Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# UNESCO

UNESCO-flagge
**UNESCO** (*United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization*) is in organisaasje fan de Feriene Naasjes mei as doel om by te dragen oan frede en feiligens troch gearwurking tusken de ferskate lidsteaten op it mêd fan ûnderwiis, wittenskip, kultuer en kommunikaasje. UNESCO is oprjochte op 16 novimber 1945. It haadkantoar stiet yn Parys.

De UNESCO stelt ûnder oaren in list op fan Wrâlderfskip (*World Heritage*) en in register mei de wichtichste dokuminten oangeande de Wrâldskiednis (*Memory of the World*).

## List fan direkteuren-generaal

1. Julian Huxley (Feriene Keninkryk, 1946–1948)
2. Jaime Torres Bodet, (Meksiko, 1948–1952)
3. John Wilkinson Taylor, (Feriene Steaten, 1952–1953)
4. Luther Evans, (Feriene Steaten, 1953–1958)
5. Vittorino Veronese, (Italië, 1958–1961)
6. René Maheu, (Frankryk, 1961–1974)
7. Amadou-Mahtar M'Bow, (Senegal, 1974–1987)
8. Federico Mayor Zaragoza, (Spanje, 1987–1999)
9. Koïchiro Matsuura, (Japan, 1999–2009)
10. Irina Bokova, (Bulgarije, 2009–2017)
11. Audrey Azoulay, (Frankryk, 2017– )

## Keppelingen om utens

* UNESCO
* Permanínte Fertsjintwurdiging fan Nederlân by de UNESCO
* Nasjonale UNESCO-Kommissy yn Nederlân
* Nederlânsk Nasjonaal IHP-Komitee
* UN-HERITAGE.ORG: UWHPP - *Unesco World Heritage Photo Program*
# Baltikum

It **Baltikum** is it gebiet oan de eastkust fan de Eastsee.

De namme komt fan de Balten, dy't yn dit gebiet wennen, mar harren wengebiet is net krekt itselde as dat fan it hjoeddeiske Baltikum. De Esten wienen bygelyks gjin Balten, mar Estlân wurdt no al ta it Baltikum rekkene. En oarsom wienen de oarspronklike Prusen al Baltysk, mar harren gebiet, likernôch de Russyske Eksklave wurdt meast net ta it Baltikum rekkene.

It Baltikum hie foar in grut part in mienskiplike skiednis. Dy begjint yn de 8e iuw as begûn wurdt mei it kristenjen fan de Balten. Yn de 12e iuw kamen hieltyd mear Dútsers nei it gebiet, dy't in regear oer gâns it gebiet foarmen, wat late ta it bewâld fan de Teutoanske Oarder oer it gebiet yn de 13e en 14e iuw. Nei't de macht fan de oarder yn de 15e iuw brutsen waard troch Poalen, kaam it Baltikum yn de 16 iuw yn it bewâld fan Poalen-Litouwen.

Yn de 18e en 19e iuw waard hiel it gebiet part fan Ruslân. Nei de Earste Wrâldkriich waard it gebiet spliten ta de Baltyske lannen Estlân, Letlân en Litouwen. Foar in grut part fan de Twadde Wrâldkriich wienen de trije Baltyske lannen beset troch Dútslân, mar nei de oarloch waarden it trije Sowjetrepubliken, parten fan de Sowjetuny. Yn 1990 ferklearren de trije republiken harren ûnôfhinklik fan de Sowjetuny, as fuortsettings fan de lannen út it Ynterbellum.

Grutte ferskillen yn it Baltikum binne ûnder oaren dat allinnich Estlân Finskûgrysk is, wylst Letlân en Litouwen in mingeling fan Balten en Germanen, Dútsers, binne. Mar oarsom is allinnich Litouwen Katolyk, wylst Estlân en Letlân Protestantsk binne. De skiedkundige ferskillen en de lizzing hawwe ek gefolgen foar de oriïntearring fan de lannen, wêrby Litouwen him rjochtet op Poalen, wylst Estlân him op Finlân rjochtet. It súdlikste part fan it eardere Baltyske gebiet, as dat al ta it Baltikum rekkene wurde moat, is op dit stuit gjin ûnôfhinklik lân, mar in part fan Ruslân.
# archive.today

*Screenshot* fan archive.is (2016)
**archive.today** (foarhinne: **archive.is**) is in Ingelsktalige net-kommersjele webside, dy't ta doel hat om *snapshots* fan websiden te argivearjen, sadat de ynhâld derfan beskikber bliuwt as de oarspronklike side ferdwûn is. Archive.today argivearret op fersyk. De webside waard oprjochte yn 2012. Archive.today is registrearre by de Amerikaanske *registrar* Enom.

## Eksterne keppeling

* (in)  Webside archive.today

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|  |
# Oseanografy

**Oseanografy** of **seekunde** is de ierdwittenskip dy't de hydrosfear bestudearret lykas de meteorology de atmosfear. Hjirby wurdt in soad omtinken jûn oan seestreamen en de wikselwurking tusken de oseanen en it klimaat. Dêr't oseanografy mear beskriuwend wêze moatte soe en oseanology mear ferklearjend, wurden dizze begripen yn Nederlân trochinoar brûkt, wêrby't de earste term bekender is yn de wittenskip en de twadde mear yn technyske fermiddens.

Dejinge dy't him hjirmei dwaande hâldt wurdt *oseanograaf* neamd.

Oseanografy is ûnderferdield yn de marine biology (it libben yn de oseanen), en de marine gemy en geogemy (de stúdzje fan de omrin fan koalstof en oare gemyske komponinten yn it seewetter) en de fysyske oseanografy.

De fysyske oseanografy bestudearret allinnich de natuerkundige eigenskippen fan de oseanen, lykas seestreamen, de rol fan de oseanen foar it klimaat en klimaatferoaring, de ynteraksje mei de atmosfear, seespegelstiging, El Niño, tijen, weagen en weachfoarsizzings en stoarmfloeden.

## Sjoch ek

* Golfstream
* Seeboaiem

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
| * Nederlânsk Ynstitút foar Undersyk oan de See (NIOZ)
 |

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Oseanografy fan Wikimedia Commons.
  |