# Mûseftigen

|  |
| --- |
| Mûseftigen |
|  |
| In pear Mongoalske gerbils. |
| **Taksonomy** |
| ryk: | dieren (*Animalia*) |
| stamme: | rêchstringdieren (*Chordata*) |
| ûnderstamme: | wringedieren (*Vertebrata*) |
| klasse: | sûchdieren (*Mammalia*) |
| skift: | kjifdieren (*Rodentia*) |
| ûnderskift: | mûzen en jerboä's (*Myomorpha*) |
| boppefamylje: | mûzen en rotten (*Muroidea*) |
| famylje: | **mûseftigen** (*Muridae*) |
| Illiger, 1811 |
|  |

De Sinaïstikelmûs.
De **mûseftigen** (wittenskiplike namme: *Muridae*) foarmje in famylje fan 'e klasse fan 'e sûchdieren (*Mammalia*) en it skift fan 'e kjifdieren (*Rodentia*), dêr't û.o. de hûsmûs, de brune rôt en de swarte rôt ta hearre. Mei mear as 700 soarten is it de grutste kjifdierefamylje. Mûseftigen komme fan natuere foar yn Jeraazje, Afrika en Austraalje, mar berikten pas mei de minske, fan 1492 ôf, de Nije Wrâld, dy't earder kolonisearre wie troch de nau besibbe famylje fan 'e wrotmûseftigen.

Mûseftigen binne yn 'e regel lytseftige bisten mei in lange sturt en útsteande snorhierren. Guon hawwe langere efterpoaten, sadat se har op in huppende manear fuortbewege kinne, wylst oaren in grypsturt hawwe om it klimmen yn beammen makliker te meitsjen. Se hawwe allegear in earsten gehoar en rooksin, en komme foar yn biotopen dy't útinoar rinne fan wâld oant gerslân oant berchtme. In stikmannich soarten, yn 't bysûnder de gerbils, hawwe har oanpast oan it libjen yn 'e woastyn, wylst de bekendste soarten trouwe, sij it yn 'e regel ûnwinske, selskipsdieren fan 'e minske wurden binne. Mûseftigen binne herbivoaren of omnivoaren, en brûke har sterke kaakspieren en altyd trochgroeiende kjiftosken net inkeld om te iten, mar ek om hoalen gnaujen yn hurde materialen, lykas hout of drûge ierde. Se plantsje har fluch fuort, mei faak ferskate grutte nêsten jongen it jier.

## Famylje-opbou

|  |
| --- |
| * famylje **mûseftigen** (*Muridae*)
	+ ûnderfamylje gerbils of rinmûzen (*Gerbillinae*)
		- tûke ammodyleftigen (*Ammodillini*)
			* skaai ammodilen of walo's (*Ammodillus*): 1 soarte
		- tûke gerbileftigen (*Gerbillini*)
			* *incertae sedis* (yndieling ûnwis)
				+ skaai boarstelsturtgerbilrotten (*Sekeetamys*): 1 soarte
			* ûndertûke gerbildieren (*Gerbillina*)
				+ skaai Afro-Aziatyske gerbils (*Dipodillus*): 13 soarten
				+ skaai echte gerbils (*Gerbillus*): 38 soarten
				+ skaai Somalyske dwerchgerbils (*Microdillus*): 1 soarte
			* ûndertûke grutte gerbildieren (*Rhombomyina*)
				+ skaai gerbilrotten (*Meriones*): 17 soarten
				+ skaai grutte rinmûzen (*Rhombomys*): 1 soarte
				+ skaai przewalskigerbils (*Brachiones*): 1 soarte
				+ skaai sânrotten (*Psammomys*): 2 soarten
		- tûke hierpoatgerbileftigen (*Gerbillurini*)
			* skaai Afrikaanske gerbils (*Gerbilliscus*): 11 soarten
			* skaai hierpoatgerbils (*Gerbillurus*): 4 soarten
			* skaai Yndyske kealsoalgerbils (*Tatera*): 1 soarte
			* skaai Kaapske koarteargerbils (*Desmodillus*): 1 soarte
		- tûke tateryleftigen (*Taterillini*)
			* skaai taterilen (*Taterillus*): 9 soarten
		- tûke wangsekgerbileftigen (*Desmodilliscini*)
			* skaai grousturtmûzen (*Pachyuromys*): 1 soarte
			* skaai wangsekgerbils (*Desmodilliscus*): 1 soarte
	+ ûnderfamylje moanjesrotten (*Lophiomyinae*)
		- skaai moanjesrotten (*Lophiomys*): 1 soarte
	+ ûnderfamylje skreeftoskboskmûzen (*Leimacomyinae*)
		- skaai skreeftoskboskmûzen (*Leimacomys*): 1 soarte
	+ ûnderfamylje stikelmûseftigen (*Deomyinae*)
		- skaai boarstelhierrige mûzen (*Lophuromys*): 33 soarten
		- skaai keatrotten (*Deomys*): 1 soarte
		- skaai ruddmûzen (*Uranomys*): 1 soarte
		- skaai stikelmûzen (*Acomys*): 19 soarten
	+ ûnderfamylje mûzen en rotten fan de Alde Wrâld (*Murinae*)
		- *incertae sedis* (yndieling ûnwis)
			* skaai Banahawbeammûs (*Musseromys*): 1 soarte
			* skaai moasrotten (*Mirzamys*): 2 soarten
		- yndieling *Aethomys*
			* skaai boskrotten (*Aethomys*): 11 soarten
		- yndieling *Apodemus*
			* skaai boskmûzen (*Apodemus*): 21 soarten
			* skaai *Rhagamys*: 1 soarte †
			* skaai Rjûkjûaanske stikelrotten (*Tokudaia*): 3 soarten
		- yndieling *Arvicanthis*
			* skaai Afrikaanske skreeftoskrotten (*Mylomys*): 2 soarten
			* skaai Etiopyske gersmûzen (*Desmomys*): 2 soarten
			* skaai fjouwerstreekte mûzen (*Rhabdomys*): 2 soarten
			* skaai net-streekte gersmûzen (*Arvicanthis*): 7 soarten
			* skaai skreeftoskige somprotten (*Pelomys*): 5 soarten
			* skaai streekte gersmûzen (*Lemniscomys*): 11 soarten
		- yndieling *Chrotomys*
			* skaai echte pipermûsrotten (*Rhynchomys*): 4 soarten
			* skaai Filipynske mûzen (*Apomys*): 17 soarten
			* skaai Lûzonske pipermûsrotten (*Soricomys*): 3 soarten
			* skaai Lûzonske streekte rotten (*Chrotomys*): 5 soarten
			* skaai Mount Isarog-pipermûsrotten (*Archboldomys*): 2 soarten
		- yndieling *Colomys*
			* skaai Afrikaanske wetterrotten (*Colomys*): 1 soarte
			* skaai Etiopyske wettermûzen (*Nilopegamys*): 1 soarte
			* skaai stjonkmûzen (*Zelotomys*): 2 soarten
		- yndieling *Crunomys*
			* skaai Filipynske en Selebespipermûsrotten (*Crunomys*): 4 soarten
			* skaai sommerselebesrotten (*Sommeromys*): 1 soarte
		- yndieling *Dacnomys*
			* skaai feabeamrotten of Fea's beamrotten (*Chiromyscus*): 1 soarte
			* skaai gruttoskige reuzerotten (*Dacnomys*): 1 soarte
			* skaai langsturtige reuzerotten (*Leopoldamys*): 6 soarten
			* skaai Mindoarorotten (*Anonymomys*): 1 soarte
			* skaai paulinakalkstienrotten (*Saxatilomys*): 1 soarte
			* skaai Seylonrotten (*Srilankamys*): 1 soarte
			* skaai Tonkinrotten (*Tonkinomys*): 1 soarte
			* skaai wytbúkrotten (*Niviventer*): 18 soarten
		- yndieling *Dasymys*
			* skaai rûchhierrige somprotten (*Dasymys*): 14 soarten
		- yndieling *Echiothrix*
			* skaai Selebesstikelrotten (*Echiothrix*): 2 soarten
		- yndieling *Golunda*
			* skaai Yndyske boskrotten (*Golunda*): 1 soarte
		- yndieling *Hadromys*
			* skaai Manipoereeske boskrotten (*Hadromys*): 3 soarten
		- yndieling *Halmaheramys*
			* skaai Halmaheraanske stikelrotten (*Halmaheramys*): 1 soarte
		- yndieling *Hybomys*
			* skaai bultnoasmûzen (*Hybomys*): 6 soarten
			* skaai defûarotten (*Dephomys*): 2 soarten
			* skaai doelrotten (*Stochomys*): 1 soarte
		- yndieling *Hydromys*
			* skaai Nijguineeske beverrotten (*Baiyankamys*): 2 soarten (foarhinne ûnderdiel fan 'e Australyske beverrotten)
			* skaai Australyske beverrotten (*Hydromys*): 4 soarten
			* skaai berchbeverrotten (*Parahydromys*): 1 soarte
			* skaai moncktonbeverrotten (*Crossomys*): 1 soarte
			* skaai Nijguineeske dwerchbeverrotten (*Microhydromys*): 2 soarten
			* skaai Nijguineeske wetterrotten (*Paraleptomys*): 2 soarten
		- yndieling *Hyorhinomys*
			* skaai bargesnútrotten (*Hyorhinomys*): 1 soarte
		- yndieling *Lorentzimys*
			* skaai Nijguineeske springmûzen (*Lorentzimys*): 1 soarte
		- yndieling *Malacomys*
			* skaai grutearsomprotten (*Malacomys*): 3 soarten
		- yndieling *Maxomys*
			* skaai radjarotten (*Maxomys*): 17 soarten
		- yndieling *Melasmothrix*
			* skaai grutte Selebespipermûsrotten (*Tateomys*): 2 soarten
			* skaai lytse Selebespipermûsrotten (*Melasmothrix*): 1 soarte
		- yndieling *Micromys*
			* skaai dwerchbeammûzen (*Haeromys*): 3 soarten
			* skaai dwerchmûzen (*Micromys*): 2 soarten
			* skaai langsturtklimmûzen (*Vandeleuria*): 3 soarten
			* skaai pinsielsturtbeammûzen (*Chiropodomys*): 6 soarten
			* skaai pinsielsturtrotten (*Hapalomys*): 2 soarten
			* skaai vernayklimmûzen (*Vernaya*): 1 soarte
		- yndieling *Millardia*
			* skaai Aziatyske sêfthierrige rotten (*Millardia*): 4 soarten
			* skaai blanfordmûzen (*Madromys*): 1 soarte
			* skaai Yndyske rotten (*Cremnomys*): 2 soarten
			* skaai Manipoereeske mûzen (*Diomys*): 1 soarte
		- yndieling *Mus*
			* skaai echte mûzen (*Mus*): 41 soarten
			* skaai streekrêchmûzen (*Muriculus*): 1 soarte
		- yndieling *Oenomys*
			* skaai Afrikaanske strewellerotten (*Grammomys*): 13 soarten
			* skaai akasiarotten (*Thallomys*): 4 soarten
			* skaai Kanaryske reuzerotten (*Canariomys*): 2 soarten †
			* skaai lavamûzen (*Malpaisomys*): 1 soarte †
			* skaai Middenafrikaanske strewellerotten (*Thamnomys*): 3 soarten
			* skaai Mount Oku-rotten (*Lamottemys*): 1 soarten
			* skaai readnoasrotten (*Oenomys*): 2 soarten
		- yndieling *Otomyines*
			* skaai fluitsjende rotten (*Parotomys*): 2 soarten
			* skaai Karoorotten (*Myotomys*): 2 soarten
			* skaai poelrotten of skreeftoskrotten (*Otomys*): 19 soarten
		- yndieling *Phloeomys*
			* skaai dizerotten (*Crateromys*): 4 soarten
			* skaai Lûzonske en Mindanaooske wâldrotten (*Batomys*): 5 soarten
			* skaai Lûzonske rotten (*Carpomys*): 2 soarten
			* skaai ranksturtdizerotten (*Phloeomys*): 2 soarten
		- yndieling *Pithecheir*
			* skaai apepoatige rotten (*Pithecheir*): 2 soarten
			* skaai grize beamrotten (*Lenothrix*): 1 soarte
			* skaai lytsearbeamrotten (*Pithecheirops*): 1 soarte
			* skaai margaretarotten (*Margaretamys*): 3 soarten
			* skaai Selebessêfthierrotten (*Eropeplus*): 1 soarte
			* skaai trijetyntoskige rotten (*Lenomys*): 1 soarte
		- yndieling *Pogonomys*
			* skaai beammûzen fan de Alde Wrâld (*Chiruromys*): 3 soarten
			* skaai boarstelmûzen (*Coccymys*): 4 soarten
			* skaai buhlerboarstelmûzen (*Coryphomys*): 1 soarte †
			* skaai Floareshoalerotten (*Spelaeomys*): 1 soarte †
			* skaai grutte mozayksturtrotten (*Mammelomys*): 2 soarten
			* skaai grypsturtrotten (*Pogonomys*): 6 soarten
			* skaai heechlânboarstelmûzen (*Abeomelomys*): 1 soarte
			* skaai iikhoarntoskrotten (*Anisomys*): 1 soarte
			* skaai Nijguineesk rotten (*Macruromys*): 2 soarten
			* skaai Nijguineeske wytsturtrotten (*Xenuromys*): 1 soarte
			* skaai reuzebeamrotten (*Mallomys*): 7 soarten
			* skaai rummlermozayksturtrotten (*Pogonomelomys*): 2 soarten
			* skaai wytearrotten (*Hyomys*): 2 soarten
		- yndieling *Pseudomys*
			* skaai Australyske mûzen (*Pseudomys*): 23 of 24 soarten (ôfhinklik fan 'e fraach oft de Kimberleymûs as in aparte soarte beskôge wurdt)
			* skaai Australyske springmûzen (*Notomys*): 10 soarten
			* skaai Australyske twiichnêstrotten (*Leporillus*): 2 soarten
			* skaai beamrotten (*Mesembriomys*): 2 soarten
			* skaai breedtoskrotten (*Mastacomys*): 1 soarte
			* skaai forrestmûzen (*Leggadina*): 2 soarten
			* skaai grousturtrotten (*Zyzomys*): 5 soarten
			* skaai kninerotten (*Conilurus*): 2 soarten
		- yndieling *Rattus*
			* skaai boarstelrotten (*Bandicota*): 3 soarten
			* skaai echte rotten (*Rattus*): 66 soarten
			* skaai Filipynske berchrotten (*Limnomys*): 2 soarten
			* skaai Filipynske wâldrotten (*Bullimus*): 3 soarten
			* skaai Floareslangsnútrotten (*Paulamys*): 1 soarte
			* skaai Floaresreuzerotten (*Papagomys*): 2 soarten
			* skaai heuvelrotten (*Bunomys*): 7 soarten
			* skaai koartsturtige boarstelrotten (*Nesokia*): 2 soarten
			* skaai Komodorotten (*Komodomys*): 1 soarte
			* skaai langpoatrotten (*Tarsomys*): 2 soarten
			* skaai Luzonbreedtoskrotten (*Abditomys*): 1 soarte
			* skaai Luzonkoartnoasrotten (*Tryphomys*): 1 soarte
			* skaai Palawanrotten (*Palawanomys*): 1 soarte
			* skaai Rjûkjûaanske langsturtige reuzerotten (*Diplothrix*): 1 soarte
			* skaai Searamrotten (*Nesoromys*): 1 soarte
			* skaai Selebesreuzerotten (*Paruromys*): 1 soarte
			* skaai Selebesrotten (*Taeromys*): 7 soarten
			* skaai sodybeamrotten (*Kadarsanomys*): 1 soarte
			* skaai Sûndareuzerotten (*Sundamys*): 3 soarten
			* skaai wyttoskrotten (*Berylmys*): 4 soarten
		- yndieling *Stenocephalomys*
			* skaai Afrikaanske boskmûzen (*Hylomyscus*): 21 soarten
			* skaai Afrikaanske grize rotten (*Heimyscus*): 1 soarte
			* skaai Afrikaanske sêfthierrotten (*Praomys*): 14 soarten
			* skaai Etiopyske smelkoprotten (*Stenocephalemys*): 4 soarten
			* skaai rju-oermûzen (*Myomyscus*): 4 soarten
			* skaai rju-oerrotten (*Mastomys*): 8 soarten
		- yndieling *Uromys*
			* skaai bananerotten (*Melomys*): 23 soarten
			* skaai echte mozayksturtrotten (*Paramelomys*): 9 soarten
			* skaai kealsturtrotten (*Solomys*): 5 soarten
			* skaai readbúkmozayksturtrotten (*Protochromys*): 1 soarte
			* skaai reuzekealsturtrotten (*Uromys*): 10 soarten
		- yndieling *Xeromys*
			* skaai Nijguineeske echte wettermûzen (*Leptomys*): 5 soarten
			* skaai Nijguineeske ûnechte wettermûzen (*Pseudohydromys*): 12 soarten
			* skaai ûnechte wetterrotten (*Xeromys*): 1 soarte
 |

## Boarnen, noaten en referinsjes

|  |
| --- |
| **Boarnen, noaten en/as referinsjes:** |
|
Foar boarnen en oare literatuer, sjoch ûnder: *References*, op dizze side.

---

Commons

|  |  |
| --- | --- |
| Wikimedia Commons |  Ofbylden dy't by dit ûnderwerp hearre, binne te finen yn de kategory Muridae fan Wikimedia Commons.
  |

 |