Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Giele Rivier

Ferrin fan de Giele Rivier
Giele Rivier
De **Giele Rivier** (Huanghe of Huangse) is nei de Jangtse de twads langste rivier fan Sina (5464 km). De rivier rint troch it noarden fan Sina. De rivier ûntspringt op 4.500 meter hichte by Kwingsang (Sinkiang) en wetteret út yn de Giele See. De grutste stêden oan de Giele Rivier binne Lanzhou en Jinan. Troch de sydrivieren fan de Giele Rivier komt der in soad slib yn it wetter, wêrtroch't it wetter in giele kleur krijt en dêrom de Giele Rivier neamd wurdt.
# Marylân

| Steat Marylân *State of Maryland* |
| --- |
| flagge | wapen |
|  |  |
| "Fatti maschii, parole femine", (Italjaansk foar: "Manlike aksjes, froulike wurden") |
| lokaasje yn de Feriene Steaten |
|  |
| algemien |
| **ôfkoarting** | MD |
| **lân** |  Feriene Steaten |
| **status (jier)** | steat (1788) |
| **haadstêd** | Annapolis (Marylân) |
| **grutste stêd** | Baltimore |
| **offisjele taal** | gjin offisjele taal Fral: Ingelsk |
| sifers |
| **ynwennertal** | 6.263.220 (2024) |
| **befolkingstichtens** | 244 ynw./km² |
| **oerflak** | 325.133  km² (21% wetter) |
| bykommende ynformaasje |
| **bynamme** | *The Old Line State* (Ingelsk: "De Alde Line staat.") |
| **tiidsône** | UTC –6 |
| **simmertiid** | UTC –5 |
| **webside** | Maryland.gov |

 **Maryland** wiist troch nei dizze side. Foar oare betsjuttings fan dat begryp, sjoch: Maryland (betsjuttingsside).
**Marylân** is in steat fan de Feriene Steaten fan Amearika en ferneamd nei de frou fan kening Karel I fan Ingelân. De haadstêd is Annapolis.

## Skiednis

Marylân wie foarhinne in Britske koloanje, stifte troch George Calvert (Lord Baltimore), dy't op 25 maart 1634 de earste kolonisten nei it gebiet helle. It meastepart fan de ynwenners wie katolyk, wylst dat destiidsk by de measte oare kolonys net it gefal wie. De *Maryland toleration act* út 1649 wie ien fan de earste wetten dy't eksplisyt meardere (kristlike) leauwens tastie.

Marylân wie ien fan de trettjin koloanjes dy't yn opstân kamen tsjin de Britske kroan (sjoch Amerikaanske Revolúsje). Under de Amerikaanske Boargeroarloch hâlde Marylân, dat tusken de Uny- en de Konfederaasjesteaten yn lei, har foar it grutste part ôfsidich. Wol fûn der op 17 septimber 1862 de bluodderige fjildslach by Antietam plak.

## Geografy

De steat Marylân is 32.160 km² grut en leit yn de *Eastern* tiidsône. It gebiet grinzet yn noarden oan Pennsylvania, yn it westen en suden oan West Firginia en Firginia, en yn it easten oan Delaware. De steat is opdield yn 23 counties.

It lân is nei it westen ta in stik heuveleftiger as yn it easten. It heechste punt leit op 1024 meter boppe seenivo.
De súdgrins wurdt foarme troch de Potomak, dy't krekt as de Susquehanna útkomt yn de Chesapeake Bay. It gebiet by dizze baai is sompich.

## Keppeling om utens

* Offisjele webstee Marylân
# Wiskunde

*Wiskunde*
**Wiskunde** wurdt yn it algemien definiearre as de stúdzje fan patroanen fan struktueren, feroaring en romte; ynformeel soe sein wurde kinne dat it de stúdzje fan getallen en nûmers is. Yn de formalistyske opfetting is it ûndersyk fan aksiomatysk definiearre abstrakte struktueren fêstlein yn logyske en matematyske notaasjes.

Yn de measte talen (Ingelsk: *mathematics*; Dútsk: *Mathematik*; Frânsk: *mathématiques*) is it wurd foar wiskunde ôflaat fan it Grykske wurd μάθημα (*mathèma*), dat wittenskip, kennis of leare betsjut. It Nederlânske wurd *wiskunde* is troch Simon Stevin yn de 17e iuw as *wisconst* (kuenst fan it gewisse of it sekere) oan dizze wittenskip ferbûn.

In protte ûnderwerpen fan stúdzje yn de wiskunde fine harren oarsprong yn oare eksakte wittenskippen as de natuerkunde en de astronomy. Wiskundigen bestudearje ek matematyske struktueren en ûnderwerpen om estetyske redenen of om in mear algemiene oplossing te finen foar besibbe fraachstikken op ferskate dielmêden. Der wurdt hjirby ûnderskied makke tusken de teoretyske en de tapaste wiskunde.
Yn de teoretyske wiskunde bestudearje guon wiskundigen de wiskunde foar de aardichheid, wêrby't de wiskunde min of mear as keunstfoarm beskôge wurdt.
# Stjerrebyld

it stjerrebyld Orion
In **stjerrebyld** is in samling stjerren dy't foar it each in figuer foarmje as men de linen mei inoar ferbine soe. De stjerren fan in *stjerrebyld* lykje tichteby te stean oan it firmamint yn in werkenbere foarm. Sy hawwe harren nammen krigen troch de foarm dy't de minsklike fantasy der yn sjocht.
# Lutheranisme

Martin Luther sette yn 1517 útein mei de protestantske reformaasje.
It **lutheranisme** is in wichtige streaming binnen it protestantske kristendom dy't fuortkomt út de teology fan Marten Luther (1483-1546). Mei likernôch 80 miljoen oanhingers is it de tredde grutste protestantske streaming, nei de pinksterbeweging en it anglikanisme.

## Skiednis

De skiednis fan it lutheranisme begûn yn 1517, doe't de Dútske teolooch yn 95 stellings syn ûnfrede oer de wantastannen binnen de katolike tsjerke kenber makke. Luther fûn dat de bibel de wiere boarne fan wierheid wie, en net de wurden fan de tsjerke of de paus. De katolike tsjerke hold it folk bygelyks foar dat men ôflitten keapje en bychtsje moast om yn de himel te kommen, wylst it oprjocht leauwen yn God en it betrouwen op syn leafde en fersoenlikens neffens him genôch wie. De stellings waarden yn koarte tiid oerset yn it Dútsk en binnen twa wiken ferspraat troch hiel Dútslân; binnen twa moannen sels troch hiel Europa. Luther hope mei syn 95 stellings de eagen fan oaren binnen de katolike tsjerke te iepenjen en in grûnige herfoarming útein te setten, mar doe't hieltyd mear minsken fan syn ideeën hearden en de bibel no ek sels bestudearren, kaam der in wiere reformaasje op gong.
# Karabyn

FN FAL-gewear - (lofts) it gewear, (rjochts) de karbyn/parasjutistefariant mei koarte loop
In **karabyn** is een gewear mei in ferkoarte loop en somtiids ek in ferkoarte kolf.

It wapen is ûntstien by de kavalery dêr't it lange musket ûnhandich meinimmen wie foar in ruter. Fanwege de matige kwaliteit fan de doetiidske pistolen waarden der ynkoarte musketten makke.

Yn de Earste Wrâldkriich die bliken dat lange en relatyf swiere gewearen by fjochtsjen yn krappe romtes net praktysk wiene. De parasjutistedifyzjes dy't yn it ynterbellum oprjochte waarden fregen ek in licht en sekuer wapen. De koarte karabyn wie geskikter mei te nimmen yn in transportfleanmasine as in lang gewear.

Nei de Twadde Wrâldkriich, oant yn de jierren '80, hie de Nederlânske ryks- en gemeenteplysje karabinen ta foldwaan foar gebrûk yn bysûndere omstannichheden. Njonken gewoane munysje koene der ek triengasgranaten mei fersketten wurde.

Ferneamde foarbylden fan karabinen binne de M4A1 Carbine, Mauser k98, M1 Carbine, Steyr-Mannlicher M1895, Lee-Enfield jungle carbine en de Colt Commando.

* Karabyn út 1863 (Sharps 1863)
* Twadde Wrâldkriich, M1 karabyn
* Moderne M4 karabyn
# Febrewaris

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Febrewaris** | >> |
| mo | ti | wo | to | fr | so | si |
|  |  |  |  |  |  | 01 |
| 02 | 03 | 04 | 05 | 06 | 07 | 08 |
| 09 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |  |
| **2026** |

**Febrewaris** of *febrewaarje* is foar de Gregoriaanske kalinder de twadde moanne yn it jier. De moanne hat 28 dagen, útsein yn in skrikkeljier wêr't febrewaris 29 dagen hat. Der is ornaris gjin 30 febrewaris, mar dochs hat dy dei der in pear kear west. De moanne is neamd nei it Romeinske reinigingsfeest Februa, dat wer komt fan de Etruskyske god Februus, god fan purifikaasje. In oare namme foar febrewaris is "Selle", ek wol "Sellemoanne".

## Sjoch ek

* Moannen: Jannewaris, *Febrewaris*, Maart, April, Maaie, Juny, July, Augustus, Septimber, Oktober, Novimber, Desimber

* Dagen: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30

## Keppeling om utens

* Wikiwurdboek-side - *febrewaris*
# 824

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Iuwen: | 4e | 5e | 6e | 7e | 8e | 9e iuw | 10e | 11e | 12e | 13e | 14e |
| Jierren: | 819 | 820 | 821 | 822 | 823 | 824 | 825 | 826 | 827 | 828 | 829 |

|  |
| --- |
|  **Kalinders** |
| Gregoriaanske kalinder | 824 *DCCCXXIV*  |
| Ab urbe condita | 1577 |
| Armeenske kalinder | 273
*ԹՎ ՄՀԳ* |
| Etiopyske kalinder | 816 – 817 |
| Hebriuwske kalinder | 4584 – 4585 |
| Hindoekalinders |  |
| - *Vikram Samvat* | 879 – 880 |
| - *Shaka Samvat* | 746 – 747 |
| - *Kali Yuga* | 3925 – 3926 |
| Iraanske kalinder | 202 – 203 |
| Islamityske kalinder | 208 – 208 |
| Juliaanske kalinder   | 824 *DCCCXXIV*  |
| Sineeske kalinder | 3520 – 3521
庚卯 – 辛辰 |

**824** is in skrikkeljier dat begjint mei in freed. (*Juliaanske kalinder foar 824.*)

## Foarfallen

* Paus Paschalis I komt te ferstjerren mar is om syn wrede bewâld sa hate dat it folk fan Rome yn opstân komt en syn begraffenis behinderet. Nei wike of wat wurdt Paus Eugenius II de opfolger fan Paschalis I. Hy lit it rotsjende lyk fan syn foargonger yn stilte begrave.

## Berne

## Ferstoarn

* 11 febrewaris - Paus Paschalis I, (Paus fan 817 - 824)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jierren: | 819 | 820 | 821 | 822 | 823 | 824 | 825 | 826 | 827 | 828 | 829 |
| Iuwen: | 4e | 5e | 6e | 7e | 8e | 9e iuw | 10e | 11e | 12e | 13e | 14e |

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory 824 fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Olympyske Winterspullen 1956

|  |
| --- |
| VIIe Olympiade |
|  |
| holden yn | Cortina d'Ampezzo, Itaalje |
| jier | 1956 |
| dielnimmende lannen | 32 |
| dielnimmende atleten | 821 |
| eveneminten | 24 yn 4 sporten |
| iepeningsseremoanje | 26 jannewaris |
| slutingsseremoanje | 5 febrewaris |
| **edysjes** |
| foarige | 1952 Oslo |
| folgjende | 1960 Squaw Valley |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Temaside**  | **Sport**  |

 |

De mar Misurina by Cortina d'Ampezzo dêr't it reedriden organisearre waard
De **Olympyske Winterspullen 1956**, ek wol de **VIIe Olympiade** neamd, waarden yn **1956** yn Cortina d'Ampezzo, Itaalje hâlden. Dat wie fan 26 jannewaris oant en mei 5 febrewaris.

## Akkommodaasjes

| Akkommodaasje | Sport (en) | Kapasiteit |
| --- | --- | --- |
| Apollonino Stadium | Iishockey | 2,000 |
| Eugenio Monti track | Bobslydzjen | 4,650 |
| Mar Misurina | Reedriden | 8,550 |
| Stadio Olympica | Keunstriden, Iishockey (finale) | 12,042 |
| Lo Stadio della neve | Skyrinnen, Noardske kombinaasje (skyrinnen) | 9,650 |
| Mount Faloria | Alpineskyen (grutte slalom) | 7,920 (manlju) |
| Tofane | Alpineskyen (delgong, slalom) | 12,080 (slalom foar manlju) |
| Trampolino Olimpico | Noardske kombinaasje (skânsspringen), Skânsspringen | 46,152 |

## Sporten

Op de Spullen fan 1956 stiene fjouwer sporten op it programma en 24 ûnderdielen ferdield oer 8 dissiplines.

* Bobslydzjen
* Iishockey
* Keunstriden
* Reedriden

* Alpineskyen
* Skyrinnen
* Noardske kombinaasje
* Skânsspringen

## Medaljes

Stânbyld foar Art Devlin dy't meidie oan de Spullen fan 1956
### Medaljespegel

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Plak  | Lân | NOK |  |  |  | Totaal |
| 1 | Sowjetuny |  URS | 7 | 3 | 6 | 16 |
| 2 | Eastenryk |  AUT | 4 | 3 | 3 | 11 |
| 3 | Finlân |  FIN | 3 | 3 | 1 | 7 |
| 4 | Switserlân |   SUI | 3 | 2 | 1 | 6 |
| 5 | Sweden |  SWE | 2 | 4 | 4 | 10 |
| 6 | Feriene Steaten |  USA | 2 | 3 | 2 | 7 |
| 7 | Noarwegen |  NOR | 2 | 1 | 1 | 4 |
| 8 | Itaalje |  ITA | 1 | 2 | 0 | 3 |
| 9 | It Dútsk Ienheidsteam |  EUA | 1 | 0 | 1 | 2 |
| 10 | Kanada |  CAN | 0 | 1 | 2 | 3 |

## Dielnimmende lannen

Twaentritich lannen diene mei oan de Spullen. Trije lannen dienen foar it earst mei: Bolivia, Iran en de Sowjetuny. Lychtenstein, Turkije en Súd-Korea wiene nei fjouwer jier wer fan de partij. Fergelike mei de foarige edysje ûntbrutsen Argentynje, Denemark, Nij-Seelân en Portegal. Foar it earst diene de atleten fan East- en West-Dútslân yn ien ploech mei.

* Austraalje
* Belgje
* Bolivia
* Bulgarije
* It Dútske Ienheidsteam

* Eastenryk
* Feriene Steaten
* Finlân
* Frankryk
* Grikelân
* Grut-Brittanje

* Hongarije
* Yslân
* Iran
* Itaalje
* Japan
* Joegoslaavje
* Kanada
* Libanon
* Lychtenstein
* Nederlân
* Noarwegen

* Poalen
* Roemeenje

* Sily
* Sovjet-Uny
* Spanje
* Súd-Koreä
* Sweden
* Switserlân
* Tsjechoslowakije
* Turkije

## Keppeling om utens

* De webstee fan NOC\*NSF oer de Winterspullen fan 1956

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory 1956 Winter Olympics fan Wikimedia Commons.
  |