Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sineesk skaken

*Xiangqi* boerd mei de stikken yn 'e begjinstân
**Sineesk skaken** (Sineesk *Xiangqi*) is in foarm fan it skaakspul, sa't dy ûntstean liket te wêzen yn Sina.

## Sibskip mei skaken

It komôf fan it spul is dúdlik it Yndyske Tsjatoeuranga, mar like dúdlik heart it ta in oar skaai as skaken. It boerd is oars, en de stikken binne oars en bewege oars. De generaal en mandaryn binne folle mear beheind.

## Regels yn it koart

Sinees skaken is a skaakspul foar twa, elts mei 16 stikkken, mei de spiler fan de stikken dúdlik werkinber. De winstkondysje is it nimmen fan de generaal fan de oare spiler.

## Oare spullen

Lykas skaken is ek Sinees skaken ien soarte yn in skaai fan besibbe boerdspullen.
# Yndustryterrein

*Paadwizer nei in yndustrygebiet*
In **yndustryterrein**, **yndustrysône** of **yndustrypark**, is in gebiet dat nei de romtlike oardering ynrjochte is foar grutte bedriuwen en de ûntjouwing fan swiere yndustry. Dit soarte terreinen binne meastal te finen oan grutte ferkearsieren, dat de oan- en útfier fan grûnstoffen en produkten makliker makket.

Foar lytse bedriuwen is sa'n terrein net sa gaadlik fanwegen de grutte fan de kavels, de ynfrastruktuer en de kosten dy't dêroan fêstsitte. Wat wol dien wurdt troch lytse ûndernimmings is it byelkoar kommen fan in ferskaat oan bedriuwen yn ien gebou op in yndustryterrein. Tsjintwurdich wurdt der faak in bedriuwsterrein foar datsoarte ûndernimmingen ynrjochte. Ek de wat gruttere doarpen hawwe hjoed de dei wol in (lyts) bedriuwsterrein.

Yn Fryslân binne yndustryterreinen te finen yn plakken as Ljouwert, It Hearrenfean en Drachten. Inkele grutte yndustryterreinen yn Fryslân binne:

* Ynternasjonaal Bedriuwsterrein Fryslân (IBF) (Offisjeel Nederlânsk: *Internationaal Bedrijventerrein Friesland*) op It Hearrenfean.
* Yndustryterrein It Hearrenfean Súd
* Yndustryterrein It Hearrenfean West
* Ljouwert West
* Himrik (Ljouwert)
* Newtonpark (Ljouwert)
* De Haven (Drachten)
* Azeven (Drachten)

## Oars

In yndustrygebiet is in krite mei in ekstreem hege konsintraasje yndustry. It is meastal ek sterk ferstedsk, lykas it Ruhrgebiet.
# Grûnwet

De *Magna Carta*, ien fan de earste dokuminten mei trekken fan in grûnwet*.*
In **grûnwet**, ek wol **konstitúsje'** neamd, is in list fan wetten, foarskriften en regels. Yn dy list stiet hoe't in lân bestjoerd wurde moat en wat elk syn taak is. In grûnwet kin net samar feroare wurde. Yn de grûnwet stiet ek beskreaun wat de grûnrjochgten fan alle boargers binne. Sa hat eltsenien rjocht op:

* frijheid fan ûnderwiis
* frijheid fan godstsjinst
* parsefrijheid

De Nederlânske grûnwet is fan 1814 en is sûnt de ynfiering faak feroare. Dat sprekt foar himsels om't boargers yn 'e rin fan 'e tiid ek feroare binne. De Grûnwet fan de Bûnsrepublyk Dútslân kaam yn 1949 fan krêft as ferfanger fan 'e Grûnwet fan Weimar. De Amerikaanske grûnwet kaam yn 1789 fan krêft.

## Keppeling om utens

* Tekst fan de Nederlânske grûnwet
* Teksten fan meardere grûnwetten
# Striidkrêften

De lannen fan 'e wrâld nei oantallen aktive leden fan 'e striidkrêften.
De **striidkrêften** (komt allinnich yn meartalsfoarm foar), ek wol de **kriichsmacht** of it **leger** neamd, binne de troch de oerheid ynstelde militêre organisaasjes fan in lân. Dy besteane om it politike belied fan it regear fan harren lân te ûnderstypjen yn oarloch (troch oanfal en/of ferdigening), mar ek yn fredestiid. Dêrby is it yn beskerming nimmen fan it regear fan harren lân en fan dat lân sels tsjin sawol bûtenlânske as binnenlânske agressors it wichtichste doel. Sadwaande hjit it ministearje dat oer de kriichsmacht giet, hjoed de dei yn 'e regel it Ministearje fan Definsje, en sprekt men, as men it oer de striidkrêften hat, ek wol koartwei fan **definsje** (fan it Latynske *defensa*, "beskerming", fia it Frânske *défense*). Yn guon lannen omfetsje de striidkrêrften behalven militêre ek paramilitêre organisaasjes. Ornaris besteane de striidkrêften lykwols út trije haadûnderdielen

* de lânmacht, foar striid op it lân;
* de marine, foar striid op see;
* de loftmacht, foar striid yn of fanút de loft;

Faak wurde dêr noch ekstra tûken oan tafoege, lykas de militêre plysje of de kustwacht. Yn guon lannen, lykas de Feriene Steaten, is fierders it marinierskorps losmakke fan 'e marine om in selsstannich kriichsmachtûnderdiel te foarmjen. Datselde jildt yn guon lannen foar de maresjesee (de militêre plysje) en foar de romtemacht, in nij ferskynsel, foar striid yn 'e romte. Guon lannen, lykas Iislân en Kosta Rika, hawwe gjin striidkrêften. De stúdzje fan 'e ynset fan 'e kriichsmacht is de kriichskunde, en de skiednis derfan hjit de kriichsskiednis.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Armed forces fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Perzyske Golf

|  |
| --- |
| Perzyske Golf |
|  |
| **geografy** |
| type wetter | binnensee en rânesee |
| lokaasje | tusken it fêstelân fan    West-Aazje en it    Arabysk Skiereilân |
| lân |  Bachrein  Fer. Arabyske Emiraten  Irak  Iraan  Katar  Koeweit  Omaan  Saûdy-Araabje |
| koördinaten | 26° N, 52° E |
| ûnderdiel fan | Yndyske Oseaan |
| **sifers** |
| maks. lingte | 989 km |
| maks. breedte | 340 km |
| oerflak | 251.000 km² |
| djiptegemiddelde | 50 m |
| djipste punt | 90 m |
| wetterfolume | 8.780 km³ |
|  |
| Satellytfoto Perzyske Golf. |

De **Perzyske Golf** (Perzysk خلیج فارس, Arabysk الخليج الفارسي) is de útrin fan de Yndyske Oseaan tusken it Arabyske skiereilân en Iran (Perzje). Dizze binnensee hat in oerflakte fan likernôch 233.000 km² en stiet yn ferbining mei de Arabyske See troch de strjitte fan Hormuz. De ein fan de Golf wurdt markearre troch de rivierdelta fan de Sjatt al-Arab (Arvandroed) dêr't de rivieren Eufraat en de Tigris útmûnje.

De lytse lannen dy't oan de Golf lizze wurde faak oantsjutten mei de golfsteaten.

De Amerikaanske Fyfde Float is stasjonearre yn de Perzyske golf.

## Keppeling om utens

* Ekology en histoarje fan de Perzyske Golf
# Farao

In farao.
**Farao** is de titel dy't gelyk stiet oan hege kening, en dy't tsjintwurdich brûkt wurdt om alle keningen oan te tsjutten dy't yn 'e Aldheid oer Egypte regearren. Histoarysk sjoen kaam dizze titel lykwols pas yn gebrûk yn 'e tiid fan it Nije Keninkryk, om sekuerder te wêzen ûnder de midden fan 'e Achttjinde Dynasty, nei it regear fan keninginne Hatsjepsût (reg. 1508-1458 f.Kr.). It wurd is ôflaat fan *pr-ˤ3* (transliterearre út hieroglifysk skrift), dat fan oarsprong "keninklik paleis" betsjutte, mar úteinlik de oantsjutting waard foar dejinge dy't dêr wenne.

Fan 'e Njoggentjinde Dynasty (1292-1189 f.Kr.) ôf waard "farao" brûkt as ekwifalint fan it Fryske "Jins Majesteit": as earbiedige oansprektitel dus. Pas ûnder de Ienentweintichste Dynasty (1077-943 f.Kr.) waard it ferbûn mei de namme fan 'e monarch, sadat it ekwifalint waard oan ús wurd "kening". Taalkundigen binne fan tinken dat it tsjin dy tiid útsprutsen waard as [\*par-ʕoʔ]. Grykske keaplju ferbasteren dy útspraak ta φαραώ, *faraō*, dat fia de Bibel yn alle Jeropeeske talen oernommen waard.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
| * Assmann, Jan, *Der Mythos des Gottkönigs im Alten Ägypten*, yn: Schmitz, Christine, en Bettenworth, Anja, (red.), *Menschen - Heros - Gott: Weltentwürfe und Lebensmodelle im Mythos der Vormoderne*, Stuttgart, 2009 (Franz Steiner Verlag), s. 11-26.
* Gardiner, sir Alan, *Grammar: Being an Introduction to the Study of Hieroglyphs* (3de edysje, op 'e nij besjoen), London, 1964 (Oxford University Press).
* Shaw, Garry J., *The Pharaoh, Life at Court and on Campaign*, 2012 (Thames and Hudson).
 |
# Habitat

In **habitat** is de oantsjutting foar it spesifike plak dêr't in organisme foarkomt, om't de bioatyske en abioatyske faktoaren fan dat plak foldogge oan 'e easken en tolerânsjes dy't sa'n organisme steld om oerlibje, groeie en him fuortplantsje te kinnen. De term komt út it Latyn, wêryn't it "it bewennet" betsjut. In habitat moat net betize wurde mei de besibbe term biotoop, dat in grutter gebiet is mei in unifoarm lânskipstype dêr't beskate organismen bestean kinne. Dat yn ien biotoop komme ferskate habitats foar. Om in foarbyld te jaan: de reinwjirm komt û.m. foar yn it biotoop fan it wâld, dêr't de grûn syn habitat is. Mar ien habitat kin ek wer foarkomme yn ferskate biotopen, lykas by it tomke, dat syn habitat hat yn biotopen as it bosk, de dunen, de sompen en tunen yn stêd en doarp.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side. |
# Sacharoaze

Struktuer fan sacharoaze
**Sacharoaze** (C12H22O11, ek wol **súkroaze**, **saccharoaze** of **sûker** neamd) is in disacharide dat bestiet út in glukoaze-ienheid en in fruktoaze-ienheid. It wurd komt fan it Arabyske "shakar".

It wurdt wûn út sûkerbiten, sûkerreid of sûkerpalm. Dat giet mei in raffinaazje-proses. By dat proses wurdt de sûker út de plant oplost yn hjit wetter, en troch werkristallisaasje en filtraasje suvere.

Sacharoaze, lykas folle oare koalhydraten, is in poerbêste leveransier fan enerzjy oan it lichem. De enerzjy-ynhâld is likernôch in fearn fan dy fan fetten.

By de fertarring fan sacharoaze moat as earst de bining tusken dizze twa ienheden (glukoaze en fruktoaze) brutsen wurde. Hjirtroch is de beskikberheid fan de enerzjy neffens dy fan glukoaze in bytsje sleau; dochs wurdt der by sportdrinkens wol sacharoaze brûkt. It frijmeitsjen fan de ienheden bart noch wol sa hurd, dat nei ynnimmen fan in mannichte sacharoaze in dúdlike pyk yn it bloedsûkergehalte sjoen wurde kin.

Sacharoaze lost poerbêst op yn wetter (by keamertemperatuer wol 2 kilogram yn in liter, by it siedpunt likernôch 5 kilogram). In sêde sûkeroplossing is de swietste floeistof dy't er bestiet. Gjin inkelde swietstof is swieter.

## Tapassings

### Sûker

**Sûker** wurdt brûkt om iten swiet te meitsjen. Yn it ferline waard sûker yn grutte stikken ferkoft, dy't troch de klant yn lytse klûntsjes brutsen waarden. Dêrom wurdt sûker foar tee of kofje hieltyd noch wol yn klûnten brûkt. No binne dat lykwols yn it fabryk foarfoarme klûntsjes.

* Sûkerkristallen
* Sûker
* Sûkerklûntsjes

### Gemy

Sacharoaze wurdt ek brûkt by de produksje fan polyoalen, dy't grûnstoffen binne foar polyuretanen.

## Keppeling om utens

* Wikiwurdboek-side - *tafelsûker*
# Maarskalk

In maarskalksstêf, it teken fan 'e rang fan in maarskalk.
In **maarskalk** of **fjildmaarskalk** is in opperofsier fan 'e heechste rang yn 'e nasjonale kriichsmacht fan in beheind tal lannen. Dizze rang komt foar by de lânmacht, de loftmacht en de maresjesee; de ekwivalinte rang by de marine is grutadmiraal of admiraal fan de float. It wurd 'maarskalk' komt oarspronklik fan it Aldfrankyske \**marhscalc* of \**marhskalk*, fan \**marha* ("hynder", ferlykje 'merje') en *scalc* of *skalk* ("jonge"). De oarspronklike etymology fan it wurd 'maarskalk' is dus "stâljonge".

Yn 'e militêre rangoarder stiet in maarskalk boppe in generaal, en fiert er yn prinsipe it befel oer legergroepen dêr't ferskate legers yn gearbrocht binne. Dêrmei is it de heechste rang dy't der bestiet, hoewol't de rang fan maarskalk yn 'e measte kriichsmachten fan 'e wrâld net foarkomt, sadat de rang fan generaal ornaris it heechst is. De Nederlânske kriichsmacht ken bgl. gjin maarskalksrang mear; de lêste Nederlânske fjildmaarskalk wie prins Freark, de soan fan kening Willem I, yn 'e earste helte fan 'e njoggentjinde iuw.

Maarskalken komme hjoed oan 'e dei noch foar yn 'e legers fan Bolivia, Brazylje, Fenezuëla, Finlân, Frankryk, Grut-Brittanje, Itaalje, Nij-Seelân (allinnich by de loftmacht), Paraguay, Perû, Poalen, Roemeenje, Ruslân en Turkije. Yn 'e Britske striidkrêften komt by de lânmacht de fjildmaarskalk (*field marshal*) foar en by de loftmacht de maarskalk. Histoarysk hiene ek de legers fan Dútslân oant 1945 (*Generalfeldmarschall*), de DDR, Eastenryk-Hongarije (*Feldmarschall* en *Feldmarschalleutnant*), Joegoslaavje en de Sovjet-Uny de rang fan maarskalk.

Militêre rangen dy't ekwivalint binne mei dy fan maarskalk komme ek yn guon legers foar, mei as bekendste foarbyld de (tige seldsume) generaal fan it leger ('fiifstjerregeneraal') yn 'e Amerikaanske kriichsmacht. Oare lannen mei ferlykbere rangen binne Egypte en ferskate oare Arabyske lannen (*mušir*), Fjetnam (*nguyên soái* of *thống chế*), Grikelân (*stratarches*), Iran (*artešbod*), Japan (*gensui*), Kroaasje (*vrhovnik*), Noard- en Súd-Koreä (*wonsu*), Sina (*yuan shuai*) en Tailân (*chom phon*).

## Skematysk oersjoch

Oersjoch fan 'e maarskalksrangen mei ekwivalinten yn oare kriichsmachtûnderdielen:

| lânmacht en mariniers | marine | loftmacht |
| --- | --- | --- |
| maarskalk of fjildmaarskalk of generaal fan it leger | grutadmiraal of admiraal fan de float | maarskalk fan de loftmacht |
| generaal | admiraal | generaal of opperloftmaarskalk |
| luitenant-generaal | fise-admiraal | luitenant-generaal of loftmaarskalk |
| generaal-majoar | skout-by-nacht | generaal-majoar of fise-loftmaarskalk |

## Sjoch ek

* militêre rang
* ofsier
* opperofsier
* list fan militêre rangen fan de Nederlânske kriichsmacht

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side. |
# Grutte Sûnda-eilannen

Grutte Sûnda-eilannen
De **Grutte Sûnda-eilannen** is een eilannekloft yn Súdeast-Aazje. Ta dy eilannen hearre:

* Borneo
* Java
* Selebes
* Sumatra

Polityk hearre de eilannen ta Brûnei, Yndoneezje en Maleizje (sjoch Borneo).

De Grutte Sûnda-eilannen foarmje mei de Lytse Sûnda-eilannen de Sûnda-eilannen.
# Wikselkoers

De **wikselkoers** is de priis fan in munt útdrukt yn dy fan in oare munt. In wikselkoers fan bygelyks 1,33 dollar foar 1 euro betsjut dat 1,33 Amerikaanske dollars likefolle wurdich binne as ien euro. En dat 1 dollar in wearde hat fan 75 eurosint.

Wikselkoersen spylje in grutte rol by de ynternasjonale hannel mar hawwe ek ynfloed op de binnenlânske ekonomy. Oerheden en sintrale banken hâlde dêrom de wurking fan de falutamerken goed yn de gaten, de merk dêr't wikselkoersen ta stân komme.
# Strjitte fan Belle Isle

|  |
| --- |
| Strjitte fan Belle Isle |
|  |
| **geografy** |
| type wetter | seestrjitte |
| lokaasje | tusken Nijfûnlân en Labrador |
| lân |  Kanada |
| provinsje |  Nijfûnlân en Labrador  Kebek |
| koördinaten | 51°30′ N, 56°30′ W |
| ûnderdiel fan | Saint Lawrencebaai /    Atlantyske Oseaan |
| **sifers** |
| maks. lingte | 125 km |
| maks. breedte | 60 km |
| djiptegemiddelde | 110 m |
| **kaart** |
|  De lizzing fan de Strjitte fan Belle Isle yn Kanada.
 |

De **Strjitte fan Belle Isle** of **Labrador Strjitte** is in seestrjitte dy't it eilân Newfoundland fan it Kanadeeske fêstelân skiedet. It is in noardlike útrinner fan de Saint Lawrencebaai.

De namme (Frânsk: *détroit de Belle Isle*) bestjut 'strjitte fan it moaie eilân' en is neamd nei it eilantsje Belle Isle (25 km²) dat oan de yngong fan dit wetter leit. De seestrjitte is acht oant tsien moannen it jier beferzen, hat sterke streamingen en de kontrei hat in grillich klimaat; skipfeart wurdt dêrtroch frijwat behindere.

## Keppelings om utens

* (in) Strait of Belle Isle ecoregion
* (in) *Now let's dig an expensive hole* Artikel yn de Economist
# Wolga

Streamgebiet fan de Wolga
De **Wolga** (Russysk: Волга) is in rivier yn West-Ruslân, it is de langste rivier fan Jeropa, mei in langte fan 3530 kilometer. Foardat de Wolga kanalisearre en yndamme waard wie rivier 3690 meter lang. Yn de âldheid hite de rivier *Rha*. Turkske folken brûke de namme *Idel*. De rivier ûntstiet op de Waldajhichte, 225 meter boppe seenivo. De rivier streamt by de neikommende stêden del Tver, Rybinsk, Jaroslavl, Nizjni Novgorod, Kazan, Oeljanovsk, Samara, Saratov, Wolgograd en Astrachan. Oan 'e ein streamt de Wolga troch de mânske Wolgadelta, en einiget yn de Kaspyske See. De rivier wurdt opkeard troch acht keardammen, dêrtroch binne der acht marren ûntstien. De âldste keardaam is dy by Ivankovo en waard yn 1937 oplevere. De grutste daam is dy fan Samara (1957): de byhearrende opslachmar omfiemet it lêste part fan de Kama, dat is de grutste sydrivier fan de Wolga. Neist de Kama binne de Oka en de Vetloega wichtige sydrivieren. Troch in stik as wat kanalen is de Wolga ferbûn mei de Eastsee, de Wite See en de Swarte See. De Wolga hat altyd in belangryk farwetter west yn Ruslân, sawol foar de hannel as foar folksferhuzings.

## Galery

* De boarne fan de Wolga by Wolgowerchovje
* De Wolga yn Oeljanovsk
* De beferzen Wolga yn Tver
* Cruiseskippen op de Wolga

## Keppeling om utens

 **Commons: Wolga** – foto, fideo en harktriemmen
# Folkebûn

Kaart fan de wrâld wêrby't mei kleuren de relaasjes tusken de lannen en it Folkebûn oanjûn wurdt.
It **Folkebûn** waard op 25 jannewaris 1919 oprjochte op grûn fan it Ferdrach fan Versailles en wie festige yn Genêve. It hie as doel om fia in supranasjonale organisaasje 'in ein oan alle oarloggen' meitsje te kinnen. It folkebûn wie yn de jierren (1934-1935) op har grutst mei 58 oansletten lannen as leden. It Folkebûn waard op 20 april 1946 opheft, ien dei nei har lêste gearkomste. De Feriene Naasjes is te beskôgjen as de opfolger fan it Folkebûn.
# Tibet

|  |
| --- |
|  |
|  |
|   | Tibetaanske Autonome Regio yn Sina |
|   | Histoaryske Tibet neffens Tibetanen om utens. |
|   | Tibetaansk grûngebiet neffens Sina. |
|   | Sineesk grûngebiet, kleemd troch Yndia. |
|   | Yndia's grûngebiet, kleemd troch Sina. |
|   | Oare gebieten mei Tibetaanske kulturele ynfloedsfear. |

**Tibet** is in regio yn Sina. Lhasa is de tradisjonele haadstêd fan Tibet en de haadstêd fan de Autonome Regio Tibet yn Sina. Fanâlds binne de Tibetanen in aparte etnisiteit mei in eigen kultuer, folk en twa religys: de bön en it Tibetaanske Boedisme. Sûnt de oerweldiging fan de Sinezen yn 1950-51 is Tibet in part fan Sina en bestjoerlik is it ferdield oer trije Sineeske provinsjes, de Tibetaanske Autonome Regio en dielen fan de provinsjes Sichuan en Qinghai. Kultureel wurde ek Ladakh en Sikkim yn Yndia, Bûtan en parten fan Nepal ta Tibet rekkene. Yn 1959 flechte de Dalai Lama it lân út; hy is de geastlike en politike lieder fan Tibet.

## Geografy

De Himalaya leit foar it grutste part yn Tibet. De grutste bergen op de wrâld binne yn Tibet te finen, lykas de Mount Everest, mei 8.848 meter, dy't op de Nepaaleesk-Tibetaanske grins leit. Ferskate grutte rivieren ûntspringe yn Tibet, lykas de Jangtse, de Giele Rivier, de Yndus en de Ganges.

## Skiednis

De earste histoaryske kening fan Tibet wie Srong-Tsan Gam-Po (± 620-649). Troch him waard Lhasa ta haadsit makke. Under Kry-srong-Ide-btsan (± 755-795) stie Tibet op it toppunt fan har macht, it strekke har doe nei it westen út oant de Pamir, en nei it suden oant de Golf fan Bengalen. Yn dy tiid krige it Lamaïsme der fêste foet. Op de ein 9e iuw foel it ryk wer útein.

Fan de 13e oant de 18e iuw stie Tibet ûnder Mongoalske soevereiniteit. Yn 1270 makke de Mongoalske keizer fan Sina Kûbilay Khan de lama fan it kleaster Saskia oan him ûnderhearrich. Dêrmei set in rige fan prysterkeningen útein. Yn it begjin fan de 15e iuw stiftet Tsjong-Ka-pa de sekte fan de gielmutsen (tsjinoer de readmutsen, de oanhingers fan it oarspronklike Lamaïsme. Ien fan syn learlingen dGehdun-grubpa wie de earste dalay lama. Yn 1641 krige de dalay lama ek wrâldske macht. Nei 1720 hat Sina har macht oer Tibet útwreide en it lân stadichoan ôfsletten foar bûtenlanners. Fanwege de pro-Russyske hâlding fan de dalay lama stjoerde Grut Brittanje yn 1904 in militêre ekspedysje fanút Yndia nei Tibet dy't de Lhasa besette. Dat jier kaam de saneamde Lhasa-konvinsje ta stân dêr't Grut-Brittanje hânnelsfoarrjochten by bedonge en de soevereiniteit fan Sina oer Tibet erkende.

Nei in opstân tsjin Sina yn 1918 waard Tibet ûnôfhinklik. Doe Tibet nei de festiging fan de Sineeske Folksrepublyk yn 1950 stribbe nei kontakt mei Yndia lutsen de Sinezen it lân binnen. Yn 1951 kaam in ferdrach ta stân dêr't û.o. yn bepale waard dat Tibet in part fan Sina wêze soe. In opstân fan de befolking waard yn 1959 fûleindich delslein dêr't mear as 100.000 Tibetanen by omkommen soene, goed 80.000 ynwenners flechte fuort. De dalay lama flechte fuort nei Yndia. Op 1 septimber 1965 waard Tibet ta in autonome regio fan de Sineeske Folksrepubyk ferklearre.
# Kamtsjatka

"**Kamtsjatka**" hat yn de Wikipedy ferskate betsjuttings:

## Geografy

* it Kamtsjatka-skiereilân, in grut Russysk skiereilân yn it uterste easten fan Sibearje
* Kamtsjatka (oblast), in eardere provinsje (*oblast*) fan 'e Russyske Federaasje
* Kamtsjatka (territoarium), in territoarium (*krai*) fan 'e Russyske Federaasje (sûnt 2007)
* Kamtsjatka (rivier), in rivier op it Kamtsjatka-skiereilân
* Kamtsjatka-berchtme, in berchtme op it Kamtsjatka-skiereilân
* Kamtsjatkastrjitte, in see-ingte yn 'e Beringsee

## Oar

* Kamtsjatkawodka, in merk goedkeape wodka út 'e Amerikaanske steat Kentucky
* *Kamchatka* (band), in Sweedske rockband

|  |  |
| --- | --- |
|  | Dit is in betsjuttingsside, bedoeld om ûnderskied te meitsjen tusken ferskillende siden mei de namme **Kamtsjatka**.

Op dizze side stean koarte beskriuwings fan de ferskate siden, mei keppelings dêrhinne. At jo hjir belâne binne fia in side op de Wikipedy, dan kinne jo dêr de ferwizing nei dizze side oanpasse, dat takomstige lêzers fuort op de goede side telâne komme. |
# Charles III fan it Feriene Keninkryk

|  |
| --- |
| Charles III |
|  **aadlik persoan en/of hearsker** |
|  |
| Charles III |
|  |
| echte namme | Charles Philip Arthur George |
| nasjonaliteit |  Britsk |
| bertedatum | 14 novimber 1948 |
| berteplak | Buckingham Palace |
| dynasty | Windsor |
| **Kening fan it Feriene Keninkryk** |
| amtsperioade | 2022- |
| foargonger | Elizabeth II |
| **Prins fan Wales** |
| amtsperioade | 1958-2022 |
| foargonger | Edward |
| opfolger | William |

**Charles Philip Arthur George fan it Feriene Keninkryk** (Buckingham Palace, 14 novimber 1948) is sûnt 2022 kening fan it Feriene Keninkryk en steatshaad fan de lannen yn it Britske Mienebest. Fan de Windsor-dynasty is hy de fiifde monarch.

Kening Charles is de aldste soan fan prins Philip, hartoch fan Edinburgh en de Britske keninginne Elizabeth II en folge har nei har ferstjerren op 8 septimber 2022 op. Syn offisjele titel foar syn keningskip wie *SKH de Prins fan Wales*, as yn Skotlân *SKH de Prins Charles, hartoch fan Rothesay*. Doe't er syn mem opfolge, waard er konstitúsjoneel kening fan it Feriene Keninkryk, Kanada, Austraalje, Nij-Seelân, Jamaika, Barbados, de Bahama's, Grenada, Papoea Nij-Guineä, de Salomonseilannen, Tûvalû, Sint-Lusia, Sint-Finsint en de Grenadinen, Antigua en Barbûda, Belize en Sint-Kits en Nevis. Sûnt jannewaris 2007 wie Charles de langst op de troansbestiging wachtsjende troanopvolger út de Britske skiednis, en sûnt septimber 2013 de âldste Britske troanopvolger ea. Om't syn mem yn 2016 noch op de troan siet, is Charles Gustaaf VI foarby gean as âldste kroanprins yn 'e wrâld ea.

## Stambeam

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Charles, Kening fan it Feriene Keninkryk**  (1948-) | **Heit:** Philip, hartoch fan Edinburgh (1921–2021) | **Pake:** Andreäs, prins fan Grikelân (1882–1944) | **Oerpake:** George I, kening fan Grikelân (1863–1913) |
| **Oerbeppe:** Olga, keninginne fan Grikelân (1867–1913) |
| **Beppe:** Alice, prinsesse fan Battenberg (1885–1969) | **Oerpake:** Loadewyk, prins fan Battenberg (1854–1921) |
| **Oerbeppe:** Fiktoaria, prinsesse fan Hessen-Darmstadt (1863–1950) |
| **Mem:** Elizabeth II, keninginne fan it Feriene Keninkryk (1926–2022) | **Pake:** George VI, kening fan it Feriene Keninkryk (1895–1952) | **Oerpake:** George V, Kkening fan it Feriene Keninkryk (1865–1936) |
| **Oerbeppe:** Fiktoaria Marije, keninginne fan it Feriene Keninkryk, prinsesse fan Teck (1867–1953) |
| **Beppe:** Elizabeth Bowes-Lyon, keninginne fan it Feriene Keninkryk (1900–2002) | **Oerpake:** Claude Bowes-Lyon, greve fan Strathmore en Kinghorne (1855–1944) |
| **Oerbeppe:** Cecilia Bowes-Lyon, grevinne fan Strathmore en Kinghorne (1862–1938) |