Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Vilnius

|  |
| --- |
| Vilnius |
|  |
| **Bestjoer** |
| Lân | Litouwen |
| **Sifers** |
| Ynwennertal | 539.939 (2014) |
| Oerflak | 401 km² |
| Befolkingsticht. | 1392 km² |
| **Oar** |
| Tiidsône | UTC +2 |
| Simmertiid | UTC +3 |
| Koördinaten | 54° 41' N, 25° 17' E |
| **Offisjele webside** |
| www.vilnius.lt |

Arkikatedra bazilika
Gedimina Turm - simbols
**Vilnius** (Poalsk: *Wilno*; Dútsk: *Wilna*) is de haadstêd fan Litouwen en leit yn it súdeasten fan dit Baltysk lân oan de rivieren de Vilnelė en de Neris. Yn 2007 hie Vilnius 542.785 ynwenners. Vilnius hat in grutte histoaryske binnenstêd en hat ien fan de âldste universiteiten yn dit part fan Jeropa. Yn 2009 is Vilnius ien fan de beide kulturele haadstêden fan Jeropa.
# Anatoalje

Anatoalje leit east fan de Bosporus, tusken de Swarte See en de Middellânske See
**Anatoalje** (Turksk: *Anadolu*, Gryksk: Ἀνατολία) en **Lyts-Aazje** binne nammen foar it skiereilân yn it uterste westen fan Aazje dat tsjintwurdich it Aziatyske part fan Turkije beslacht. De namme *Anatoalje* komt fan it Grykske wurd foar *opkommende sinne* oftewol it *easten*. De Romeinen neamden it gebiet *Asia Minor* wat Lyts Aazje betsjut om it te ûnderskieden fan it grutte Aazje. Under beide nammen stiet it gebiet al tûzenen jierren bekend.

## Geografy

Anatoalje wurdt karakterisearre troch hege berchen dêr't lânklimaat hearsket, lâns de kusten leit leechlân mei in mediterraan klimaat.

Op it skiereilân komen geregeldwei ierdskoddingen foar. Dwers troch Anatoalje rint in breukensysteem yn de rjochting súdwest-noardeast. It foarmet de begrinzing fan de Arabyske plaat yn it easten en de Anatolyske/Turkske plaat yn it westen. Troch de noardwaartse beweging fan de Arabyske plaat treden der yn dat breukgebiet foaral horizontale ferskowingen op yn de ierdkoarste, dêr't spanning troch opboud wurdt dy't him ûntlaad yn de foarm fan ierdskoddings.

## Skiednis

Yn de rin fan tûzenen jierren hawwe ferskate folken en kultueren harren ynfloed op it gebiet útoefene, bygelyks de Hattjers, de Hittiten, de Griken, de Romeinen, de Byzantinen, de Seltsjoeken, de Osmanen, de Koerden, de Kelten (Galaten), de Armeenjers, de Aramejers en de Turken. Anatoalje wurdt ek wol neamd as plak dêr't alderlei folken wei kamen, lykas de Etrusken en de Yndo-Jeropeanen.

## Tiidsline Anatoalje

* Çatal Hüyük 6500-3000 f.Kr.
* Hacilar 6500-5000 f.Kr.
* Iere brûnstiid 3000-2000 f.Kr. (Alaca Hüyük 2500-2300 f.Kr.)
* Middenbrûnstiid 2000-1700 f.Kr.
* Lette brûnstiid 1700-1200 f.Kr.

## Sjoch ek

* Turkije

## Keppeling om utens

* Ofbyld
# Galje

Galje likernôch 54 f.Kr.
**Galje** is de namme dêr't eartiids (troch de Romeinen) it westlike part fan Jeropa mei oantsjutten waard. It is in gebiet dat oerienkomt mei it moderne Frankryk, Belgje, it westen fan Switserlân en dielen fan Nederlân en Dutslân westlik fan de Ryn. *Gallia* is noch hieltiten de Grykske namme foar Frankryk. De bewenners fan Galje, de saneamde Galjers binne ek bekend as Kelten en jilde as de oarspronklike befolking foar in grut part fan Jeropa.

## Bewenners

Yn de Romeinske tiid wennen de Galjers oer hiel Jeropa ferspraat en sprutsen hja ferskate Keltiske dialekten. Guons fan harren wennen op de flakten fan noard-Itaalje, it saneamde Gallia Cisalpina (*Galje oan dizze kant fan de Alpen*) en Feneetsje. Oare Kelten emigrearren oer de Pyreneeën hinne, nei it noarden en westen fan Spanje, dêr't sy har mei de Ibearyske oerbewenners fermingen ta it folk fan de Keltiberiërs, dat in oan it Galysk besibbe taal spruts.

It gebiet waard ûnderferdield yn:

* Gallia Cisalpina (Súd Alpen)
	+ Gallia Transpadana (Noard Po)
	+ Gallia Cispadana (Súd Po)

* Gallia Transalpina (westlik fan de Alpen)
	+ Gallia Narbonensis provincia
	+ Gallia Comata (tusken Ryn & Pyreneeën)
		- Gallia Belgica
		- Gallia Aquitania
		- Gallia Celtica

Yn sawat al dy "Galje's" waarden dialekten fan deselde Keltiske taal sprutsen. Yn Aquitania waard lykwols in folslein oate taal sprutsen, besibbe oan it Baskysk en (wierskynlik) ek oan it distiid útstoarne Iberysk. It is om geografyske redenen dat Caesar dat diel ta "Gallia Comata" rekkene.

## Skiednis

Galje waard troch de Romeinen beset yn de perioade tusken 58 f.Kr. - 51 f.Kr., neidat Caesar de Galyske stammen yn dat gebiet ferslein hie. Hy skreau syn ûnderfinings yn in boek *Commentarii de bello Gallico* (*Ferslaggen oer de Galyske oarloch*). Dy oarloch koste oan mear as in miljoen Galjers it libben en sawat in miljoen minsken waard ta slaaf makke. It gebiet waard dêrnei as in Romeinske provinsje bestjoerd mei Lyon as haadstêd. Fan dy tiid ôf hawwe de Galjers ûnder grutte ynfloed fan de Romeinen stean en waarden sy Romanisearre. Stadichoan waard taal en brûkmen fan de Romeinen oernaam. De Keltyske taal waard ynnommen troch it Latyn dat oan de basis leit fan it moderne Frânsk.

Fan de 3e iuw ôf rûn it Romeinske gesach, troch tanimmende druk fan ynfallende Germaanske stammen, tebek. Op 31 desimber 406 stutsen ferskate Germaanske stammen de Ryn oer, en set de ynvaazje fan Galje útein (sjoch: *it Grutte Folksferfarren*. Yn 486 kaam der in ein oan it Romeinske bewâld yn Galje, doe't de Romeinsk hearsker Syagrius ferslein waard troch de Franken.
# Bruto Ynlânsk Produkt

It **Bruto Ynlânsk Produkt** (ôfkoarte; BYP) is ien fan de manieren om de ekonomy fan in lân of regio te mjitten. It BYP beskiedet de merkwearde fan al it produsearre guod en tsjinsten yn in lân binnen in bepaalde tiid (ornaris ien jier).

It BYP kin sa berekkene wurde:

**BYP** = *konsumpsje* + *ynvestearrings* + *(útjeften oerheid)* + *(eksport - ymport)*

De ynternasjonale standert om it BYP te mjitten is omskreaun yn it boek System of National Accounts (1993), dat skreaun is fan fertsjinwurdigers fan it Ynternasjonaal Monetêr Fûns, Jeropeeske Uny, Organisaasje foar Ekonomyske Gearwurking en Untwikkeling, Feriene Naasjes en de Wrâldbank. Ornaris wurdt der nei referearre mei SNA93, om net yn 'e tiis te reitsjen mei in foarige edysje fan 1968 (mei de namme SNA68).
# Sydney

|  |
| --- |
| Sydney |
|  |
| **Bestjoer** |
| Lân |  Austraalje |
| Dielsteat | Nij Súd-Wales |
| Boargemaster | Clover Moore |
| **Sifers** |
| Ynwennertal | 5,312,000 (2020) |
| Oerflak | 12.367 km² |
| Befolkingsticht. | 380 km² |
| Hichte | 3 m. boppe seenivo |
| **Oar** |
| Stifting | 26 jannewaris 1788 |
| Tiidsône | UTC +10 |
| Simmertiid | UTC +11 |
| Koördinaten | 33° 51′ SB, 151° 12′ EL |
| **Offisjele webside** |
| www.cityofsydney.nsw.gov.au |

**Sydney** is de haadstêd fan de dielsteat Nij Súd-Wales yn Austraalje, en is de grutste en âldste stêd yn it lân. Sydney hie 4.757.083 ynwenners by de folkstelling fan 2013 en mei stêdekloft alhiel 4.119.190 ynwenners. Sydney is net haadstêd fan Austraalje, dat is nammentlik Kanberra.

## Demografy

### Befolking

1800: 2540 ynwenners

1820: 12.000

1851: 39.000

1871: 206.800

1901: 487.900

1925: 1.039.000

2003: 4 miljoen

2006: 4,3 miljoen

2050: 6 miljoen (projeksje)

## Underwiis

### Universiteiten

* Sydney University
* Universiteit fan Nij-Súd-Wales
* Macquarie University
* Universiteit fan Súd-Sydney

## Partnerstêden

* Florence (Itaalje)
* Kanton (Sina)
* Nagoya (Japan)
* Parys (Frankryk)
* Portsmouth (Feriene Keninkryk)
* San Francisco (Feriene Steaten)
* Seoel (Súd-Korea), sûnt 1991
* Tokio (Japan)
* Wellington (Nij-Seelân)

## Keppelings om utens

* City of Sydney Offisjeel webstee
* Sydney the Harbour City