Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Skandinavysk Skiereilân

In kaart fan it Skandinavysk Skiereilân.
It **Skandinavysk Skiereilân** is in skiereilân yn Jeropa. It uterste suden fan it gebiet leit yn it Sweedske Skania, en it rint nei it noarden ta oant de Noardkaap. De lannen Noarwegen en Sweden lizze yn it gebiet. Ek it noardlik part fan Finlân makket yn sommige definysjes diel út fan it skiereilân. Wêr't de eastlike grins leit is net hielendal wis. Meastal wurde de grinzen fan Noarwegen en Sweden brûkt.

It lânskip fan it skiereilân wurdt dominearre troch it Skandinavysk Heechlân. Yn it westen fan it Skandinavysk Skiereilân lizze de Noarske fjorden, yn it suden lizze de grutte marren, it Vänermar en it Vättermar. Foar de kust fan it skiereilân lizze in protte lytse rotseilantsjes, saneamde skeren.
# Eastsee

|  |
| --- |
| Eastsee |
|  |
| **geografy** |
| type wetter | binnensee / rânesee |
| lokaasje | tusken it Skandinavysk    Skiereilânen it fêstelân    fan Jeropa |
| lân |  Ålâneilannen (autonoom)   Denemark  Dútslân  Estlân  Finlân  Letlân  Litouwen  Poalen  Ruslân  Sweden |
| koördinaten | 58° N, 20° E |
| ûnderdiel fan | Atlantyske Oseaan |
| **sifers** |
| maks. lingte | 1.601 km |
| maks. breedte | 193 km |
| oerflak | 377.000 km² |
| djiptegemiddelde | 55 m |
| djipste punt | 459 m |
| wetterfolume | 21.700 km³ |
|  |
| In satellytfoto fan de Eastsee |

De **Eastsee** (hieltyd faker foutyf de **Baltyske See** neamd, in anglisisme op basis *Baltic Sea*) is in see, dy't it Skandinavysk Skiereilân skiedt fan it fêstelân fan Jeropa. De Eastsee is brakker as de Noardsee en de tijferskillen binne lytser. De see bestjit sûnt it 6e milennium f.Kr. Wat de foarm oangiet docht de Eastsee wol wat tinken oan in haadrivier mei sydrivieren (de Finske Golf en de Botnyske Golf). Ut geologysk ûndersyk docht bliken dat hjir yn it Pleistoseen in rivier rûn hawwe moat: de Eridanos.

## Begrinzing

Mei de wizers fan de klok mei,

grinzen oan dizze 'binnensee':

* Sweden
* Finlân (mei tusken Sweden en Finlân yn de autonome Ålâneilannen)
* Ruslân (Sint-Petersburch en omkriten)
* Estlân
* Letlân
* Litouwen
* Opnij Ruslân (oblast Kaliningrad)
* Poalen
* Dútslân
* Denemark

Ta de Eastsee yn rommere sin hearre ek de Botnyske Golf, de Finske Golf, de Golf fan Riga en lytsere baaien ('bochten') en haffen de kust fan Dútslân, Poalen, Ruslân en Litouwen bylâns.

## Ofwettering en rivieren

Estlân, Letlân, Litouwen en Poalen wetterje foar 100% ôf yn de Eastsee, de oare lannen mar foar in part. Ek Tsjechje, Slowakije, Oekraïne en Wyt-Ruslân wetterje foar in part harren boppewetter yn de Eastsee ôf.

De wichtichste rivieren dy't op de Eastsee ôfwetterje binne de Weichsel yn Poalen, de Oder ticht by de Poolsk-Dútske grins, de Daugava (of Westlike Dwina) yn Letlân en de Neva yn Ruslân.

## Havens oan de Eastsee

Havens oan de Eastsee
Gruttte havenplakken fuort- of tichtby de Eastsee binne:

* Stokholm (Sweden)
* Turku (Finlân)
* Helsinki (Finlân, oan de Finske Golf)
* Sint-Petersburch
* Tallinn (Estlân, oan de Finske Golf)
* Riga (Letlân, by de Golf fan Riga)
* Kaliningrad
* Gdansk
* Gdynia (Poalen)
* Szczecin (Poalen)
* Rostock (Dutslân)
* Kiel (Dútslân)

## Eilannen yn de Eastsee

De grutste eilânnen yn de Eastsee binne:

* Gotlân
* Ölân
* Saaremaa
* Hiiumaa
* Rugen
* Bornholm
# Kreeftskearkring

In kaart fan de wrâld mei dêrop werjûn de Kreeftskearkring.
De **Kreeftskearkring** is in breedtegraad of parallel, dy't op 23°26′22″ noarderbreedte in sirkel om it noardlik healrûn fan 'e Ierde hinne foarmet. De namme fan 'e kearkring is ôflaat fan it stjerrebyld Kreeft (*Cancer*), en is basearre op 'e sitewaasje fan 'e lêste beide milennia foar it begjin fan 'e Westerske jiertelling, doe't de sinne op midsimmer (sjoen fanôf it noardlik healrûn; op it súdlik healrûn wie it doe fansels midwinter) op 'e Kreeftskearkring yn it stjerrebyld Kreeft stie. As gefolch fan presesje is dat al lang net mear sa: tsjintwurdich stiet de sinne by de noardlike midsimmer yn it stjerrebyld Bolle.

De Kreeftskearkring wurdt ek wol de **Noarderkearkring** neamd, om't er de noardlike grins fan 'e tropen oanjout. De súdlike begrinzing fan dat gebiet wurdt foarme troch de Stienbokskearkring. De Kreeftskearkring markearret de heechste breedtegraad op it noardlik healrûn, dêr't de sinne noch yn it senit stean kin, d.w.s. rjocht boppe it ierdoerflak. Dat bart dêr elts jier op of omtrint 21 juny, en jout it begjin fan 'e noardlike astronomyske simmer oan. As gefolch fan fariaasjes yn 'e oblikiteit (skeanstân) fan 'e Ierde wifket de Kreeftskearkring troch de iuwen hinne yn in syklus fan likernôch 41.000 jier in bytsje fan it suden nei it noarden en werom.

De Kreeftskearkring rint troch de folgjende lannen (begjinnend oan 'e westkust fan Noard-Amearika en dan nei it easten ta bewegend efterinoar):

* Meksiko
* Kuba
* de Bahama's
* de Westlike Sahara
* Mauretaanje
* Maly
* Algerije
* Niger
* Lybje

* Tsjaad
* Lybje (2e kear)
* Egypte
* Saûdy-Araabje
* de Feriene Arabyske Emiraten
* Omaan
* Pakistan
* Yndia

* Bangladesj
* Yndia (2e kear)
* Birma
* Sina
* Taiwan
* de Fulkaaneilannen (Japan)
* Minami-Tori (Japan)
* Hawaï (de Feriene Steaten)

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Tropic of Cancer fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Arabysk Skiereilân

Kaart fan it Arabysk skiereilân.
Satellytfoto fan it Arabysk skiereilân
It **Arabysk Skiereilân** of **Araabje** (Ar. *al-jazira*; "it eilân" of *Jazirat al-Arab*; "eilân fan de Arabieren", Turksk: *Arabistan*) is in gebiet yn Aazje, fuort ten easten fan Afrika. It wurdt begrinzge troch de Reade See, de Golf fan Aden, de Yndyske Oseaan, de Arabyske See, de Golf fan Oman en de Perzyske Golf.

It skiereilân omfet de neifolgjende lannen: Saûdy-Araabje, Jemen, Oman, Katar, Koeweit en de Feriene Arabyske Emiraten. Oan de noardrâne lizze Jordaanje en Irak.