# Mpumalanga (Prowins)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Det **Mpumalanga Prowins** uun Süüdaafrika
Det **Mpumalanga Prowins** (iar *Uast Transvaal*, 1994-1995; üüb Swaasi: *Sifundza seMpumalanga*) as ian faan dön njüügen prowinsen faan Süüdaafrika. A nööm faan't prowins het *Uast* uun dön Swaasi, Xhosa, Süüd-Ndebele an Zulu Spriiken. At prowins leit uun a nuurduast faan't lun. Uun a nuurd leit det Limpopo Prowins, uun a nuurduast Mosambik, uun a süüduast lei Eswatini an det KwaZulu-Natal Prowins, uun a süüdwaast leit det Freistoot Prowins an uun a waast det Gauteng Prowins. Det hee 4.039.939 lidj (2011). At hoodsteed faan’t prowins as Mbombela.

## Geografii

At waastdial faan Mpumalanga leit üüb at huuchveld, en huuch flaaklun, diarüüb en grat dial faan't inlun uun Süüdaafrika leit. Uun a nuurduast san a Drakensberger. Uun a uast faan a Drakensberger as at liichveld, wat subtroopisk plaanter hee. Üüb at liichveld leit at süüddial faan de Kruger-Natschunaalpark, wat det gratst wiljbewaaringsgebiit uun Süüdaafrika as.

### Steeden

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Mpumalanga (Prowins) (Mpumalanga)

|  |
| --- |
| **Mbombela**  |

|  |
| --- |
| eMalahleni  |

|  |
| --- |
| Middelburg  |

|  |
| --- |
| Embalenhle  |

|  |
| --- |
| Tweefontein  |

|  |
| --- |
| Standerton  |

|  |
| --- |
| Ermelo  |

|  |
| --- |
| Bethal  |

|  |
| --- |
| eMkhondo  |

|  |
| --- |
| Delmas  |

 |
| Koord faan det **Mpumalanga Prowins** |

Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:

| # | Steed | Lidj (2011) |
| --- | --- | --- |
| 1 | eMalahleni | 311.657 |
| 2 | Middelburg | 163.809 |
| 3 | Embalenhle | 118.889 |
| 4 | Tweefontein | 95.457 |
| 5 | Standerton | 84.383 |
| 6 | Ermelo | 83.735 |
| 7 | Bethal | 60.780 |
| 8 | Mbombela | 58.670 |
| 9 | eMkhondo | 57.428 |
| 10 | Delmas | 52.125 |

### Iindialing faan Ferwalting

Koord faan a Munisipaliteeten faan det **Mpumalanga Prowins**
At prowins hee trii distrikt-munisipaliteeten:

* Ehlanzeni
* Gert Sibande
* Nkangala

## Befölkring

Det letst folksteeling wiar uun't juar 2011. Efter a resultooten hee't prowins 4.039.939 lidj: 2.065.883 faan a lidj san wüfhööd an 1.974.055 san karmen.

### Spriiken

Ferdialing faan a Spriiken uun Mpumalanga (Folksteeling 2001):

- ﻿Afrikaans

- ﻿Ingels

- ﻿Süüd-Ndebele

- ﻿isiXhosa

- ﻿isiZulu

- ﻿Nuurd-Sotho

- ﻿Setswana

- ﻿Siswati

- ﻿Xitsonga

- ﻿Nian spriik hee en grat taal

Efter't folksteeling uun't juar 2001, 30,8 % faan a lidj uun't prowins snaaket Swaasi (*SiSwati*), 26,4 % Zulu (*IsiZulu*), 12,1 % Süüd-Ndebele, 10,8 % Nuurd-Sotho an 6,2 % Afrikaans.

## Histoore

At prowins wurd 1994 üüs *Uast Transvaal Prowins* grünlaanjen, üüs det süüduast dial faan det Transvaal Prowins mä dialen faan a *bantustanen* KaNgwane, KwaNdebele, Gazankulu an Lebowa tuplaanjen wurd.

## Politiik

Ferdialing faan a Sitsen uun't Parlament faan Mpumalanga sant 2019:
- ﻿ANC (22)
- ﻿DA (3)
- ﻿EFF (4)
- ﻿VF+ (1)

Det *Mpumalanga Provincial Legislature* as at parlament faan't prowins. Det weelet at kabinet an a premier-minister faan't prowins faan't partei of koalitschuun, wat dön miast lasmaaten uun't parlament hee. A premier-minister faan't prowins sant 2018 as Refilwe Mtsweni-Tsipane faan det *African National Congress* (ANC). Det ANC as sant 1994 det starkst partei uun't parlament.

Dön ual premier-ministern san: David Mabuza (2009-2018), Thabang Makwetla (2004-2009), Ndaweni Mahlangu (1999-2004), Mathews Phosa (1994-1999).

## Wiartskap

At prowins hed uun't juar 2016 en BIP faan 323.722 miljuunen Rand, wat 7,4 % faan't BIP faan Süüdaafrika as.

## Kwelen