# Toaniel

| L I T E R Ê R E   S J E N R E S  |
| --- |
| In mooglike yndieling  |
| – Taalsituaasje | (monolooch, dialooch) |
| – Abstrakte ynhâld | (al of net narratyf) |
| – Tematyk | (reisferhaal, filosofysk,…) |
| – Styl | (proaza, poëzij, symboalysk,…) |
| – Lêshâlding | (hat te krijen mei de resepsje) |
| Yndieling neffens ferheljend proaza  |
| *Op basis fan lingte* | *Op basis fan ynhâld* |
| – Iendielich | – Aventoereroman |
|    – Koart ferhaal | – Science fiction |
|    – Novelle | – Westernroman |
|    – Roman | – Skriller |
| – Meardielich | – Autobiografy |
|    – Ferhalesyklus | – Fantastyske fertelling |
|    – Romansyklus | – Grizelferhaal |
|    – Fúljeton | – Ridderroman |
|  |    – Karelroman |
|  |    – Arthurleginde |
|  | – Goatyske roman |
|  | – Detektiveroman |
|  | – Kollektive roman |
|  | – Sentimintalistyske roman |
|  | – Briefroman |
|  | – Skelmeroman |
|  | – Bildungsroman |
|  | – Famyljeroman |
|  | – Streekroman |
|  | – Tendinsroman |
|  | – Histoaryske roman |
|  | – Psychologyske roman |
| Yndieling neffens poëzij  |
| – Epyk | – Lyryk |
|    – Epos |
|    – Roman yn fersen |
| Yndieling neffens drama (toaniel)  |
| – Trageedzje | – Mystearjespul |
| – Komeedzje | – Passyspul |
| – Klucht | – Mirakelspul |
| – Tragikomeedzje | – Moraliteit |
| Yndieling neffens mingsjenres  |
| – Mei muzyk: libretto, liettekst | – Harkspul |
| – Mei byld: Tekenteltsje | – Skript of senario foar film / tv |
| Net-ferheljend proaza  |
| – Ynformatyf | – Betogend |
|    – Artikel |    – Essay |
|    – Ferslach |    – Ferhanneling |
|    – Biografy |    – Traktaat |
|    – Wurdboek |    – Opinystik |
|    – Ensyklopedy |    – Kollum |
|    – Hânboek |    – Resinsje |
|   |   |
| – Persoanlik | – Dialogen |
|    – Brief |    – Fraachpetear |
|    – Memoires |    – Enkête |
|    – Autobiografy |    – Diskusjefoarum |
|    – Deiboek |
|    – Lochboek |
|    – Bloch |
| Sakrale teksten  |
| – Profetyske tekst |
| – Gebed |

Sêne uit Shakespeare's toaneelstik *The Tempest*
**Toaniel** is in foarm fan teater wêrby't persoanen foar in publyk in spul opfiere. Sy spylje dan al as net in persoanaazje (aktearjen). It ferhaal wurdt middels dialogen of in monolooch ferhelle.

## Toanielselskippen

* **Fryske toanielselskippen**
	+ Tryater
	+ Teatergroep SULT
	+ Noorder Compagnie
* **Nederlânske toanielselskippen**

## Toanielskriuwers

Fryske toanielskriuwers
* Berber van der Geest
* Yme Schuitmaker
* Simy Sevenster
* Barend van der Veen

Nederlânske toanielskriuwers
* Christof Abspoel
* Benno Barnard
* Marian Boyer
* Gerbrand Bredero
* Jacob Cats
* Samuel Coster
* August Defresne
* Don Duyns
* Maria Goos
* Herman Heijermans
* Gerben Hellinga
* Pieter Corneliszoon Hooft
* Willem Jan Otten
* Gerardjan Rijnders
* Joost van den Vondel
* Ton Vorstenbosch
* Peer Wittenbols

Europeeske toanielskriuwers
* Aischylos
* Aristofanes
* Edward Albee
* Samuel Beckett
* Bertolt Brecht
* Noël Coward
* Euripides
* John Galsworthy
* Andreas Gryphius
* Peter Handke
* Lillian Hellman
* Henrik Ibsen
* Sarah Kane
* Heiner Müller
* Harold Pinter
* Werner Schwab
* William Shakespeare
* George Bernard Shaw
* Sophokles
* August Strindberg
* Anton Tsjechov
* Oscar Wilde

Amerikaansk toanielskriuwers
* Tennessee Williams

## Sjoch ek

* Dramafilm
* Dramadosint
* Dramaturgy
* Dramaturch
* Dramaterapy