# 2014

2014|  |
| Sampla de | gnáthbhliain, bliain féilire agus common year starting and ending on Wednesday (en)  |
| Féilirí eile |
| féilire Ghréagóra | 2014 (mmxiv) |
| Ioslamach | 1436 – 1437 |
|  Síneach | 4710 – 4711 |
| Eabhrach | 5774 – 5775 |
| Hiondúch | 2069 – 2070 (*Vikram Samvat*) 1936 – 1937 (*Shaka Samvat*) 5115 – 5116 (*Kali Yuga*) |
| Peirseach | 1392 – 1393 |
| Airméanach | 1463 |
| Rúnach | 2264 |
| *Ab urbe condita* | 2767 |
| Catagóirí |
| **BreitheannaBásannaTeilifísScannáin** |
| Aois |
| 20ú haois - **21ú haois** - 22ú haois |
| Deich mbliana |
| 1980í 1990í 2000í - **2010í** - 2020í 2030í 2040í |
| Bliain |
| 2011 2012 2013 - **2014**  - 2015 2016 2017

---

 |
|   |

Bliain choitianta ab ea an bhliain **2014**. (MMXIV)

* Bliain Shíneach (31 Eanáir) 馬 (capall)

An taiscéalaí *Philae* ón spásárthach *Rosetta* ar tí tuirlingt ar an gcoiméad 67P. (Ríomhshamhail ó scannán)
## Eachtraí

### Eanáir

* 1 Eanáir – Ghlac an Laitvia an tEoró mar airgeadra oifigiúil.

### Feabhra

* Feabhra-Leanúnach - Thosaigh an eipidéim víreas Ebola san Afraic, ag galrú níos mó ná 18,000 duine agus ag marú ar a laghad 6,000 daoine.
* 7 Feabhra – Osclaíodh na 22ú hOilimpeacha Geimhridh i Sochi, Cónaidhm na Rúise.
* 13 Feabhra - D'éirigh An Bheilg ina chéad tír chun eotanáis dhleathach a cheadú.
* 28 Feabhra – Tháinig deireadh leis na 22ú hOilimpeacha Geimhridh in Sochi.

### Márta

* 5 Márta - Bhris Nicolás Maduro, uachtarán Veiniséala, naisc thaidhleoireachta agus polaitiúla le Panama, ag cásadh le Panama comhcheilg i gcoinne an rialtais Veiniséalaigh.
* 8 Márta - Chuaigh Eitilt 370 Aerlíne na Malaeisia, aerthárach faoi bhealach go Béising ó Kuala Lumpur as ramharc agus é ag dul thar Murascaill na Téalainne le 239 duine ar bord. Meastar gur thuairteáil an t-aerthárach isteach san Aigéan Indiach.

* 15 Márta – Bhuaigh Éire Comórtas na Sé Náisiún (rugbaí).
* 16 Márta - Tionóladh reifreann ar stádas na Crimé.

### Bealtaine

* 10 Bealtaine – Bhuaigh Conchita Wurst as an Ostair Comórtas Amhránaíochta na hEoraifíse leis an amhrán *Rise Like a Phoenix*.
* 28 Bealtaine – D'éirigh Éamon Mac Giollamóir mar cheannaire Pháirtí an Lucht Oibre.
* Bealtaine – Tuilte in Oirdheisceart na hEorpa.

### Meitheamh

* 12 Meitheamh – 13 Iúil – Corn FIFA an Domhain 2014 ar siúl sa Bhrasaíl. Bhuaigh An Ghearmáin an comórtas.
* 19 Meitheamh – D'éirígh Rí Juan Carlos I na Spáinne as i bhfabhar a mhic Felipe VI.

### Iúil

* 8 Iúil – Chuir an rialtas Iosraelach tús le "Operation Protective Edge", ionsaí ar an Stráice Gaza.
* 17 Iúil:
	+ Lámhaíodh eitleán Malaeisiach (Malaysia Airlines Flight 17) síos san Úcráin. Fágadh 298 daoine marbh.
	+ Lean an chorraíl ar aghaidh sa Phalaistín mar gheall ar an ionsaí talún i nGaza.

### Lúnasa

### Meán Fómhair

An Bolcán Bárðarbunga agus é ag briseadh amach ar 4 Meán Fómhair 2014 san Íoslainn.
### Deireadh Fómhair

### Samhain

* 3 Samhain – hOsclaíodh One World Trade Center i gNua-Eabhrac.
* 12 Samhain – Thuirling *Philae*, taiscéalaí ón spásárthach *Rosetta* ar an gcoiméad 67P, an chéad uair a rinneadh árthach a chur ar choimeád.

Is é One World Trade Center, a osclaíodh i mí na Samhna, 2014, an foirgneamh is airde sa leathchruinne thiar.
### Nollaig

## Breitheanna

## Básanna

* 5 Eanáir — Eusébio, imreoir sacair Portaingéalach
* 11 Eanáir — Airiél Searón, 85, polaiteoir Iosraelach (r. 1928)
* 15 Eanáir — Roger Lloyd Pack, aisteoir Briotanach
* 27 Eanáir — Pete Seeger, ceoltóir agus gníomhaí polaitiúil Meiriceánach (r. 1919)
* 1 Feabhra — Maximilian Schell, aisteoir Eilvéiseach
* 2 Feabhra — Philip Seymour Hoffman, aisteoir Meiriceánach (r. 1967)
* 8 Feabhra — Finbarr Dwyer, ceoltóir Éireannach
* 10 Feabhra — Shirley Temple, aisteoir Meiriceánach (r. 1928)
* 14 Márta — Tony Benn, polaiteoir Briotanach (r. 1925)
* 25 Márta — Nicky McFadden, polaiteoir Éireannach agus Teachta Dála (r. 1962)
* 6 Aibreán — Mickey Rooney, aisteoir scannán Meiriceánach
* 17 Aibreán — Gabriel García Márquez, scríbhneoir ón gColóim (r. 1927)
* 20 Aibreán — Rubin "Hurricane" Carter, dornálaí meánmheáchain Meiriceánach (r. 1937)
* 29 Aibreán — Bob Hoskins, aisteoir Sasanach (r. 1942)
* 4 Bealtaine — Dick Ayers, ealaíontóir
* 6 Bealtaine — Jimmy Ellis, dornálaí Meiriceánach
* 17 Bealtaine — Gerald Maurice Edelman, bithcheimicí a saolaíodh i Nua-Eabhrac (r. 1929)
* 25 Bealtaine — Matthew Saad Muhammad, dornálaí Meiriceánach
* 28 Bealtaine — Maya Angelou, file agus údar Meiriceánach
* 29 Bealtaine — Christine Charbonneau, amhránaí agus scríbhneoir Ceanadach (r. 1943)
* 31 Bealtaine — Joseph Dowling, polaiteoir Éireannach
* 4 Meitheamh — Sydney Templeman, breitheamh Briotanach
* 9 Meitheamh — Anna Hyland, bean rialta agus múinteoir Éireannach
* 9 Meitheamh — Rik Mayall, aisteoir, fuirseoir, agus scríbhneoir Sasanach
* 15 Meitheamh — Casey Kasem, aisteoir Meiriceánach (r. 1932)
* 24 Meitheamh — Eli Wallach, aisteoir Meiriceánach (r. 1915)
* 27 Meitheamh — Bobby Womack, amhránaí agus ceoltóir Meiriceánach
* 11 Iúil — Diarmaid Ó Muirithe, léachtóir, iriseoir, agus scríbhneoir Éireannach
* 13 Iúil — Nadine Gordimer, scríbhneoir Afracach Deisceartach (r. 1923)
* 15 Iúil — Óscar Acosta, scríbhneoir, léirmheastóir, polaiteoir, taidhleoir Hondúrach
* 19 Iúil — James Garner, aisteoir Meiriceánach (r. 1928)
* 11 Lúnasa — Robin Williams, aisteoir Meiriceánach (r. 1951)
* 21 Lúnasa — Ailbhe Mac Raghnaill, 8ú Taoiseach (r. 1932)
* 21 Lúnasa — Hervé Abalain, teangeolaí agus múinteoir ollscoile Francach
* 18 Samhain — Jonah Lomu, imreoir rugbaí Nua-Shéalannach
* 27 Samhain — Jack Kyle, imreoir rugbaí Éireannach
* 4 Nollaig — V. R. Krishna Iyer, breitheamh Indiach
* 22 Nollaig — Christine Cavanaugh, ban-aisteoir Meiriceánach
* 24 Lúnasa – Richard Attenborough, aisteoir Sasanach (r. 1923)
* 25 Lúnasa – John Bardon, aisteoir Sasanach (r. 1939)
* 30 Lúnasa – Martin Lewis Perl, fisiceoir Meiriceánach (r. 1927)
* 2 Meán Fómhair — James White, polaiteoir Éireannach
* 4 Meán Fómhair – Joan Rivers, aisteoir agus fuirseoir Meiriceánach (r. 1933)
* 10 Meán Fómhair – Richard Kiel, aisteoir Meiriceánach (r. 1939)
* 11 Meán Fómhair – Donald Sinden, aisteoir Sasanach (r. 1923)
* 12 Meán Fómhair – Ian Paisley, polaiteoir agus eaglaiseach i dTuaisceart Éireann (r. 1926)
* 21 Meán Fómhair – Gough Whitlam, an t-aonú Príomh-Aire is fiche ar an Astráil (r. 1916)
* 19 Deireadh Fómhair — Lynda Bellingham, ban-aisteoir Briotanach
* 10 Samhain – Jovian, aisteoir Meiriceánach (r. 1994)
* 17 Samhain — Jimmy Ruffin, ceoltóir Meiriceánach
* 5 Nollaig – Jackie Healy-Rae, polaiteoir Éireannach as Ciarraí (r. 1931)
* 16 Nollaig – Ernie Terrell, dornálaí Meiriceánach (r. 1939)
* 22 Nollaig – Joe Cocker, ceoltóir Sasanach (r. 1944)
* 30 Nollaig — Luise Rainer, ban-aisteoir Meiriceánach
* 31 Nollaig — Edward Herrmann, aisteoir agus stiúrthóir Meiriceánach

## Duaiseanna Nobel

* Síocháin – Kailash Satyarthi, Malala Yousafzai
* Fisic – Isamu Akasaki, Hiroshi Amano, Shuji Nakamura
* Ceimic – Eric Betzig, Stefan Hell, William Moerner
* Eacnamaíocht – Jean Tirole
* Leigheas – John O'Keefe, May-Britt Moser, Edvard Moser
* Litríocht – Patrick Modiano

## Spórt

* 7 Feabhra–28 Feabhra – Thóg Cluichí Oilimpeacha an Gheimhridh 2014 ar siúl in Sochi, Cónaidhm na Rúise.
* 12 Meitheamh – Thosaigh Corn FIFA an Domhain 2014 ar siúl sa Bhrasaíl. Bhuaigh an Ghearmáin an comórtas.
* 13 Iúil – Bhuaigh an Ghearmáin Corn FIFA an Domhain 2014.
* 4 Meán Fómhair – Bhuaigh Ciarrai Craobh Shinsear Peile na hÉireann.
* 4 Meán Fómhair – Bhuaigh Cill Chainnigh Craobh Shinsear Iomána na hÉireann.

## Teilifís

## Scannáin

* 27 Meitheamh – *Mrs. Brown's Boys D'Movie*
* 5 Samhain – *Interstellar*
* 7 Samhain – *Big Hero 6*

## Tagairtí