Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ateïsme

*Ateïstysk symboal*
*Persintaazje minsken yn Jeropa dy't sizze dat se ateïst binne (2005)*
**Ateïsme** is de ôfwêzichheid fan leauwen yn ien of meardere (persoanlike) goaden, of de oanname dat er gjin god of goaden bestean kinne.

Yn de 19e iuw wie de (herfoarme) folkstsjerke ferstive. It moraalpreekjen fan de moderne prekers as Algra en it net ferstean fan de sosjale need (M. Staverman) ferfrjemde in soad arbeiders fan de tsjerke. Ek oare faktoaren spilen dêryn mei (J.P. Kruyt). De bûtentsjerklikens groeide, benammen yn It Bilt en de feanstreken. Dy arbeiders waarden fetber foar it ateïsme dat propagearre waard troch de frijtinkers fan de Dagerea (1856 - 1957, fuortset ûnder namme *De Vrije Gedachte*). De Fryske arbeider seach de earmoede om him hinne en koe net leauwe dat in god dêr de hân yn hawwe soe.

In soad leden fan de Folkspartij wiene militant ateïst, ûnder oare Vitus Bruinsma. Sosjalist en ateïst waarden ien begryp. De lettere SDAP stie alteast yn it begjin, praktysk op histoarysk-materialistysk stânpunt en wurke sa it ateïsme yn de hân. Hy wantroude elk kristlik begjinsel. Nei de Earste Wrâldoarloch sloech dat om. It wie net mear in striidber ateïsme mar folsleine ûnferskillichheid foar it kristendom oer. It Humanisme fong dêrfan in lyts, yntellektueel diel op. De Dagereagroep hie noch ynfloed ûnder de arbeiders dy't net trochleard hienen en guon yntellektuelen.

## Literatuer

* Richard Dawkins (2006), *God als misvatting*. Nieuw Amsterdam.

## Keppeling om utens

* Dossier De Dageraad by de Keninklike Bibleteek

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
| * Brouwer , J.H., J.J. Kalma , W. Kok en M. Wiegersma , red., Encyclopedie van Friesland, (Amsterdam: Elsevier, 1958), *Atheïsme*.
* O. Noordenbos - Het atheïsme in Nederland in de 19e eeuw (Rotterdam, 1931)
* M. Staverman - O.F.M., Buitenkerkelijkheid in Friesland (Assen, 1954)
 |
# Sânjierrige Oarloch

**Sânjierrige Oarloch** wie in kriich fan 1756 oant 1763 mei Eastenryk, Ruslân, en Frankryk tsjinoer Grut Brittanje. It konflikt einige min-ofte-mear sûnder oerwinner. Yn deselde tiid befochten Grut-Brittanje en Frankryk elkoar op see mei as resultaat dat Frankryk har lêste koloanjes yn Noard-Amearika en Ynje ferlear.

## Fjildslaggen

* Slach by Lobositz: 1 oktober 1756
* Slach by Reichenberg 21 april 1757
* Slach by Praach: 6 maaie 1757
* Slach by Kolin: 18 juny 1757
* Slach by Hastenbeck: 26 july 1757
* Slach by Gross-Jagersdorf: 30 augustus 1757
* Slach by Moys: 7 septimber 1757
* Slach by Rossbach: 5 novimber 1757
* Slach by Breslau: 22 novimber 1757
* Slach by Leuthen: 5 desimber 1757
* Slach by Zorndorff: 25 augustus 1758
* Earste slach by Lutterberch: 10 oktober 1758
* Slach by Hochkirch: 14 oktober 1758
* Slag bij Bergen: 13 april 1759
* Slach by Kay: 23 july 1759
* Slach by Minden: 1 augustus 1759
* Slach by Kunersdorf: 23 augustus 1759
* Slach om Kwebek: 13 septimber 1759
* Slach by Hoyerswerda: 25 septimber 1759
* Slach by Maxen: 21 novimber 1759
* Slach by Meissen: 4 desimber 1759
* Slach by Landshut: 23 juny 1760
* Slach by Warburch: 1 augustus 1760
* Slach by Liegnitz: 15 augustus 1760
* Slach by Kloster Kampen: 15 oktober 1760
* Slach by Torgau: 3 novimber 1760
* Slach by Vellinghausen: 15 july-16 july 1761
* Slach by Burkersdorf: 21 july 1762
* Twadde Slach by Lutterberch: 23 july 1762
# Silen

*Hanse Sail*, Rostock
De wynjammer *Alexander von Humboldt*
**Silen** is it mei help fan silen foarút komme. Sûnt de opkomst fan it motorisearre ferkear wurdt silen hast allinnich noch dien as rekreaasje en as sport, mar foar dy tiid hat it lang gewoan ferkear west. In gefolch hjirfan is ek dat der in soad spesjale silers-wurden binne.

## Skiednis fan it hurdsilen yn Fryslân

De âldst beskreaune wedstryd yn Fryslân wie op 5 augustus 1754 doe't Aarnt Hanses, hospes yn *De Jonge Prins* yn Grou in wedstryd fersile liet: *Fleugel met Baltje, mits de Jachten niet boven 22 voet lang zijn*. It wiene yn dy tiid lykas by it keatsen faak kastleins dy't de wedstriden organisearren. Meast tusken fear- en beurtskippen lykas folle letter by it skûtsjesilen. De gewoane man kaam nea oan hurdsilen ta. Op 4 septimber 1777 waard bygelyks hurdsyld by Aldskou. De Snitser keapman Mintsje Wouters wûn dy wedstryd dêr't ek de steedhâlderlike famylje ûnder it publyk wie. De priis wie in sulveren skearhout dat no yn Frysk Museum te sjen is.

## Klassen

Yn de sylsport wurdt meast yn klassen syld, dêr't eltse boat of skip likernôch lyk by boud is. Yn de rin fan jierren hat der in grut tal standertklassen west. Der binne lykwols ek klassen foar bysûndere foarmen fan sylsport:

* Skûtsjesilen
* Iissile
* Klompkesilen

## Teory

De wyn blaast tsjin de seilen en de boat driuwt mei de wyn mei.
Troch in kyl of in swurd yn de lingterjochting fan it skip wurdt in part fan de krêft opfongen en kin yn in oare rjochting fearn wurde as foar de wyn.
# Plysje

Boerd mei logo fan in Nederlânsk plysjeburo
De **plysje** of **polysje** is yn in rjochtssteat de oerheidstsjinst dy't belêstge is mei de hanthavening fan 'e iepenbiere oarder en feilichheid, it ûndersykjen en bestraffen fan (potinsjeel) strafbere feiten, de opspoaring fan kriminelen, direkte helpferliening en it jaan fan advys oer in ferskaat fan ûnderwerpen, bgl. hoe't men jins hûs it bêste befeiligje kin tsjin ynbraak. Dêrby falt de plysje yn 'e regel ûnder it ministearje fan Binnenlânske Saken.

Yn (Jeropeesk) Nederlân wie de plysje fan 1945 oant 1993 opdield yn twa ferskillende organisaasjes, de gemeenteplysje en de ryksplysje. Fanôf 1993 is der noch mar ien, lanlike organisaasje, dy't oant 2013 opboud wie út 25 regiokorpsen en in Korps Lanlike Plysjetsjinsten (KLPD). Per 1 jannewaris 2013 waard de plysje reorganisearre, sadat der doe ien lanlik plysjekorps ûntstie, mei 10 regionale ienheden, in lanlike Ienheid en twa ûnderstypjende tsjinsten yn 'e foarm fan in plysjetsjinstesintrum en de stêf fan 'e korpslieding. Dêrnjonken hat Karibysk Nederlân it eigen Korps Plysje Karibysk Nederlân.

De plysje stiet by de hanthavening fan 'e iepenbiere oarder en by de útfiering fan 'e helpferlieningstaken ûnder it gesach fan 'e pleatslike boargemaster. As de plysje strafbere feiten ûndersiket en de dieders opspoart, stiet er ûnder it gesach fan 'e ofsier fan justysje (of, yn it gefal fan Karibysk Nederlân, ûnder it gesach fan 'e mienskiplike prokureur-generaal fan Kurasau, Sint-Marten en Karibysk Nederlân). De Keninklike Maresjesee, dy't ressortearret ûnder it ministearje fan Definsje, kin fanwegen syn publyklike plysjetaken ek as in plysjekorps beskôge wurde.

## Sjoch ek

* Rangen by de Nederlânske plysje

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References* en *Further reading*, op dizze side. |
# Karaoke

*Superstar Family Karaoke*, Mount Austin, Johor Bahru, Johor, Maleisië
**Karaoke** (yn it Japansk カラオケ, *karaoke*, fan 空, *kara*, "leech", en オーケストラ, *ōkesutora*, "orkest") is in foarm fan ynteraktyf amusemint, wêrby't amateursjongers meisjonge mei besteande (en yn 'e regel rûnom bekende) muzyknûmers troch it gebrûk fan in mikrofoan en in lûdssysteem. De muzyk fan it oangeande nûmer wurdt dan ôfspile sûnder it sjongen fan 'e *lead*-sjong(st)er, wylst de amateursjonger de tekst fan it nûmer op in byldskerm ôflêze kin. Dêrby feroaret de tekst letter foar letter fan kleur om oan te jaan wêr't de sjonger op dat stuit yn it nûmer wêze moat. Tradisjoneel fynt karaoke plak yn iepenbiere gelegenheden, yn spesjalisearre saneamde karaokebars of yn gewoane bars of nachtklubs dy't in karaokejûn organisearre hawwe. Der besteane tsjintwurdich lykwols ek fideospultsjefarianten fan karaoke, dy't men thús brûke kin. Tsjintwurdich wurdt der jiers wrâldwiid krapoan $1 miljard fertsjinne oan karaoke.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Karaoke fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Gastrol

In **gastrol** is de rol fan in personaazje dat mar yn ien ôflevering fan in tillefyzjesearje foarkomt. Sokke rollen wurde ferfolle troch akteurs of aktrises dy't net ta de fêste cast hearre. In synonym foar 'gastrol' is **gastoptreden**, en immen dy't in gastrol fertolket, wurdt ek wol in **gastakteur** neamd. Faak giet it dêrby om in bekende akteur of aktrise. Gastrollen kinne faak tige wichtich wêze foar de plot fan in ôflevering út in searje, benammen by plysjesearjes, dêr't de dieder en tsjûgen of oare belutsenen fan in ûndersocht misdriuw altyd troch gastakteurs spile wurde. In gastrol dy't yn mear as ien ôflevering fan in searje foarkomt, hjit in weromkearende rol.

## Sjoch ek

* byrol
* haadrol
* kameo
* weromkearende rol

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side. |
# Berch

Berch yn Alaska
In **berch** is in hichte yn it lânskip dat dúdlik heger leit as de krite derom hinne. Yn de ierdrykskunde en geology wurdt ûnderskied makke tusken bergen nei hichte, lizzing of troch de wize dêr't sy ûntstean binne.

## Sjoch ek

* Berchte
# Mesolitikum

|  |
| --- |
| **Trijeperioadesysteem** |
| **Holo- seen** | *Histoaryske Tiid* |
| **La Tène-tiidrek** |   | **Proto- histoarje** |
| **Hallstatt-tiidrek** |
| **Izertiid** |
|   Let |   |
| Midden |
| Ier |
| Brûnstiid |
| Neolitikum | Kopertiid |   |
| Let | Pre- histoarje |
| Midden |
| Ier |
| Mesoli- tikum of Epipaleo- litikum | Let |
| Midden |
| Ier |
| Pleis- toseen | Paleo- litikum | Let |
| Midden |
| Ier |
| **Stientiid** |

It **Mesolitikum** of de midden stientiid is in oantsjutting foar in kultuerperioade dy't oanfangt neidat de lêste iistiid einiget en ophâldt as in maatskippij fan jeie-en-sammelje oerstapt op lânbou en feefokkerij en tal fan nije technologyen ûntwikkelt of oernimt. Jeie, fiskje en sammelje wienen de middelen fan bestean foar de minsken yn de mesolityske kultueren, dy't trochstrings as nomaden libben; delsettingen wienen noch seldsum. Fynsten út dit tiidrek litte sjen dat stienbewurkingsstechniken hieltyd finer wurde en magysk-religieuske gebrûken mear yn swang kamen. De "Midden-Stientiid" is fral karakterisearjend foar de tuskenbeiden gebieten fan Jeropa.

It begjin en de ein fan it mesolitikum is net oeral itselde. De lânbou fersprate him stadich oer Jeropa, mar yn it Heine Easten folge de Neolityske revolúsje fluch op de ein fan de iistiid. Dêrom is it tiidrek fan it mesolitikum min te definiearjen.

## Sjoch ek

* Prehistoarje
* Epipaleolitikum
# Sierra Leöane

**Republic of Sierra Leone**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flagge | Wapen |

 |
|  |
| Offisjele taal | Ingelsk |
| Haadstêd | Freetown |
| Steatsfoarm | Republyk |
| Gebiet % wetter | 71,740 km² 1­% |
| Ynwenners (2005) | 6,005,250 |
| Munt | Leone (SSL) |
| Tiidsône | UTC +0 |
| Lânkoade | SLE |
| Ynternet | .sl |
| Tillefoan | 232 |

**Sierra Leöane**, sûnt 1971 offisjeel de **Republyk Sierra Leöane**, is in lân yn Afrika dat grinzet oan Guinee en Libearia, oan de westlik leit de Atlantyske Oseaan. De haadstêd is Freetown.

## Skiednis

It gebiet waard om-de-by 1460 ûntdutsen troch de Portegezen. De anti-slavernij beweging út Ingelân stifte yn 1787 by it tsjintwurdige Freetown in koloanje. Troch de Britske regearing waard dizze koloanje yn 1808 oernomd.

Yn de 20e iuw waard it dekolonisaasjeproses op gong brocht troch de Sierra Leone People Party (SLPP) ûnder lieding fan Milton Margai dy't yn 1951 premier waard. Yn 1961 krige it lân selsstannigens, de Britske keninginne bleau lykwols staatshaad. Nei de dea fan Milton Magai waard syn broer Albert Margai yn 1964 earste minister. Hy kaam yn konflikt mei de opposysje, de All People's Congress (APC) ûnder lieding fan Siaka Stevens. Nei in trijetal steatsgrepen troch it leger, foarme Stevens yn 1968 in nije reagering. Yn 1971 rôp er de republyk út en waard presidint. Stevens trede yn 1985 ôf ten gunste fan Joseph Saidu Momoh.

Tusken 1991 en 2001 hie it lân te lijen ûnder in bloedige boargeroarloch dêr't de helte fan it lân kriichsgebiet troch waard en in fearn fan de befolking flechte moast.

## Geografy

In wei op it plattelân yn Sierra Leöane
Sierra Leöane leit oan de westkust fan Afrika. Foar de flakke beboske kust lizze lytse eilantsjes. It heger lizzend lân bestiet út savannefegetaasje trochsnien mei rivieren dy't ûntspringe op it Talla- en it Falabaplato yn it noarden en easten. De berch Bintumany is mei 1.948 meters de heechste pyk yn it lân.

It sintrum fan it lân is in flak gebiet dat foar in part troch boeren beboud wurdt en fierders bestiet út bosken en savanne.

### Klimaat

In tropysk klimaat soarget yn de kuststreek foar in evenredige temperatuer.

## Demografy

### Bevolking

Yn Sierra Seäone libje om-ende-by achttsjin befolkingsgroepen, dêr't de Mende (35%), Temne (32%) en Limba (8%) de grutsten fan binne. Fierders binne der ek wat lytse kloften Jeropeanen, Libanezen en Sjinezen dy't fral in de omjouwing fan Freetown wenje.

### Religy

De grutste religy yn it lân is de Islam dêr't 60% fan de befolking by heart, de oare religy's binne it Kristendom mei 30% en Natoerreligy's mei 10%.

### Talen

It Ingelsk is de offisjele taal, dat lykwols mar troch in lyts part fan de befolking sprutsen wurdt. Alle befolkingsgroepen sprekke harren eigen taal. It Krio (Kreoolsk-Ingelsk) fungearret as lingua franca.
# Androïde

In androïde.
In **androïde** (fan it Grykske ἀνδρός, *andros*, de twadde namfal fan ἀνήρ, *aner*, "man" + -ειδής, *-eides*, in ferbûging fan εἶδος, *eidos*, "foarm" of "stal") is in humanoïde (op in minske lykjende) robot of in oar keunstmjittich humanoïde wêzen. Faak is it makke fan in op weefsel lykjend materiaal of dêrmei oerdutsen. It ferskil tusken in robot en androïde is dat in robot net de foarm fan in minske hoecht te hawwen en yn 'e praktyk ek almeast net hat. It ferskil tusken in androïde en in cyborg (in term ôflaat fan "sybernetysk organisme") is dat in androïde mooglik (mar net needsaaklikerwize) út guon ûnderdielen bestiet dy't biologysk lykje te wêzen (mar eins keunstmjittich binne), wylst in cyborg in kombinaasje is fan meganyske en echte biologyske ûnderdielen.

Hoewol't de term 'androïde' nei alle humanoïde robots ferwize kin, bestiet ek de term 'gynoïde', dêr't spesifyk mei ferwiisd wurdt nei in humanoïde robot mei froulike lichemsskaaimerken. Histoarysk wiene androïden folslein it domein fan science fiction en ferskynden se gauris yn romans, films en tillefyzjesearjes fan dat sjenre. Lykwols lit foarútgong op it mêd fan roboatika no it ûntwerp ta fan funksjonele en reälistyske humanoïde robots. De ierste androïde wie de WABOT-1, in robot dy't yn 1972 makke waard troch ûndersikers fan 'e Universiteit fan Waseda, yn Japan. Androïden yn 'e sin fan robots mei minsklike skaaimerken wurde troch guon minsken ûnderfûn as treastgjend, wylst oaren se ûntrêstgjend fine.

De term 'androïde' waard al yn 'e iere achttjinde iuw brûkt om te ferwizen nei yngewikkelde meganyske apparaten dy't makke wiene om op minsken te lykjen en minsklike aktiviteiten út te fieren. Yn 1886 waard de beneaming, ynsafier bekend, foar it earst brûkt om in androïde yn 'e moderne sin fan it wurd mei oan te tsjutten. Dat waard dien troch de Frânske skriuwer Auguste Villiers de l'Isle-Adam yn syn wurk *L'Ève Future*, dêr't in keunstmjittige, op in minske lykjende robot yn foarkomt. Fan 1936 ôf krong it wurd 'androïde' troch yn 'e Ingelsktalige pulpliteratuer, begjinnend mei de roman *The Cometeers* fan Jack Williamson. Neitiid waard it ûnderskie tusken meganyske robots en androïden fan sabeare biologysk weefsel popularisearre troch de *Captain Future*-ferhalen fan Edmond Hamilton, dy't tusken 1940 en 1944 ferskynden.

Tsjintwurdich is it wurd 'androïde' yn 'e Westerske popkultuer it bekendst út 'e *Star Wars*-franchise fan George Lucas, wêryn't de Ingelske term *android* ferkoarte waard ta *droid*. Lucas en syn neifolgers ferlearen lykwols it ûnderskie tusken androïden en robots út it each troch de term *droid* ta te passen op alle robots, ek guon dy't alhiel gjin minsklike skaaimerken hiene, lykas de silinderfoarmige R2-D2.

## Sjoch ek

* robot

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Androids fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Safarypark

Sjiraffen om in auto mei besikers hinne yn it Safaripark Beekse Bergen.
In **safarypark** is in dieretún dêr't besikers yn har eigen auto trochhinne ride kinne, of oars yn in oar ferfiermiddel, lykas in toerbus, wylst de eksoatyske bisten yn relative frijheid omrinne. Besikers kinne yn sokke parken fan tichteby de bisten besjen yn in om-en-by dat har natuerlike habitat sa deun as mar mooglik is benei komt. De frijheid fan 'e bisten is net folslein om't se yn it foarste plak yn it park finzen holden wurde en om't teffens de karnivoaren faninoar en de herbivoaren skaat wurde om it opiten fan 'e feesteapel foar te kommen.

It earste safarypark, yn 'e sin fan in dieretún dêr't de eksoatyske bisten min ofte mear frij omrûnen, wie it Longleat Safari Park, dat yn 1966 iepen gie yn it Ingelske greefskip Wiltshire, op it lângoed fan 'e wat eksintrike ealman Alexander Thynn, 7e markys fan Bath (1932-2020). It idee dêrfoar kaam fan Jimmy Chipperfield (1912-1990), earder ien fan 'e direkteurs fan it Chipperfield's Circus, ien fan 'e âldste sirkussen yn it Feriene Keninkryk. It iennichste safarypark yn Nederlân is op 't heden Safaripark Beekse Bergen, by Hilvarenbeek, yn Noard-Brabân, dat sûnt 1968 bestiet. Fan 1968 oant 1995 omfieme Burgers' Zoo yn Arnhim ek in safarypark.

In safarypark is grutter as in 'tradisjonele' dieretún, mar lytser as in wyldreservaat. It Kanadeeske African Lion Safari yn Hamilton (Ontario) beslacht 3,0 km², wylst in wyldreservaat lykas it Nasjonaal Park Tsavo East yn Kenia 11.747 km² mjit. In protte safaryparken wurkje mei oan ynternasjonale konservaasjeprogramma's foar bedrige bistesoarten, lykas oaljefanten, noashoarnen, sjiraffen, liuwen, tigers, jachtloaihoarsen en hyenahûnen.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Safari parks fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Pretoria

| Pretoria |
| --- |
|  |
| Flagge | Wapen |
|  |  |
| Polityk |
| **Lân** |  Súd-Afrika |
| **Provinsje** | Gauteng |
| **Gemeente** | Tshwane |
| Sifers |
| **Ynwennertal** | 741.651 (2011) |
| **Oerflak** | 687,54km² |
| **Befolkingstichtens** | 1079 / km² |
| **Stêdekloft** | 2.921.488 (2012) |
| **Hichte** | 1339 m |
| Oar |
| **Stifting** | 16 novimber 1855 |
| **Tiidsône** | UTC+2 |
| **Koördinaten** | 25° 44' SB, 28° 11' EL |
| **Webside** | www.tshwane.gov.za |

Lokaasje yn Gauteng
**Pretoria** is mei Bloemfontein en Kaapstêd ien fan de haadstêden fan Súd-Afrika. De stêd leit yn de grutstedske gemeente Stad Tshwane yn de provinsje Gauteng.

Yn 2010 wie Pretoria ien fan de stêden dêr't it WK fuotbal spile waard.

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory **Pretoria** fan Wikimedia Commons. |
# SGML

**SGML**, folút **Standard Generalized Markup Language** (*Standert Generalisearre Markear Taal*), is in metataal dêr't markeartalen foar it opmeitsjen fan dokuminten yn definiearre wurde kinne . SGML is ôflaad fan GML fan IBM, dat yn de 60-er jierren fan de 20e iuw ûntwikkele is troch Charles Goldfarb, Edward Mosher en Raymond Lorie (fan wa't de inisjalen fan de famyljenammen ek de ôfkoarting GML foarmje).

SGML is oarspronklik makke foar it algemien tagonklik meitsjen fan dokuminten yn grutte, lang rinnende projekten binnen bygelyks de oerheid en de fleantúchyndustry. It waard ek lang brûkt yn de grafyske sektor, mar de bewurklikens en kompleksiteit wie in obstakel foar grutskalich gebrûk op lytsskalige projekten.

SGML is in ISO standart: "ISO 8879:1986 Information processing—Text and office systems—Standard Generalized Markup Language (SGML)"

HTML en XML binne beide ûntwikkele fanút SGML. Dêr't HTML in aplikaasje is fan SGML, is XML in fersimpele plakferfanger fan SGML.