# Pagjine principâl

| La enciclopedie libare - Vuê al è Vinars, ai 19 di Jugn 2026, e cumò a son lis **02:59** |
| --- |
|

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| **Benvignût inte Vichipedie Furlane, la prime enciclopedie dute in marilenghe!La enciclopedìe libare dulà ducj podeis colaborâ.Prime volte su la Vichipedie furlane? Vustû una man? Frache chi!**
La Vichipedie e je un progjet par meti dongje une enciclopedie libare e multilengâl, che ducj a puedin contribuî a miorâ.
O vin scomençât ai 25 di Zenâr dal 2005, e fin cumò tu puedis cjatâ **5 006** articui in chest progjet par furlan. Ostarie - Portâl de comunitât - Vuide in curt - Help for non-Friulan speakers

|  **Contribuìs ae Vichipedie, cree una vôs ancje tu!(al moment la Vichipedie Furlane e à 5 006 vôs)* |
| --- |
|

---

**No sta vê pôre**. Purpûr, cîr prime lis informazions intes altris vôs, par evitâ la duplicazion dai contingnûts, o pagjinis cun argoments masse simii. O podês ancje domandâ la vôs che no je inte pagjine des vôs domandadis cussì che cualchi altri vichipedian al scomencedi a scrivile. Par plasê, controlait se o vês scrit just il ae pagjine. Lis **vôs di reclam e autopromozion** a saran scancelâts (cjale ce che la Vichipedie no je). Lis **vôs di dizionari** a saressin di meti pluitost tal Vichizionari. Difat, a podarès jessi che la robe che tu cirivis e je za là. **Tescj origjinâi**, **documents storics** e **codiç sorzint** a varessin di lâ su Vichitescj. **Manuâls**, **tescj di studi** e **tutorials** (di ûs libar) a van su Vichilibris. |
|  Cîr una vôs |
|  Cîr una vôs su Vichipedie Furlane |
|  Jutori |
| Vuide in curt - *Essential guide* - Contignûts - *Contents* - Copyright - *Copyright* - Domandis e rispuestis - *Questions and answers* - Firme - *Signature* - Manuâl dal stîl - *Styles Manual* - Pont di viste neutrâl - *Neutral viewpoint* Se no fevelais o no savês scrivi inte nestre lenghe, e o volês comunicâ cun noaltris, lâit par plasê inte Ambassade.
* ES:** Si no comprende o no sabe escribir en nuestra lengua y desea comunicarse con nosotros, por favor, acuda a la **Embajada.
* FR:** Si vous ne comprenez pas ou ne savez pas écrire dans notre langue et si vous souhaitez communiquer avec nous, veuillez visiter l'**Ambassade.
* IT:** Se non capite o non siete capaci di scrivere nella nostra lingua, per favore, vedete l'**Ambasciata.
* EN:** If you do not understand or you cannot write in our language, and you want to tell us something, please, visit the **Embassy.
* DE:** Wenn Sie unsere Sprache nicht verstehen oder nicht schreiben können und Sie bei uns mitreden möchten, besuchen Sie bitte die **Botschaft.
 |
|  Ultimis pagjinis creadis |
|
18 di Jug 2026* 19:0718 di Jug 2026 a lis 19:07 Paleolitic superiôr (stor | cambie) [2 604 bytes] Santefoscje73 (Discussion | contribûts) (Gnove pagjine: 300px|miniatura|destra|alt=Lis pituris di Lascaux , esempli pui famôs des pituris dal Paleolitic superiôr|Lis pituris di Lascaux , esempli pui famôs des pituris dal Paleolitic superiôr Il '''Paleolitic superiôr''' al è il tierç e ulim periodo dal Paleolitic in Europe, che al va plui o mancul dai 40.000 agns fa fin ai 10.000 agns fa (cul finî de ulime glaciazion e l'inizi dal Mesolitic). Al è un periodi di grancj cambiaments, ma...)
* 18:5318 di Jug 2026 a lis 18:53 Paleolitic di mieç (stor | cambie) [2 352 bytes] Santefoscje73 (Discussion | contribûts) (Gnove pagjine: 300px|miniatura|destra|alt=Esempli di fabricazion des pontis des frecis clamade "Levallois"|Esempli di fabricazion des pontis des frecis clamade "Levallois" Il '''Paleolitic di mieç''' (o ''Paleolitic mesan'') al è il secont periodi de Etât de piere antighe, che al va plui o mancul dai 300.000 agns fa fin ai 40.000-35.000 agns fa. Cheste fase e je caraterizade dal svilup di gnovis tecnichis di lavorazion de piere e de dominance de s...)
* 18:4218 di Jug 2026 a lis 18:42 Paleolitic inferiôr (stor | cambie) [2 084 bytes] Santefoscje73 (Discussion | contribûts) (Gnove pagjine: 300px|miniatura|destra|Esempli di piere lavorade dal Paleolitic , cjatade dongje Forli (Italie) Il '''Paleolitic inferiôr''' al è il prin e il plui lunc periodo dal Paleolitic (la "Etât de piere antighe"). Al scomence atôr di 2,5 milions di agns fa, cun le aparîzion des primis tecnologjis par lavorâ la piere, e al finis jenfri 300.000 o 120.000 agns fa (secont des cronologjis), cul passaç al Paleolitic di mieç. == Ev...)
* 16:5818 di Jug 2026 a lis 16:58 Anarchisim (stor | cambie) [4 379 bytes] Santefoscje73 (Discussion | contribûts) (Gnove pagjine: 300px|miniatura|destra|Le "A" tal cercli , simbulpui famôs dal anarchisim L' '''anarchisim''' (dal grêc antîc: ἀναρχία, ''anarchia'', che al vûl dî "cence podê" o "cence guvier") al è une filosofie politiche e un moviment sociâl che al sosten une societât basade cul jutori mutui, la libertât individuâl e la cooperazion volontarie, cence nissune gjerarchie, stât o autoritât. == Principis fondamentâi == I ponts che a carateri...)
17 di Jug 2026* 13:5717 di Jug 2026 a lis 13:57 Sindacât (stor | cambie) [2 815 bytes] Santefoscje73 (Discussion | contribûts) (Gnove pagjine: 300èxpx|miniatura|destra|alt=Un sioper in une fabriche merecane a Lawrence Massachussets , tal 1912|Un sioper in une fabriche merecane a Lawrence Massachussets , tal 1912 Un '''sindacât''' al è une fuziun permanent o un ragrupament di lavoradôrs che al à il fûc di tignî in vore, difindi e miorâ i drirîts economics, sociâls e la svese de rêt di lavôr di chei che a rapresente, par mieç de contratazion coletive cui paron...)
 |
|  La lenghe furlane |
|  Il **furlan** ( (talian) *friulano*, (todesc) *friaulisch*/*friulanisch*/*furlanisch*, (inglês) *Friulian*, (sloven)  *furlanščina*) e je une lenghe romanze de famee des lenghis retichis, che e je fevelade soredut intal Friûl, ma ancje vie pal mont. Cualchi volte al ven clamât Ladin orientâl, parcè che al à diviers ponts in comun cul ladin, ma si è svilupât in un altri mût cul passâ dal timp, sot de influence des lenghis ator dal Friûl (talian, todesc, sloven, dialets venits). Lei la vôs |
|  Categorìe |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  **Par scomençâ**
Pagjine di benvignût - Ortografie - Liste dai articui che dutis lis vichipedîs a varessin di vê - Categorie principâl |
|  |  **Friûl**
Friûl - Lenghe furlane - Culture furlane - Paîs e Toponims dal Friûl - 3 di Avrîl - Statût regjonâl - Europe - Udin - Gurize - Pordenon - Cjargne - Aquilee - Storie dal Friûl - Leterature furlane - Teatri furlan - Cine furlan - Poetis furlans - Scritôrs furlans - Cusine furlane - Personaçs impuartants pal Friûl  |
|  |  **Siencis naturâls e matematichis**
Astronomie - Biologjie - Botaniche - Chimiche - Ecologjie - Entomologjie - Fisiche - Matematiche - Informatiche - Siencis naturâls - Siencis de tiere - Statistiche |
|  |  **Siencis sociâls**
Antropologjie - Archeologjie - Diplomazie - Educazion - Filosofie - Gjeografie - Lenghis e Lenghistiche - Musicologjie - Pedagogjie - Psicologjie - Sociologjie - Storie - Relazions e Organizazions Internazionâls |
|  |  **Politiche, dirit e societât**
Cumierç - Siencis militârs - Dirit - Economie - Famee - Finance - Negozi - Politiche |
|  |  **Art e culture**
Art - Arts visuâls - Bal - Cine - Culture - Folclôr - Fotografie - Leterature - Musiche - Sculture - Spetacul - Teatri |
|  |  **Religjon e mitologjie**
Religjon - Mitologjie - Teologjie - Islam - Cristianesim - Jainisim - Sikhisim - Budisim - Ateisim - Induisim - Animisim - Ebraisim - Esoterisim - Misticisim - Spiritualitât |
|  |  **Siencis aplicadis e industrie**
Siencis aerospaziâls - Agriculture - Eletricitât - Eletroniche - Chimiche - Ministrazion - Architeture - Comunicazions - Internet - Midisine - Industrie - Inzegnerie - Tecnologjie - Traspuarts - Telecomunicazion |
|  |  **Robis di ogni dì e svagament**
Cusine - Hobby - Zardinaç - Zûc - Sport - Turisim - Sanitât - Nutrizion - Divertiment - Sessualitât |
|  |  **Variis**
Biografiis - Liste des listis - Liste di Stâts dal mont |
|  |  **Progjets in vore**
Progjet stâts dal mont - Progjet comuns - Progjet agns e acjadiments - Proget cjans  |

Modificâ |

| Altris lenghis |
| --- |
| Tu puedis viodi lis vôs in tantis lenghis diferentis:
**Vichipedîs in altris lenghis cun plui di 50.000 articui**
English (Inglês) – Deutsch (Todesc) – Français (Francês) – 日本語 (Gjaponês) – Nederlands (Olandês) – Norsk (Norvegês) –
Polski (Polac) – Português (Portughês) – Русский (Rus) – Svenska (Svedês) – Español (Spagnûl) – Italiano (Talian) – Suomi (Finlandês)

---

**Vichipedîs in altris lenghis cun plui di 10.000 articui**
Български (Bulgar) – Català (Catalan) – Čeština (Cec) – Dansk (Danês) – Esperanto – Eesti (Eston) – Euskara (Basc) – עברית (Ebraic) –
Magyar (Ongjarês) – Ido – Bahasa Indonesia (Indonesian) – Lietuvių (Lituan) – 한국어 (Corean) – Română (Romen) – Lëtzebuergesch (Lussimburghês) – Bahasa Melayu (Malês) –
Nynorsk (gnûf Norvegês) – Occitan (Lenghe d'Oc) –Ελληνικά (Grêc) –संस्कृतम् (Sanscrit) – Slovenščina (Sloven) – Српски (Serp) – Українська (Ucrain) – 中文 (Cinês)

---

**Vichipedîs in altris lenghis cun plui di 1.000 articui**
Afrikaans – العربية (Arabic) – Asturianu (Asturian) – Беларуская (Bielorus) – Bosanski (Bosgnac) – Cymraeg (Galês) – فارسی (Persian) – Frysk (Frison di amont) –
Gàidhlig (Gaelic di Scozie) – Galego (Galizian) – हिन्दी (Hindi) – Hrvatski (Cravuat) – Interlingua – Íslenska (Islandês) – ქართული (Georgian) – Kurdî / كوردی (Lenghe curde) –
Latina (Latin) – Latviešu (Leton) – Simple English – Slovenčina (Slovac) – ไทย (Tailandês) – Türkçe (Turc) – Tatarça (Tataric) – Walon (Valon)

---

**Progjets amìis (CWIRP)**
Corsu – Emiliàn-romagnòl – **Furlan** – Ladin – Lìgure – Lombard (Lombart) – Napulitano – Piemontèis – Sardu (Sardegnûl) – Sicilianu (Sicilian) – Tarandìne – Veneto (Venit)

---

**Liste complete (par inglês)** - **Coordenazion multilengâl** - **Scomençâ une Vichipedie intun altre lenghe(figure interative- frache su le aree di interés)*
Modificâ |

**Informazioni per tutti coloro che non parlano friulano:**
Questa è la Wikipedia in lingua friulana. Il friulano è parlato da circa 600.000 persone in Friuli, nell'Italia nord-orientale, e da diverse comunità di emigranti in Francia, Canada, Australia, Argentina e Brasile; fa parte della famiglia delle lingue reto-romanze.
**Hinweis an alle, die kein Friaulisch sprechen:**
Dies ist die Wikipedia auf Friaulisch. Furlanisch oder Friaulisch ist eine romanische Sprache, die von etwa 600.000 Menschen im Friaul in Nordost-Italien, in einigen Gebieten Nord- und Südamerikas sowie in kleinen Teilen Frankreichs, Auswanderungszielen der Friaulier, gesprochen wird.
**Information for all non Friulian Speakers:**
This is the the Wikipedia in Friulian. Friulian is a reto-romance language spoken by about 600,000 people mainly in Friuli, a region in North-East Italy; Friulian speakers can also be found among others in Canada, Australia, Argentina and France, which were destinations of Friulian emigrants.
**Information pour ceux qui ne parlent pas le frioulan:**
Ceci est la Wikipédia en Frioulan. C'est la langue la plus répandue du groupe rhéto-roman parlée par 600 000 personnes dans la région italienne du Frioul qui se trouve au nord-est du pays près de l'Autriche et de la Slovénie; elle est parlée dans certains territoires de l'Amérique du Nord et du Sud. Elle est parlée aussi en France, Canada, Australie, Brésil, Argentine, Uruguay et autres destinations des émigrants friouliens dans le passé.
**Información para los que no hablen friulano:**
Esta es la Wikipedia en friulano. El friulano o friulo (furlan) es un idioma retorromance hablado por 600.000 personas principalmente en el Friuli, región del noreste de Italia, y además en Argentina, en Canadá, en Francia, en Australia y en otros países del mundo, donde existen comunidades de inmigrantes friulanos.
**Informasi untuk semua penutur bukan Friuli:**
Ini adalah Wikipedia bahasa Friuli. Friuli adalah bahasa Reto-Romawi yang terutama dituturkan oleh sekitar 600.000 orang di Friuli, sebuah kawasan di Italia Timur Laut; penutur bahasa Friuli juga dapat ditemukan di Kanada, Australia, Argentina dan Perancis, yang menjadi tujuan emigran Friuli.
**Obvestilo za vse, ki ne govorijo furlansko:**
To je Wikipedija v furlanščini. Furlanščino govori 600.000 oseb v Furlaniji, severovzhodni Italiji in več izseljenskih skupnostih v Franciji, Kanadi, Avstraliji, Argentini in Braziliji. Furlanščina spada med retoromanske jezike in meji na slovenščino, tako da je v obeh jezikih veliko medsebojnih sposojenk.
**Informace pro všechny, kdo nemluví furlansky:**
Toto je Wikipedie ve furlanštině. Furlansky mluví asi 600.000 osob ve Furlansku (Friuli) na severovýchodě Itálie a příslušníci furlanských vystěhovaleckých komunit ve Francii, Kanadě, Austrálii, Argentině a Brazílii; furlanštinu řadíme k rétorománským jazykům.
**Informaţii pentru toţi cei care nu vorbesc limba friulană:**
Aceasta este Wikipedia în limba friulană. Friulana este vorbită de către circa 600.000 de persoane în Friuli, în partea de Nord-Est a Italiei, precum şi de către membrii diverselor comunităţi de emigranţi în Franţa, Canada, Australia, Argentina şi Brazilia; friulana face parte din familia limbilor retoromane.
**Informacija za wšěch, kiž njemóžeja furlansce:**
Tuto je Wikipedija we furlanskej rěči. Furlansce rěča někak 600.000 rěčnikow w kraju Friuli na sewjerowuchodźe Italskeje a komunity emigrantow we Francoskej, Kanadźe, Awstraliji, Argentinskej a Brazilskej; furlanšćina słuša k retoromanskim rěčam.
**Informação para os que não falam friulano:**
Esta é a Wikipédia em friulano. O friulano é uma língua retorromana falado por 600.000 pessoas, principalmente em Friuli, região do nordeste de Itália e, também, na Argentina, no Canadá, na França, na Austrália, no Brasil e em outros países do mundo, onde existem comunidades de imigrantes friulanos.
Modificâ |

| Altris progjets de famee de Vichipedie |
| --- |
|  | **Meta-Wiki** |  | **Wiktionary** |  | **Wikibooks** |  | **Wikiquote** |  | **Wikivoyage** |
|  | **Wikisource** |  | **Wikispecies** |  | **Wikinews** |  | **Commons** |  | **Wikiversity** |

 |