Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Stavering

In **stavering** of **ortografy** (fan it Aldgrykske ὀρθογραφία, *orthographía‎*, fan ὀρθός, *orthós*, "korrekt", en γράφω, *gráphō*, "skriuwe") omfiemet regels oangeande it op skrift setten fan wurden en letterkombinaasjes fan in beskate taal. As ien him by it skriuwen fan in wurd net oan de stavering hâldt dan wurdt dat in staveringsflater neamd.

Der binne twa eleminten dêr't in stavering mei te krijen hat en dy't boppedat as grûnslach foar de stavering tsjinje:

* De fonetyske stavering, ienfâldichwei de lûden op skrift sette („skriuw sa't jo prate“).
* De morfology stavering, wêrtroch de grammatikale en bytiden de taalhistoaryske (etymologyske) ûntjouwing fan ferskate wurden, benammen de bûging, sichtber bliuwt.
# Latynsk alfabet

It **Romaanske alfabet** wurdt brûkt yn dit artikel. It komt fan it âld Latyn, mar ferskate talen brûke dit alfabet foar harren skrift. It hat de neikommende standertletters:

|  |
| --- |
| **Grutte letters** |
| A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M |
| N | O | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z |
| **Lytse letters** |
| a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m |
| n | o | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z |

It Latynske alfabet sa 't de Romanen it skriuwe:

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Simboal: | A | B | C | D | E | F | G | H | I | K | L | M | N | O | P | Q | R | S | T | V | X | Y | Z |
| Latynske namme fan de letter: | ā | bē | cē | dē | ē | ef | gē | hā | ī | kā | el | em | en | ō | pē | qū | er | es | tē | ū | ex | ī Graeca | zēta |

Guon oare talen hawwe ferskate letters basearre op dit alfabet. In pear binne: **á é í ó ú à è ì ò ù ä ë ï ö ü ñ â ê ô ạ ẹ ị ọ ụ ã ẽ ĩ õ ũ ả ẻ ỉ ỏ ủ đ**. In tal talen dêr't dizze letters yn skreaun wurde, binne it Finsk, Esperanto, Tsjechysk, Poalsk, Roemeensk, Fjetnameesk, en Ibo.

## Sjoch ek

* Frysk alfabet
# Gryksk alfabet

It **Gryksk alfabet** wurdt yn sawol it Nij-Gryksk as yn it Ald-Gryksk brûkt en bestiet út 24 letters.

| Grutte letter | Lytse letter | Namme | útspraak |
| --- | --- | --- | --- |
| A | α | alpha | a |
| B | β | bèta | b |
| Γ | γ | gamma | ğ¹ (as yn Gaasterlân) |
| Δ | δ | delta | d |
| E | ε | epsilon | e |
| Z | ζ | zèta | z/dz/zd |
| H | η | èta | è |
| Θ | θ | thèta | th |
| I | ι | jota | i/j |
| K | κ | kappa | k |
| Λ | λ | lambda | l |
| M | μ | mu | m |
| N | ν | nu | n |
| Ξ | ξ | xi | ks |
| O | o | omikron | ǒ (as yn bôle) |
| Π | π | pi | p |
| P | ρ | rhô | r(h) |
| Σ | σ/ς² | sigma | s |
| T | τ | tau | t |
| Υ | υ | upsilon; | u |
| Φ | φ | phi | ph/f |
| Χ | χ | khi | kh |
| Ψ | ψ | psi | ps |
| Ω | ω | omega | ô (as yn bôle) |

¹ γγ en γκ wurde útsprutsen as ng en nk
² ς wurdt allinnich brûkt oan de ein fan in wurd

Yn it Nij-Gryksk wurde sommige letters oars útsprutsen;

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| β | as | *w*, |
| η, υ, oε, ει | as | *i*, |
| ντ | as | *d*, |
| αι, ε | as | *è*, |
| μπ | as | *b* en |
| γι | as | *j*. |

Dizze letters binne letter yn ferfal rekke:

* Stigma  - st
* Koppa  - q
* Sampi  - ss

Yn it âldste Gryksk komme noch mear letters foar, lykas de:

* Digamma  - w
* Heta  - h
* San  - s
* Sho  - sh

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
| * Greek Unicode Issues
 |
# Sûmo

It sûmowrakseljen
**Sûmo** (of **sûmowrakseljen**) is in Japanske sport wêrby't swiere manlju besykje om de oare út in sirkel te triuwen of him op 'e grûn te krijen. Gewoanwei wint de gruttere wrakseler. Om swierder te wurden, ite sûmowrakselders in bysûnder iten dat harren helpt swierder te wurden.

De sûmowrakselders moatte fet wêze, omt wat fetter se binne, hoe mear kâns om te winnen. De swierste wrakseler waacht mear as 270 kilo.

## Keppelings om utens

* (in)  Sûmo-assosjaasje Japan
* Nederlânsk sûmobûn
# Zenboedisme

**Zenboedisme** is in foarm fan it boedisme dy't de klam leit op: meditaasje (za-zen) as middel om ta ferljochting te kommen. By dizze foarm fan meditaasje binne û.o. behearsking, wiisheid en in goed sin foar humor wichtich. Sintraal yn zen stiet "*it gewaarwurde fan wat geande is*. Zen giet oer niks oars as it libben sels dêr't it net te trochgrûnjen mystery en it alledeiske op it selde stuit yn gearkomme. Bodydarma (470-535) wurdt sjoen as de grûnlizzer fan it hjoeddeistige zen. It zenboedisme hat in protte oanhingers yn Japan.

### It doel fan Zen

Krekt as yn it boedisme giet it om it berikken fan in duorjende steat fan Ferljochting (*nirvana*). Neffens de Zenbûdisten is it berikken fan *ferljochting* gjin doel op himsels en kin it net ôftwong wurde. De *steat* fan ferljochting komt dy oer, of komt dy net oer, mar ast it ûnderfynst dan binne alle tsjinstellings fuort. Dan hast in geastlik ynsjoch berikt of do belibbest in ûnderfining, dêr't gjin tiid mear bestiet noch sin of doel. Derom sprekt in zenmaster yn paradoksen oer it doel en seit altiten datsto it net berikke wolle moast. It dwaan fan meditaasje is dêrby in helpmiddel om it doel te berikken.

*It paad fan Zen is jinsels bestjudearre.*
*Jinsels bestudearre is jinsels ferjitte.*
*Jinsels ferjitte is ferljocht wurde troch wat is.*
*Asto ferljocht wurdst troch wat is falle lichem*
*en geast fuort en fan oaren.*
*Der bleaut gjin spoar fan ferljochting oer en dizze*
*spoarleaze ferlochting set him eindeleas troch.*
(Sitaat fan de Sineeske zenmaster Dogen Kigen wat zen ynhâld)
### Meditaasjetechnyk

De technyk dy't brûkt wurdt by it meditearen (za-zen) is der eins op rjochte om de sinnen en it tinken út te skeakeljen. Foar de measte minsken is dat dreech om net te dwaan. Under it meditearjen moat in minske syn tinken loslitte en him konsintrearje op syn sykheljen of troch it werheljen fan in mantra syn tinken útskeakelje oant er de *Atma* of it 'neat' berikt. Yn in groep is it makliker om yn dy tiidleaze tastân te kommen dan as men it allinne docht.

### Zenstreamingen

Yn it zenboedisme besteane ferskate streamings, te witten:

* Dogen
* Eisai
* Igyo
* Obaku
* Rinzai
* Soto
* Ummon
# Honsjû

De lizzing fan Honsjû yn Japan.
**Honsjû**, ek wol stavere as **Honshu** (Japansk: 本州, *Honshū*), is it grutste eilân fan Japan, en teffens it op seis nei grutste eilân fan 'e wrâld. De namme betsjut letterlik "haadeilân" of "haadprovinsje".

## Geografy

Oan 'e westkant fan Honsjû leit de Japanske See, en oan 'e eastkant de Stille Oseaan. It eilân leit súdlik fan Hokkaido, dêr't it fan skaat wurdt troch de Strjitte fan Tsugaru, noardlik fan Sjikokû, oare kant de Japanske Binnensee, en noardeastlik fan Kjûsjû, dêr't it ek fan skaat wurdt troch de Japanske Binnensee, al smellet dy yn uterste súdwesten ta de Strjitte fan Kanmon ta. Mei Hokkaido wurdt Honsjû ferbûn troch de Seikantunnel; mei Sjikokû troch trije brêgestelsels oer de Japanske Binnensee; en mei Kjûsjû troch de Kanmonkyo-brêge en de Kanmontunnel.

Honsjû is rûchwei 1.300 km lang fan noardeast nei súdwest. Op it smelste punt is it 50 km breed, en op it breedste wol 230 km. Yn totaal beslacht it in oerflak fan 227.962½ km², wat delkomt op sa'n 60% fan it Japanske grûngebiet. De kustline fan it eilân is 5.450 km lang. Yn it noarden is Honsjû fergrutte troch de ynpoldering fan kwelders, mar op oare plakken is de lêste fearnsiuw troch de stiging fan 'e seespegel wer gebiet ferlern gien. It binnenlân bestiet fierhinne út berchtme, en it heechste punt is de berch de Fuji, mei in hichte fan 3.776 m, dy't hillich is foar de oanhingers fan it sjintoïsme, de nasjonale godstsjinst fan Japan.

Utsjoch oer it sintrum fan Tokio.
## Demografy

Nei it Yndonezyske Java hat Honsjû it heechste ynwennertal fan alle eilannen op 'e wrâld. Yn 2005 lei de befolkingsgrutte op 103 miljoen, wêrfan't de measte minsken yn 'e relatyf smelle stripe leechlân by de súdlike en súdeastlike kusten lâns wenje. De befolkingstichtens fan it eilân komt út op 447 minsken de km², mar dat is in gemiddelde, dat yn it binnenlân folle leger leit en by de kust lâns folle heger.

It tichtstbefolke gebiet is de Kantoflakte yn it súdeasten, dêr't 25% fan 'e befolking wennet, en dêr't de stêdekloft fan 'e Japanske haadstêd Tokio leit, dêr't ek grutte stêden as Yokohama en Kawasaki ta hearre. Oare grutte stêden op Honsjû binne Osaka, Kyoto, Kobe, Nagoya en Hiroshima, dy't allegear oan 'e súdkust lizze, en dêr't it meastepart fan 'e swiere yndustry fan Japan fêstige is.

Bekend binne fierders ek Niigata, oan 'e westkust, dêr't in protte rys produsearre wurdt; Nagano, yn it binnenlân, dêr't yn 1998 de Olympyske Winterspullen holden waarden; en Fukushima, oan 'e hegere eastkust, dêr't yn 2011 in tsûnamy in ramp yn in kearnsintrale feroarsake. Bestjoerlik is Honsjû ferdield yn fiif regio's, dy't mei-inoar 34 prefektueren (sis mar provinsjes) omfetsje.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Honshu fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Kjûsjû

De lizzing fan Kjûsjû yn Japan.
**Kjûsjû**, ek wol stavere as **Kyushu** (Japansk: 九州, *Kyūshū*), is it op twa nei grutste eilân fan Japan, dat lykwols nei Honsjû de grutste befolking hat. De namme betsjut letterlik "njoggen provinsjes". Fan âlds waard dit eilân ek wol *Kyūkoku* ("njoggen steaten"), *Chinzei* ("it westen fan it pasifisearre gebiet") en *Tsukushi-no-shima* ("it eilân Tsukushi") neamd.

## Geografy

Kjûsjû is it meast súdwestlike fan 'e fjouwer haadeilannen fan Japan. It wurdt fierhinne omsletten troch iepen see: de Strjitte fan Koreä yn it noardwesten, de Eastsineeske See yn it westen en súdwesten en de Stille Oseaan yn it suden en súdeasten. Yn it easten wurdt it troch de Strjitte fan Bungo-suido skaat fan Sjikokû, en yn noardeasten en noarden troch de Japanske Binnensee en de Strjitte fan Kanmon fan Honsjû. Mei dat lêste eilân is Kjûsjû ferbûn troch de Kanmonkyo-brêge en de Kanmontunnel.

Utsjoch op 'e stêd Nagasaki.
Kjûsjû hat in oerflak fan 35.640 km², wat delkomt op 9,4% fan it Japanske grûngebiet. It is in bercheftich eilân, en omfiemet û.m. de berch Aso, mei in hichte fan 1.591 m, dat de aktyfste fulkaan fan Japan is. It heechste punt is de berch de Kuju, mei in hichte fan 1.788 m. Kjûsjû is fierders ferneamd om syn waarmwetterboarnen, fral dy yn 'e omkriten fan Beppu, dêr't minsken op ôfkomme om't it wetter in genêskrêftige wurking hawwe soe. It súdlike diel fan Kjûsjû hat in subtropysk klimaat.

## Demografy

Yn 2006 hie Kjûsjû in befolking fan goed 13,2 miljoen minsken, dy't foar it meastepart yn 'e relatyf smelle stripe leechlân by de kusten lâns wenje. De befolkingstichtens fan it eilân komt út op 332,4 minsken de km², mar dat is in gemiddelde, dat yn it binnenlân folle leger leit en by de kust lâns folle heger. De grutste stêd fan Kjûsjû is Fukuoka. Oare grutte stêden binne Kitayushu, Oita, Miyazaki, Kagoshima en Kumamoto. It bekendst is lykwols Nagasaki, dat ien fan 'e beide stêden is dêr't de Amerikanen yn 'e Twadde Wrâldoarloch in atoombom op smieten. Bestjoerlik is Kjûsjû ferdield yn twa regio's, dy't mei-inoar sân prefektueren (sis mar provinsjes) omfetsje.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *Notes* en *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Kyushu fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Sjikokû

De lizzing fan Sjikokû yn Japan.
**Sjikokû**, ek wol stavere as **Shikoku** (Japansk: 四国, *Shikoku*), is it lytste fan 'e fjouwer haadeilannen fan Japan, dat fan dy fjouwer eilannen ek de lytste befolking hat. De namme betsjut letterlik "fjouwer provinsjes". Fan âlds waard it ek wol *Iyo-no-futana-shima*, *Iyo-shima* of *Futana-shima* neamd. De moderne namme ferwiist nei de fjouwer eardere provinsjes dêr't Sjikokû út bestie: Awa, Tosa, Sanuki en Iyo.

## Geografy

Sjikokû wurdt yn it suden begrinzge troch de Stille Oseaan, wylst yn it westen de Strjitte fan Bungo-suido it skiedt fan Kjûsjû. Yn it noarden en noardeasten leit de Japanske Binnensee, mei oan 'e oare kant it grutste Japanske eilân, Honsjû. Mei Honsjû is Sjikokû ferbûn troch trije ûnderskate brêgestelsels dy't de Japanske Binnensee trochkruse.

De haven fan Kameura, op Sjikokû.
Sjikokû is rûchwei 225 km lang fan noardeast nei súdwest. Op it smelste punt is it 50 km breed, en op it breedste sa'n 150 km. Yn totaal beslacht it in oerflak fan 18.800 km², wat delkomt op 5% fan it Japanske grûngebiet. It binnenlân bestiet fierhinne út berchtme, en it heechste punt is de berch de Ishizuchi, mei in hichte fan 1.982 m.

## Demografy

Yn 2005 hie Sjikokû in befolking fan goed 4,1 miljoen minsken, dy't foar it meastepart yn 'e relatyf smelle stripe leechlân by kusten lâns wenje. De befolkingstichtens fan it eilân komt út op 220,3 minsken de km², mar dat is in gemiddelde, dat yn it binnenlân folle leger leit en by de kust lâns folle heger. De grutste stêd fan it eilân is Matsuyama, mei in befolking fan likernôch 513.000 minsken. Oare gruttere plakken binne Kochi en Tokushima. Bestjoerlik foarmet Sjikokû ien inkele Japanske regio, dy't bestiet út fjouwer prefektueren (sis mar provinsjes): Ehime, Kagawa, Kochi en Tokushima.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Shikoku fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Hokkaido (eilân)

De lizzing fan Hokkaido yn Japan.
**Hokkaido** (Japansk: 北海道, *Hokkaidō*; Ainû: アィヌ・モシリ, *Aynu-Mosir*) is it op ien nei grutste eilân fan Japan en teffens it noardlikste fan 'e fjouwer Japanske haadeilannen. De namme betsjut letterlik "provinsje yn 'e noardlike see". Foarhinne stie Hokkaido bekend as **Ezo** (of ek wol as Yezo, Yeso of Yesso).

## Geografy

Hokkaido wurdt hast hielendal omjûn troch iepen see. Yn it súdeasten en easten leit de Stille Oseaan, yn it noarden de See fan Ochotsk en yn it westen en súdwesten de Japanske See. Yn it suden wurdt Hokkaido fan Honsjû, it grutste Japanske eilân, skaat troch de Strjitte fan Tsugaru, mar dêrûndertroch rint de Seikantunnel, dy't de beide eilannen mei-inoar ferbynt (al is dy útslutend tagonklik foar treinferkear).

Sapporo, de grutste stêd en it haadplak fan Hokkaido.
Yn it uterste noarden foarmet de Strjitte fan La Pérouse, dy't de Japanske See en de See fan Ochotsk mei-inoar ferbynt, de skieding tusken Hokkaido en it grutte Russyske eilân Sachalin, wylst yn it noardeasten de súdlikste eilannen fan 'e arsjipel fan 'e Koerilen fuort ûnder de kust fan Hokkaido lizze. (De Koerilen binne Japansk grûngebiet dat oan 'e ein fan 'e Twadde Wrâldoarloch troch de Russen beset is en noch altyd net weromjûn is.)

Hokkaido beslacht yn totaal in oerflak fan 77.981,9 km², wat delkomt op sa'n 20,6% fan it Japanske grûngebiet. It binnenlân fan it eilân bestiet fierhinne út berchtme, en it heechste punt is de berch de Asahi-dake, mei in hichte fan 2.290 m.

## Demografy

De flagge fan 'e prefektuer Hokkaido.
Yn 2010 hie Hokkaido in befolking fan goed 5,5 miljoen minsken, dy't foar it meastepart yn it suden fan it eilân wennen. De befolkingstichtens kaam dêrmei út op 66,4 minsken de km². Hoewol't Hokkaido yn grutte it twadde eilân fan Japan is, nei Honsjû, moat it kwa ynwennertal ek Kjûsjû noch foargean litte.

Oarspronklik waard hiel Hokkaido bewenne troch de Ainû in lânseigen folk dat net oan 'e etnyske Japanners besibbe is. De Japanske kolonisaasje fan it eilân sette om 1450 hinne útein, mei as gefolch dat de Ainû úteinlik in minderheid yn eigen lân waarden. Hjoed de dei binne der noch 25.000 Ainû oer, dy't yn 'e Japanske maatskippij eins folslein marzjinalisearre binne. Harren lot is dat fan 'e Yndianen yn Noard-Amearika net wanlyk.

De grutste stêd fan Hokkaido is Sapporo, dat in ynwennertal fan 1,9 miljoen minsken hat, en dêr't yn 1972 de Olympyske Winterspullen holden waarden. Oare grutte stêden binne Hakodate, Asahikawa, Kushiro, Obihiro, Kitami, Abashiri en Nemuro. Bestjoerlik foarmet Hokkaido ien inkele Japanske regio, dy't ek út ien inkelde prefektuer (sis mar in provinsje) bestiet, nammentlik de prefektuer Hokkaido.

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *Notes* en *Bibliography*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Hokkaido fan Wikimedia Commons.
  |

 |
# Osaka

|  |
| --- |
| Osaka 大阪市, *Ōsaka-shi* |
|  |
| **Bestjoer** |
| Lân | Japan |
| Regio | Kansai |
| Prefektuer |  Osaka |
| Boargemaster | Tōru Hashimoto |
| **Sifers** |
| Ynwennertal | 2.687.456 (2015) |
| Oerflak | 222,30 km² |
| Befolkingsticht. | 12.100 / km² |
| Stêdekloft | ± 20 miljoen |
| **Oar** |
| Tiidsône | UTC+9 |
| **Offisjele webside** |
| Webstee Osaka-stêd |

Lizzing fan Osaka yn de prefektuer Osaka
**Osaka** (大阪市, *Ōsaka-shi*, letterlik 'grutte hichte') is de op twa nei grutste stêd fan Japan, mei sa'n 2,7 miljoen ynwenners. Fanwege it grutte tal skoallen, winkels en bedriuwen giet it tal minsken fan Osaka deis omheech nei ûngefear 3,7 miljoen. Yn Osaka wurdt faak sprutsen oer de saneamde "deipopulaasje" (3,7 miljoen ynwenners) en "nachtpopulaasje" (2,7 miljoen ynwenners). Yn de agglomeraasje/stêdekloft Grut-Osaka, dy't njonken Osaka ek Kioto en Kobe beslacht, wenje sa'n 20 miljoen minsken. Osaka leit op it eilân Honshu, op it plak dêr't de rivier Yodo útmûnet yn in de baai fan Osaka. De stêd is teffens haadstêd fan de prefektuer Osaka.

Osaka is fanâlds in hannelsstêd, wie wol bekend as de "koken fan it lân" (天下の台所 *tenka no daidokoro?*) en wie it sintrum foar de hannel yn rys yn it Edo-tiidrek.

## Wiken

De wiken fan Osaka
Osaka hat 24 wiken *(ku)* :

|  |  |
| --- | --- |
| * Abeno-ku
* Asahi-ku
* Chuo-ku
* Fukushima-ku
* Higashinari-ku
* Higashisumiyoshi-ku
* Higashiyodogawa-ku
* Hirano-ku
* Ikuno-ku
* Joto-ku
* Kita-ku
* Konohana-ku
 | * Minato-ku
* Miyakojima-ku
* Naniwa-ku
* Nishi-ku
* Nishinari-ku
* Nishiyodogawa-ku
* Suminoe-ku
* Sumiyoshi-ku
* Taisho-ku
* Tennoji-ku
* Tsurumi-ku
* Yodogawa-ku
 |

* Osaka, sicht op de stêd
* Kastiel Osaka
* Umeda en Nakanoshima

## Sjoch ek

* Abeno Harukas, in 300 meter hege wolkekliuwer yn Osaka
# Hanshin Tigers

|  Hanshin Tigers |
| --- |
|  |
| Basis ynformaasje |
| **Namme** | Hanshin Tigers |
| **Oprjochte** | 1935 |
| **Stadion** | Koshien Stadion |
| **Kapasiteit** | 43,508 |
| **Foarsitter** |  Koji Momokita |
| **Trener** |  Akinobu Okada |

**Hanshin Tigers** (Japansk:阪神タイガース) is in profesjonele honkbalklup yn Osaka yn Japan. De klup waard stifte yn 1935 en spilet yn it Koshien stadion, dêr't 43.508 minsken yn kinne.

## Keppeling om utens

* Offisjele webstee fan Hanshin Tigers

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Hanshin Tigers fan Wikimedia Commons.
  |
# Mongoalsk

Kaart fan de Mongoalske talen
It **Mongoalsk** is de memmetaal fan de measte bewenners fan Mongoalje, fan wa't de measten it Khalkha-dialekt prate. De taal wurdt ek sprutsen yn de oanswettende gebieten yn provinsjes fan Sina en Ruslân. It heart ta de Mongoalske talen, dy't neffens guon taalkundigen ûnderbrocht wurde kinne yn de Altayske talen, dêr't ek it Turksk by heart.

Oare Mongoalske talen binne it Kalmuksk, dat sprutsen wurdt by de Kaspyske See, it Boerjatysk yn East-Sibearje, it Moghol yn Afganistan en in tal lytsere talen yn Sina.

## Skrift

It **Mongoalsk** waard yn ferskillende alfabetten skreaun. It Mongoalske alfabet ûntstie yn de 12e iuw en hat sûnt in tal feroarings meimakke. Sina is it iennige lân dêr't it Mongoalske alfabet yn stee fan it sirillysk alfabet brûkt wurdt.

It Mongoalske alfabet wurdt in Mongoalje net faak brûkt, mar op de Mongoalske bankbiljetten stean wol sinnen yn it Mongoalske alfabet.

Yn 1941 is it alfabet yn Mongoalje fergongen troch in oanpast syrillysk alfabet/(Russysk Mongoalsk). Dat alfabet is gelyk oan it Russysk alfabet, mar hat de letters de ө (ö) en de ү (ü) derop ta. It folsleine alfabet bestiet út de karakters:

а, б, в, г, д, е, ё, ж, з, и, й, к, л, м, н, о, ө, п, р, с, т, у, ү, ф, х, ц, ч, ш, щ, ъ, ы, ь, э, ю, я

Mongoolske Tögrög (₮) mei wurden yn 't Mongoalsk alfabet
# Brûnei

**برني دارالسلام
Negara Brunei Darussalam**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Flagge | Wapen |

 |
|  |
| Offisjele taal | Maleisk |
| Haadstêd | Bandar Seri Begawan |
| Steatsfoarm | Sultanaat |
| Gebiet % wetter | 5.765 km² 8,6­% |
| Ynwenners (2008) | 379.000 |
| Munt | Bruneiske dollar (BND) |
| Tiidsône | UTC +8 |
| Nasjonale feestdei | - |
| Lânkoade | BRN |
| Ynternet | .bn |
| Tillefoan | 673 |

**Brûnei**, offisjeel *Negara Brunei Darussalam*: de "Naasje Brûnei, de Wente fan 'e Frede", is in lân yn Súdeast-Aazje. De haadstêd is Bandar Seri Begawan en de sultan fan de absolute monargy is sûnt 1967 Hassanal Bolkiah.

## Geografy

It sultanaat Brûnei bestiet út twa net oanienslettende stikken lân oan de noardwestkust fan Borneo en wurdt begrinzge troch de Súd-Sineeske See yn it noarden en it Maleizyske Sarawakgeberchte yn it easten, suden en westen. It grut part fan it lân wurdt bedekt troch tropysk reinwâld dêr't in protte dieresoarten libje. De kuststripe dy't tichtbefolke is, bestiet út mangroven ûnderbrutsen troch koraalsânstrannen.

### Klimaat

Der hearsket in tropysk reinklimaat.

## Skiednis

Hassanal Bolkiah, Sultan fan Brûnei
Yn de 15e iuw waard troch Islamityske Maleizjers it sultanaat Brûnei stifte dat yn 1888 ûnder Britsk protektoraat kaam. Yn de Twadde Wrâldkriich wie it tusken 1941 en 1945 beset troch de Japanners. Nei de kriich waard it in Britske koloanje oant en mei 1959 doe't it in eigen grûnwet krige en autonomy. Folsleine ûnôfhinklikens folge foarfêst yn 1984. De sultan dy't yn 1967 op de troan kaam, regearret lykwols sûnt dy tiid it lân as absolút foarst.

## Demografy

### Befolking

Likernôch twatredde fan de befolking is fan Maleizyske komôf. De Sinezen foarmje de wichtichste etnyske minderheid (15 prosint fan de befolking).

### Taal

De offisjele taal is it Maleisk; dêrneist is Sineesk in wichtige taal. Ek wurdt yn Brûnei in soad Ingelsk sprutsen.

### Religy

De Islam is de offisjele religy fan Brûnei, en de sultan stiet oan it haad fan de islam yn syn lân. Oare religys yn Brûnei binne Boedisme (benammen ûnder de Sinezen), en it Kristendom.