Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Deisceart na Stáit Aontaithe

| Deisceart na Stáit Aontaithe |
| --- |
|  Houston  |
|

---

 |
| Leasainm | Dixie  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |
| --- |
|  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Tíreolaíocht |
| Ar theorainn le | Northern United States (en)  Réigiún an Lár-Atlantaigh  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |

Is réigiún mór na Stát Aontaithe Mheiriceá é **An Deisceart**.

Is iad seo na stáit sa Deisceart na Stáit Aontaithe –

* Alabama
* Arkansas
* Carolina Theas
* Carolina Thuaidh
* Delaware
* Florida
* Georgia
* Kentucky
* Louisiana
* Maryland
* Mississippi
* Oklahoma
* Tennessee
* Texas
* Virginia
* Virginia Thiar

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Poblacht Rómhánach

| Poblacht Rómhánach |
| --- |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
|

---

 |
| Príomhchathair | an Róimh  |
| Daonra |
| Teanga oifigiúil | an Laidin  |
| Reiligiún | creidimh na Sean-Róimhe  |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | An tSean-Róimh  |
| Achar dromchla | 10,000 km²  |
| Sonraí stairiúla |
| Leanann sé/sí | Ríocht Rómhánach  |
| Cruthú |  **509 "RCh"**:  cúis leis seo Overthrow of the Roman monarchy (en)  |
| Díscaoileadh | 16 Eanáir 27 "RCh" |
| Á leanúint ag | Impireacht na Róimhe agus principatus Romanus  |
| Eachtra thábhachtach | Leathnaighna Cogaí Púnacha Sertorian War (en)  Macedonian Wars (en)  Cogaí na nGallach Pyrrhic War (en)  Caesar's Civil War (en)  Social War of 91-87 BCE (en)   |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Córas rialtais | poblacht uaslathach  |
| Comhlacht reachtach | Seanad na Róimhe  |
| Eacnamaíocht |
| Airgeadra | airgeadra na Róimhe  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
|  |

Ba í an **Phoblacht Rómhánach** (Laidin: *Rēs pūblica Rōmāna*) céim sibhialtachta na Róimhe a thosaigh i ndiaidh an Ríocht Rómhánach in 509 RCR agus a tháinig deireadh leis nuair a bunaíodh an Impireacht Rómhánach idir 44 RCR agus 27 RCR.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol na staire é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# St. Louis

| St. Louis |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | Louis IX na Fraince  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá |
| Stát sna Stáit Aontaithe | Missouri  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Missouri Territory (en)   |
|

---

 |
| Príomhchathair | luach ar iarraidh  |
| Daonra |
| Iomlán | 301,578 (2020)  |
| • Dlús | 1,763.34 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 143,566 (2020)  |
| Tíreolaíocht |
| Suite san aonán críochach staitistiúil | Greater St. Louis (en)   |
| Achar dromchla | 171.02625 km²  |
| • Uisce | 6.2465 %  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Abhainn Mississippi  |
| Airde | 149 m  |
| Ar theorainn le | Contae St. Louis Contae Madison Contae St. Clair  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1764 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Méara St. Louis  | Tishaura Jones (2021–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 63101, 63102, 63103, 63104, 63105, 63106, 63107, 63108, 63109, 63110, 63111, 63112, 63113, 63114, 63115, 63116, 63117, 63118, 63119, 63120, 63121, 63122, 63123, 63124, 63125, 63126, 63127, 63128, 63129, 63130, 63131, 63132, 63133, 63134, 63135, 63136, 63137, 63138, 63139, 63140, 63141, 63143, 63144, 63145, 63146, 63147, 63150, 63151, 63155, 63156, 63157, 63158, 63160, 63163, 63164, 63166, 63167, 63169, 63171, 63177, 63178, 63179, 63180, 63188, 63195, 63197 agus 63199  |
| Glaochód | 314  |
|  |
| Cód INSEE | 29510  |
| ID GNIS | 767557  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | greaterstlinc.com  |
|

---

 |

Is cathair í **St. Louis** (nó **Saint Louis** uaireanta), atá suite i stát Missouri, i Stáit Aontaithe Mheiriceá.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Toledo, Ohio

| Toledo, Ohio |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá |
| Stát sna Stáit Aontaithe | Ohio |
| County of Ohio (en)  | Contae Lucas  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Contae Lucas  |
| Daonra |
| Iomlán | 270,871 (2020)  |
| • Dlús | 1,242.79 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 119,215 (2020)  |
| Tíreolaíocht |
| Suite san aonán críochach staitistiúil | Toledo metropolitan area (en)   |
| Achar dromchla | 217.953266 km²  |
| • Uisce | 4.0798 %  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Abhainn Maumee agus Maumee Bay  |
| Airde | 187 m  |
| Ar theorainn le | Bedford Township (en)   |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1833 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Méara Toledo, Ohio  | Wade Kapszukiewicz (2018–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 43405, 43601, 43603, 43604, 43605, 43606, 43607, 43608, 43609, 43610, 43611, 43612, 43613, 43614, 43615, 43617, 43620, 43623, 43635, 43652, 43654, 43656, 43657, 43659, 43660, 43661, 43666, 43667, 43681, 43682, 43697 agus 43699  |
| Lonnaithe i gcrios ama | an tAmchrios Oirthearach  |
| Glaochód | 419  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | toledo.oh.gov  |
|

---

 |

Is é **Toledo** an ceathrú cathair is mó sa stát Ohio, i Stáit Aontaithe Mheiriceá. Tá Toledo suite i gContae Lucas, agus tugtar an leasainm "The Glass City" air. Tá Wade Kapszukiewicz (D) ina mhéara. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1833.

## Daoine cáiliúla

* Gloria Steinem: (1934), scríbhneoir, gníomhaí.

## Comhchathracha

* Delmenhorst, An Ghearmáin
* Londrina, An Bhrasaíl
* Poznań, An Pholainn
* Szeged, An Ungáir
* Tanga, An Tansáin
* Toledo, An Spáinn
* Toyohashi, An tSeapáin
* Qinhuangdao, An tSín
* Hyderabad, An Phacastáin
* Coimbatore, An India

## Naisc sheachtracha

* www.toledo.oh.gov - Suíomh idirlín oifigiúil.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Harriet Beecher Stowe

Harriet Beecher Stowe|   |
| Ainm sa teanga dhúchais | (en) Harriet Beecher  |
| Beathaisnéis |
| Breith | (en) Elizabeth Harriet Beecher  14 Meitheamh 1811 Litchfield, Connecticut  |
| Bás | 1 Iúil 1896 85 bliana d'aois Hartford, Connecticut  |
| Siocair bháis | Bás nádúrtha (Galar Alzheimer) |
| Áit adhlactha | Phillips Academy Cemetery (en)    |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Reiligiún | An Protastúnachas |
| Scoil a d'fhreastail sé/sí | Hartford Female Seminary (en)    |
| Teanga dhúchais | Béarla |
| Gníomhaíocht |
| Réimse oibre | Scríbhneoir |
| Suíomh oibre  | Florida   |
| Gairm | úrscéalaí, scríbhneoir, daonfhuascailteoir, scríbhneoir aistí, gearrscéalaí, file, scríbhneoir litríocht pháistí, gníomhaí sóisialta  |
| Seánra | Eachtra |
| Teangacha | Béarla Meiriceánach agus Béarla |
| Saothar |
| **Saothar suntasach (1852) Uncle Tom's Cabin
* (1853) A Key to Uncle Tom's Cabin
* (1855) Still, Still with Thee
* (1856) Dred: A Tale of the Great Dismal Swamp
 |
| Suíomh a chartlainne | * Schlesinger Library (en)
 |
| Teaghlach |
| Teaghlach | Beecher family (en)   |
| Céile | Calvin Ellis Stowe (1836–1886)  |
| Páiste | Charles Edward Stowe  |
| Athair | Lyman Beecher  agus Roxana Foote Beecher |
| Siblín | Isabella Beecher Hooker, Henry Ward Beecher, Edward Beecher, Thomas K. Beecher, Catharine Beecher agus Charles Beecher |
| **Gradam a fuarthas (2007)  Distinguished Americans series (en)
* (1999)  Ohio Women's Hall of Fame (en)
* (1994)  Connecticut Women's Hall of Fame (en)
* (1986)  National Women's Hall of Fame (en)
 |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | harrietbeecherstowecenter.org  |
|

---

    |

Scríbhneoir Meiriceánach a rugadh i Litchfield, Connecticut ab ea **Harriet Elisabeth Beecher Stowe** (14 Meitheamh 1811 – 1 Iúil 1896).

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Tram

Tram LUAS i mBaile Átha Cliath
Sean-tram i mBaileÁtha Cliath
Tá tábhacht leis an **tram** i go leor cathracha sa domhain fós, cé gur baineadh de na sráideanna iad sa chuid is mó de mhór chathracha an domhain. Ritheann sé ar rianta iarann ar nós traenach, ach go bhfuil na rianta sáite faoi bharr an bhóthair. Mar sin tugtar *streetcar* sa Bhéarla nó *Strassenbahn* sa Ghearmánais orthu.

### Tréithe

I measc buntáistí tramanna tá:

* Tá siad ciúin agus mear
* Tá siad an-ghlan nuair a ritheann siad ar aibhléis
* Ritheann siad ar slí ar leith i lár cathrach, áit a bhfuil an-chuid tráchta, rud a chuidíonn leo gluaiseacht, ach baineann siad feidhm as an gcuid chéanna den bhóthar le gluaisteáin ina áiteanna nach bhfuil an oiread brú iontu.
* Iompraíonn siad an oiread daoine le busanna, agus ní gá dóibh fanacht chomh fada óna chéile le mearthraen fothalamh, mar go mbíonn radharc níos fearr ag an dtiománaí.

I measc na míbhuntáistí, tá:

* Tá contúirt timpiste ann nuair a ghluaiseann an tram ar aon bhóthar le gluaisteáin
* Tá gá le bealaí faoi leith i lár na cathrach, rud nach bhfuil mórán cathracha sásta a chur ar fáil nuair nach ngluaiseann an ollmhéad gluaisteáin go maith cheana féin.

### Stair

Tá córas traim i San Francisco i gCalifornia le hos cionn céad bliain, agus éiríonn go geal leis ag tarraingt daoine suas a chuid sráideanna cnocacha.

Baineadh na tramanna de shráideanna Bhaile Átha Cliath in Éirinn sna 1950í. Ach táthar arís ag cur na tramanna chun cinn, agus thosaigh an freastal nua "Luas" sa bhliain 2003, ag iompar taistealaithe ó lár Bhaile Átha Cliath go dtí an Tamhlacht agus bruachbhailte eile na hardchathrach.

Osclaíodh an Líne Uaine ar an 30 Meitheamh 2004 agus osclaíodh an Líne Dhearg ar 26 Meán Fómhair 2004. Osclaíodh stáisiún Gleann Bhríde i gCoill na Silíní in 2010. Osclaíodh an Luas Traschathrach idir Stáisiún Dhroichead Broome agus Stáisiún Luas Faiche Stiabhna in 2018.

## Féach freisin

* Luas

## Tagairtí
# Louisville, Kentucky

| Louisville, Kentucky |
| --- |
| Louisville (en)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | Louis XVI na Fraince  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá |
| Stát sna Stáit Aontaithe | Kentucky |
| County of Kentucky (en)  | Contae Jefferson  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Contae Jefferson  |
| Daonra |
| Iomlán | 246,161 (2020)  |
| • Dlús | 1,433.7 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Suite san aonán críochach staitistiúil | Louisville metropolitan area (en)   |
| Cuid de | Kentucky Derby Region (en)  Louisville metropolitan area (en)   |
| Achar dromchla | 171.695795 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | Ohio  |
| Airde | 142 m  |
| Sonraí stairiúla |
| Bunaitheoir(í) | George Rogers Clark  |
| Cruthú | 1778 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Méara Louisville, Kentucky  | Craig Greenberg (2023–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 40041, 40201, 40202, 40203, 40204, 40205, 40206, 40207, 40208, 40209, 40210, 40211, 40212, 40213, 40214, 40215, 40216, 40217, 40218, 40219, 40220, 40221, 40222, 40223, 40224, 40225, 40228, 40229, 40231, 40232, 40233, 40241, 40242, 40243, 40245, 40250, 40251, 40252, 40253, 40255, 40256, 40257, 40258, 40259, 40261, 40266, 40268, 40269, 40270, 40272, 40280, 40281, 40282, 40283, 40285, 40287, 40289, 40290, 40291, 40292, 40293, 40294, 40295, 40296, 40297, 40298 agus 40299  |
| Lonnaithe i gcrios ama | an tAmchrios Oirthearach  |
| Glaochód | 502  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | louisvilleky.gov  |

Is í **Louisville** an chathair is mó i stát Kentucky, Stáit Aontaithe Mheiriceá. De réir an daonáirimh sa bhliain 2011, tá 746,906 duine ina gcónaí sa chathair. Tá Louisville suite i gContae Jefferson. Bunaíodh an chathair sa bhliain 1780.

## Daoine clúteacha

* Muhammad Ali (1942), dornálaí Meiriceánach

## Comhchathracha

* Mainz, An Ghearmáin
* Perm, An Rúis
* Montpellier, An Fhrainc
* Jiujiang, an tSín
* La Plata, An Airgintín
* Quito, Eacuadór
* Tamale, Gána
* Leeds, Sasana
* Adapazarı, An Tuirc

## Naisc sheachtracha

* www.louisvilleky.gov Curtha i gcartlann 2011-02-25 ar an Wayback Machine - Suíomh idirlín oifigiúil (as Béarla).

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Denver, Colorado

| Denver, Colorado |
| --- |
| Denver (en)  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Bratach  |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Leasainm | Mile High City  |
| Ainmnithe in ómós | James W. Denver  |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá |
| Stát sna Stáit Aontaithe | Colorado  |
|  |
|  |
| Príomhchathair de | Colorado Contae Denver  |
| Daonra |
| Iomlán | 715,522 (2020)  |
| • Dlús | 1,782.74 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 287,756 (2020)  |
| Tíreolaíocht |
| Suite san aonán críochach staitistiúil | Denver metropolitan area (en)   |
| Cuid de | Denver metropolitan area (en)   |
| Achar dromchla | 401.359761 km²  |
| • Uisce | 1.055 %  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | South Platte River (en)  agus Cherry Creek (en)   |
| Airde | 1,609 m  |
| Ar theorainn le | Aurora Lakewood Englewood  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 22 Samhain 1858 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| Comhlacht reachtach | Denver City Council (en)   |
| • Méara Denver, Colorado  | Michael Johnston (2023–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 80201, 80202, 80203, 80204, 80205, 80206, 80207, 80208, 80209, 80210, 80211, 80212, 80214, 80215, 80216, 80217, 80218, 80219, 80220, 80221, 80222, 80223, 80224, 80225, 80226, 80227, 80228, 80229, 80230, 80231, 80232, 80233, 80234, 80235, 80236, 80237, 80238, 80239, 80243, 80246, 80247, 80248, 80249, 80250, 80256, 80257, 80259, 80260, 80261, 80263, 80264, 80265, 80266, 80271, 80273, 80274, 80281, 80290, 80291, 80293, 80294 agus 80299  |
| Lonnaithe i gcrios ama | Amchrios na Sléibhte  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | denvergov.org  |
|

---

 |

Is í **Denver** príomhchathair stát Colorado agus an chathair is mó ann freisin. Tugtar *an chathair míle ar airde* ar Denver mar gheall ar a hairde. Tá sí suite timpeall tríocha ciliméadar ó na Sléibhte Carraigeacha. Tá 554,636 duine ina gcónaí ann de réir an daonáirimh ó 2000 agus timpeall dhá mhilliún go leith sa cheantar uirbeach.

## Comhchathracha

* Nairobi, An Chéinia
* Brest, An Fhrainc
* Takayama, An tSeapáin
* Karmiel, Iosrael
* Cuernavaca, Meicsiceo
* Potenza, An Iodáil
* Chennai, An India
* Kunming, An tSín
* Axum, An Aetóip
* Ulan Bator, An Mhongóil

## Naisc sheachtracha

* www.denvergov.org

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |
# Curiarrachtaí Domhanda Guinness

*Curiarrachtaí Domhanda Guinness*| (en) Guinness World Records  |
| --- |
|   |
| Cineál | tréimhseachán, saothar liteartha agus saothar scríofa  |
| Cárta innéacs |
| Teanga | Béarla  |
| Foilseachán | an Ríocht Aontaithe, 1955  |
| Dáta a bunaíodh | 1955 |
| Eagarthóir | Craig Glenday, Norris McWhirter, Tim Footman (en) , Ross McWhirter agus David A. Boehm  |
| Foilsitheoir | Guinness World Records Limited |
| Tréith |
| Príomhábhar | curiarracht an domhain  |
| Seánra | saothar tagartha  |
| Eile |
| Suíomh gréasáin | guinnessworldrecords.com  |
|

---

 |

Faigheann daoine teastas... anseo Joe Alexander, ar Guinness World Records Day 2013, in Hamburg
Lógó
Leabhar tagartha is ea **Curiarrachtaí Domhanda Guinness**, a fhoilsítear go bliantúil. Cuimsíonn sé bailiúchán de curiarrachtaí atá aitheanta go h-idirnáisiúnta, i ngach saghas réimse ó éachtaí daonna go dtí an gnéithe an dúlra.

## Stair

Tá curiarracht ag an leabhar féin - an tsraith leabhar is mó díol riamh. B'é Sir Hugh Beaver, stiúrthóir bainistíochta Guinness a chéadcheap an smaoineamh agus é amuigh ag fiach taobh le Abhainn na Sláine i gContae Loch Garman ar an 4 Bealtaine 1951. Bhí argóint ar siúl idir eisean agus ball eile den ghrúpa faoin éanlaith ghéim is sciobtaí - an chearc fhraoigh nó an feadóg bhuí. Shocraigh sé go raibh gá le cuntas ceart a bheith ann chun a leithéid de cheisteanna a fhreagairt.

Eisíodh an chéad eagrán ar an 27 Lúnasa 1955, agus bhí sé ag barr liosta na leabhair is mó díol in am do Nollaig na bliana sin.

Scríobh Ross McWhirter agus a leathchúpla, Norris, an chéad eagrán sa bhliain 1955 agus bhunaigh siad an comhlacht, "Guiness superlatives" ar 30 Samhain 1955. Tá an-éileamh ar an leabhar ó shin.

Feallmharaíodh Ross McWhirter ar 27 November 1975. Bhí sé i bhfad amach ar an eite dheis. Bhí luaíocht £ 50,000 á tairiscint ag McWhirter chun teacht ar baill den IRA, an 'Balcombe Street Gang' i Londain. Ach lámhach siad é.

Thugtaí an teideal **Leabhar Curiarrachtaí Guinness** (nó Guinness Book of Records) air suas go dtí an bhliain 2000, agus Guinness World Records ó shin.

## Féach freisin

* Ross McWhirter

## Tagairtí

## Naisc sheachtracha
# An Chríostaíocht

Íomhá den Croí Rónaofa. Is minic a bhíonn an íomhá seo le feiceáil i dtithe Críostaí, go háirithe i dtithe Caitliceacha.
Is creideamh aondiach í **an Chríostaíocht** atá bunaithe ar shaol agus ráitis Íosa Chríost sa Tiomna Nua.

Na trí dreamanna sa domhan Críostaí ná an Eaglais Chaitliceach Rómhánach, na eaglaisí Ceartchreidmheachas agus na sainchreidimh éagsúla Protastúnachas.

## Creidimh

Creideann Críostaithe gurb é Íosa an Slánaitheoir. Mar thoradh air sin, tugann siad an t-ainm *An Críost* air. Teagasc an Chríostaíocht go raibh Íosa ina Mhac Dé le linn a bheatha dhaonna, de shliocht Dháibhí, agus ina Mhac Dé le cumhacht ag a aiséirí, agus le spiorad na naofachta.

## Stair

AD 600
### An Luath-Eaglais

Thosaigh an Chríostaíocht sa chéad aois mar sheict Ghiúdach. Roinneann sí a lán téacsanna reiligiúnacha leis an Ghiúdachas, go háirithe an Sean Tiomna. Cosúil leis an Ghiúdachas agus Ioslam, aicmítear an Chríostaíocht mar reiligiún Abrahámach ós rud é go bhfuil na trí chreideamh bunaithe ar an traidisiún faoi Abrahám.

Bhí an t-ainm "Críostaí" (Gréigis: Χριστιανός) curtha ar na deisceabail don chéad uair in Antiógh, de réir Aicteanna 11:26. Deirtear gurb é Iogna ón Antiógh a bhain úsáid as an téarma "Críostaíocht" (Gréigis Χριστιανισμός) i dtús.

daoine a d'iompaigh ar an gCríostaíocht ba ea iad go léir
### Na Meánaoiseanna

Leis an meath agus titim den Impireacht na Róimhe san iarthar, d'éirigh an phápacht sáite sa pholaitíocht, ag tosú leis an taidhleoireacht a rinne an Pápa Leo leis na Hunaigh agus na Vandail.

Scoilt an Eaglais Chaitliceach Rómhánach agus Ceartchreidmheachas na Oirthear as a chéile sa Siosma Mór na 1054 AD.

### An Reifirméisean

Tháinig Protastúnachas ina saol i rith an Reifirméisean Protastúnach sa 16ú haois, ag scoilteadh as an Eaglais Chaitliceach Rómhánach.

## Sacraimintí

An Eocairist
Samplaí sacraimintí ná an baisteadh, an Aifreann agus an Eocairist. Tháinig an focal as an Laidin *sacramentum*, cé a raibh é úsáidte a aistriú an focal Gréigis den 'rúndiamhair'.

## Ballraíocht

Ballraíocht inniu
Tá tuairim is 2.1 billiún Críostaí timpeall an domhain, rud a fhágann gurb í an chreideamh is mó sa chruinne í. Is í an príomhreiligiún i Meiriceá Thuaidh, i Meiriceá Theas, san Eoraip, sna hOileáin Fhilipíneacha, san Aigéine agus i gcuid mhaith den Afraic. Tá an Chríostaíocht ag fás go tapa san Áise, go háirithe sa tSín, sa Chóiré Theas, agus san Afraic Thuaidh.

## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi chreideamh é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |
# Teach na nIonadaithe, Stáit Aontaithe Mheiriceá

Teach na nIonadaithe, Stáit Aontaithe Mheiriceá| (en) The United States House of Representatives  |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   (2017)  |
| Sonraí |
| Cineál | house of representatives (en)  dlínse teach reachtaíochta tofa legislative branch agency (en)   |
| Stair |
| Dáta a bunaíodh | 1 Aibreán 1789 |
| Rialachas corparáideach |
|  |
|  |
| Ceanncheathrú

 | * First St SE, Washington, DC 20004
* Caipeatól na Stát Aontaithe, SAM
 |
|  |
| Uachtaránacht | Mike Johnson (2023–)  |
| Spéicéir Theach Ionadaithe na Stát Aontaithe  | Mike Johnson  |
| Fochomhlacht | Office of the Law Revision Counsel (en)  United States House of Representatives Office of Inspector General (en)  Office of the Historian of the United States House of Representatives (en)  Architect of the Capitol (en)   |
| Úinéir de | O'Neill House Office Building (en)  (2017–)  |
| Codanna | Ionadaí na Stát Aontaithe  |
| Cuid de | Comhdháil na Stát Aontaithe  |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | house.gov  |
|

---

 |

Is é **Teach na nIonadaithe** teach íochtarach Chomhdháil na Stát Aontaithe. An Seanad a thugtar ar an teach uachtarach.

### Cúlra

Nuair a socraíodh córas bunreachtúil na Stát Aontaithe, theastaigh ó ailtirí an chórais - Aithreacha Bunaithe na Stát Aontaithe, mar a thugann na Meiriceánaigh orthu - dhá sheomra parlaiminte a chur ar bun. Is é an ról a cheap siad do Theach na nIonadaithe ná toil na sluaite a chur in iúl. San am céanna, bhí siad den tuairim go mbeadh gá leis an Seanad le maolú ar na hathruithe a thiocfadh ar intinn na sluaite agus na n-ionadaithe.

### Eagraíocht

Tá ionadaíocht chionmhar ag muintir gach Stát de réir a dhaonra. Sa bhliain 2023, bhí ceithre chéad tríocha cúigear ionadaí ar an Teach, líon a socraíodh in Acht an Ath-Chionroinnte, nó an *Reapportionment Act*, sa bhliain 1929, ach más gá, tá na cumhachtaí ag an gComhdháil an líon seo a athrú. Caitheann gach ionadaí téarma dhá bhliain ar an Teach, agus is féidir é a atoghadh arís agus arís eile, gan teorannú ar bith. Is iad baill an Tí a thoghann Ceann Comhairle an Tí, nó an *Speaker*, mar a thugtar air as Béarla.

## Féach freisin

* Togchán an Chinn Comhairle chun Teach na nIonadaithe i Stáit Aontaithe Mheiriceá, 2023

## Tagairtí
# Rialto, California

| Rialto, California |
| --- |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|   |   |

 |
|  |
|   |
|

---

 |
| Ainmnithe in ómós | Rialto Bridge (en)   |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
| Stát ceannasach | Stáit Aontaithe Mheiriceá |
| Stát sna Stáit Aontaithe | California |
| Charter county of California (en)  | Contae San Bernardino  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 104,026 (2020)  |
| • Dlús | 1,797.84 hab./km² |
| Líon na dteaghlach | 26,134 (2020)  |
| Tíreolaíocht |
| Achar dromchla | 57.861666 km²  |
| • Uisce | 0.0637 %  |
| Airde | 383 m  |
| Ar theorainn le | Sléibhte San Gabriel Riverside San Bernardino  |
| Sonraí stairiúla |
| Cruthú | 1911 |
| Eagraíocht pholaitiúil |
| • Méara Rialto, California  | Deborah Robertson (2012–)  |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Cód poist | 92376 agus 92377  |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC−08:00 Amchrios an Aigéin Chiúin  |
| Glaochód | 909  |
|  |
| Eile |
|

---

 |
| Suíomh gréasáin | rialtoca.gov  |

Cathair i ndeisceart California is ea **Rialto**. Sa bhliain 2010 fuarthas 99,171 duine ina gcónaí in Rialto.

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol faoi thíreolaíocht Mheiriceá é an t-alt seo. Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.*
*Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh.* |