Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Kommando

In kamûflearre lid fan 'e Kommando Spezialkräfte fan 'e Dútske Lânmacht.
 Dizze side giet oer **kommando yn 'e sin fan in lid fan in militêre elite-ienheid**. Foar oare betsjuttings, sjoch: kommando (betsjuttingsside).
In **kommando** is in soldaat út in karkloft fan 'e lichte ynfantery of fan in spesjale ienheid fan 'e lânmacht (of soms fan oare kriichsmachtûnderdielen). Sokken hawwe in swiere trening ûndergien en kinne dêrtroch ûnder alle omstannichheden en mei alle middels út 'e fuotten. Spesjaliteiten binne gauris dingen as amfibyske lâningsoperaasjes, parasjutespringen, abseilen en skerpsjitten.

## Taken

De taken fan kommando's binne:

* operaasjes yn fijannich gebiet (efter de linys fan 'e fijân), lykas:
	+ militêre ferkenning;
	+ it útskeakeljen fan wichtige fijannige ofsieren;
	+ de boel by de fijân yn ûnstjoer bringe;
	+ it befrijen fan kriichsfinzenen;
* operaasjes op it mêd fan anty-terrorisme;
* it ûnderstypjen fan 'e reguliere ynfantery.

Kommando's kinne faak weromkend wurde oan harren griene baret; kommandotroepen wurde dêrom ynformeel ek wol de 'Griene Baretten' neamd.

## Skiednis

Oarspronklik waard ûnder 'in kommando' in soarte fan gefjochtsienheid fan 'e lichte ynfantery ferstien, ynstee fan in yndividueel lid fan sa'n ienheid. It wurd komt út it Afrikaansk, en waard yn 'e tiid fan 'e Twadde Boere-oarloch (1899-1902) brûkt foar mobile ynfantery-ienheden fan 'e Súdafrikaanske Republyk en de Oranje Frijsteat, dy't in guerrilja-oarloch fierden tsjin 'e Britten. It liket wierskynlik dat it Afrikaansk it wurd oernommen hat fan it Portegeesk, dat yn 'e oan 'e Súdafrikaanske Republyk grinzgjende Portegeeske koloanje Mozambyk sprutsen waard. Minder foar de hân lizzend, mar ek mooglik is dat it Afrikaansk it wurd oernommen hat út it Dútsk, dat sprutsen waard yn it oan 'e Kaapkoloanje grinzgjende Dútsk-Súdwest-Afrika (no Namybje). Neffens dy teory soe it Dútsk it dan yn 'e santjinde iuw wer oan it Italjaansk ûntliend hawwe.

## Kommandokorpsen

Nederlân beskikt oer ien kommando-ienheid: it Korps Kommandotroepen (KCT). Oare foarbylden fan kommando-ienheden binne de British Commandos en de Special Air Service (SAS) út it Feriene Keninkryk en de Kommando Spezialkräfte (KSK) fan Dútslân. De Feriene Steaten hawwe gjin kommando-ienheden dy't as sadanich beneamd wurde, mar de Army Rangers fan it Amerikaanske Leger, de Marine Raiders fan it Amerikaanske Marinierskorps en de Navy SEALs fan 'e Amerikaanske Marine kinne as kommando-ienheden beskôge wurde.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Commando fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Dieverij

*The Cunning Thief* ('De slûchslimme dief'), 1931
(Paul-Charles Chocarne-Moreau)
**Dieverij** of **stellerij**, mei in argaysk wurd ek wol **tsjeafte** neamd, is it weinimmen fan oarmans besit sûnder de tastimming fan 'e eigner. Dieverij komt foar yn in grut tal foarmen, wêrûnder gaudieverij, winkeldieverij, bûsehifkerij, berôving, plondering, ynbraak, fertsjustering, fraude en oplichting. Ferskate besibbe misdriuwen sitte der hiel ticht tsjinoan, lykas ôfparsing, sjantaazje (yn wetlik jargon 'ôfdriging'), streuperij en hieling. As men jin skuldich makket oan dieverij hjit dat **stellen**. Wa't stelt, is in **dief** (of **tsjeaf**), en in froulike dief is in **dievegge**.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *Notes* en *References*, op dizze side. |
# Healrûn

In **healrûn** is de helte fan de Ierde, beheind troch in grutsirkel.

Der is in ûnbeheind tal fan folle grutsirkels, en dêrmei ek in ûnbeheind tal fan healrûnen. Mar de healrûnen dêr't it measte brûk fan makke wurdt binne:

* It noardlik healrûn en it súdlik healrûn, skieden troch de evener.
* It westlik healrûn en it eastlik healrûn, skieden troch de grutsirkel oer de nulmeridiaan.
* It lânhealrûn en it wetterhealrûn.

Op oare planeten kinne op deselde manieren healrûnen oanwiisd wurde.

* noardlik healrûn
* súdlik healrûn
# Abt

In **abt** (of **abdis(se)** froulik) is de lieder, it haad, fan in abdij. Hy is de 'primus inter pares' fan de muontsen (of nonnen) en wurdt yn de hiërargy folge troch de prior. Yn syn wurk wurdt de abt bystien troch de 'ried', in lytse groep muontsen, dêrûnder de prior, dy't yn gearwurking mei it deistich bestjoer, de abdij bestjoere. De abt wurdt yn de benediktynske tradysje troch de muontsen sels keazen.

In abt kin in **mitere** of in **net-mitere** abt wêze. Yn it earste gefal wurdt hy tsjerkerjochtlik op itselde nivo sjoen as in biskop en hat de jurisdiksje oer de abdij, lykas in biskop oer in bisdom. Der is dan sprake fan in saneamde **eksimpte abdij**. Eartiids wie it mooglik dat in eksimpte abt de legere wijingen oant en mei it subdiakonaat tatsjinne oan de geastliken yn syn machtsgebiet. Nei it ôfskaffen fan dy legere wijingen is dat allinnich noch mooglik troch in biskop.

By de minderbruorren wurdt de oerste de gardiaan neamd.
# 1374

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Iuwen: | 9e | 10e | 11e | 12e | 13e | 14e iuw | 15e | 16e | 17e | 18e | 19e |
| Jierren: | 1369 | 1370 | 1371 | 1372 | 1373 | 1374 | 1375 | 1376 | 1377 | 1378 | 1379 |

|  |
| --- |
|  **Kalinders** |
| Gregoriaanske kalinder | 1374 *MCCCLXXIV*  |
| Ab urbe condita | 2127 |
| Armeenske kalinder | 823
*ԹՎ ՊԻԳ* |
| Etiopyske kalinder | 1366 – 1367 |
| Hebriuwske kalinder | 5134 – 5135 |
| Hindoekalinders |  |
| - *Vikram Samvat* | 1429 – 1430 |
| - *Shaka Samvat* | 1296 – 1297 |
| - *Kali Yuga* | 4475 – 4476 |
| Iraanske kalinder | 752 – 753 |
| Islamityske kalinder | 776 – 776 |
| Juliaanske kalinder   | 1374 *MCCCLXXIV*  |
| Sineeske kalinder | 4070 – 4071
庚丑 – 辛寅 |

**1374** is in gewoan jier dat begjint mei in snein. (*Juliaanske kalinder foar 1374.*)

## Foarfallen

## Berne

* Jan fan Beieren, biskop fan Luik, greve fan Hollân, Seelân en Henegouwen.

## Ferstoarn

* 19 july - Francesco Petrarca, Italjaansk dichter en humanist (\* 1304)

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jierren: | 1369 | 1370 | 1371 | 1372 | 1373 | 1374 | 1375 | 1376 | 1377 | 1378 | 1379 |
| Iuwen: | 9e | 10e | 11e | 12e | 13e | 14e iuw | 15e | 16e | 17e | 18e | 19e |

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory 1374 fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# 1862

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Iuwen: | 14e | 15e | 16e | 17e | 18e | 19e iuw | 20e | 21e | 22e | 23e | 24e |
| Jierren: | 1857 | 1858 | 1859 | 1860 | 1861 | 1862 | 1863 | 1864 | 1865 | 1866 | 1867 |

|  |
| --- |
|  **Kalinders** |
| Gregoriaanske kalinder   | 1862 *MDCCCLXII*  |
| Ab urbe condita | 2615 |
| Armeenske kalinder | 1311
*ԹՎ ՌՅԺԱ* |
| Etiopyske kalinder | 1854 – 1855 |
| Hebriuwske kalinder | 5622 – 5623 |
| Hindoekalinders |  |
| - *Vikram Samvat* | 1917 – 1918 |
| - *Shaka Samvat* | 1784 – 1785 |
| - *Kali Yuga* | 4963 – 4964 |
| Iraanske kalinder | 1240 – 1241 |
| Islamityske kalinder | 1279 – 1279 |
| Juliaanske kalinder   | Gregoriaansk min 12 dgn. |
| Sineeske kalinder | 4558 – 4559
戊酉 – 己戌 |

**1862** is in gewoan jier dat begjint mei in woansdei. (*Gregoriaanske kalinder foar 1862.*)

## Foarfallen

july
* 30 - Rients Doekles Yntema, Hylke Folkerts Post en Pieter Baukes Rijpma winne yn Frjentsjer de 12e PC.

augustus
* 17 - Yn Minnesota brekt ûnder de Dakota-Yndianen in opstân út dy't bekend komt te stean as de Dakota-Oarloch fan 1862.

septimber
* 23 - De Dakota wurde definityf ferslein yn 'e Slach by Wood Lake. Hjirmei komt in ein oan 'e Dakota-Oarloch fan 1862.

desimber
* 26 - Yn Mankato (Minnesota) wurde 38 foaroanmannen fan 'e Dakota tagelyk ophongen foar harren rol yn 'e Dakota-Oarloch fan 1862. Dit is de grutste massa-eksekúsje út 'e Amerikaanske skiednis.

## Berne

* 3 jannewaris - Bonne Hylkema, Frysk ûnderwizer en skriuwer († 1935)
* 14 maart - Geerhardus Vos, Frysk-Amerikaansk teolooch († 1949)
* 6 juny - Foeke Buitenrust Hettema, Frysk taalkundige († 1922)
* 14 july - Gustav Klimt, Eastenryksk keunstskilder († 1918)
* 22 augustus - Claude Debussy, Frânsk komponist († 1918)
* 4 novimber - Jan Hepkes Wouda, Frysk fellekeepman en swetser († 1939)
* 7 desimber - Hobbe Smith, Frysk keunstskilder († 1942)
* 17 desimber - Anne Tsjibbes van der Meulen, Frysk ûnderwizer en antyksamler († 1934)

## Ferstoarn

* 10 jannewaris - Samuel Colt, Amerikaansk wapensmid en ûndernimmer (\* 1814)
* 18 jannewaris - John Tyler, presidint fan de Feriene Steaten (\* 1790)
* 4 april - Harmen Sytstra, Frysk skriuwer (\* 1817)
* 1 maaie - J.L.C. Schroeder van der Kolk, Frysk heechleraar anatomy en fysiology (\* 1797)
* 24 july - Martin Van Buren, presidint fan 'e Feriene Steaten (\* 1782)
* 22 augustus - Rein Baukes Windsma, Frysk skoalmaster en dichter (\* 1801)

## Muzyk

lieten
* *Deck the Halls*

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jierren: | 1857 | 1858 | 1859 | 1860 | 1861 | 1862 | 1863 | 1864 | 1865 | 1866 | 1867 |
| Iuwen: | 14e | 15e | 16e | 17e | 18e | 19e iuw | 20e | 21e | 22e | 23e | 24e |

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory 1862 fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# 898

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Iuwen: | 4e | 5e | 6e | 7e | 8e | 9e iuw | 10e | 11e | 12e | 13e | 14e |
| Jierren: | 893 | 894 | 895 | 896 | 897 | 898 | 899 | 900 | 901 | 902 | 903 |

|  |
| --- |
|  **Kalinders** |
| Gregoriaanske kalinder | 898 *DCCCXCVIII*  |
| Ab urbe condita | 1651 |
| Armeenske kalinder | 347
*ԹՎ ՅԽԷ* |
| Etiopyske kalinder | 890 – 891 |
| Hebriuwske kalinder | 4658 – 4659 |
| Hindoekalinders |  |
| - *Vikram Samvat* | 953 – 954 |
| - *Shaka Samvat* | 820 – 821 |
| - *Kali Yuga* | 3999 – 4000 |
| Iraanske kalinder | 276 – 277 |
| Islamityske kalinder | 285 – 285 |
| Juliaanske kalinder   | 898 *DCCCXCVIII*  |
| Sineeske kalinder | 3594 – 3595
甲巳 – 乙午 |

**898** is in gewoan jier dat begjint mei in snein. (*Juliaanske kalinder foar 898.*)

## Foarfallen

* Jannewaris - Paus Johannes IX wurdt de opfolger fan Paus Teodorus II.
* Kening Odo út it Robertingyske Hûs (de foarâlden fan it Hûs Capet) wurdt troch de Karolingyske partij twongen Karel de Ienfâldige oan te wizen as syn opfolger. Dêrmei wurdt it Karolingyske Hûs wersteld op de troan fan Fransje. Odo's broer Robert krijt lykwols in grut gebiet tusken Seine en Loire yn besit.
* Everhard Saxo, de greve fan Hamalân wurdt fermoarde troch de Fries Waldger.

## Berne

## Ferstoarn

* Odo, greve fan Parys, kening fan it Westfrankyske Ryk.
* 15 oktober - Keizer Lambert

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jierren: | 893 | 894 | 895 | 896 | 897 | 898 | 899 | 900 | 901 | 902 | 903 |
| Iuwen: | 4e | 5e | 6e | 7e | 8e | 9e iuw | 10e | 11e | 12e | 13e | 14e |

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory 898 fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# 257

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Iuwen: | 3e fK | 2e fK | 1e fK | 1e | 2e | 3e iuw | 4e | 5e | 6e | 7e | 8e |
| Jierren: | 252 | 253 | 254 | 255 | 256 | 257 | 258 | 259 | 260 | 261 | 262 |

|  |
| --- |
|  **Kalinders** |
| Gregoriaanske kalinder | 257 *CCLVII*  |
| Ab urbe condita | 1010 |
| Etiopyske kalinder | 249 – 250 |
| Hebriuwske kalinder | 4017 – 4018 |
| Hindoekalinders |  |
| - *Vikram Samvat* | 312 – 313 |
| - *Shaka Samvat* | 179 – 180 |
| - *Kali Yuga* | 3358 – 3359 |
| Juliaanske kalinder   | 257 *CCLVII*  |
| Sineeske kalinder | 2953 – 2954
癸子 – 甲丑 |

**257** is in gewoan jier dat begjint mei in tongersdei. (*Juliaanske kalinder foar 257.*)

## Foarfallen

* In kristenferfolging yn it Romeinske Ryk; net allinnich yndividuele kristenen, mar de tsjerke as organisaasje wurdt oanpakt.

## Berne

* De hillige Gregoarius de Ferljochter (Gregoarius Ylluminator) († 332)

## Ferstoarn

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Jierren: | 252 | 253 | 254 | 255 | 256 | 257 | 258 | 259 | 260 | 261 | 262 |
| Iuwen: | 3e fK | 2e fK | 1e fK | 1e | 2e | 3e iuw | 4e | 5e | 6e | 7e | 8e |

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory 257 fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Ferneatigingskamp

De ferneatigingskampen yn East-Jeropa yn 't read
In **ferneatigingskamp** (Dútsk: *Vernichtungslager*) wie in konsintraasjekamp dat spesjaal ornearre wie om minsken dea te dwaan. Sokke kampen waarden troch nazi-Dútslân yn de Twadde Wrâldkriich stichte.

De kampen wurde ek wol **deadekampen** neamd. It ferskil mei oare konsintraasjekampen sit der him yn dat oare kampen ek wol in oar - ekonomysk as propagandistysk - doel hawwe koenen mei de (lytse) kâns dat de finzenen nei in skoft frijlitten waarden.

De kampen wienen ornearre om op grutte skaal en sa fluch at koe minsken dea te meitsjen, meast troch gifgas. It gie benammen om Joaden, mar ek Roma (sigeuners), Poalen en tsjinstanners fam it Nazirezjym.

## Kampen

De ferneatigingskampen:

* Auschwitz yn Poalen (1,1 miljoen deaden.
* Treblinka yn Poalen (900.000 deaden.
* Bełżec yn Poalen (436.000 deaden)
* Chełmno (Dútsk: Kulmhof) in Poalen (340.000 deaden)
* Majdanek ûnder Lublin yn Poalen (rûsd op 300.000 - 350.000 deaden)
* Sobibór yn Poalen (170.165 deaden. Guon boarnen sizze 150.000 oant 250.000 deaden.
* Maly Trostenets yn Wyt-Ruslân (40.000 - 65.000 deaden.

Auschwitz, Treblinka en Majdanek wienen teffens wurkkamp.

Konsintraasje- en ferneatigingskamp Majdanek yn 2007
## Sjoch ek

* Holocaust
* List fan Nazikonsintraasjekampen

## Keppeling om utens

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Nazi extermination camps fan Wikimedia Commons.
  |
# Liet

In **liet**, **sang** of **ferske** is in muzikale foarm wêrby't tekst, de saneamde liettekst, op muzyk ferklonken wurdt, faak foarmjûn yn ferskate kûpletten mei in refrein. Yn 'e kûpletten wurdt nije ynformaasje jûn, en de kûpletten ferskille dan ek ûnderling op it mêd fan tekst. It refrein hat in fêste tekst, dy't tusken de kûpletten troch hieltyd werhelle wurdt.

## Sjoch ek

* Liet (festival)
# Earmoede

In sloppewyk yn Djakarta yn 2004
**Earmoede** is in oantsjutting foar de sitewaasje fan lju dy't gjin of mar krap materiële besittings of jild hawwe. It is in ferskynsel mei in protte ferskillende fasetten, dat sawol maatskiplike, ekonomyske as politike eleminten omfiemet. Behoeftigens of folsleine earmoede ferwiist nei in brekme oan middels om oan jins earste libbensbehoeften te foldwaan, lykas iten en drinken, klean en ûnderdak. Behoeftigens is in fêst gegeven en stiet los fan jins lokaasje, wylst fan (relative) earmoede sprutsen wurdt as de ynwenners fan in beskaat lân ûnder in fêststeld ynkommensminimum libje moatte, dat per lân (of lânsdiel) ferskilt. Earmoede giet gauris mank mei oare problemen, lykas honger of ûnderfieding, sykten, lichaamlike beheinings, bernestjerte, dakleazens, brekme oan ûnderwiis en/of sûnenssoarch, diskriminaasje, alkoholisme, drugsmisbrûk, húslik geweld en (twongen) prostitúsje.

Earmoede is in ferskynsel dat bestien hat sûnt de minske oerstapte fan in kommunale jager-sammelder-kultuer nei in lânboukultuer, wêrby't eltse boer ferantwurdlik wie foar syn eigen lân. Nei de Yndustriële Revolúsje makke de massaproduksje fan guod yn fabriken de produkten minder djoer en dêrtroch better beskikber. Wichtiger noch wie de yntroduksje fan fernijings yn 'e lânbou, lykas keunstdong, dy't derfoar soargen dat it lân genôch opbrocht om 'e befolking fan iten te foarsjen.

Hjoed de dei is earmoedebestriding ien fan 'e wichtichste doelen fan ynternasjonale organisaasjes lykas de Feriene Naasjes en de Wrâldbank. Strategyen om earmoede út te bannen, meitsje gebrûk fan maatregels as it ynfieren fan wurkleasheids-, arbeidsûngeskiktheids- en âlderdomsútkearings en oare foarmen fan sosjale sekerheid, it oanfiterjen fan ûndernimmerskip, en it oanbieden fan finansjele tsjinstferliening troch bgl. microfinance. It bestriden fan earmoede wurdt faak dreger makke troch ferskynsels as korrupsje, belestingûntwiking troch de riken, skuldelêst, lieningsbetingsten en breinflecht fan heechoplate beropskrêften út 'e sûnenssoarch en it ûnderwiis.

Neffens de Wrâldbank libje der tsjintwurdich wrâldwiid sa'n 700 miljoen minsken yn earmoede, wêrby't útgien wurdt fan in wrâldwide earmoedegrins fan $1,25 deis. Yn 2008 makken earmen yn Afrika besuden de Sahara 47,5% fan 'e befolking út; yn Súd-Aazje 36%; yn East-Aazje en Oseaanje 14,3%; yn Latynsk-Amearika en it Karibysk Gebiet 6,5%; yn it Midden-Easten en Noard-Afrika 2,7%; en yn Jeropa en Sintraal-Aazje 0,5%. Sjoen neffens de wrâldbefolking kaam it persintaazje earmen dêrmei op 22,4% te lizzen. Yn 2015 libbe fierders 13,5% fan alle ynwenners fan 'e Feriene Steaten yn earmoede, neffens gegevens fan 'e Amerikaanske oerheid.

## Sjoch ek

* earmoedegrins

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Poverty fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Punk rock

**Punk rock** (fan *punk*, dat 'sûnder wearde' betsjut) wie oarspronklik de betiteling fan de primitive, meast op gitaarspul basearre rock and roll fan bands út de 60-er jierren sa as The Stooges, The Animals en The Seeds.
Mei 'Punk rock' of koartwei 'Punk', wurdt tsjintwurdich de anti-maatskiplike muzykbeweging út it midden/ein 70-er jierren bedoeld, yn gong setten troch de Sex Pistols, Eric Burdon,The Clash, The Damned, The Ramones en harren neifolgers.

|  |
| --- |
|  |

De woartels fan de punk rock lizze yn de orizjinele betsjutting fan de term, de garage rock út de betide jierren 60, mar ek yn de Ingelske pubrock rûnten, betide driuwende krêften fan de avant-gardistyske new wave as Patti Smith en de dissonante styl fan de Velvet Underground dy't lang beskôge binne as de stifters fan de punk rock. Fan grut belang foar it ûntstean fan de streaming wie de winsk om werom te gean nei de simpelens fan de betide rock and roll en it fersmiten fan de algemiene streaming yn de muzyk fan dy tiid, dy't punk rockers seagen as pretinsjeleaze, ferkommersjalisearre, pompeuze en ûnynspirearre muzyk.

As kontrast sette de punk rock dêr in simpele, enerzjike, muzikale struktuer tsjinoer. 'Eltsenien kin spylje', wie it iene kredo, 'wat lûder en rûger wat better' it oare. Yn teksten en fraachpetearen feroarloven de artysten har frijheden, sawol yn politike as yn seksuele sin, dy't net earder fertoand wiene. Punk wie 'anty-alles'.