# Abraham Lincoln

Abraham Lincoln|  (1863)  |
| Beathaisnéis |
| Breith | 12 Feabhra 1809 Sinking Spring Farm, Kentucky  |
| Bás | 15 Aibreán 1865 56 bliana d'aois Washington, D.C. () |
| Siocair bháis | Dúnbhású (Shot to the head (en) ) |
| Áit adhlactha | Lincoln Tomb (en)    |
|  |
|  |
|  16 Uachtarán na Stát Aontaithe  |
|  |
|  |
|  4 Márta 1861 – 15 Aibreán 1865 (bás in oifig) ← James Buchanan – Andrew Johnson → Toghadh i: 1860 United States presidential election (en) , 1864 United States presidential election (en)  |
|  14 Uachtarán tofa na Stát Aontaithe |
|  6 Samhain 1860 – 4 Márta 1861 ← James Buchanan – Ulysses S. Grant → Toghadh i: 1860 United States presidential election (en)  |
| Ionadaí na Stát Aontaithe |
|  |
|  4 Márta 1847 – 4 Márta 1849 ← John Henry – Thomas L. Harris → Toghcheantar: 7ú dáilcheantar comhdhála Illinois |
| Ball de Theach Ionadaithe Illinois |
|  1834 – 1842  |
| Uachtarán |
|  |
|  |
|  |
|  |
|  |
| Faisnéis phearsanta |
| Reiligiún | Baisteachas agus ietsism (en)  |
| Áit chónaithe | Springfield Washington, D.C. Contae Perry Hodgenville Lincoln's New Salem (en)  |
| Teanga dhúchais | Béarla Meiriceánach |
| Airde | 204 cm  |
| Gníomhaíocht |
| Suíomh oibre  | Springfield  Washington, D.C.   |
| Gairm | polaiteoir, feirmeoir, oifigeach míleata, státaire, máistir poist, dlíodóir, scríbhneoir  |
| Ball de pháirtí polaitíochta | Páirtí Aontais Náisiúnta (1864–1865) Páirtí Poblachtach (1854–1865) Páirtí Fuig (1834–1854)  |
| Faoi thionchar | An Bíobla, Sufferings in Africa agus The Pilgrim's Progress  |
| Teangacha | Béarla agus Béarla Meiriceánach |
| Gairm mhíleata |
| Brainse míleata | Illinois National Guard (en)  |
| Céim mhíleata | captaen   |
| Coinbhleacht | Black Hawk War (en)  agus Cogadh Cathartha na Stát Aontaithe |
| Saothar |
| **Saothar suntasach (1863) Aitheasc Gettysburg
 |
| Suíomh a chartlainne | * Abraham Lincoln Presidential Library and Museum (en)
* Beinecke Rare Book and Manuscript Library
 |
| Teaghlach |
| Teaghlach | Lincoln family (en)   |
| Céile | Mary Todd Lincoln (1842–1865), bás an duine  |
| Páiste | Edward Baker Lincoln, Robert Todd Lincoln, Tad Lincoln, William Wallace Lincoln  |
| Athair | Thomas Lincoln  agus Nancy Hanks Lincoln |
| Siblín | Sarah Lincoln Grigsby agus Thomas Lincoln, Jr. |
| Croineolaíocht |
|  |
| 15 Aibreán 1865 | feallmharú Abraham Lincoln |
| 4 Márta 1865 | second inauguration of Abraham Lincoln (en)  |
| 4 Márta 1861 | first inauguration of Abraham Lincoln (en)  |
|  | funeral and burial of Abraham Lincoln (en)   |
|  |
|  **Síniú**  |
|

---

 |
|

---

     |

B'é **Abraham Lincoln** (12 Feabhra, 1809 — 15 Aibreán, 1865) a bhí ar an séú hUachtarán déag ar na Stáit Aontaithe. Bhí sé i bhfeidhmeannas ó 4 Márta, 1861 go dtí an 15 Aibreán, 1865. B'eisean an chéad uachtarán ón bPáirtí Poblachtach. Lena linn, chuaigh scoilt ar an tír faoi chearta na stát agus faoi cheist na daoirse. Sa deireadh, thréig cuid de na daorstáit sa Deisceart na Stáit Aontaithe go hiomlán, le stáit aontaithe eile, nó an Chónaidhm, a bhunú.

Phléasc cogadh cathartha idir an dá thaobh, agus thug Lincoln féin a bheatha sa choimhlint.

## Na blianta cogaidh

Litir David Wills a thug cuireadh do Abraham Lincoln cúpla focal a rá, i mí Mheán Fómhair, 1862, ag tabhairt dá aire gurbh é Edward Everett a thabharfadh an óráid.
I Mí Mheán Fómhair, 1862, d'eisigh Lincoln an Forógra um Shaoradh ó Bhráca, rud a chiallaigh go raibh sé meáite ar a saoirse a thabhairt do na Gormaigh sa Deisceart, mar cheann de chuspóirí an chogaidh. Meastar anois go bhfuil sí ar cheann de na móróráidí is fearr a tugadh riamh i stair Mheiriceá.

Ar an 19 Samhain 1863 thug Lincoln óráid ar a dtugtar *Aitheasc Gettysburg*. (Nó an *Gettysburg Address* i mBéarla). Féach anseo. Thuill óráid Abraham Lincoln ─ a cuireadh i dtoll a chéile le dúthracht ─ ardmheas ar an lá in ainneoin nárbh í príomhóráid an lae í.

Ar an 4 Márta 1865, thug Abraham Lincoln an dara aitheasc tionscnaimh leis, ag cur tús lena dara téarma mar uachtarán na Stát Aontaithe. Bhí John Wilkes Boothe, a d'fheallmharaigh é ní ba dhéanaí, sa slua.

4 Márta 1865: Thug Abraham Lincoln an dara aitheasc tionscnaimh leis. Bhí John Willkes Boothe sa slua.
## Feallmharú

Nuair a bhí Cogadh na gCarad beagnach críochnaithe, d'fheallmharaigh duine de lucht leanúna an Deiscirt an tUachtarán in amharclann.

Feallmharú Lincoln
Ar an 26 Aibreán 1865, lámhachadh John Wilkes Booth, feallmharfóir Lincoln.

Ceapadh Andrew Johnson mar Uachtarán in 1865 i ndiaidh feallmharú Lincoln.

## Féach freisin

* Aitheasc Gettysburg

## Tagairtí