Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1934

|  |
| --- |
| **1934** |
|
◄ | 19. juarhunert | ◄ **20. juarhunert** ► | 21. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1929 | 1930 | 1931 | 1932 | 1933 | ◄ **1934** ► | 1935 | 1936 | 1937 | 1938 | 1939 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1934 *MCMXXXIV* |
| Ab urbe condita | 2687 |
| Armeensk kalender | 1383
*ԹՎ ՌՅՁԳ* |
| Schineesk kalender | 4630 – 4631
庚酉 – 辛戌 |
| Etiopisk kalender | 1926 –1927 |
| Hebreewsk kalender | 5694 – 5695 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 1989 – 1990 |
| - *Shaka Samvat* | 1856 – 1857 |
| Iraans kalender | 1312 –1313 |
| Islaamsk kalender | 1353 –1353 |

 |

(fe.) **1934** wiar det fjauer-an-dörtigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Mundai uun de Gregoriaans kalender.

(mo.) **1934** wus dåt fjouerändortist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Moundi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen

* 12. – 16. Febrewoore: Bürgerkrich uun Uasterrik.
* 23. Febrewoore: Leopold III. wurd köning faan a Belgiern.
* 12. Marts: Putsch uun Eestlun.
* 15. Mai: Putsch uun Letlun.
* 19. Mai: Militeerputsch uun Bulgaarien.
* 30. Jüüne tu 2. Jüüle: de Röhm-Putsch.
* 25. Jüüle: Natschunaalsosialistisch putsch uun Uasterrik: En ferschük faan Naatsis at regiaring amtukapin, kaam ei tu brud. A bundeskansler Engelbert Dollfuß wurd ambroocht.
* 30. Jüüle: Kurt Schuschnigg wurd bundeskansler faan Uasterrik.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

* 03. Marts: Hark Martinen, Skuulmaister fan Aamrem († 2016)
* 09. Maarts: Juri Gagarin, weltrümkeerer († 1968)
* 05. April: Roman Herzog, tjiisk jurist, poliitiker an bundespresident († 2017)
* 19. August: Michael Naura, jazz-musiker († 2017)
* 20. September: Margaretha Grosser, saaterfrasch autoorin.

*ünbekäänd dootem*
* Georg Quedens, fotogroof, skriiwer an regiunaalhistooriker.

## Störwen – Stürwen

* 17. Febrewoore: Albert I., köning faan dön belgiern (\* 1875)
* 23. Febrewoore: Edward Elgar, ingels komponist (\* 1857)
* 30. Jüüne: Kurt von Schleicher, tjiisk rikskansler (\* 1882)
* 04. Jüüle: Marie Curie, poolsk-fraansöösk cheemikerin an füsikerin (\* 1867)
* 25. Jüüle: Engelbert Dollfuß, uasterriks poliitiker an bundeskansler (\* 1892)
* 09. Oktuuber: Louis Barthou, fraansöösk poliitiker (\* 1862)
* 15. Oktuuber: Raymond Poincaré, fraansöösk stootsmaan (\* 1860)
# Kurt von Schleicher

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Kurt von Schleicher** (1932)
**Kurt Ferdinand Friedrich Hermann von Schleicher** (\* 7. April 1882 uun Brandenburg an der Havel; † 30. Jüüne 1934 uun Neubabelsberg) wiar en generool an poliitiker. Hi wiar faan de 3. Deetsember 1932 tu de 30. Janewoore 1933 de letst rikskansler faan det Weimar Republiik. Hi wurd uun de Röhm-Putsch ambroocht.

## Luke uk diar

* *Rikskanslern faan det Weimar Republiik*: Friedrich Ebert (1918-1919), Philipp Scheidemann (Febrewoore-Jüüne 1919), Gustav Bauer (1919-1920), Hermann Müller (Marts-Jüüne 1920, 1928-1930), Constantin Fehrenbach (1920-1921), Joseph Wirth (1921-1922), Wilhelm Cuno (1922-1923), Gustav Stresemann (August-Nofember 1923), Wilhelm Marx (1923-1925, 1926-1928), Hans Luther (1925-1926), Heinrich Brüning (1930-1932), Franz von Papen (Jüüne-Nofember 1932), Kurt von Schleicher (1932-1933).

 **Commons: Kurt von Schleicher** – Saamling faan biljen of filmer
# 29. Jüüne

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar Mei - **Jüüne** - Jüüle |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  |  |  |

 |

29. Könang Abel † 1252
# 1. Jüüle

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar Jüüne - **Jüüle** - August |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  | 31 **·**  |  |

 |

01. Lachlan Macquarie † 1824
# Serbisk spriak

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Serbisk (српски језик/srpski jezik) |
| --- |
|
Snaaket uun | luke bi amtsspriak, fölen uun a frääm, fööraal uun a EU an Nuurdameerikoo |
| Spreegern | sowat 12 miljuunen |
| Wedenskapelk iindialang | * Indogermaans
Slaawisk
Süüdslaawisk
**Serbisk**
 |
| **Amtelk Stant** |
| Amtspriak faan
  | Serbien Serbien Bosnien an Hertsegowina Bosnien an Hertsegowina Monteneegro Monteneegro Kosovo Kosovo  Athos, Griichenlun  Kroatien Kroatien (steedenwiis) Nuurd-Matsedoonien Nuurd-Matsedoonien
 |
| Gudkäänd manertaalspriak uun:
  | Rumeenien Rumeenien Slowakei Slowakei Sloweenien Sloweenien Ungarn Ungarn
 |
| **Spriak-Ufkörtang** |
| ISO 639-1:
  |
sr
 |
| ISO 639-2:
  |
srp
 |
| ISO 639-3:
  |
srp, hbs (Makrospriak, Serbokroatisk)
 |

At **serbisk spriak** (serb. српски/srpski) hiart tu a süüdslaawisk spriaken an as nai mä kroatisk, bosnisk an fööraal mä montenegriins.

## Skraft

Serbisk woort eder mä kyrilisk of uk mä latiinsk skraft skrewen:

kyrilisk
* А Б В Г Д Ђ Е Ж З И Ј К Л Љ М Н Њ О П Р С Т Ћ У Ф Х Ц Ч Џ Ш
* а б в г д ђ е ж з и ј к л љ м н њ о п р с т ћ у ф х ц ч џ ш

latiinsk
* A B C Č Ć D Dž Đ E F G H I J K L Lj M N Nj O P R S Š T U V Z Ž
* a b c č ć d dž đ e f g h i j k l lj m n nj o p r s š t u v z ž

## Serbokroatisk spriaken

* güül - Serbisk
* blä - Kroatisk
* ruad - Bosnisk
* green - Montenegriins
* brün - Ööder spriaken trinjam

## Futnuuten
# Albaansk spriak

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Albaansk (Shqip) |
| --- |
|
Snaaket uun | Albaanien, Kosovo, Nuurd-Matsedoonien, Serbien, Montenegro, Kroatien, Türkei an Rumeenien, uk uun Itaalien an Griichenlun an faan ütjwaanerern uun Waast- an Madeleuroopa, Nuurdameerikoo an Austraalien. |
| Spreegern | auer 7,6 miljuun |
| Wedenskapelk iindialang | * Indogermaans spriaken
**Albaansk**
 |
| **Amtelk Stant** |
| Amtspriak faan
  | Albaanien Albaanien Kosowo Kosowo
 |
| Üüb en ööder oord gudkäänd uun:
  | Nuurd-Matsedoonien Nuurd-Matsedoonien Monteneegro Monteneegro
 |
| Gudkäänd manertaalspriak uun:
  | Itaalien Itaalien Rumeenien Rumeenien Serbien Serbien
 |
| **Spriak-Ufkörtang** |
| ISO 639-1:
  |
sq
 |
| ISO 639-2:
  | (B) alb
  | (T) sqi
  |
| ISO 639-3:
  |
sqi (Makrospriak)
*Enkelt spriaken:** aln (Geegisk)
* aat (Arvanitisk)
* als (Toskisk)
* aae (Arberesk)
 |

**Albaansk** hiart tu a indogermaans spriaken. Hat as sant at 15. juarhunert en skraftspriak an daalang amtsspriak uun Albaanien an uun't Kosovo. Di aanj nööm as *Gjuha Shqipe* /ˈɟuha ˈʃcipɛ/ of kurt *Shqipja* /ˈʃcipja/.

## Spriakwiisen

Albaansk spriakwiisen

* Geegisk (ruad)

Nuurdwaastgeegisk uun Nuurdwaastalbaanien an Montenegro
Nuurduastgeegisk uun Nuurduastalbaanien an uun't Kosovo
Madelgeegisk uun't nuurdelk Madelalbaanien
Süüdgeegisk uun Madelalbaanien
* Geegisk-Toskisk auergungsregiuun (green)

* Toskisk (brons)

Nuurdtoskisk
Labisktoskisk
Çamisk-Toskisk uun Süüdalbaanien an Griichenlun
Arberesk-Toskisk uun Süüditaalien
Arvanitisk-Toskisk uun Madel- an Süüdgriichenlun

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Albaansk spriak** – Saamlang faan bilen of filmer
# 1965

|  |
| --- |
| **1965** |
|
◄ | 19. juarhunert | ◄ **20. juarhunert** ► | 21. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1960 | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | ◄ **1965** ► | 1966 | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1965 *MCMLXV* |
| Ab urbe condita | 2718 |
| Armeensk kalender | 1414
*ԹՎ ՌՆԺԴ* |
| Schineesk kalender | 4661 – 4662
辛辰 – 壬巳 |
| Etiopisk kalender | 1957 –1958 |
| Hebreewsk kalender | 5725 – 5726 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 2020 – 2021 |
| - *Shaka Samvat* | 1887 – 1888 |
| Iraans kalender | 1343 –1344 |
| Islaamsk kalender | 1385 –1385 |

 |

(fe.) **1965** wiar det fiiw-an-söstigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.

(mo.) **1965** wus dåt fiiwänsüstist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Fraidi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 11. Nofember: Süüdrhoodeesien wurd suwereen.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

* 31. Jüüle: J. K. Rowling, britisk skriiwer.

**ünbekäänd dootem Claas Riecken

## Störwen – Sturwen – Stürwen

* 24. Janewoore: Winston Churchill, britisk premierminister uun de Naist Wäältkrich (\* 1874)
* 27. August: Le Corbusier, architekt (\* 1887)
* 25. Nofember: Myra Hess, britisk klawiarspeler (\* 1890)
* 16. Deetsember: William Somerset Maugham, ingels skriiwer (\* 1874)
# 10. August

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar Jüüle - **August** - September |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  | 31 **·**  |  |

 |

10. Peter Michael Clemens † 1870
# 31. Deetsember

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar Nofember - **Deetsember** - Janewoore |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  | 31 **·**  |  |

 |

31. Henri Matisse \* 1869
31. At D-Mark woort faan a Euro ufliaset : 2001
31. Ualjuarsinj - Hulkinj
# Uaströömsk Rik

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Feranrangen faan't Uaströömsk Rik- ﻿Uaströömsk Rik
- ﻿Faan Keiser Justinian I. weder turaghaalet prowinsen faan't Waaströömsk Rik, diar uun't 5. juarhunert onergingen as.

At **Uaströömsk Rik** of **Uastroom** wiar en keiserrik uun't uastelk heleft faan't Madlunsia-regiun. Hat woort uk **Byzanz** näämd. Diarbi as Byzanz eegentelk bluas det hoodstääd weesen (leeder: 'Konstantinopel', daalang: 'Istanbul').

## Histoore

Det keiserrik as efter 395 apwoksen, üs det Röömsk Rik apdiald wurd, an hää auer düüsen juar bestenen. Iarst 1453 as't faan a Osmaanen auernimen wurden, an jo haa diar at Osmaansk Rik üüb apbaud.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Uaströömsk Rik** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikimedia Atlas: Uaströömsk Rik** – Geograafisk an histoorisk koorden