# Meiriceá Theas

| Meiriceá Theas |
| --- |
|   |
|

---

 |
| Suíomh |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | Wikimedia | © OpenStreetMap |
|  ﻿ / ﻿ |

 |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Daonra |
| Iomlán | 438,104,941 (2025)  |
| • Dlús | 25.09 hab./km² |
| Tíreolaíocht |
| Cuid de | Meiriceá Domhan Meiriceá Laidineach  |
| Achar dromchla | 17,461,112 km²  |
| Suite i nó in aice le limistéar uisce | an tAigéan Atlantach, an tAigéan Ciúin agus Muir Chairib  |
| Pointe is airde | Sliabh Aconcagua (6,962 m)  |
| Pointe is ísle | Laguna del Carbón (en)  (−105 m)  |
| Ar theorainn le | Meiriceá Láir Meiriceá Thuaidh Continental Central America (en)   |
| Aitheantóir tuairisciúil |
| Lonnaithe i gcrios ama | UTC−06:00 UTC−05:00 UTC−04:00 UTC−03:00 UTC−02:00  |
|  |

Is fo-ilchríoch de chuid Mheiriceá é **Meiriceá Theas**. Bhain Martin Waldseemüller úsáid as an téarma "America“ den chéad uair sa bhliain 1507, chun tagairt a dhéanamh don áit ar a dtugtar "Meiriceá Theas" anois, mar ómós d'Amerigo Vespucci. D’aimsigh Alexander von Humboldt an fhíric seo sa bhliain 1836. Níos déanaí, sa bhliain 1538, leathnaigh Gerardus Mercator an t-ainm chuig an ilchríoch ar fad ar a léarscáileanna. Sa domhan Angla-Shacsanach meastar gur ilchríoch d'fhor-ilchríoch Mheiriceá é. Trasnaíonn an meánchiorcal é ag a cheann thuaidh, agus mar sin tá an chuid is mó dá chríoch laistigh den leathsféar theas.

Tá sí suite idir an tAigéan Atlantach agus an tAigéan Ciúin, a theorannaíonn foircinn an oirthir agus an iarthair faoi seach, agus teorannaíonn Muir Chairib a cheann thuaidh agus an tAigéan Theas a cheann theas. Tá sé ceangailte le Meiriceá Thuaidh ag an droichead cúng críche a léiríonn Meiriceá Láir. Is é Meiriceá Theas an limistéar talún is gaire don Antartaice, tríd an Caolas Drake ó dheas. Tá achar 18.2 milliún km² ann, arb ionann é agus 42.9% d'ilchríoch Mheiriceá agus 13.0% de dhromchla na domhain, agus tá 6.5% de dhaonra an domhain ina gcónaí ann.

Tá Meiriceá Theas comhdhéanta de shraith trí thír dhéag atá neamhspleách:an Airgintín, an Bholaiv, an Bhrasaíl, an tSile, an Cholóim, Eacuadór, an Ghuáin, Paragua, Peiriú, Suranam, Oileán na Tríonóide agus Tobága, Uragua, agus Veiniséala, i dteannta na Fraince le Guáin na Fraince agus cúig chríoch atá faoi smacht stát eile. Tá thart ar leath de dhaonra agus d'aschur eacnamaíoch an réigiúin sa Bhrasaíl.

Is iad seo a leanas na tíortha atá ag críochantacht le Muir Chairib: an Cholóim, Veiniséala (cé go n-áirítear Oileán na Tríonóide agus Tobága de ghnáth toisc go bhfuil sé ar an scairbh ilchríochach), an Ghuáin, Suranam, Guáin na Fraince freisin, ar roinn Fhrancach thar lear í, Aruba, Curaçao agus oileán Bonaire a bhaineann le Ríocht na hÍsiltíre; tugtar Muir Chairib Mheiriceá Theas orthu i dteannta a chéile, agus is iad an Airgintín, an tSile agus Uragua an Cón Theas, a chruthaíonn an Chón Theas, réigiún den fho-ilchríoch atá cáilithe mar an ceann a bhfuil an caighdeán maireachtála agus forbartha is airde i gcomparáid leis an gcuid eile de Mheiriceá Laidineach. Tá an Cholóim agus Veiniséala, chomh maith le bheith i réigiún Mhuir Chairib, baineann siad freisin, mar aon leis an mBolaiv, an Airgintín, an tSile, Eacuadór agus Peiriú, suite sa réigiún Aindéach freisin.

## Tíortha Mheiriceá Theas

* an Airgintín
* an Bholaiv
* an Bhrasaíl
* an Cholóim
* Eacuadór
* an Ghuáin
* Guáin na Fraince
* Paragua
* Peiriú
* an tSile
* Suranam
* Uragua
* Veiniséala

Léarscáil don mhór-roinn Mheiricéa Theas le hainmneacha na dtíortha agus a bpríomhchathracha scríofa as Gaeilge
## Tagairtí

|  |  |
| --- | --- |
|  | *Is síol tíreolaíochta é an t-alt seo.* *Cuir leis, chun cuidiú leis an Vicipéid.* Má tá alt níos forbartha le fáil i dteanga eile, is féidir leat aistriúchán Gaeilge a dhéanamh. |