaine — Gustave Flaubert, scríbhneoir Francach (r. 1821).
* 18 Meitheamh — John Sutter, téisclimí Eilvéiseach a rugadh sa Ghearmáin
* 11 Samhain — Ned Kelly, ceithearnach coille Astrálach
* 22 Nollaig — George Eliot, scríbhneoir Sasanach (r. 1819).
* 26 Nollaig — Manuel Murillo Toro, polaiteoir Colómach
# The Terminator

The Terminator|   |
|  |
| Buneolas |
| Stiúrthóir | James Cameron  |
| Príomhcharachtair | Arnold Schwarzenegger Michael Biehn Linda Hamilton Paul Winfield Earl Boen Lance Henriksen Rick Rossovich Bill Paxton Brian Thompson Dick Miller Shawn Schepps Franco Columbu Marianne Muellerleile William Wisher  |
| Carachtair | Sarah Connor, Kyle Reese agus Terminator  |
| Léiriú | Gale Anne Hurd  |
| Script | James Cameron, Gale Anne Hurd agus William Wisher  |
| Ceol | Brad Fiedel  |
| Grianghrafadóireacht | Adam Greenberg  |
| Eagarthóireacht scannáin | Mark Goldblatt  |
| Comhlacht léiriúcháin | Hemdale Film Corporation, Pacific Western Productions agus Orion Pictures  |
| Dáileoir | Orion Pictures agus Netflix  |
| Mionsonraí |
| Tír bhunaidh | Stáit Aontaithe Mheiriceá agus an Ríocht Aontaithe  |
| Céadléiriú | 26 Deireadh Fómhair 1984  |
| Fad ama | 108 min  |
| Bunteanga | Béarla  |
| Suíomh scannánaíochta | Los Angeles  |
| Dath | daite  |
| Formáid | 1.85:1  |
| Buiséad | 6,400,000 $  |
| Tuilleamh | 78,371,200 $ (domhanda) 38,371,200 $ (Stáit Aontaithe Mheiriceá)  |
| Cur síos |
| Seánra | scannán aicsin, scannán ficsin eolaíochta, cibearphunc, scannán diostóipeach, scéinséir, chase film (en) , scannán amthaistil, scannán uafáis, scannán fantaisíochta, science fiction horror film (en) , scannán iar-apacailipteach, scannán aicsin ficsin eolaíochta, tech-noir film (en) , scannán eachtraíochta, scannán neamhspleách, scannán drámaíochta, suspense film (en)  agus techno-thriller (en)   |
| Rátáil MPAA | R  |
| Príomhábhar | amthaisteal, andróideach, Los Angeles Police Department (en)  agus gabháil cumhachta IS  |
| Suíomh scéalaíochta | Los Angeles  |
| Taispeánann sé/sí | Terminator  |
| Liosta na ngradam agus na n-ainmniúchán |
| Gradam a fuarthas | Saturn Award for Best Science Fiction Film (en)  (1985)  |
|

---

 |
|

---

 |
|

---

 |
|

|  |
| --- |
| **Sraith:** Terminator  |

← luach ar iarraidh  Terminator 2: Judgment Day  → |

Scannán is ea **The Terminator**.

## Sonraí

### Teidil Chreidiúna

* James Cameron - Stiúrthóir.

### Aisteoirí

* Arnold Schwarzenegger – The Terminator
* Michael Biehn – Kyle Reese
* Linda Hamilton – Sarah Connor
* Earl Boen – Dr. Silberman
* Paul Winfield – Ed Traxler

## Féach Freisin

* Terminator 2: Judgment Day

## Tagairtí
# Bob Hope

Bob Hope|   |
| Beathaisnéis |
| Breith | (en) Leslie Townes Hope  29 Bealtaine 1903 Eltham, England  |
| Bás | 27 Iúil 2003 100 bliana d'aois Loch Toluca, California  |
| Siocair bháis | Bás nádúrtha (Niúmóine) |
| Áit adhlactha | San Fernando Mission Cemetery (en)    |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Reiligiún | Caitliceachas |
| Teanga dhúchais | Béarla |
| Gníomhaíocht |
| Gairm | fuirseoir, damhsóir, aisteoir gutha, aisteoir stáitse, gníomhaí, vaudeville performer (en) , leiritheóir, professionnel ou professionnelle de la télévision (fr) , láithreoir teilifíse, pearsa raidió, amhránaí, aisteoir, aisteoir scannáin, scríbhneoir scripte, dornálaí, aisteoir teilifíse, ceoltóir  |
| Tréimhse oibre | 1919 –  1997 |
| Ball de pháirtí polaitíochta | Páirtí Poblachtach   |
| Teangacha | Béarla |
| Uirlis | Ceol gutha |
| Lipéad ceoil | RCA Victor   |
| Tír spóirt | Stáit Aontaithe Mheiriceá   |
| Spórt | dornálaíocht   |
| Saothar |
| Suíomh a chartlainne | * Library of Congress Music Division (en)
 |
| Teaghlach |
| Céile | Dolores Hope (1934–2003), bás an duine  |
| Siblín | Jack Hope |
| **Gradam a fuarthas (1998)  Knight Grand Officer of the Order of St. Gregory the Great (en) ../... 26+
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | bobhope.com  |
|

---

  |

Ba aisteoir Sasanach agus Meiriceánach é **Leslie Towns "Bob" Hope** a rugadh ar an 29 Bealtaine, 1903 in Eltham, Londain agus a fuair bás ar an 27 Iúil, 2003 i dToluca Lake, Los Angeles.

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin aisteoir / banaisteoir é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi dhuine Sasanach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi dhuine Meiriceánach é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol ceoil é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol a bhaineann le spórt é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Matthew McConaughey

Matthew McConaughey|   |
| Beathaisnéis |
| Breith | (en) Matthew David McConaughey  4 Samhain 1969 56 bliana d'aois Uvalde, Texas  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Grúpa eitneach | Gael-Mheiriceánaigh, Swedish Americans (en) , Meiriceánaigh Ghearmánacha agus Meiriceánaigh Bhriotanacha |
| Reiligiún | An Chríostaíocht |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Ollscoil Texas, Austin   Ardscoil Gorokan   Ardscoil Longview   Moody College of Communication (en)    |
| Áit chónaithe | Austin |
| Teanga dhúchais | Béarla |
| Gníomhaíocht |
| Gairm | aisteoir scannáin, scríbhneoir scripte, léiritheoir scannáin, aisteoir gutha, aisteoir, aisteoir teilifíse, léiritheoir teilifíse  |
| Tréimhse oibre | 1991 – |
| Fostóir | Ollscoil Texas, Austin   |
| Teangacha | Béarla |
| Teaghlach |
| Céile | Camila Alves (2013–)  |
| Páirtí | Sandra Bullock (1995–2000)  |
| Páiste | Livingston Alves McConaughey  ( Camila Alves) Levi Alves McConaughey  ( Camila Alves)  |
| Siblín | Rooster McConaughey |
| Duine muinteartha | Dandridge McRae ()  |
| **Gradam a fuarthas (2 Márta 2014)  Duais an Acadaimh don aisteoir is fearr, as a saothar *Dallas Buyers Club (en)*
* (2014)  Gradam Golden Globe, as a saothar *Dallas Buyers Club (en)*
* (2013)  Alliance of Women Film Journalists Award for Best Actor (en)
* Gradam Satairn
* réalta ar Hollywood Walk of Fame
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|

---

 |

Is aisteoir Meiriceánach é **Matthew David McConaughey**, a rugadh ar an 4 Samhain 1969.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# David Niven

David Niven|   |
| Beathaisnéis |
| Breith | (en) David Graham Niven  1 Márta 1910 Londain, England  |
| Bás | 29 Iúil 1983 73 bliana d'aois Château-d’Oex, An Eilvéis  |
| Siocair bháis | Bás nádúrtha (Scléaróis chliathánach amatrófach) |
| Áit adhlactha | cantún Vaud   |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Coláiste Míleata Ríoga, Sandhurst   Royal Military Academy Sandhurst (en)    Scoil Stowe   Heatherdown Preparatory School (en)    |
| Teanga dhúchais | Béarla na Breataine |
| Airde | 181 cm  |
| Gníomhaíocht |
| Suíomh oibre  | An Ríocht Aontaithe   |
| Gairm | aisteoir scannáin, aisteoir teilifíse, údar, iriseoir, dírbheathaisnéisí, saighdiúir, aisteoir stáitse, aisteoir, úrscéalaí  |
| Tréimhse oibre | 1935 –  1983 |
| Teangacha | Béarla |
| Gairm mhíleata |
| Géillsine | An Ríocht Aontaithe |
| Brainse míleata | Arm na Breataine |
| Céim mhíleata | Lieutenant Colonel (en)    |
| Coinbhleacht | An Dara Cogadh Domhanda |
| Teaghlach |
| Céile | Primula Rollo (1940–1946) Hjördis Genberg (1948–)  |
| Páirtí | Margaret Campbell, Bandiúc Earra Ghàidheal   |
| Páiste | David Niven, Jr.  ( Primula Rollo) Kristina Niven  ( ) James Niven  ( Primula Rollo) Fiona Niven  ( )  |
| Athair | William Edward Graham Niven  agus Henriette Julia Degacher |
| Siblín | Grizel Niven |
| **Gradam a fuarthas (6 Aibreán 1959)  Duais an Acadaimh don aisteoir is fearr, as a saothar *Separate Tables*
* (1958)  Gradam Golden Globe don aisteoir is fearr i scannán drámaíochta, as a saothar *Separate Tables*
* (1953)  Gradam Golden Globe don aisteoir is fearr i scannán ceoil nó grinn, as a saothar *The Moon Is Blue (en)*
* Léigiún an Fhiúntais
* réalta ar Hollywood Walk of Fame
 |
|

---

 |
|

---

   |

B'aisteoir Sasanach é **David Niven** (a rugadh ar an 1 Márta 1910 agus a fuair bás ar an 29 Iúil 1983). Bhuaigh sé an gradam Aisteoir is Fearr i gCoiméide nó Ceoldráma sna gradaim Golden Globe i 1954 agus an gradam Aisteoir is Fearr i nDráma i 1959.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoin aisteoir / banaisteoir é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Mickey Mouse

Mickey Mouse|   |
| Cineál | anthropomorphic mouse (en)  carachtar greannáin carachtar beochana carachtar teilifíse carachtar scannáin carachtar físchluiche Disney core universe character (en)  carachtar sonóige  |
| Cruthaithe ag | Walt Disney agus Ub Iwerks  |
| Léirithe ag | Chris Diamantopoulos  |
| Aisteoir gutha | Walt Disney, Carl Stalling, Wayne Allwine, Bret Iwan agus Chris Diamantopoulos  |
| Dáta cruthaithe | 18 Samhain 1928  |
| Comhthéacs |
| I saothar | The Sorcerer's Apprentice (en) , Mickey and the Beanstalk (en) , Steamboat Willie, Brave Little Tailor (en) , Pluto's Judgement Day, The Pointer (en) , The Prince and the Pauper (en) , Runaway Brain (en) , Mickey's Once Upon a Christmas (en) , Adventures of Mickey Mouse (en) , Mickey, The Catchy Tune Effect (en) , Kingdom Hearts (en) , The Gallopin' Gaucho, Plane Crazy, Disney Dreamlight Valley agus Mickey Mouse Clubhouse (en)   |
| Cruinne | Mickey Mouse universe (en)   |
| Dáta |
| Inscne | orgánach fireann  |
| Muintir |
| Muintir | Mickey Mouse family (en)   |
| Lánúin | Minnie Mouse  |
| Siblíní | Oswald the Lucky Rabbit agus Felicity Fieldmouse  |
| Daoine muinteartha | Morty Fieldmouse (en)  agus Ferdie Fieldmouse (en)   |
| Eile |
| Cuid de | Sensational Six (en)   |
| Tuilleadh eolais |
| Suíomh oifigiúil | mickey.disney.com…  |
|

---

   |

LógóChruthaigh Walt Disney agus Ub Iwerks an carachtar **Mickey Mouse** sa bhliain 1928. Bhí sé le feiceáil den chéad uair sa gearrscannán Steamboat Willie, eisithe ar an 18 Samhain 1928. Léirítear Mickey mar fhrancach antrapamorfach. Ba é Walt Disney an chéad ghuth do Mhickey.

Catheann Mickey bríste gearr dearg, bróga mór buí agus lámhainní bána.

Fuair Mickey réalt ar an Hollywood Walk of Fame sa bhliain 1978.

Réalt Mickey ar an Hollywood Walk of Fame
## Gearrscannáin

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |