Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Underwiis

**Skoalle** wiist troch nei dizze side. Foar oare betsjuttings fan dat begryp, sjoch: skoalle (betsjuttingsside).
**Underwiis** of **ûnderrjocht** is it proses fan it doelberet oerbringen fan witten, feardichheden of stânpunten troch in learaar oan in learling.

Foar in part wurdt ûnderwiis dien troch de opfieders, benammen dy feardichheden dêr't in bern oanslúting by de maatskippij mei krije kin, wêrûnder it kommunisearjen. Foar in oar part wurdt it jûn troch leararen yn ûnderwiisynstellings. Dit giet benammen om de feardichheden en it witten dy't nedich binne om in plak te finen yn de maatskippij. Learlingen binne net altiten bern; it formele ûnderwiis kin sa lang duorje dat de learlingen yntusken folwoeksen wurde, en ek letter kin keazen wurde foar it folgjen fan ûnderwiis om winske of easke feardichheden oan te learen.

Nederlân hat in tal fan typen fan ûnderwiis:

* Basisûnderwiis;
* Fuortset ûnderwiis;
* Middelber beropsûnderwiis;
* Heger beropsûnderwiis;
* Bysûnder ûnderwiis;
* Folwoeksenenûnderwiis.
# Kredytuny

In **kredytuny** is in koöperative feriening mei útsletten oanspraaklikheid sûnder winsteachmerk, wêryn't ûndernimmers har per regio of per brâns organisearje om inoar jild te lienen. Troch risikosprieding kinne ûndernimmers op in ferantwurde wize jild útliene of dat just foardieliger en makliker liene as by in bank. Sawol kredytjouwers as kredytnimmers binne lid en mei-eigner fan 'e koöperaasje. Dize manear fan wurkjen befoarderet de ûnderlinge solidariteit. Ek kinne de kredytjaande leden as finansjeel begelieder optrede foar de kredytnimmers, dy't faak begjinnende ûndernimmers binne. Alle leden fan 'e kredytuny diele oan 'e ein fan it jier yn in eventueel posityf saldo.

Yn Nederlân wie de oprjochting fan kredytunys oant 2014 ûnderwurpen oan tige yngeande regeljouwing en tafersjocheasken fan De Nederlânske Bank (DNB). Dat hie in beheinende wurking. Dit belied is feroare, en op 21 jannewaris 2014 waard de Kredytuny Midden-Nederlân (oprjochte op 2 oktober 2013) de earste kredytuny yn Nederlân dy't in troch de Autoriteit Finansjele Merken (AFM) ferliende ûntheffing fan kêst 4:3 fan 'e Wet Finansjeel Tafersjoch krige.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *Bronnen, noten en/of referenties*, op dizze side. |
# Amerikaanske Senaat

Segel fan de Senaat
De **Amerikaanske Senaat** (Ingelsk: *United States Senate*) is mei it Amerikaansk Hûs fan Offurdigen it Amerikaansk Kongres, de wetjouwende macht fan de federale oerheid fan de Feriene Steaten. De Senaat hat 100 sitten, twa foar eltse Amerikaanske steat. Dy sitten binne fan senatoren, dy't foar 6 jier keazen wurde. Om de twa jier wurd der neffens Kêst I, Paragraaf 3 fan de Amerikaanske grûnwet ien-tredde part werkeazen, sadat der trije groepen yn de Senaat sitte.

De fise-presidint fan de Feriene Steaten is de foarsitter fan de Senaat, en as it tal stimmen fan de senatoren krekt heal-om-heal is, mei er ek stimme. Dat bart net faak. By ôfwezigens fan de fise-presidint kin ien fan de senatoren it foarsitterskip waarnimme, de *president pro tempore*. Dat is trochstrings de âldste Senator fan de partij dy't de mearderheid hat.

De Senaat hat mear ynfloed as it Hûs fan Offurdigen. De Senaat is lytser en har leden hawwe mear ûnderfining. De Senaat stiet ek net bot ûnder druk fan de publike opiny, omdat se foar in langere perioade keazen binne, en dus net foartendaliks ôfrekkene wurde. De Senaat hat ek bysûnder foech. Neffens Kêst 1 fan de Amerikaanske grûnwet kin de presidint yn de measte gefallen net samar ynternasjonale oerienkomsten meitsje sûnder goedkar fan de Senaat. De Senaat moat ek har goedkar jaan oan wichtige beneamings (Heechgerjochtshof, ambassadeurs en leden fan it kabinet).

De Amerikaanske Senaat is yn Washington D.C., de haadstêd fan de Feriene Steaten. Gearkomsten binne yn de noardlike wjuk fan it Kapitoal. It Hûs fan Offurdigen beslacht de súdlike wjuk.

## Ferkiezings

Koepel fan it Kapitoal mei Amerikaanske flagge
Oarspronklik waarden de senatoaren keazen troch de wetjouwende macht yn de ferskillende steaten, mar sûnt 1913 wurde senatoaren streekrjocht troch it folk keazen, alle kearen foar in perioade fan seis jier. It Districht of Columbia en gebieten oarekant de see (b.g. Puerto Riko) hawwe gjin rjocht op in eigen senator. De langstsittende senator fan eltse steat hat de titel ‘senior-senator’. Syn tsjinhinger wurdt oantsjut mei ‘junior senator’. Senatoaren wurde meast oansprutsen mei ‘earbiedweardige’. It trochsneed salaris wie $ 165.000 yn 2006.

In senator kin troch stjerren of weromlûken út de funksje senator-ôf wurde. Fierders hat de Senaat de mooglikheid om bij twa-tredde fan de stimmen in Senaatslid út syn funksje te ûntheffen. Yn it ferline binne der fyftjin senatoaren op dy wize fuortstjoerd, wêrfan fjirtjin tusken 1861 en 1862 doe't dy keazen foar de Konfederaasje yn de Amerikaanske Boargerkriich. Sûnt dy tiid is dat net mear bard, mar der binne omraak senatoaren fuortgien om it net sa fier komme te litten.

Wannear't der in sit frijkomt hoecht it net sa te wêzen dat der nije ferkiezings holden wurde moatte. De gûverneur fan in steat hat it foech om ien oant op de dei foar de plande ferkiezings te beneamen foar de sit.

## Keppeling om utens

* U.S. Senate (offisjele webside) *Ingelsk*
# Leafhawwerij

Skipsmodel
In **leafhawwerij** of **hobby** is in tiidferdriuw dat mei in beskate hertstocht en faak mei in grutte ynset fan tiid en middels dien wurdt - net foar it jild, mar earder út belangstelling en om de wille. Yn ingere sin wurdt it beheind ta aktiviteiten dy't net ta de sport of kultuer rekkene wurde.

Minsken kinne feardich wurde yn harren leafhawwerij en der in soad oer oan de weet komme, mar it doel bliuwt de eigen belangstelling te befredigjen. Dochs binne der ek guon dy't fan harren leafhawwerij harren wurk makke hawwe. Fansels kin wat foar de ien in leafhawwerij is foar in oar it wurk wêze. In kompjûterprogrammeur soe itensiede as leafhawwerij hawwe kinne, wylst in kok faaks as leafhawwerij kompûterprogramma's skriuwt.

Aktiviteiten dêr't hast net ien jild mei fertsjinje kin, wurde hast altiten as leafhawwerij dien, lykas postsegels garje. Yn oare fjilden, lykas astronomy of entomology, binne der al minsken dy't der foar betelle wurde, mar wurdt troch oaren út leafhawwerij ek in grut part fan it wurk dien.

In leafhawwerij kin ûntspannend wêze, meidat minsken mei gâns wat oars dwaande binne as harren wurk. Mar foar guon kin it in ferslaving of in obsesje wurde. Bygelyks, der binne minsken dy't hast al harren frije tiid stekke yn it skriuwen fan in Wikipedy.

## Foarbylden

Dieren
Bijehâlden - Hûnefokjen - Hûsdieren hâlden.
Modellen
Poppehûzen - Modelbou - Bestjoerbere modellen.
Garjen
Postsegels garjen - Hantekeningjeien - Fossylsykjen.
Bûtendoar
Túnkjen - Draakjefleanen - GPS-sykjen
Observaasje
Fûgelwacht - Treinjeien - Fotografy
# Mortuarium

It mortuarium fan New York yn 1866
Lykhúske yn Bambrugge, restaurearre yn 2012
Kuolsellen yn in mortuarium
In **mortuarium**, **funerarium** of eartiids ek **lykhûs** of **baarhûs**, is in plak dêr't it lichem fan in ferstoarne in stik as wat dagen bewarre en/of opbierd wurde kin oant de begraffenis of kremaasje.

## Skiednis

Begraafplakken en tsjerkhoven hiene faak in baarhok, dêr't de deaden opbiere waarden en dêr't de lykbieren opslein waarden. Pas nei 36 oeren koe mei wissichheid de dea fêststeld wurde. Teffens wiene der "lykhúskes" foar deaden dy't it slachtoffer wurden wiene fan besmetlike syktes. Dy waarden apart holden om fierdere besmetting foar te kommen.
In protte baarhokken waarden letter brûkt as opslach foar túnark foar it ûnderhâld fan it begraafplak. Guonts binne oanwiisd as ryksmonumint.

Yn de Nederlânske Wet op de Besmetlike Sykten fan 1872 waard bepaald dat elts begraafplak in baarhûs hawwe moast.

## Hjoeddeisk

Sikehuzen en ferpleechhuzen hawwe altyd in mortuarium. Dy yn sikehuzen hawwe in opbierkeamer, dêr't neibesteanden opfongen wurde kinne en ôfskied nimme kinne fan in ferstoarne. Fierder is der yn it gefal fan sikehuzen in seksjekeamer: in romte dêr't de ferstoarne ûndersocht wurde kin, bygelyks troch de gemeentlike lykskôger en út en troch ek troch in patolooch-anatoom. In mortuarium hat ek altyd in kuolromte of kuolsellen. Troch it kuoljen fan it lyk ferrint de ûntbining stadiger, wat fan belang is foar in mooglike obduksje, donaasje of opbierjen.

Yn soarchynstellingen wurdt stribbe nei it kuoljen fan in ferstoarne binnen 3 oeren nei de lykskôging fan de dokter.
# Winst

Dizze side giet oer **it positive ferskil tusken opbringst en kosten**. Foar oare betsjuttings, sjoch: winst (betsjuttingsside).
**Winst** is yn in kapitalistysk systeem it positive ferskil tusken opbringst en kosten. As dat ferskil negatyf is, is der sprake fan ferlies. Ornaris wurdt de winst oer in beskate perioade rapportearre, bgl. de jierwinst of de kwartaalwinst. Winst kin sjoen wurde as fergoeding foar it gebrûk fan kapitaal, as opbringst fan goed management of as risikopreemje.

De fergoeding foar it gebrûk fan kapitaal en de opbringst fan goed management bedraacht oer it algemien mar inkele prosinten fan it kapitaal. By in grut finansjeel risiko (lykas in ynvestearring yn in ûnwis projekt) kin de fergoeding dêrfan lykwols oprinne ta tsientallen prosinten fan it kapitaal. By lytsere bedriuwen, lykas ienmanssaken, wêrby't de eigner gjin lean ûntfangt, spilet winst ek in rol as fergoeding foar ferrjochte arbeid.

By in mear as normale winst wurdt sprutsen fan surpluswinst of ekonomyske rinte.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side. |
# Kommunisme

| **Politike ideology**
Side út de rige polityk |
| --- |
| Ideology

---

 |
| Anargisme |
| Ekologisme |
| Faksisme |
| Feminisme |
| Islamisme |
| Kommunisme |
| Kommunitarisme |
| Konservatisme |
| Kristendemokrasy |
| Liberalisme |
| Libertarisme |
| Marksisme |
| Nasjonalisme |
| Nasjonaalsosjalisme |
| Sosjaaldemokrasy |
| Sosjaalliberalisme |
| Sosjalisme |

**Kommunisme** is in politike ideology wêrby ekonomy en produksje mandeguod binne fan de mienskip. De grûnslach fan it kommunisme stiet beskreaun yn it *Kommunistysk Manifest* fan Karl Marx.

## Skiednis

De sosjalistyske partijen yn Dútslân foar de Twadde Wrâldkriich wienen de kommunistyske kant neist. Mar doe't Hitler mei syn *Nasjonaal Sosjalistyske Dútske Arbeiders Partij* yn 1933 oan 'e macht kaam waarden alle oare partijen ferbean.
Underwilens wie der yn de Sowjetuny politike ûnfrede dat him oppenearre yn de Oktoberrevolúsje dêr't Lenin in wichtige rol yn spile hat. Vladimir Lenin syn krewearjen yn de Sowjetuny hat gâns ynfloed hân op de betsjutting fan it wurd kommunisme.
Tusken 1945 en 1989 hie de Sowjetuny yn gebieten dy't se op de Dútsers ferovere hienen, al of net mei twang, kommunistysk makke. Dy groep lannen dêr't de Sowjets politike en militêre ynfloed hienen, hjitte meiïnoar it eastblok. Nei de fal fan de Berlynske Muorre woenen de lannen dy't by it eastblok hearden, net langer mear kommunistysk wêze.
Steaten dy't hjoed noch in kommunistysk bewâld hawwe binne û.o. Kuba, Noard-Korea en Sina.

## Ferneamde kommunisten

* Karl Marx
* Friedrich Engels
* Vladimir Lenin
* Leon Trotsky
* Mao Tse-toeng
* Rosa Luxemburg

## Sjoch ek

* Sosjalisme
* Maxim Gorki
# Not-for-profit

Net te betiizjen mei de **non-profit**, in oar type organisaasje.
In **not-for-profit** (letterlik: "net-foar-winst") of in **not-for-profitorganisaasje** is in rjochtspersoan dy't de makke winst net útkeart oan syn leden, mar ferplichte is om dy wer yn 'e organisaasje te ynvestearjen. Tagelyk is it in organisaasje dy't opset is om beskate doelen te ferfoljen. Hoewol't de not-for-profitorganisaasje en de non-profitorganisaasje faak trochinoar helle wurde, bestiet der in dúdlik ûnderskie, mei't non-profits altyd it algemien nut ûnderstypje moatte, wylst dat mei not-for-profits net sa hoecht te wêzen.

## Sjoch ek

* non-profit

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side. |
# Frijwilliger

Frijwilligers stekke yn 2012 mei-inoar de hannen út 'e mouwen by it opromjen fan 'e rotsoai yn 'e New Yorkske wyk Brooklyn nei't de orkaan Sandy dêr húsholden hat.
In **frijwilliger** is immen dy't út frije wil wurk docht dêr't hy of sy net foar betelle wurdt. Sok wurk wurdt frijwilligerswurk neamd. It is folslein ûnbetelle of der stiet in ûnkostefergoeding foaroer dy't leger is as it minimumlean by betelle wurk.

It tradisjonele byld fan frijwilligers befiemet lju dy't jierrenlang by deselde organisaasje wurkje, faak ek yn deselde funksje. Mar ek lju dy't mei-inoar in putsje foar ien kear opknappe binne frijwilligers. Dêrby kin men bgl. tinke oan it opromjen fan rommel nei in stoarm, it opknappen fan in boarterstún of it ferbouwen fan in doarpshûs.

Ek foar militêren wurdt de term 'frijwilliger' brûkt. Dêrby giet it om lju dy't frijwillich tsjinst nimme by de striidkrêften as it oarloch is of as der oarloch driget út te brekken. (Yn fredestiid sprekt men by sokken ornaris net fan frijwilligers, mar fan beropsmilitêren.) Militêre frijwilligers wurde ûnderskaat fan tsjinstplichtigen, dy't yn oarlochssitewaasjes ferplichte wurde om yn it leger te tsjinjen.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Volunteering fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Bedriuw

In **bedriuw** is in organisaasje fan arbeid en kapitaal. As it rjochte is op it meitsjen fan winst, wurdt in bedriuw yn 'e regel in **ûndernimming** neamd. As in bedriuw taastbere produkten makket, sprekt men ek wol fan in fabrikant of in produsint. By de bedriuwsfiering (it runnen fan in bedriuw) binne ferskate persoanen belutsen. Dêrfan spylje de eigner, de ûndernimmer, de leveransier, de klanten en de konkurrinten by elts bedriuw in rol. Faak is by lytsere bedriuwen de eigner en de ûndernimmer deselde persoan. Gruttere bedriuwen hawwe ek wurknimmers, en op noch gruttere skaal komme dêr faak oandielhâlders by.

Der kin ûnderskie makke wurde tusken kommersjele en net-kommersjele bedriuwen, dy't ek wol profit-, resp. non-profitorganisaasjes neamd wurde. By kommersjele bedriuwen is der sprake fan in ûndernimming, wêrby't risiko's nommen wurde by it stribjen nei in nivo fan winst dat nedich is om it fuortbestean fan it oangeande bedriuw te garandearjen. Om 'e klanten op in sa effisjint mooglike wize te berikken en oan te sprekken, wurdt dêrby sekuer tocht om 'e saneamde 'fjouwer P's': priis, plak, produkt en promoasje. Tsjintwurdich sprekt men trouwens ek wol fan 'e 'trije P's': *people* ("minsken"), *planet* ("de planeet") en *profit* ("winst"). Dêrby wurdt dan yn it ramt fan duorsum ûndernimmen ek rekken holden mei de mearwearde en/of kosten fan in produkt foar minske, maatskippij en miljeu. By net-kommersjele bedriuwen, lykas non-profitorganisaasjes, non-gûvernemintele organisaasjes en ferienings sûnder winsteachmerk, is it stribjen nei it meitsjen fan winst net it (earste) doel, mar wurdt ynstee socht nei in nut of it wolwêzen fan (in diel fan) 'e befolking.

By ûndernimmings en/of bedriuwen kinne ferskillende rjochtsfoarmen ûnderskaat wurde. Eltse rjochtsfoarm hat oare wetlik fêstleine rjochten en plichten. In earste skieding dy't dêrby oanbrocht wurde kin, is dy tusken ûndernimmingsfoarmen en rjochtspersoanen. By persoanlike ûndernimmingsfoarmen is/binne de eigner(s) persoanlik oanspraaklik foar harren bedriuw, mei't der yn 'e juridyske sin gjin ûnderskie bestiet tusken de persoan of persoanen fan 'e eigner(s) en it bedriuw. By rjochtspersoanen stiet it bedriuw yn juridyske sin los fan 'e eigner(s).

* persoanlike ûndernimmingsfoarmen:
	+ ienmanssaak: in bedriuw mei mar ien eigner, dy't foar eigen rekken wurket
	+ maatskip: ferskate persoanen binne de eigner en wurkje yn it bedriuw mei-inoar gear
	+ firma: ien of mear persoanen is/binne de eigner(s) yn in juridyske konstruksje dy't ôfwykt fan in maatskip
* rjochtspersoanen:
	+ besletten fennoatskip (B.V.): in rjochtspersoan mei beheinde oanspraaklikheid foar de eigner(s)
	+ namleaze fennoatskip (N.V.): in rjochtspersoan dy't oandielen útjout

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side. |
# TikTok

It logo fan TikTok
 Net te betiizjen mei **Tik Tak**, in Belgysk berneprogramma op de VRT.
**TikTok**, yn Sina bekend as Douyin, is in sosjale media-app dy't rjochte is op it dielen fan filmkes.

It is yn hannen fan it Sineeske bedriuw ByteDance. It biedt in grut ferskaat oan koarte filmkes oan, fan útienrinnende sjenres, lykas dûnsjen, komeedzje en ûnderwiis. De filmkes duorje tusken de 15 sekonden en trije minuten. It is in ynternasjonale ferzje fan Douyin, oarspronklijk frijjûn oan de Sineeske merk yn septimber 2016. TikTok is útbrocht yn 2017 foar iOs en Android op de measte merken bûten it fêstelân fan Sina; mar pas op 2 augustus 2018, nei it gearfoegjen mei in oare Sineeske sosjalemediaservice, Musical.ly, waard it wrâldwiid beskikber.

TikTok en Douyin hawwe sawat deselde brûkersynterface, mar gjin tagong ta inoars ynhâld. Harren servers binne pleatst yn de merk dêr't de app beskikber is. De beide produkten binne itselde, mar harren skaaimerken binne net persys gelyk. Yn Douyin sit in sykfunksje dy't nije filmkes sykje kin fan deselde persoan troch gesichtswerkenning. Douyin hat ek de mooglikheid om dingen te keapjen, hotels te boeken en resinsjes te pleatsen mei geo-tags. Sûnt harren lansearring yn 2017  binne TikTok en Douyin hiel fluch tige populêr wurden yn East-Aazje, Súd-Aazje, Súdeast-Aazje, de Feriene Steaten, Turkije, Ruslân en oare parten fan de wrâld.

Op 2 oktober 2020 wie TikTok mear as 2 miljard kear op in mobile telefoan laden.
# Haatmisdriuw

In **haatmisdriuw** (of yn it Ingelsk hate crime) is in misdriuw wêrby't de dieder motivearre wurdt troch de foaroardielen dy't er hat tsjin in beskate maatskiplike groepearring, lykas in etnyske, rasiale, religieuze groep, of minsken mei in beskate seksuële oriïntaasje of geslachtsidentiteit. De ûnderlizzen psychologyske oarsaak is yn 'e regel dat de dieder him yn syn persoanlike identiteit bedrige fielt troch lju dy't der oars útsjogge, in oare hûdskleur, kultuer, taal, religy, seksueel aard of geslacht hawwe. De measte haatmisdriuwen falle yn 'e kategoryen narjen, lestich fallen, misledigings, útskellerij, driichbrieven, haatmail, fandalisme (faak yn 'e foarm fan graffity) en gewelddieden, mar ferkrêfting en moard komme ek foar. De measte Westerske lannen hawwe tsjintwurdich wetten dy't spesifyk tsjin haatmisdriuwen rjochte binne; misdriuwen fan dit type wurde de dieders swierder oanrekkene as ferlykbere misdriuwen dy't gjin diskriminearjend motyf hawwe.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side. |
# Thomas Gordon

Thomas Gordon
Dr. **Thomas Gordon** (11 maart 1918 - 26 augustus 2002) wie in Amerikaansk klinysk psycholooch, studint en lettere kollega fan Carl Rogers (tegearre mei Abraham Maslow de grûnlizzer fan de humanistyske psychology). Hy waard foaral ferneamd fanwege syn ‘Gordon Metoade’. Hy yntrodusearre begripen as aktyf harkje, de ik-boadskip en de kommunikaasje tusken minsken.
Mei syn boek 'Harkje nei bern' lansearre hy in metoade om de opfiedingstyl en de relaasjes tusken âlden en bern te ferbetterjen. It wie yn de tiid fan de anty-autoritêre opfieding. Hy profitearre fan de tiidgeast. Letter paste hy de metoade ek ta op oare situaasjes lykas ûnderwiis.

Hy skreaun njoggen boeken dy’t yn 28 talen oerset binne en wêrfan mear as 6 miljoen ferkocht binne. Syn ‘Parent Effectiveness Training’, dy’t hy yn 1962 yntrodusearre, waard in populêre treningskursus, dy’t troch mear as in miljoen âlden yn 43 lannen folge is. Yn Nederlân hawwe mear as 49.000 minsken de kursus folge.

Thomas Gordon waard yn 1997, 1998 en 1999 nominearre foar de Nobelpriis. Yn 1999 krige Gordon de Gold Medal Award foar syn bydrage oan de tapaste psychology.

## Bibliografy

Kar-út:

* "Harkje nei bern"
* "Better omgean mei bern"
* "Synergie in sales" (Thomas Gordon & C.D. Zaiss)
* "Opfiede ta selsdissipline"
* "Effektyf lieding jaan"
* "Bern binne harren sels"

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
| * Thomas Gordon Obituary
* Stifting Nederlânske Effektiviteitstreningen (NET)
* Gordon Training Amsterdam)
* Gordon Training International: About Dr. Gordon Thomas
* American Psychological Foundation
 |
# Monisme (filosofy)

**Monisme** (fan it Grykske μόνος, *monos*, "ien") is de filosofyske lear dat der mar ien fan eat bestiet. It wurdt benammen brûkt yn 'e godstsjinstfilosofy en de ontology, en waard yntrodusearre troch de Dútske filosoof Christian Wolff (1679-1754). Der binne ferskillende soarten monisme.

* Prioritêr monisme wol hawwe dat alle besteande dingen fuortkomme út in boarne dy't selsstannich fan harren bestiet. Sa leart it neoplatonisme dat alles fuorkomt út it Iene. Neffens sok monisme is der mar ien ding dat ontologysk de basis foarmet fan al it oare.
* Eksistinsjeel monisme hâldt út dat der eins mar ien ding bestiet, te witten it hielal, dat inkeld op keunstmjittige en arbitrêre wize opdield wurde kin yn withoefolle oare dingen.
* Substansjeel monisme leart dat it grutte ferskaat oan besteande dingen ferklearre wurde kin trochdat se mei-inoar ien inkele reäliteit of substânsje foarmje. Mei oar wurden: der bestiet mar ien soarte guod dêr't in protte oare dingen út opboud wurde kinne.
* Twa-aspektemonisme wol hawwe dat it geastlike en it fysike twa aspekten binne fan, of perspektiven op, deselde substânsje.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side. |
# Festival

Optocht fan bierweinen ûnder it Dútske Oktoberfest.
In **festival** (fan it Aldfrânske *festival*, dat wer weromgiet op it Latynske *festivalis*) is in evenemint fan lju dy't belangstelling hawwe foar in beskaat ûnderwerp. Fan oarsprong waard de term benammen brûkt foar grutskalige feesten dy't troch mienskippen fierd waarden omreden fan in religieuze of kulturele oanliedings, lykas in hjeldei of in folkloristysk feest. Ek wiene in protte festivals ferbûn mei de lânbou, en yn 't bysûnder mei de ein fan 'e rispinge of de ûngetiid. Tsjintwurdich wurdt it wurd 'festival' ek oare grutskalige feestlike eveneminten brûkt; bygelyks om te ferwizen nei muzykkonserten troch ferskate bands en/of muzikanten (muzykfestival), of nei eveneminten dêr't nije films sjen litten wurde (filmfestival) of dêr't kabaretmakkers harsels presintearje (teäterfestival).

Festivals tsjinje gauris ek om 'e bannen binnen in spesifike mienskip of subkultuer oan te heljen. De dielnimmers krije dan troch harren dielname oan it festival it gefoel dat se ta in religieuze, maatskiplike, etnyske of geografyske groep minsken hearre, wat sterk bydraacht oan it groepsbewustwêzen. Festivals soargje fierders fral foar fermaak, eat dat benammen wichtich wie foar't der in entertainmentyndustry bestie dy't syn produkten fia tillefyzje, radio, ynternet en oare media fersprate. Faak soargje festivals ek foar de fersprieding fan ynformaasje oer in beskaat ûnderwerp, fral as se in religieus, kultureel of etnysk tema hawwe.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Festivals fan Wikimedia Commons.
  |

 |