Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Oseaan

Ferhâlding lân-oseaan-iis
de oseanen
De **oseaan** (komt fan it Grykske *Oceanus*) hâldt yn in min ofte mear selsstannige wrâldsee tusken de kontininten yn, en kin meardere (lytsere) seeën befetsje.

De oseanen en seeën nimme om-ende-by 2/3 fan it oerflak fan de ierde yn, wylst it lân mar 1/3 bestrykt.

Sûnt de grinzen fan de Súdlike Oseaan fêstlein binne troch de Ynternasjonale Hydrografyske Organisaasje yn 2004, wurde der fiif oseanen ûnderskieden (yn folchoarder fan grutte):

* De **Grutte of Stille Oseaan** (eartiids *Stille Súdsee* neamd) (Ingelsk: *Pacific Ocean*) - Begrinze troch (mei wizers mei fan it noarden ôf) de Arktyske Oseaan, de westkust fan Noard- en Súd-Amearika, de Atlantyske, Súdlike en Yndyske Oseanen, de east- en noardeastkust fan Austraalje, de Yndonesyske arsjipel en de eastkust fan Aazje. Oerflakte: 155.557.000 fjouwerkante kilometer. De foarnaamste eilânnekloften yn de Grutte Oseaan binne Polyneezje, Melaneezje en Mikroneezje. By it eilân Guam leit de djipste trôch fan de wrâld; de Marianentrôch.
* De **Atlantyske Oseaan**  - Begrinze troch de Arktyske Oseaan, de west- en súdkust fan Jeropa, de noard- en westkust fan Afrika, de Yndyske, Súdlike en Grutte Oseanen en de eastkust fan Súd- en Noard-Amearika. Oerflakte: 76.762.000 fjouwerkante kilometer.
* De **Yndyske Oseaan** - Begrinze troch de súdkust fan Aazje, de Yndonesyske arsjipel, de west- en súdkust fan Austraalje, de Grutte, Súdlike en Atlantyske Oseanen en de eastkust fan Afrika. Oerflakte: 68.556.000 fjouwerkante kilometer.
* De **Súdlike Oseaan** - Oan de iene kant begrinze troch de kust fan Antarktika en oan de oare kant troch de Atlantyske, Yndyske en Grutte Oseanen. De grins mei dizze oseanen leit op 60° suderbreedte. Oerflakte: 20.327.000 fjouwerkante kilometer.
* De **Noardlike Iissee** (ek *Arktyske Oseaan* neamd) - Begrinze troch de Atlantyske Oseaan, de noardkust fan Noard-Amearika, de Grutte Oseaan en de noardkust fan Aazje en Jeropa. Oerflakte: 14.056.000 fjouwerkante kilometer.

## Sjoch ek

* Wrâldsee
# Natuerkunde

**Natuerkunde** is de wittenskip fan de matearje. Der wurdt ek wol sein dat natuerkunde de net-libbene natuer bestudearret. De natuerkunde is in eksakte wittenskip.

Natuerkundigen bestudearje it gedrach en de ynteraksje fan matearje yn romte en tiid. It wurd "matearje" moat dêrby breed opfette wurde; it kin massa op makroskopyske skaal wêze, mar ek bygelyks elektromagnetyske strieling of yndividuele elemintêre dieltsjes en harren ynteraksjes. De natuerkundige bestudearret de eigenskippen fan de eleminten en ferbinings, lykas bygelyks faze-oergongen, kristalstruktuer, fiskositeit en waarmtelieding, en besiket in útlis foar dy eigenskippen te finen.

Natuerkunde hat te krijen mei de measte oare eksakte wittenskippen:

* Skiekunde, dêr't sjoen wurdt nei reaksjes tusken ferskillende stoffen (fysyske gemy);
* Biology, dy't him benammen dwaande hâldt mei de libbene matearje (biofysika);
* Ierdwittenskip (geofysika, stjerrekunde).
# Shirley Temple

Shirley Temple yn 1944
*Shirley (rjochts) mei Eleanor Roosevelt yn 1938*
**Shirley Jane Temple** (Santa Monica (Kalifornje), 23 april 1928 - Woodside, Kalifornje, 10 febrewaris 2014) wie in Amerikaansk aktrise en diplomaat. Shirley Temple is foaral bekend wurden as bernestjerke. It famke mei de goudblûne krollen en fonkeljende eagen wurdt troch in protte minsken beskôge as it meast bekende bernestjerke út de filmskiednis. Sy wie tusken 1932 en 1949 yn mear as fyftich films te sjen. As **Shirley Temple Black** hat hja karriêre as ambassatrise foar de Feriene Steaten makke, nammentlik yn Gana en Tsjechoslowakije.

Shirley Temple wie tusken 1936 en 1938 in tige súksesfolle artyst yn Hollywood; oare studio's besochten dan ek yn te heakjen op it súkses, en brochten harren eigen films út mei lytse famkes yn de haadrol.

Doe't hja âlder waard, daalde har populêrens hurd.

## Films

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * 1932: War Babies
* 1932: Baby Burleske-Filmrige
* 1932: Red Haired Alibi
* 1933: To The Last Man
* 1933: Out All Night
* 1934: Carolina
* 1934: Mandalay
* 1934: Stand up and cheer
* 1934: Change Of Heart
* 1934: Little Miss Marker
* 1934: Now I'll Tell
* 1934: Baby take a bow
* 1934: Now and forever
* 1934: Bright Eyes
* 1935: The Little Colonel
* 1935: Our Little girl
* 1935: Curly Top
* 1935: The Littlest Rebel
 | * 1936: Captain January
* 1936: Poor Little Rich Girl
* 1936: Dimples
* 1936: Stowaway
* 1937: Wee Willie Winkie
* 1937: Heidi
* 1938: Rebecca of sunnybrook Farm
* 1938: Little Miss Broadway
* 1938: Just Around The Corner
* 1939: The Little princess
* 1939: Susannah of the Mounties
* 1940: The Blue Bird
* 1940: Young People
* 1941: Kathleen
* 1942: Miss Annie Rooney
 | * 1944: Als du Abschied nahmst
* 1944: I´ll be seeing you
* 1945: Kiss and tell
* 1947: Honeymoon
* 1947: The Bachelor and the Bobby-Soxer
* 1947: That Hagen Girl
* 1948: Fort Apache
* 1949: Adventure in Baltimore
* 1949: Mr. Belvedere Goes To College
* 1949: The Story Of Seabiscuits
* 1949: A Kiss For Corliss.
 |

## Keppelings om utens

* "Official site" (Legend Films memorabilia and merchandise site authorized by Shirley Temple Black)
* ShirleyTempleFans.com
* Shirley Temple films frij te heljen
* Shirley Temple Teater
* Shirley Temple's Ferhaleboek
* Foto's fan Shirley Temple