Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Album (muzyk)

In cd yn in iepen cd-doaske.
In **album** is in samling lûdsopnames fan (yn 'e regel) muzyk dy't as ien gehiel op in lûdsdrager publisearre wurde. De earsten fan sokke albums waarden ûntwikkele yn 'e iere tweintichste iuw, earst as boeken fan yndividuële 78-toeregrammofoanplaten, en fan 1948 ôf as finilen LP's fan 33⅓ toeren. Fan 'e ein fan 'e 1970-er jierren ôf kaam njonken de LP it kassettebantsje yn 'e moade, dat oant yn 'e 1990-er jierren brûkt waard, doe't de opkomst fan 'e cd sawol kassettebantsje as LP út 'e merk drukte. Yn 'e ienentweintichste iuw wurde albums ornaris útbrocht op cd en/of MP3, wylst ek de LP in lytse comeback makke hat.

In album kin opnommen wêze yn in (fêste of mobile) opnamestudio en wurdt dan in studio-album neamd as it in 'regulier' album is. Gelegenheidsalbums wurde ek yn 'e studio opnommen, mar wurde gjin studio-albums neamd. Sokke albums wurde útbrocht ta gelegenheid fan it ien of oar, wêrby't alle lieten in beskaat tema hawwe. It krystalbum is it bekendste foarbyld fan sa'n gelegenheidsalbum. In konsertalbum is in muzykalbum dêr't in *live*-konsert op opnommen is. In sammelalbum (of in *greatest hits*-album) is in album dêr't de (al earder útbochte) grutste hits fan in artyst op gearbrocht binne.

It opnimmen fan in studio-album kin yn in pear oeren oprêden wêze, mar it kin ek ferskate jierren duorje. By it opnameproses wurde yn 'e regel ferskillende takes dien, wêrby't ûnderskate ûnderdielen fan it album of fan ien en itselde ferske apart opnommen wurde en letter troch audiomontaazje byinoar brocht wurde. It is mooglik dat ferskillende sjongers of muzikanten opnommen wurde op ferskillende tiden of yn ferskillende keamers, wylst se fia koptelefoans harkje nei it wurk fan 'e oaren. Eltse ferskillende opname fan in part fan itselde ferske hjit in track. As in album opnommen is sûnder gebrûk fan overdubbing, wurdt it "*live*" neamd.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Music albums fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Diskusjefoarum

In webside mei in ynternetfoarum (toande software phpBB 3.0)
In **ynternet-** of **diskusjefoarum**, meast koartwei **foarum** is in online diskusjeromte tusken ferskate brûkers. Dy brûkers pleatse (langere) berjochten en kinne ‘syngroan’ meiïnoar oerlizze; dy bydragen wurde argivearre en de diskusje kin oer in lange tiid fierdergean. Ynternetfoarums ferskille dêrmei fan oare diskusjemooglikheden lykas tsjetromtes, nijsgroepen, weblochs en sosjale media lykas Twitter.

Op guon ynternetfoarums moatte besikers har registrearje ûnder in bynamme of nickname om reagearje te meien. Oare foarums binne dêr frijer yn en dêr binne berjochten sûnder te registrearjen op pleatst. Dy wurde pleage troch Spamoanfallen en skeakelje meast oer nei in beskate foarm fan autentifikaasje. De firtuele persoanlikheid fan in foarumbesiker kin njonken it brûken fan bynammen ek ta utering komme yn it brûken fan Avatars en hântekens. De measte foarumgongers besykje it foarum ûnder in skûlnamme. Dat blykt allerhanne foarmen fan ûnfoech gedrach oan te heljen. Dêrom ha de measte (kwaliteits)foarums ien of oar ‘foarumbelied’ mei brûkersbetingsten foar de webside. Moderatoaren kontrolearje dy betingsten.
# Jaïnisme

*Jaïnflagge troch Jaume Ollé mei swastika of svastika.*
*Jaïn-timpel yn Wilrijk.*
It **jaïnisme**, dat tradisjoneel as **jain dharma** bekendstiet, is in âlde Yndiaske religy dy't sûnt iere tiden as ûnôfhinklik leauwe en filosofy jildt. It wichtichste geskrift is de Tattvartha Sutra. Jaïnisme hat fan begjin ôf wichtich west foar de Yndiaaske kultuer en hie ynfloed op de Yndiaaske filosofy, keunst, arsjitektuer, wittenskippen en polityk en hat ek bydroegen ta it geweldleaze Yndiaaske ônôfhinklikheidsstribjen fan Mahatma Ghandi.

## Oanhingers

Mei ûngefear 8 oant 10 miljoen oanhingers, is it jaïnisme ien ian de lytste wichtige wrâldreligys. Der binne sawat 6000 jaïnyske nonnen en 2500 jaïnyske muontsen - de maste muontsen en nonnen binne lid fan Shvetambar. De grutste oanhing wennet yn it Yndiaaske gebiet Punjab, benammen yn de stêd Ludiana. Der wienen ek in soad jaïnisten yn Lahore (de histoaryske haadstêd fan Punjab) en oare stêden foar de Ferdieling fan 1947 yn Yndia en Pakistan. In soad ferhuzen doe nei it Yndiaaske diel fan Punjab. Yn Yndia hawwe de folgelingen fan it jaïnisme de famyljename Jain. As ien fan bûten de leauwensminskip tatreedt, feroaret hy syn famyljenamme yn Jain. Jaïnisten sille der alles oan dwaan om harren bern mei leauwensgenoaten trouwe te litten. Yn Wilrijk, in dielgemeente fan Antwerpen, is de grutste jaïn-timpel bûten Yndia boud, dy't yn augustus 2010 yn gebrûk nomd is.

## Swastika

It hillichste Jaïnsymboal is de rjochtswizende swastika. Jaïnleauwigen hawwe de gewoante om fan losse ryskerrels swastika-symboalen te meitsjen om it alter fan harren timpel. Linkswizende swastika's, lykas yn it boedisme, wurden yn de Jaïnreligy net brûkt. It swastika-symboal is sûnt 3000 f.Kr. yn Yndia yn gebrûk

## Klean

As Svetambara Jains rituelen dogge, drage se doeken, *muhapatti*, oer harren mûle en noas om te foarkommen dat der flibe op teksten of hillige ôfbylden falt.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
| * Jaina Sutras (Ingelsk)
* Jain Samaj Europa

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Jainism fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Neolitikum

|  |
| --- |
| **Trijeperioadesysteem** |
| **Holo- seen** | *Histoaryske Tiid* |
| **La Tène-tiidrek** |   | **Proto- histoarje** |
| **Hallstatt-tiidrek** |
| **Izertiid** |
|   Let |   |
| Midden |
| Ier |
| Brûnstiid |
| Neolitikum | Kopertiid |   |
| Let | Pre- histoarje |
| Midden |
| Ier |
| Mesoli- tikum of Epipaleo- litikum | Let |
| Midden |
| Ier |
| Pleis- toseen | Paleo- litikum | Let |
| Midden |
| Ier |
| **Stientiid** |

It **Neolitkum** of **jonge stientiid** is in tiidrek út de skiednis fan de minskheid dat typearre wurdt troch technyske en sosjale feroarings. Der is sprake fan in oergong fan jeien en sammeljen nei lânbou en it hoedzjen fan keppels fee. It tiidrek einiget mei de ûntdekking fan de metaalbewurking (koper, letter brûns), wêrnei de brûnstiid begjint.

It Neolitkum is op meardere plakken yn de wrâld om-ende-by deselde tiid en ûnôfhinklik fan inoar ûntstien en hat har dêrnei oer de hiele wrâld ferspraat. De foarnaamste fernijingen wienen: it gebrûk fan ark fan glânzge stien, keramysk diggelguod (bakte potten), de ûntdekking fan de metaalbewurking (koper), it tsjil en it skrift.

De âldste koperfynsten binne fan ± 5000 f.Kr. yn Anatoalje (Turkije). Dêrom wurdt it lêste part fan de jonge stientiid ek wol de kopertiid neamd.

## Nederlân

Yn Nederlân wennen doedytiids de Hunebêdbouwers. Sy bouden hunebêden dêr't sy har deaden yn begroeven. Dizze hunebêden komme foaral foar yn Drinte. Op ferskate plakken yn Nederlân binne fjoerstiennen bilen fûn.

Ek Stonehenge yn Grut Brittanje stammet út de jonge stientiid.

Stiennen byldsje út it neolitikum, fûn yn súdwest-Drinte
## Ötzy

Ien fan de wichtichste resinte fynsten út de jonge stientiid is Ötzy, in iismummy dy't sawat 3000 foar Kristus libbe hat. Syn lichem waard oantroffen op in gletsjer op in berch tusken Itaalje en Eastenryk. Hy hie typyske foarwerpen út de stientiid by him, lykas learen klean en pylk en bôge, en ek in koperen bile.
# 17e iuw

De **17e iuw** of **santjinde iuw** rûn fan 1 jannewaris 1601 oant 31 desimber 1700.

## Jiertabel

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1601 | 1602 | 1603 | 1604 | 1605 | 1606 | 1607 | 1608 | 1609 | 1610 |
| 1611 | 1612 | 1613 | 1614 | 1615 | 1616 | 1617 | 1618 | 1619 | 1620 |
| 1621 | 1622 | 1623 | 1624 | 1625 | 1626 | 1627 | 1628 | 1629 | 1630 |
| 1631 | 1632 | 1633 | 1634 | 1635 | 1636 | 1637 | 1638 | 1639 | 1640 |
| 1641 | 1642 | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | 1648 | 1649 | 1650 |
| 1651 | 1652 | 1653 | 1654 | 1655 | 1656 | 1657 | 1658 | 1659 | 1660 |
| 1661 | 1662 | 1663 | 1664 | 1665 | 1666 | 1667 | 1668 | 1669 | 1670 |
| 1671 | 1672 | 1673 | 1674 | 1675 | 1676 | 1677 | 1678 | 1679 | 1680 |
| 1681 | 1682 | 1683 | 1684 | 1685 | 1686 | 1687 | 1688 | 1689 | 1690 |
| 1691 | 1692 | 1693 | 1694 | 1695 | 1696 | 1697 | 1698 | 1699 | 1700 |

## Skiednis

Yn de Nederlannen wie dit de Gouden Iuw, in tiid fan bloeiende hannel (VOC, WIC) en grutte foarútgong op it mêd fan 'e skiene keunsten. Teffens wie it de tiid fan 'e Tachtichjierrige Oarloch, mei Spanje.

Foar Westerlauwersk Fryslân wie dit lykwols in minne tiid. Ferskate kearen kaam de pest nei Fryslân, en it folk wie wurch nei't it mear as in iuw troch frjemde kultueren oerhearke wie. De oarloch koste allinnich mar minsken en jild. It Frysk wie as skriuwtaal hast ferdwûn; allinnich fan Gysbert Japiks waard noch Fryske literatuer publisearre.

## Sjoch ek

* Iuwskema
* Jierskema
* Deiskema

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory 17th century fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Lucas van Uden

*Alpine Lânskip*
**Lucas van Uden** (Antwerpen, 18 oktober 1595 – Antwerpen, 4 novimber 1672) wie in Flaamske Barokskilder, dy't him foaral talein hat op lânskipsskilderjen.

## Biografy

Yn 1626-27 kaam Lucas van Uden by it Antwerpske St. Lukasgilde. Hoewol't Van Uden nea ta de studio fan Peter Paul Rubens heard hat, hat er dochs in soad te tankjen hân oan dy master. Van Uden hat sels ferskate kopieën fan Ruben's wurk makke. Wat syn skildertechnyk oanbelanget wie er eardere skilders as Joos de Momper en Jan Brueghel de Aldere mear ferskuldige. Algemiene skaaimerken fan syn wurk binne slanke beammen ôfstekkend tsjin in grieneftich fiersicht, út en troch befolke mei harders- en boerefigueren. In protte fan Van Udens figueren wiene óf neiskildere fan Rubens óf skildere troch David Teniers de Jongere. Hy wurdt ek faak yn ferbân brocht mei syn kollega-lânskipsskilder Jan Wildens.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
| * Hans Devisscher, "Uden, Lucas van," *Grove Art Online*. Oxford University Press, [9 Novimber 2007].
* Hans Vlieghe (1998). *Flemish art and architecture, 1585-1700*. Pelican history of art. New Haven: Yale University Press. ISBN 0300070381
 |

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Lucas van Uden fan Wikimedia Commons.
  |
# Vanitas

Vanitas troch Pieter Claesz
*Vanitas* fan Antonio de Pereda y Salgado
*Vanitas*stillibben fan Pier Francesco Cittadini, 17e iuw
**Vanitas** is in tema yn de keunst. *Vanitas* is Latyn en betsjut *idelens* en *liddigens*. Mei bygelyks plassen, dôve kearsen, ferwylge blommen, sjippebellen, fergiene boeken, muzykynstruminten, klokken of omfallen glêzen wurdt de idelheid, fergonklikens en sinleazens fan it ierdske bestean stal jûn.

*Vanitas vanitatum, omnia vanitas* is in bekende, oan it Bibelboek Preker ûntliend sizzen: *IJdelheid der ijdelheden, alles is ijdelheid* (Preker 1:2). Yn it Frysk wurdt it: 'Neat mei neat, seit de Preker, neat mei neat, it is allegearre neat'. It vanitasskilderij hat in protestantsk-kristlike oarsprong. It wol de beskôger oantrune him op it iuwich libben te rjochtsjen.

Benammen yn Nederlân en Flaanderen waard dit skilderstema yn de 17e iuw faak brûkt. Under oaren Pieter Claesz, Harmen en Pieter Steenwijck en Herman Hengstenburgh wiene vanitasskilders.

Ek yn moderne tiden wurdt der weromgrepen op dit ûnderwerp, bygelyks troch magysk-realistyske skilders as Raoul Hynckes, Wim Schuhmacher en Uko Post.

## Literatuer

* Roemer Visscher, *Sinnepoppen* (Amst. s.j.; 2e pr., troch dochter Anna útjûn; 3e pr. Amst. 1614)

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Vanitas fan Wikimedia Commons.
  |
# Dirck van Baburen

Dirck van Baburen, *Konsert* (detail), 1623, oalje op doek, De Hermitage, Sint Petersburch
**Dirck Jaspersz. van Baburen** (Wyk by Duerstede, ±1595 - Utert, 21 febrewaris 1624) wie in Nederlânsk skilder, dy't rekkene wurdt ta de *Utertske caravaggisten*.

## Libben

Dirck van Baburen is fermoedlik berne yn Wyk by Duerstede, mar syn famylje ferhûze koart dêrnei nei Utert. Yn 1611 kaam Dirck yn de lear by Paulus Moreelse, en om 1615 hinne reizge er nei Rome, dêr’t er mei de Rotterdamske skilder David de Haen gearwurke. Hy mocht de keunstsamlers Vincenzo Giustiniani en kardinaal Scipione Borghese ta syn beskermmers rekkenje en yn 1617 krige er in wichtige opdracht om de Cappella della Pietà fan de tsjerke San Pietro in Montorio yn Rome te beskilderjen. Hy make in monumintale ‘’Grêflizzing’’ dy’t basearre wie op dy fan Caravaggio yn de Fatikaanske musea. Yn Rome soe Baburen ta de oprjochters fan de Bentvueghels heard hawwe; syn byname wie dêr ‘’Biervlieg’’(= ien dy't in protte sûpt).

Om 1621 hinne gie Baburen werom nei Utert, dêr’t er him by syn men en suster ta wenjen sette. Hy krige doe in stikmannich nijsgjirrige opdrachten, mar hy staor al yn 1624, net troud en skraachwurk 30 jier. Wierskynlik is er oan de pest deagien. Baburen waard begroeven yn de Buurtsjerke yn Utert. Nei syn dea ferblikke syn ferneamdens hurd; earst yn de 20e iuw kaam her wer wurdearing foar syn work. Constantijn Huygens fûn Baburen ien fan de wichtige skillders fan syn tiid.

## Wurk

Dirck van Baburen wie yn Rome tige under de ynfloed fan de styl fan Caravaggio rekke. Hy skilderde bibelske en mytologyske tafrelen, en sjênrestikken mei sûpers en muzikanten. Sy styl slút oan by dy fan Hendrick ter Brugghen, mar hat dochs minder útsprutsen persoanlikheid.

Der binne nei in protte skilderijen fan Dirck van Baburen bewarre bleaun, mei troch syn betide ferstjerren. Yn Nederlân is wurk fan him yn it Sintraal Museum en it Catharijnekonvint, beide yn Utert, en yn it Ryksmuseum yn Amsterdam.

Op twa skilderijen fan Johannes Vermeer is Baburen syn skilderij *De keppelster* út 1622 ôfbyld. It skynt dat it fan Vermeer's skoanmem west is. Tsjintwurdich is it te sjen yn it Museum of Fine Arts in Boston .

## Galery

## Keppeling om utens

* (in)  Dirck Van Baburen by *History of Art*
# Neostilen

*Fronton teater Carré*
**Neostilen** binne boustilen dêr't yn weromsjoen wurdt op de arsjitektuer fan de gotyk, de renêssânse en de barok.

Het tiidrek fan de neostilen makket opgong nei ± 1815. Eleminten út de âlde arsjitektuer wurde willekeurich tapast, somtiids sels kombinearre yn ien gebou (dat wie foaral it gefal by it saneamde eklektisisme).

Amsterdam, bygelyks, ken nei ±1880 in grutte ekonomyske bloei, wêrtroch wer in protte boud en ferboud wurdt. Dat betsjutte ek in nije ympuls foar de arsjitektuer. Fral de neorenêssânse is dan tige populêr, in neostyl dêr't de "Oud-Hollandse stijl" fan begjin 17e iuw opnij yn libbet. Tafallich is dat net: men fielde de perioade as in "twadde Gouden Iuw". Der binne fral in protte iepenbiere gebouwen set yn dizze perioade.

Yn it earstoan wie der in soad krityk op it bouwen yn dizze tiid, mar dat is feroare: de 19e iuwske arsjitektuer wurdt wer folop wurdearre. Faaks sil nostalgysk fielen harres dêr ta dwaan.

## Neo-Grec (1815-1845)

De Neo-Grec is in foarm fan neoklassisisme, in typyske oergongsstyl fan it lette klassisisme fan de 18e iuw nei de neostilen fan de 19e iuw. Skaaimerken binne de klassike foarmen, mei pylders, architraven en frontons. Ek de wytpleistere ynterieurs binne typysk foar dizze styl.

## Willem II-gotyk (1830-1860)

De fan kening Willem II propagearre gotyk hat as wichtich skaaimerk de wize wêrop konstruksjes dy't oarspronklik yn bakstien en natuerstien útfierd wiene, neimakke wurde yn gips en plasterwurk. In wichtich ferskil mei de lettere neogotyk is dat goatyske foarmen dekoratyf tapast wurde en dat de goatyske bouprinsipes nocch net begrepen waarden. Yn Willem II-gotyk waarden ek Ingelske romantyske ynfloeden ferwurke.

## Neogotyk (1850-1920)

Boustyl dy't benammen yn de tsjerkebou faak en lange tiid tapast is. Ynspiraasje kaam fan de midsiuwske foarbylden mei harren spitsbôgen, bôgefriezen, pinakels en trije- en fjouwerpasfoarmen. Nei om-en-de-by 1875 waard de gearhing tusken arsjitektuer en oanklaaiing fan tsjerken mear ta ien konsept.

## Eklektisisme (1850-1880)

Yn it eklektisisme wurde ferskillende histoaryske stilen gearfoege ta in nij gehiel. De basis is hjirfoar leit meast by it neoklassisisme.

## Neorenêssânse (1870-1915)

In faak foarkommende en lang tapaste boustyl dy't in soad farianten hat. De styl grypt werom op motiven fan de renêssânseboukeunst. By de Hollânske ferzje dêrfan binne trepgevels, speklagen, de horizontale linen dy't de gevel in 'flakken' ferdiele, blokken en krúskezinen binne wichtige skaaimerken. Fierders fynt men der ynfloeden út de Frânske boustyl fan de François I Loirekastielen mei rike, natuerstiennen gevels en ymposant dakpartijen, of Italjaanske foarbylden sa as pylders en rûnbôgen, yn de Neorenêssânse werom.

## Sjoch ek

* Barok (stylperioade)

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
De tekst op dizze side is foar in part fan de webside fan it Buro Monumintesoarch Amsterdam helle,  |
# Wrâldkampioenskip rugby

|  |
| --- |
| Wrâldkampioenskip rugby |
| sport | Unyrugby |
| organisator | World Rugby |
| dielnimmende lannen | Ynternasjonaal |
| **edysjes** |
| foarige | Frankryk 2023 |
| folgjende | Australië 2027 |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Temaside**  | **Sport**  |

 |

De trofee.
It **Wrâldkampioenskip rugby** is it ynternasjonale Unyrugby-toernoai. It toernoai wurdt sûnt 1987 elke fjouwer jier hâlden tusken de bêste ynternasjonale teams.

Súd-Afrika is de hjoeddeiske wrâldkampioen en hat ek de measte toernoaien wûn.

## Medaljespegel

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  Plak  | Lân |  |  |  | Totaal |
| 1 |  Súd-Afrika | 4 | 0 | 2 | **6** |
| 2 |  Nij-Seelân | 3 | 2 | 3 | **8** |
| 3 |  Austraalje | 2 | 2 | 1 | **5** |
| 4 |  Ingelân | 1 | 3 | 1 | **5** |
| 5 |  Frankryk | 0 | 3 | 1 | **4** |
| 6 |  Argentynje
 | 0 | 0 | 1 | **1** |
|  Wales | 0 | 0 | 1 | **1** |
| Totaal | 10 | 10 | 10 | **30** |

## Keppelings om utens

* (in) Offisjele webside
# 12e iuw

De **12e iuw** of **tolfde iuw** rûn fan 1 jannewaris 1101 oant 31 desimber 1200.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1101 | 1102 | 1103 | 1104 | 1105 | 1106 | 1107 | 1108 | 1109 | 1110 |
| 1111 | 1112 | 1113 | 1114 | 1115 | 1116 | 1117 | 1118 | 1119 | 1120 |
| 1121 | 1122 | 1123 | 1124 | 1125 | 1126 | 1127 | 1128 | 1129 | 1130 |
| 1131 | 1132 | 1133 | 1134 | 1135 | 1136 | 1137 | 1138 | 1139 | 1140 |
| 1141 | 1142 | 1143 | 1144 | 1145 | 1146 | 1147 | 1148 | 1149 | 1150 |
| 1151 | 1152 | 1153 | 1154 | 1155 | 1156 | 1157 | 1158 | 1159 | 1160 |
| 1161 | 1162 | 1163 | 1164 | 1165 | 1166 | 1167 | 1168 | 1169 | 1170 |
| 1171 | 1172 | 1173 | 1174 | 1175 | 1176 | 1177 | 1178 | 1179 | 1180 |
| 1181 | 1182 | 1183 | 1184 | 1185 | 1186 | 1187 | 1188 | 1189 | 1190 |
| 1191 | 1192 | 1193 | 1194 | 1195 | 1196 | 1197 | 1198 | 1199 | 1200 |

## Sjoch ek

* Iuwskema
* Jierskema
* Deiskema

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory 12th century fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Partnerstêd

In boerd yn it Sweedske Oskarshamn, mei paadwizers yn 'e rjochtings fan 'e partnerstêden.
In **partnerstêd** of **susterstêd** is in plak dêr't in oar plak freonskiplike kontakten mei ûnderhâldt. De bân tusken sokke plakken hjit in **stêdebân**. It doel fan sokke kontakten is om kulturele en kommersjele bannen tusken de beide plakken oan te moedigjen. De beide belutsen plakken binne almeast stêden of gemeenten, mar ek wolris doarpen of sels gruttere geografyske kriten, lykas provinsjes. Sokke plakken lizze yn 'e regel yn ferskillende lannen. It ferskynsel fan partnerstêden waard nei ôfrin fan 'e Twadde Wrâldoarloch yn 1947 betocht om freonskip en wjersidich begryp te kweken tusken plakken (en dêrmei de ynwenners fan dy plakken) yn ferskillende kultueren. Sa moast der frede en fermoedsoening komme tusken eardere fijannen, en moast hannel en toerisme oanfitere wurde.

Foarhinne waarden partnerstêden faak útsocht om't der al kontakten bestiene tusken ynwenners fan 'e beide plakken (bygelyks yn it ramt fan ûntwikkelingswurk), of om't de nammen itselde wiene of opinoar lieken. Sa hat Soest yn Utert in stêdebân mei Soest yn Noardrynlân-Westfalen, ûnderhâldt Tollebeek yn 'e Noardeastpolder yn dit ramt kontakten mei Tollembeek yn Belgje, en is Doardt (*Dordrecht*) yn Súd-Hollân de partnerstêd fan Dordrecht yn Súd-Afrika. Tsjin it begjin fan 'e ienentweintichste iuw wie it lykwols, fral mei gruttere stêden, wenst wurden om partnerstêden út te kiezen op grûn fan strategyske ynternasjonale hannelskonneksjes.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Town twinning fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Poros

|  |
| --- |
| Poros Πόρος |
|  |
| **geografy** |
| lokaasje | Saroanyske Golf |
| ûnderdiel fan | Saroanyske eilannen |
| lân |  Grikelân |
| koördinaten | 37°31' N 23°29' E |
| **algemien** |
| ynwennertal | 3.262 (2021)  |
| **sifers** |
| oerflak | 66.62 km² |
| heechste punt | 370 m |
| **webside** |
| poros.gr |
| **kaart** |
|   |

**Poros** (Gryksk: Πόρος) is in Gryksk eilân en in gemeente (*dimos*) yn 'e Saroanyske Golf. It eilân is ien fan 'e Saroanyske eilannen en heart sûnt 2011 bestjoerlik ta de Grykske bestjoerlike regio Attika.

It eilân hat in regelmjittige fearferbining mei Piraeus en wurdt yn 'e wykeinen en op feestdagen in soad besocht troch ynwenners út Atene.

Poros wurdt fan in tige smelle seeststrjitte fan 250 oant 400 m breed fan it fêstelân skieden. Lytse boatsjes farre geregeldwei nei de oare kant nei Galatas op 'e Peloponnesos.

Eins bestiet Poros út twa eilannen, dy't mei inoar ferbûn binne troch in smelle lântonge: it mei pinebosk begroeide Kalavría (Καλαυρεία) en it lytse, oarspronklik fulkanyske Spheria (Σφαίρια), dat no hast folslein beboud is mei de kleurige huzen fan 'e stêd Poros.

In pear km eastlikf fan Poros-stêd stiet it wite kleaster Zoödochos Pigi (itjinge "Libbensboarne" betsjut), dêr't in pear fersetshelden fan 'e Grykske Unôfhinklikheidskriich begroeven binne.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Poros fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Illyrje

It rommere gebiet oantsjut mei de namme Illyrje.
**Illyrje** is in histoaryske lânstreek. Oarspronklik wie it in wengebiet fan ien stam yn Albaanje en troch de Alde Griken waard hiel Albaanje der mei oantsjutten. Yn de Romeinske tiid waarden foar de Romeinen de Illyrjers alle Yndo-Jeropeeske folken yn it lettere Joegoslaavje.

Troch de Romeinske keizer Tiberius waard Illyrje foarfêst passifearre en yn de Romeinske provinsjes Dalmaasje en Pannoanje opdield. Nei it Romeinske tiidrek kaam it gebiet yn hannen fan ferskate folken en riken û.o. Byzantynske Ryk, Ottomaanske Ryk en Eastenryk-Hongarije.

## Bekende Illyrjers

* Justinus I
* Justinianus I

## Keppelings om utens

* Illyrje yn *Meyers Konversations-Lexikon* VIII (1889), sd. 894-895. *Dútsk*
* Illyrians.org *Ingelsk*
* Illyrje yn *Funk & Wagnalls New Encyclopedia* (2006). *Ingelsk*
* Illyrier.info *Dútsk*

*
* It eigentlike Illyrje mei dy stammen.
* Illyrje en de buorlannen.
*
*
*