Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Sahara

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Satelitenbil faan a Sahara
A **Sahara** as mä njügen miljuun kwadrootkilomeetern det gratst wüüst üüb a eerd. Hat as bal so grat üs a USA of 26-sis so grat üs Sjiisklun. A Sahara leit uun Nuurdafrikoo an lingt faan a Atlantik bit hen tu't Ruad Sia. Efter süüden tu leit a Sahel.

## Skak

Di gratst dial faan a Sahara as stianwüüst (*Hammada*) of uk kiiswüüst (*Serir*). Det sunwüüst (*Erg*) mä gewaltag *barchanen* (düner) maaget man 20% faan a Sahara ütj.

## Bilen

* En oaas uun Liibyen
* Büürerei uun Tuneesien
* Düner uun a Sahara
* Loftbil faan berger uun a Sahara
* Sunstoof faan a Sahara weit bit hen tu a Alpen

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Sahara** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Sahara** (sjiisk)
2613
# Malaiisk Archipeel

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Malaiisk Archipeel
**Malaiisk Archipeel** as en nööm för düüsenen faan grat an letj eilunen uun Süüduastaasien tesken det asiaatisk fäästlun an Australien. Üüb en lunflaak faan 2 miljuun km² wene son 300 miljuun minsken. Uun't waasten leit a Indisk Oosean an uun't uasten a Pasiifik. A weedern diar wurd mä tu a Pasiifik tääld.

Lunen uun't Malaiisk Archipeel san Brunei, Indoneesien, Malaysia, Uast-Tiimor, Filipiinen, Singapuur

## Iindialang

* Grat Sunda-Eilunen mä Sumatra, Jaawa, Borneo an Sulawesi,
* Letj Sunda-Eilunen faan Baali bit Tiimor,
* Molukken mä Maluku an Maluku Utara,
* Filipiinen mä Luzon, Visayas an Mindanao.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Malaiisk Archipeel** – Saamlang faan bilen of filmer
* Malaiisk spriaken
# Struat faan Malakka

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Struat faan Malakka
an wichtag skapferkiarsliinjin
At **Struat faan Malakka** as en siaengde tesken Sumatra uun't waasten an Malaysia uun't uasten. Det smäälst steed as 2,8 km briad.

Hat ferbanjt det Andamaanensia uun a Indisk Oosean mä't Struat faan Singapuur an't Süüdsjineesk Sia uun a Pasiifik. Arken dai raise diar 2.000 skeb troch, at Struat faan Malakka as ään faan a wichtagst skapferkiarswaier üüb a eerd.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Struat faan Malakka** – Saamlang faan bilen of filmer
* Melaka (Stääd)

1.4633333333333102.80722222222
# Atlantisk Oosean

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Nuurd-Atlantik
Süüd-Atlantik
A **Atlantik** as ään faan a grat ooseanen üüb a eerd an leit tesken at Arktis uun't nuurden, Euroopa an Afrikoo uun't uasten, at Antarktis uun't süüden an Nuurd- an Süüd-Ameerikoo uun't waasten.

A Atlantik häält 354,7 miljuun km³ weeder an woort bit 9.219 m jip. At as di oosean mä di miast skapsferkiar.

## Bochten an sian trinjam a Atlantik

| Nööm | Grate |
| --- | --- |
| Nuurdeuropeesk Sia | 000000001380000.00000000001.380.000 km² |
| Nuurdsia | 000000000575000.0000000000575.000 km² |
| Uastsia | 000000000413000.0000000000413.000 km² |
| Madlunsia | 000000002596000.00000000002.596.000 km² |
| Suart Sia | 000000000424000.0000000000424.000 km² |
| Golf faan Meksiko | 000000001550000.00000000001.550.000 km² |
| Kariibisk Sia | 000000002754000.00000000002.754.000 km² |
| Hudson Bay | 000000001230000.00000000001.230.000 km² |
| Baffin Bay | 000000000600000.0000000000600.000 km² |
| Labradorsia | 000000001500000.00000000001.500.000 km² |

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Atlantik** – Saamlang faan bilen of filmer
* Arktisk Sia

7-31
# Balkan

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Balkanregiuun
Balkanberger uun Bulgaarien
Mä di ütjdruk **Balkan** men wi miast en grat regiuun uun Süüduasteuroopa. Hör nööm hää det hualeweilun efter a Balkanberger uun Bulgaarien. Det bulgaarsk wurd 'балкан' ment 'berger'.

## Lunen üüb a Balkan

* Griichenlun
* Bulgaarien
* Serbien
* Bosnien an Hertsegowina
* Albaanien
* Nuurd-Matsedoonien
* Kosowo
* Monteneegro

An dialwiis üüb a Balkan lei:

* Kroatsien
* Rumeenien
* Sloweenien
* Türkei

## Luke uk diar

 **Wikimedia Commons** hää bilen of filmer tu: **Balkan Balkanromaans spriaken
# Arktisk Sia

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

At **Arktisk Sia**
"Batimetrii"
At **Arktisk Sia** (of uk: *Nuurdelk Is-Sia*, *Nuurdpulaarsia*, *Arktisk Oosean*) woort bit 5.608 m jip, an as mä 14,09 Mio. km² di letjst oosean faan a eerd. Hat woort uk üs en dial faan a Atlantik uunsen an leit uun a Arktis.

## Kaantsian

Tu't Arktisk Sia hiar en hialer rä bochten:

| Nööm | Grate (km²) | Jipde uun't madel (m) |
| --- | --- | --- |
| Beaufortsia | 476.000 | 1.004 |
| Lincolnsia | 64.000 |  |
| Wandelsia |  |  |
| Greenlunsia | 1.205.000 | 1.440 |
| Noorsk Sia | 1.100.000 | < 2.000 |
| Witj Sia | 90.000 | 60 |
| Barentssia | 1.405.000 | 230 |
| Karasia | 880.000 | 118 |
| Laptewsia | 660.000 | 578 |
| Uastsibiirisk Sia | 936.000 | 45 |
| Hudson Bay | 1.230.000 | 200 |
| Tschuktschensia | 582.000 | 77 |

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Arktisk Sia** – Saamlang faan bilen of filmer
## Kwelen
# Uraal (Berger)

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Uraal |
| --- |
| Nuurdelk Uraal
Nuurdelk Uraal |
| Huuchst toop | Narodnaja (1.895 m) |
| Laag | Ruslun |
|

|  |
| --- |
| Uraal (Russland) |

 |
| Koordinaaten | 65.03333333333360.1166666666671895Koordinaaten: 65° N, 60° O |

f

p1
A **Uraal** (rüsk Урал, Уральские горы) as en beragkeed uun Ruslun. Hat as 2200 km lung an woort bit 1895 m huuch.

A Uraalberger ferluup faan nuurd tu süüd an dial Euraasien tu Euroopa uun't waasten an Aasien uun't uasten.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Uraal** – Saamlang faan bilen of filmer
# Aral Sia

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Aral Sia |
| --- |
| Dauer: 20 Sekunden.0:20Ferdrügin faan a Aral-Sia tesken 2000 an 2018Ferdrügin faan a Aral-Sia tesken 2000 an 2018 |
| Geograafisk laag | Kasachstaan, Usbekistaan |
| Struumer diar iin | Amudarja, Syrdarja |
| Struumer diar ütj | nään |
| Dooten |
| Koordinaaten | 44.81305555555659.61527777777827.5Koordinaaten: 44° 48′ 47″ N, 59° 36′ 55″ O |
|

|  |
| --- |
| Aral Sia (Kasachstan) |

 |
| Hööchde auer siapeegel
  | 27,5 m |
| Grate | 8300 (2015)dep1f5 |
| Mengde | 100.000.000.000 m³f8 |

A **Aral Sia** (ütjspriak: Áral, ei: Araal, kasachisk Арал теңізі *Aral teñizi*; usbekisk *Orol dengizi*; rüsk Аральское море) wiar en graten sia uun Madelaasien. Diarfaan san daalang bluas noch letj rester auer.

## Ferdrügin

Aral Sia 1985
Dat di sia ferdrüget, kaam ei faan salew. Sant Stalin sin tidjen as diar föl tu föl weeder ütj a struumer Amudarja an Syrdarja ütj pompet wurden, an so as di siapeegel am 18 meeter fäälen. Daalang lei diar skeb ambi.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Aral Sia** – Saamlang faan bilen of filmer
# Araabisk Sia

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Araabisk Sia
At **Araabisk Sia** (araabisk ‏بحر العرب‎, DMG *Baḥr al-ʿArab*, persisk ‏دریای عرب‎, Urdu ‏بحیرہ عرب‎, Hindi अरब सागर) as di nuurdwaastelk dial faan a Indisk Oosean tesken at Araabisk Hualeweilun an Indien. Hat as 3,9 miljuun km² grat an det jipst steed as 4481 meetern jip.

Uun't nuurden slot ham di Golf faan Omaan uun, an nuurdermuar di Persisk Golf. Uun't waasten leit di Golf faan Aden, hi as det ferbinjang tu't Ruad Sia.

## Eilunen

Eilunen uun't Araabisk Sia san

* Sokotra (Jemen)
* Masirah an a Churiya-Muriya-Eilunen (Omaan)
* Astola (Pakistan)
* Salsette an Diu (Indien)
* Amindiiwen an Lakkadiiwen uun't Lakkadiiwensia

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Araabisk Sia** – Saamlang faan bilen of filmer
## Futnuuten

15.91944444444463.906111111111
# Jenisej

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

|  |
| --- |
| **Jenisej** Ulug-Chem  |
| Iintoochregiuun faan a Jenisej
Iintoochregiuun faan a Jenisej |
| Dooten  |
| Kääntaal | RU: 17010300112116100000014  |
| Laag | Sibiirien (Ruslun)  |
| Struumsüsteem | Jenisej  |
| Tuupstruum faan | Grat an Letj Jenisej uun Tuwa (Ruslun) 51° 43′ 41″ N, 94° 27′ 11″ O51.72805555555694.453055555556619  |
| Hööchde faan't hood | 619 BSW77 Vorlage:Höhe/unbekannter BezugVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE\_fehlen  |
| Müs | iin uun't Karasia (Arktisk Oosean) 71° 49′ 47″ N, 82° 42′ 58″ O71.82972222222282.7161111111110  |
| Hööchde faan a müs | 0 BSW77 Vorlage:Höhe/unbekannter BezugVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE\_fehlen  |
| Hööchde faan boowen tu onern | 619 m  |
| Lengde | amanbi 3.487 km  |
| Iintoochregiuun | amanbi 2.580.000 km²  |
|  Ufluupen weeder bi a peegel Igarka AEo: 2.440.000 km² Laag: 697 km boowen faan a müs | NNQ (3120) MQ 1936/1999 Mq 1936/1999  | 1.954 m³/s 18.395,06 m³/s 7,5 l/s km²
  |
| Struumer faan rochts | Mana, Kan, Angara, Grat Pit, Stianag Tunguska, Bachta, Oner Tunguska, Kureika  |
| Struumer faan lachts | Abakan, Kas, Sym, Jelogui, Turuchan, Grat Cheta  |
| Stausian | Sajano-Schuschensk Stausia, Maina-Stausia, Krasnojarsk Stausia  |
| Gratstääden | Kysyl, Tschernogorsk, Sajanogorsk, Abakan, Krasnojarsk  |
| Madelstääden | Minussinsk, Diwnogorsk, Sosnowoborsk, Schelesnogorsk, Lessosibirsk, Jenisseisk, Dudinka  |
| Letjstääden | Schuschenskoje  |
| Huuwner | Krasnojarsk, Igarka, Dudinka  |
| Skapsferkiar | bit AbakanVorlage:Infobox Fluss/BILD\_fehlt |

A **Jenisej** (rüsk Енисей) as en 3487 km lungen struum uun Sibiirien (Ruslun). Tuup mä a tustruum Grat Jenisej san't 4092 km.

Hi as a fiftlingst struum üüb a eerd, an efter a Jangtsekiang di ööderlingst uun Aasien. A Jenisej ferlääpt amanbi üüb 90 graad uastelk lengde faan süüd tu nuurd an dialt Sibiirien uun a maden troch. Sin iintoochregiuun lingt bit tu a Baikalsia an iin uun a Mongolei.

San müs ferlääpt iin uun't Karasia uun a Arktis.

### Grat Jenisej

A **Grat Jenisej** (rüsk Большо́й Енисе́й/*Bolschoi Jenissei*; tuwiinisk Бий-Хем/**Bii-Chem**, „Grat Struum“) as di 605 km lung rochter (nuurdelk) tustruum faan a Jenisej uun't Republiik Tuwa.

### Letj Jenisej

A **Letj Jenisej** (rüsk Ма́лый Енисе́й/*Maly Jenissei*; tuwiinisk Каа-Хем/**Kaa-Chem**, „Letj Struum“) as di 563 km lung lachter (süüdelk) tustruum faan a Jenisej uun't Republiik Tuwa.

Tuupstruum faan Grat an Letj Jenisej

## Kwelen

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Jenisej** – Saamlang faan bilen of filmer
* Jenisejsk spriaken