Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bahrain International Circuit

|  |
| --- |
| Bahrain International Circuit |
|  **Sirkwy** |
|  |
| Bahrain International Circuit (GP-parkoers) |
| **Lokaasje** |
| lân |  Bachrein |
| **Histoarje** |
| type sirkwy | Permanint sirkwy |
| iepene | 17 maart 2004 |
| arsjetekt | Hermann Tilke |
| lingte iepening | 5,412 km |
| bochten iepening | 15 |
| **Kaart** |
|   |

**Bahrein International Circuit** is in Formule 1-sirkwy yn de woestyn fan Bachrein. Sûnt 2005 wurd de Grutte Priis Formule 1 fan Bachrein op dit sirkwy riden. Fanôf 2014 wurdt dy wedstriid jûns ferriden mei keunstljocht.
# Essay

Michel de Montaigne.
In **essay** is in beskôgjende proazatekst of in artikel yn in krante of tydskrift, wêr't de skriuwer yn op in wittenskiplik ferantwurde wize syn persoanlike fyzje jout op hjoeddeiske ferskynsels, problemen of ûntwikkelingen. Yn it Ingelsk ferwiist de term mear yn it algemien nei in opstel of riddenearring. De Fryske betsjutting komt lykwols fan it Frânske 'essai', wat soksawats betsjut as *probearsel*. Tsjintwurdich wurdt it wurd ek wol brûkt yn de Ingelske betsjutting, mar it giet yn prinsipe om twa ferskillende kategoryen. De skepper fan dit literêre sjenre wie Michel de Montaigne (1533-1592) dy't yn 1580 syn 'Essais' publisearre.

De Montaigne waard earst neifolge troch Francis Bacon (*Essays*, 1597). Letter kaam it essay ta bloei yn Dútslân, Frankryk en wer letter yn de Feriene Steaten.

Fryske essayisten wienen ûnder oaren Fokke Sierksma, Bauke de Jong, Anne Wadman, Atte Jongstra en Lolle Nauta.

Yn Nederlân wienen ûnder oaren Conrad Busken Huet, Albert Verwey, Menno ter Braak, Simon Vestdijk, Karel van het Reve, W. F. Hermans en Hugo Brandt Corstius essayisten fan belang. Foar it sjenre is yn Nederlân de Jan Hanlo Essaypriis yn it libben roppen. Op 18 novimber 2018 waard de earste Joost Zwagerman Essaypriis útrikt.
# Pong

Pong op in iPod
**Pong** is ien fan de earste fideospultsjes. It wurke mei twa balkjes, in baltsje en twa muorren oan 'e sydkanten.

It spul hie ta doel it baltsje efter it balkje fan de oare spiler te krijen. Dat koe it bêste berikt wurde troch rap it baltsje yn ûnferwachte rjochting tsjin de muorre oan stuiterje te litten.

It spul kin mei twa persoanen of allinnich tsjin de kompjûter spile wurde.

## Keppeling om utens

* Pong story Ingelsk
* PONG! Spylje Pong online (Java ferzje)
# Tint

Trije kleurebannen mei alle tinten: de boppeste mei legere yntinsiteit (dûnkerder), de ûnderste mei legere fersêding (skierder).
In **tint** (fan it Frânske *teinte*), **kleurnuânse**, **skakearring** of **toan** is in eigenskip fan kleuren. Dy eigenskip foarmet yn kombinaasje mei de fersêding en yntinsiteit de diminsje fan in beskate kleur. Ornaris kin de tint fan in kleur kwantifisearre wurde mei in sifer.

Yn in protte gefallen wurdt it begryp 'tint' lykwols brûkt as in synonym fan it wurd 'kleur': wa't "grien" seit, bedoelt yn 'e regel alle tinten fan 'e kleur grien, ynklusyf dûnkergrien (mei in lege yntinsiteit) en griisgrien (mei in lege fersêding). It begryp tint wurdt dan almeast brûkt om sokke lytsere fariaasjes binnen in kleur oan te jaan, mar dûnkergrien en griisgrien wurde ek wol oantsjut mei it wurd 'kleur', dat in grut semantysk ferskil bestiet der datoangeande net.

De dominânsje fan 'e komponint tint yn 'e kleuryndruk kin ferklearre wurde troch it feit dat yn 'e natoer de tint fan in foarwerp bepaald wurdt troch it oerflak fan it foarwerp sels (d.w.s. hokker kleuren troch dat oerflak wjerkeatst wurde), wylst yntinsiteit en fersêding mei ôfhingje fan 'e beljochtingsomstannichheden (ljocht of skaad) en de mjitte fan refleksje (glâns). Faak wurde tinten fan deselde kleur ûnderskaat mei in foarheaksel, lykas ljochtblau, dûnkerblau en griisblau. In wichtige útsûndering is brún, dat eins dûnkeroranje is.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side. |
# Arthur Miller

Arthur Miller
**Arthur Miller** (New York City, 17 oktober 1915 - Roxbury (Connecticut), 10 febrewaris 2005) wie in Amerikaansk toanielskriuwer.

## Bekend wurk

* 'Dea fan in hannelsreizger'. Toanielstik
* *The Crucible*, út 1952 giet oer de hekseprosessen fan Salem.

## Oar wurk

* *A View from the Bridge*,
* *All My Sons*
* *Homely Girl*, dat yn 2001 ferfilme waard mei de titel *Eden*.

## Houliken

Nei in houlik mei Mary Grace Slattery, dat sechtjin jier duorre hat, wertroude Miller mei filmaktrise Marilyn Monroe yn 1956. Foar har skreau er it skript fan de film "The Misfits". Yn 1961 giene se út elkoar.
# Henryk Górecki

|  |
| --- |
| Henryk Górecki |
|  |
| Henryk Górecki |
| **persoanlike bysûnderheden** |
| echte namme | Henryk Mikołaj Górecki |
| nasjonaliteit |  Poalsk |
| berne | 6 desimber 1933 |
| berteplak | Czernica |
| stoarn | 12 novimber 2010 |
| stjerplak | Katowice |
| **wurkpaad** |
| berop/amt | Muzykpedagooch |
| aktyf as | Komponist |

**Henryk Mikołaj Górecki** (Czernica (Sileezje), 6 desimber 1933 - Katowice, 12 novimber 2010) wie in Poalske komponist yn de klassike tradysje en in muzykpedagooch. Górecki hie mei syn ienfâldige muzyktaal en syn religieuze komposysjes de wurdearring fan in grut publyk.

Górecki briek troch mei de Symfony nr. 3, *"symfonią pieśni żałobnych"*, ('Symfony fan treurlieten') dy't er fanwegen de Südwestfunk (no Südwestrundfunk) Baden-Baden skreau. De opname yn de útfiering fan de London Sinfonietta, mei sopraan Dawn Upshaw en dirigint David Zinman waarden miljoenen fan ferkocht, en bedarre yn ferskate hitparades.

## Keppelings om utens

* (in)  Biografy en wurkelist
* Titelbeskriuwingen yn de blêdmuzykkatalogus fan de Muziekbibliotheek fan de Omroep
# Adolf Eichmann

Eichmann (1961)
**Oto Adolf Eichmann** (Solingen, 19 maart 1906 - Ramla, 31 maaie 1962) wie yn de Twadde Wrâldkriich in offisier fan de SS, mei in liedende rol yn de logistike útfiering fan de holocaust. Nei de kriich naaide er út nei Argentynje, dêr't geheim aginten fan de Israelyske Mossad him yn 1960 pakten. Syn proses yn Israel bestie út fyftjin oanklachten, wêrûnder misdieden tsjin de minske en oarlochsmisdieden. Yn 1962 waard er skuldich ferklearre en waard yn itselde jier ophongen.

## Bibliografy

* Arendt, Hannah, *De banaliteit van het kwaad. Een reportage*. Moussault, Amsterdam, 1969
* Bos, Rolf, *De man die Adolf Eichmann ophing*, Artikel yn De Volkskrant, 4 juny 2011
* Cesarini, David, *Eichmann. De definitieve biografie*. Anthos/Manteau, Amsterdam/Antwerpen, 2005
* Friedman, Tuviah, *Die Ergreifung Adolf Eichmann*. Dokument-Buch, Germany National Bibliothek
* Mulisch, Harry, *De zaak 40/61*
* Pearlman, Moshe, *The Capture of Adolf Eichmann*, 1961 (oersetting yn it Dútsk troch Margaret Carroux en Lis Leonard, *Die Festnahme des Adolf Eichmann*. S. Fischer, Frankfurt, 1961) (sitearre yn Hannah Arendt, *Eichmann in Jerusalem. A Report on the Banality of Evil*. Penguin, 1994, p. 235)
* Stangneth, Bettina, *Eichmann in Argentinië*, 2012, Atlas Contact
* Stangneth, Bettina, *Eichmann vor Jerusalem – Das unbehelligte Leben eines Massenmörders.* Arche: Zürich 2011, ISBN 978-3-7160-2669-4.
* Venmans, Peter, *De ontdekking van de Wereld. Over Hannah Arendt*. Atlas, Amsterdam/Antwerpen, 2005, ISBN 90-450-0658-8
* Vermaat, Emerson, *Adolf Eichmann. Technocraat van de Holocaust*. Aspekt, 2012, ISBN 9789461531797

## Keppelings om utens

* It letterlike prosesferslach
* Eichmann Prosecutor Interview: A Conversation with Justice Gabriel Bach, Senior Prosecutor in the Adolf Eichmann Trial
* Andere Tijden - De schrijftafelmoordenaar. Het showproces tegen Eichmann
# Noardwesten (Feriene Steaten)

De lokaasje fan it Noardwesten yn de Feriene Steaten.
(read = altyd meirekkene; arsearre = soms meirekkene)
It **Noardwesten**, it **Amerikaanske Noardwesten** of de **Noardwestlike Feriene Steaten** is in ynformele geografyske regio fan 'e Feriene Steaten. Under dizze oantsjutting wurde altyd de steaten Washington en Oregon beflapt, mei meastal dêropta Idaho en soms ek Montana en Wyoming. Inkeld wurdt ek súdeastlik Alaska wol ta it Amerikaanske Noardwesten rekkene. It Pasifyske Noardwesten is net alhiel itselde; dêrby giet it inkeld om 'e steaten Washington en Oregon (en soms súdeastlik Alaska). It Noardwesten makket yn syn gehiel diel út fan 'e gruttere krite fan it Amerikaanske Westen.

De *skyline* fan Seattle, de grutste stêd yn it Amerikaanske Noardwesten.
Krekt sa't dat mei it Amerikaanske Súdwesten it gefal is, is de oantsjutting "it Noardwesten" meitiid fierder nei it westen ta opskood. Yn 'e njoggentjinde iuw waard mei "it Noardwesten" (no ta ûnderskie ornaris "it Alde Noardwesten" neamd) it Noardwestlike Territoarium bedoeld, dat stadichoan mei it tij fan 'e kolonisaasje nei it westen ta ferskode troch it gebiet fan 'e Grutte Marren, it Amerikaanske Midwesten en de regio fan 'e Rocky Mountains hinne, oant it úteinlik kaam gear te fallen mei wat no it Noardwesten is. It hjoeddeiske gebiet beslacht fierhinne it âlde Oregon-territoarium, dat yn 1848 ûntstie. It kin ek grutdiels lykslein wurde mei de statistyske Federale Regio X, dy't Oregon, Washington, Idaho en Alaska omfiemet.

Yn syn breedste betsjutting hat it Amerikaanske Noardwesten tsjintwurdich krapoan 14 miljoen ynwenners. De grutste stêd yn it gebiet is Seattle, folge troch Portland, Boise, Spokane, Tacoma en Vancouver (Washington). Guon fan 'e fluchst groeiende lytsere Amerikaanske stêden lizze ek yn it gebiet, wêrûnder Bellevue, Kennewick, Pasco en Yakima. Polityk sjoen bestiet der in kleau tusken Washington en Oregon, dy't sûnt 1988 by presidintsferkiezings altyd Demokratysk stimd hawwe, en Idaho en de oare steaten, dêr't krekt altyd Republikeinsk stimd wurdt.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side. |
# Ganges

|  |
| --- |
| Ganges |
|  |
| Ganges yn Varanasi |
| **geografy** |
| lân |  Banglades Yndia |
| ûntspringt yn | Gangotrigletsjer |
| lokaasje boarne | 30° 50' NB, 79° 10' EL |
| mûnet út yn | Gangesdelta yn de Golf fan Bengalen |
| lokaasje mûning | 22° 42' NB, 89° 40' EL |
| plakken | Kanpur, Allahabad, Varanasi, Patna |
| **sifers** |
| lingte | 2510 km |
| hichte boarne | 475 m |
| hichte mûning | 6 m |
| ôfwetteringsgeb. | 975.000 km² |
| ôffier (mûning) | 12.037 m³/s |

Ofwetteringsgebiet fan de Ganges
De **Ganges** is de grutste en meast wichtige rivier fan Yndia en Bangladesj mei in totale lingte fan 2510 km. Hy begjint op de Gangotrigletsjer yn de Yndiaaske steat Uttarakhand, tichteby de grins mei de Sineeske autonome regio Tibet, en mûnet út yn de Golf fan Bingalen.

## Beskriuwing

De delling fan de Ganges is tichtbefolke; likernôch in tredde part fan de Yndiaaske befolking libbet dêr. Guon wichtige stêden dy't aan de haadstream fan de Ganges lizze binne Farrukhabad, Kanpur, Allahabad, Vanarasi, Patna en Chandpur. Oan sydrivieren en ôfspjaltings fan de Ganges lizze ûnder oaren Delhi, Lucknow, Daka en Kalkutta.

Yn it suden is de rivier tige ôfspjalte. Yn de Gangesdelta is in grut tal eilannen, lykas Dakhin Shahbazpur, Hatia, Súd-Hatia en Sandwip. De gânse delta fan de Ganges en de Brahmaputra omfiemet suver gâns Bangladesj.

## Religieus belang

Foar de hindoes is de Ganges in hillige rivier. Hindoes ferearje de riviergoadinne Ganga, dêr't om de tolve jier in festival fan 55 dagen foar fierd wurdt. Ek bûten it festival om lûke elts jier miljoenen hindoes nei stêden oan de Ganges om harren siel te suverjen troch harren yn de rivier te waskjen. As hindoes komme te ferstjerren, wurde se kremearre. Harren jiske wurdt dêrnei as it kin yn de Ganges smiten.

## Natoer en milieu

De gaviaal en de gangesdolfyn komme yn de rivier foar.

De Ganges is ien fan de meast fersmoarge rivieren yn 'e wrâld. Yn 2011 stelde de Wrâldbank 1 miljard dollar ta beskikking foar it skjinmeitsjen fan de Ganges. De fersmoarging wurdt feroarsake troch húskeguod, fan minskilik komôf en gemysk guod. Troch it op in soad plakken ûntbrekken fan rioel komt de trochgong fan de bewenners om de rivier hinne gauris streekrjocht yn de rivier telâne. Tagelyk wurdt it rivierwetter brûkt om te itensieden en om yn te badzjen, itjinge foar ûnbidich grutte sûnenssrisiko's soarget.

Ein maart 2017 joech it heechgerjochtshôf fan de Yndiaaske dielsteat Uttarakhand rjochtspersoanlikheid oan twa rivieren, de Ganges en de Yamuna. Yn de praktyk wurdt it hanthavenjen lykwols yn hannen lein fan deselde oerheid dy't it riviermilieu niet behoedzje koe.

## Sjoch ek

* Gangesflakte

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|  |

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory **Ganges River** fan Wikimedia Commons. |
# Deastraf

In kaart fan de wrâld mei dêr op de lannen dêr't de deastraf wol en net útfierd wurdt.
De **deastraf** is de wettige terjochtstelling fan in minske as swierste straf foar in misdied. Yn in soad lannen, bygelyks yn de Feriene Steaten, Sina en Yndoneezje, wurdt de deastraf útfierd.

Der is in soad te dwaan om de deastraf. Mei it humanisme waard de deastraf yn Jeropa hieltyd kritysker folge. It hat laat ta it ôfskaffen fan dizze straf yn in protte Westerske lannen; yn Jeropa komt de deastraf hast hielendal net mear foar.

Foar it útfieren fan de deastraf wurdt in ferskaat oan metoaden brûkt. Neffens Amnesty International wurdt der it meast brûk makke fan de deadlike ynjeksje, de elektryske stoel, de gaskeamer, it fjoerwapen, ophingjen, ûnthaadzjen en stiennigjen.

## De deastraf yn Fryslân

Cesare Beccaria, *Dei delitti e delle pene*
De drekte deastraf kaam yn de Midsiuwen yn Fryslân net foar. By misdriuwen tsjin it folk (lânferrie, munteferfalsking) waard de dieder "fredeleas" makke: elts koe him samar deameitsje.

De drekte deastraf kaam pas ûnder it Saksyske bewâld (yn guon stêden justjes earder) en is sûnttiid yn Fryslân geregeld útfierd, meastentiids yn Ljouwert. Soms waard de straf om de befolking ôf te skrikken ek wol op it plak fan de misdie útfierd, mar it wie wol altyd yn it iepenbier. Freed, 23 maart 1860 is op it tsjintwurdige Wilhelminaplein yn Ljouwert it lêste deafûnis troch ophingjen útfierd en wol oan Ype Baukes de Graaf.

## Literatuer

* Brouwer, J.H., en oaren (red.), *Encyclopedie van Friesland*, Amsterdam: Elsevier 1958, *Doodstraf*.

## Keppeling om utens

* Wikiwurdboek-side - *deastraf*
# Joseph Haydn

Joseph Haydn
**Joseph Haydn** (Rohrau, 31 maart 1732 - Wenen 31 maaie 1809) wie in Eastenrykske komponist.

## Biografy

Haydn waard berne as twadde fan tolve bern. Heit en men wienen ienfâldich, se wienen from en se wurken hurd. Mem hie graach sjoen dat ien fan har bern geastlike wurden wie mar dit siet der net yn foar Joseph. Syn heit woe graach in muzikant fan him meitsje. Yn 'e hûs waard der in soad muzyk makke. Dizze folksmuzyk kaam letter foar soan Joseph fan pas. Nei in pear pogingen om op in oargel te spyljen mocht er by it no ferneamde Wiener Sangerknaben yn Wenen. Dizze organisaasje song by tsjerketsjinsten. Mar doe't hy it burd yn de kiel krige en in prúk fan in kollega stikken knipte wie it klear. Hy wurd dyselde dei ûntslein. Hy stie op strjitte, hy krige iten fan freonen en fan bewûnderers. Letter koe hy sels wer iten keapje doe't er as kopiist wurkjen gie. Ut dizze tiid komme syn earste wurden dy’t besteld waarden troch de pleatslike adel en boargerij.

Hy bestudearret de nije wurken fan Carl Philipp Emmanuel Bach. Dizze wurken soe hy as foarbyld nimme foar syn pianosonates. Yn 1759 begjint hy mei in nije baan. Hy wurdt kapelmaster by de greve Morzin.

Hy trout mei Maria Anna Keller. Hy woe leaver trouwe mei har suster, mar dit mocht net fan de skoanheit. It wie net in lokkich houlik. Der kamen gjin bern en Haydn sei faak dat er bliid wie dat er net thús hoegde te wêzen. Hy wie faak yn it selskip fan oare froulju.

Yn 1760 wurdt hy kapelmaster by Grevee Esterhazy yn Eisenstadt. Haydn krige in permanint orkest ta syn foldwaan. Dit wie foar him in goede omjouwing om in soad wurken ôf te leverjen. Stadichoan waard Haydn ferneamder. Hy krige útnûgingen fanút de hiele wrâld lykas Parys, Amsterdam, Leipzich, de Feriene Steaten, Spanje en Itaalje.

De ferneamdheid kaam him goed fan pas yn 1790. De greve gie dea en de kapel waard ûntbûn. Hy krige in aardich pinsjoen mei en hy mocht de titel kapelmaster behâlde. Hy fêstige him as frije keunstner yn Wenen. Op oantrunen fan de fioelist en ympressario Salamon ûndernaam hy twa reizen nei Ingelân. Syn Londenske symfonyen waarden tige goed ûntfongen. It Ingelske hof woe him graach sjen. Ek krige hy it earedoktoraat fan Oxford. Op syn earste weromreis moete hy de jonge Ludwig van Beethoven, dy’t him folget nei Wenen foar muzyklessen. Echt freonen binne it noait wurden.

Yn syn lêste libbensjierren komponearre hy syn twa belangrykste oratoria’s: "Die Schopfung" en "Die Jahreszeiten". Foar syn dea koe hy yn de krante syn eigen namme lêze by de rou-advertinsjes. Troch in namme wikseling fan de krante mei syn broer wurdt hy dea ferklearre. Dêrom krige er ek gjin útnûging foar de routsjinst yn Parys. Sels stoar hy in pear jier letter tidens it bombardemint fan Frankryk op Wenen op 31 maaie 1809.

Haydn hat likernôch 104 symfonyen skreaun en 84 strykkwartetten.

orizjineel wurk fan Haydn
## Sjoch ek

* List fan ferneamde komponisten
# Etyk

**Etyk** is in tûke yn de filosofy dy't him kritysk dwaande hâldt mei fragen hokker gedragingen en aktiviteiten talitber binne en hokker net en hat te krijen mei noarmen en wearden. Sintraal stiet de wize fan hanneljen oangeande de meiminske, bisten en de natoer.

Sûnt de Grykske Aldheid hâlde filosofen harren al dwaande mei fragen oer deugdsumens en rjochtfeardigens. Om bepaalde problemen te ferhelderjen hawwe lettere filosofen faak werom grypt op earder makke etyk. Yn de filosofy is it in tradysje om petearen te hâlden dêr't men de eigen stânpunten konfrontearret mei de oaren. Op dizze wize komme morele oerienkomsten en ferskillen oan it ljocht, dat helpt by de bestudearring fan de moraal. Dêrom bestudearje etisy noch hieltyd de moraal en it wrâldbyld fan Aristoteles (dat wezentlik oars wie as dat fan distiid) om't dêrnei mei him in petear oan te gien. De wichtichste etikus út de 19e iuw, John Stuart Mill reagearre op Jeremy Bentham en op Immanuel Kant. Op syn bar wurdt Mill wer kritisearre troch John Rawls. It komt der op del dat yn de etyk net allinnich besocht wurdt in ûnôfhinklike teory te meitsjen, mar ek eardere doelen te kritisearjen en der kommentaar op te jaan.
# Woastyn

Satellytfoto fan de grutste woastyn fan de wrâld, de Sahara
Atakamawoastyn yn Sily
Sânwoastyn yn Lybje
In **woastyn** is in gebiet mei in skrok klimaat en sûnder folle plantegroei.

## Temperatuer

In woastyn hat oer de rin fan in etmel in grutte temperatuerskommeling om't der gjin focht is dat de waarmte deis opnimme kin en nachts ôfjaan, en ek suver gjin plantegroei dy't deis it sinneljocht opnimme kin foar waakst. In woastyn hoecht lykwols net yn in waarm gebiet te lizzen; ek yn poalgebieten binne woastinen.

## Libben

Wylst der gjin permaninte plantegroei is, mei al it libben dat dêr yn foarkomt, binne der wol oare foarmen fan libben yn in woastyn. Der binne bisten dy't har fral oerdeis ferskûlje sadat se net te folle focht kwytreitsje. En der binne ek planten, dy't as sieden yn de grûn ferhoalen lizze, en by delfal ynienen útkomme, opbloeie en fruchtdrage.

## Bekende woastinen

* Sahara
* Goby
* Kalahary

## Sjoch ek

* List fan woastinen
# John Constable

*Selsportret* 1806, pen op papier, Tate Gallery Londen.
**John Constable** (East Bergholt, 11 juny 1776 – Londen-Hampstead, 31 maart 1837) wie in Ingelske romantysk lânskipsskilder en akwarellist.

Hy waard berne yn East Bergholt yn het greefskip Suffolk.
It gebiet om Dedham Vale, bylâns Stour yn Suffolk stiet bekend as *Constable Country*. Flatford Mill, it ûnderwerp fan ien fan syn ferneamdste skilderijen, *The Haywain*, wie eigendom fan syn heit, in begoedige brouwer en nôthanneler.

Constable troude, nei lange tiid ôfwiist te wêzen troch har heit, om't er net goed genôch wie neffens him, mei Maria Bicknell. Sy hiene sân bern, doe't Maria stoar oan tuberkuloaze.

Constable hie foaral niget oan ljochteffekten en wolkeloften. Hy skildere ek in stikmannich moaie kustgesichten.

In part fan oan him taskreaun wurk is fermoedlik troch syn soannen makke tinkt men tsjintwurdich. Wichtige samlings fan Constables wurk hawwe de National Gallery, de Tate Gallery en it Victoria and Albert Museum yn Londen.

* *Dedham Vale* (1802)
* *Maria Bicknell, skildere troch Constable yn 1816*
* *The Cornfield, 1826*

## Keppeling om utens

* Sitaten fan John Constable op de Ingelske Wikikwote
* Constable's Great Landscapes: The Six-Foot Paintings at the National Gallery of Art, Washington, DC
* 390 skilderingen troch John Constable op www.John-Constable.org
* John Constable op *Olga's Gallery*
* Biografy op *Webmuseum, Parys*
* John Constable at *Find-A-Grave*
* John Constable — Engelske lânskipsskilder
* Galery fan Constable syn skilderingen op MuseumSyndicate
* Aug 2007-Lost Constable discovered
* John Constable paintings & timeline
* John Constable op *Art-Route*
* Portraits by the artist as a young man: Constable's âlden einlik identifisearre, The Guardian, 4 maart, 2009
* Constable Museum - thatched cottages, Flatford

|  |  |
| --- | --- |
|  | Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory **John Constable** fan Wikimedia Commons. |
# Manhattan (New York)

Dizze side giet oer **Manhattan, wyk fan New York**. Foar oare betsjuttings, sjoch: Manhattan.
**Manhattan** is in *borough* fan de stêd New York yn de steat New York fan de Feriene Steaten. It foarmet it sintrum fan dy stêd. De wyk leit op it eilân mei deselde namme en hat in oerflak fan 87,5 km². Dit makket Manhattan de lytste wyk yn New York. As *New York County* is it ien fan 62 greefskippen yn 'e steat New York. It eilân is in wichtich ekonomysk en kultureel sintrum fan 'e Feriene Steaten. Manhattan stiet bekend om syn wolkekliuwers, brede leanen, in protte giele taksy's en it finansjeel sintrum Wall Street. Yn de perioade 1624 oant 1667 wie it eilân yn Nederlânsk besit (fan de Westyndyske Kompanjy) en foarme it de kearn fan de koloanje Nij-Nederlân.