Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Changchun

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

|  |  |
| --- | --- |
| Changchun (China)

|  |
| --- |
|   |

 |
| **Changchun** uun det FR Schiina |

**Changchun** (üüb Schineesk: 长春 *Chángchūn*) as en steed uun a nuurduast faan Schiina. Det hee 3.411.209 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Jilin Prowins.

## Kwelen
# Qing-Dünastii

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Qing-Rik am 1820
At **Qing-Dünastii** (mandschuurisk ᡩᠠᡳᠴᡳᠩ
ᡤᡠᡵᡠᠨ *Daicing Gurun*; sjineesk 清朝, Pinyin *Qīngcháo*, W.-G. *Ch'ing Ch'ao*) of **Mandschu-Dünastii** wurd 1616 faan a Mandschu grünjlaanj an wiar sant 1644 her auer't Sjineesk Keiserrik. Hat hää det Ming-Dünastii ufliaset an ging mä't rewolutsion faan 1911 tu aanj. Diarefter as det *Republiik Sjiina* ütjrepen wurden, diar faan 1912 bit 1949 bestenen hää.

Keiser Qianlong üüb en bil faan 1736

At Qing-Dünastii wiar efter't Yuan-Dünastii iarst det ööder uun Sjiina, diar ei faan *Han*-Sjineesen uunfeerd wurd. A Qing ging faan't fulk faan a Jurchen ütj, diar at saien uun a Mandschurei (Nuurduastsjiina) hed.

Oner a Qing wooks Sjiina auer a miaten; so grat as't nimer weder weesen. Uun't juar 1820 lewet 381 miljuunen minsken uun Sjiina, det wiar en traaden faan a minsken üüb a hialer eerd.

## Luke uk diar

* Keisern faan det Qing-Dünastii: Hong Taiji (1636-1643), Shunzi (1643-1661), Kangxi (1661-1722), Yongzheng (1722-1735), Qianlong (1735-1796), Jiaqing (1796-1820), Daoguang (1820-1850), Xianfeng (1850-1861), Tongzhi (1861-1875), Guangxu (1875-1908), Pu Yi (1908-1912).

 **Commonskategorii: Qing-Dünastii** – Saamlang faan bilen of filmer
# De facto

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**De facto** as en latiinsken ütjdruk för *würelk* of *wen*.

Hi woort brükt, wan am sai wal, dat at wat jaft, wat eegentelk so ei föörsen as. Flook lunen haa en "de facto"-amtspriak, uk wan det nochhuaren so fäästlaanj as.

Diar jin stäänt di ütjdruk *de jure*, det mest so föl üs *amtelk*.
# Massachusetts Institute of Technology

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Massachusetts Institute of Technology

Uniwersiteet, technisk uniwersiteet, priwoot gemiannatag iinrachtang, Institute of Technology, akadeemisk ferlach, space grant institution| Wirt­schaftsz­weig | höhere Bildung |
| Grünj­laanj | 10. April 1861 |
| Fer­bin­jang tu | National Association of Independent Colleges and Universities |
| Saamlang mä werken | MIT Museum |
| Grünj­laanj faan | William Barton Rogers |
| Fö­ör­sa­ter | Sally Kornbluth |
| Stoot | Ferianigt Stooten faan Ameerikaa |
| Leit diar uun | Cambridge, Massachusetts, Middlesex County |
| Steed | Cambridge |
| Geog­raa­fisk koor­di­naa­ten | 42°21′35″N 71°5′31″W |
| Liga oder Wett­be­werb | NCAA Division III, New England Women's and Men's Athletic Conference |
| Carnegie Clas­si­fi­ca­tion of Ins­ti­tu­tions of Higher Education | doctoral universities: very high research activity, majority graduate, research doctoral: comprehensive programs, no medical/veterinary school, four-year, large, highly residential, sjuaerjuarag, foltidj, balanced arts & sciences/professions, high graduate coexistence |
| Taal faan studenten | 11.574, 11.836 |
| Bilangs sum | 30.505.530.000 US-Dooler |
| Amsats | 980.000.000 US-Dooler |
| Doochter-oner­ne­men | MIT School of Architecture and Planning, MIT Sloan School of Management, MIT School of Humanities, Arts, and Social Sciences, Massachusetts Institute of Technology School of Engineering |
| Werket tuup mä | Emlyon Business School |
| Hoodk­war­tiir | Cambridge |
| Mä­wer­kern | 14.032 |
| Brükt spriak | Ingelsk |
| Farbe | ruad, Silber |
| Maskot | My Four Children FMP-118082 |
| Grate | 680.000 kwadrootmeeter |
| Post­kä­än­taal | 02139-4307 |
| Tilefoon numer | +1-617-253-1000 |
| Wä­äbs­teed | mit.edu |
| Bestemet faan | New England Commission of Higher Education |
| Athletics program | MIT Engineers |
| Akseptans | 0,08 |
| Stiftang jil | 27.366.200.000 US-Dooler |
| Akseptans uundial | 0,73, 0,866 |
| ACM-Klas­si­fi­ka­tion (2012) | 10011337 |
| Uundialen | Abdul Latif Jameel Poverty Action Lab, Massachusetts Institute of Technology Libraries, MIT Engineers |

At **Massachusetts Institute of Technology** (**MIT**) as en technisk uniwersiteet uun Cambridge uun a US-amerikoonsk bundesstoot Massachusetts. Hat täält üs ian faan a wichtagst uniwersiteeten üüb a hialer welt. Uun't MIT sat uk at 'World Wide Web Consortium' (W3C), diar a standards för't WWW fääst leit.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Massachusetts Institute of Technology** – Saamlang faan bilen of filmer
# Wonter

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Wonter** faan Arcimboldo
A **wonter** as det kulst juarstidj faan at juar. Hat komt efter harewst an föör wos. Uun det meteoroloogisk juar wooret wonter faan Deetsember tu Febrewoore uun a nuurdhualewkuugel an faan Jüüne tu August uun a süüdhualewkuugel.

At wurd *wonter* komt faan Ualgermaans *\*wintruz* (Ualfresk: *winter*).

### A Wonter uun Musiik

De italjeens komponist Antonio Vivaldi stääld a wonter uun sin werk *Dön Fjauer Juarstidjen* diar:

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Dauer: 3 Minuten und 29 Sekunden.3:291. Sats | Dauer: 2 Minuten und 13 Sekunden.2:132. Sats | Dauer: 3 Minuten und 13 Sekunden.3:133. Sats |

## Spreegwurden auer a Wonter

* Alerhiligen sat a wonter üüb a wiligen.
* Blaft 'ar en liap de wonter auer, do teft hat üüb en lik.
* Diar hiart en stringen wonter tu, iar en wulew de öler uuntingt.
* Efter laachtems jaft at leewen noch en klünj wonter.
* En fleeg, diar de wonter auer uun dörnsk leewin blaft, bringt lok.
* Flä a gräges ääder efter't nuurden, do as a wonter bal föörbi.
* Ian kriik (ruk) maaget noch neen wonter.
* Kem a gräges ääder üüb en harrewstem, do jaft at ääder wonter.
* Krep a wörmer jip iin uun a grünj, do fu wi en harden wonter.
* Mist hee wonter (uastwinj) uun a kist.
* Snä ütj süüdwaast jaft wonter ütj nuurduast.
* Wan a daar began tu lingen, begant a wonter tu stringen (saat a wonter det üüb twingen).
* Wan a wilj swaanen tu üs kem, fu wi en stringen an uunhualenen wonter.
* Wan ale poten an poonen fol san, komt a wonter.

## Luke uk diar

* Wontersankiar

## Kwelen
# Tirana

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

|  |
| --- |
| **Tirana** |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Tirana (Albaanien)

|  |
| --- |
|   |

 |

41.32555555555619.819722222222110Koordinaaten: 41° 20′ N, 19° 49′ O |
| Grünjdooten |
| Stoot: | Albaanien |
| Qark: | Tirana |
| Kreis: | Tirana |
| Hööchde auer NN:
  | 110 m auer Adria
  |
| Grate:
  | 41,8 km²
  |
| Iinwenern:
  | 624.642 *(2008)* |
| Stäädregiuun:
  | 895.042 *(2008)* |
| Iinwenern per km²:
  | 14.944 Iinw./km²
  |
| Tidjsoon: | MEZ (UTC+1) |
| Tilefoonföörwool:
  | (+355) 04
  |
| Postkääntaal:
  | 1001-1028
  |
| Auto-kääntiaken:
  | TR
  |
| Ferwaltang *(Stand: 2010)* |
| Slach faan gemeen:
  | Stääd
 |
| Apdialang:
  | 11 stääddialen
  |
| Bürgermääster:
  | Lulzim Basha *(PD)* |
| Post-adres:
  | Bulevardi Dëshmorët e Kombit Tiranë
  |
| Wääbsidj:
  | www.tirana.gov.al
 |
| Ööders wat
  |
| Stäädfest:
  | 17. Febrewoore
 |

**Tirana** (albaansk uk *Tiranë* [tiˈɾanə], geegisk *Tirona*) as det hoodstääd faan Albaanien. Diar sat uk at parlament.

## Geografii

### Lunskap

At jaft tau sian uun a süüd faan't stääd: Tirana an Farka.

### Iindialang faan Ferwaltang

At stääd hää 11 stäädgemeenen an 13 lungemeenen:

| A stäädgemeenen san:    | A lungemeenen san: |
| --- | --- |
| * Tirana 1
* Tirana 2
* Tirana 3
* Tirana 4
* Tirana 5
* Tirana 6
* Tirana 7
* Tirana 8
* Tirana 9
* Tirana 10
* Tirana 11
 | * Petrelë
* Farkë
* Dajt
* Zall-Bastar
* Bërzhitë
* Krrabë
* Baldushku
* Shëngjergj
* Vaqarr
* Kashar
* Pezë
* Ndroq
* Zall-Herr
 |

## Sasterstääden

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| * Turkei Ankara
* Grichenlun Athen
* Spoonien Barcelona
* Sjiina Peking
* Belgien Brüssel
* Rumeenien Bukarest
* Kanada Cobourg
 | * Kataar Doha
* Itaalien Florenz
* Itaalien Genua
* Ferianagt Stooten Grand Rapids
* Ukraine Kiew
* Spoonien Madrid
* Frankrik Marseille
 | * Ruslun Moskau
* Frankrik Pariis
* Tschechien Prag
* Itaalien Rom
* Grichenlun Thessaloniki
* Korea Sud Seoul
* Itaalien Turin
 | * Litauen Vilnius
* Nuurd-Matsedoonien Skopje
* Bulgaarien Sofia
* Sweeden Stockholm
* Kroatien Zagreb
* Spoonien Zaragoza
 |

## Ferwisang efter bütjen

 **Commonskategorii: Tirana** – Saamlang faan bilen of filmer
## Kwelen
# Gangwon-do

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Gangwon-do** uun Süüdkorea
**Gangwon-do** (üüb Koreaans: 강원도) as en prowins uun a nuurduast faan Süüdkorea. Det hee 1.518.040 lidj (2015). At hoodsteed faan't prowins as Chuncheon.

## Geografii

Uun a uast faan't prowins lei dön Taebaek Berger (üüb Koreaans: 태백산맥 / 太白山脈 *Taebaek Sanmaek*). At regiuun uun a uast faan a berger as Yeongdong (영동 / 嶺東) an a regiuun uun a waast as Yeongseo (영서 / 嶺西).

### Indialing faan Ferwalting

A steeden an lunkreiser faan det **Gangwon Prowins**
Det Gangwon Prowins hee sööwen steeden (üüb Koreaans: 시 *shi*) an elwen lunkreiser (üüb Koreaans: 군 *gun*).

### Steeden

* Chuncheon-si (춘천시, 春川市) - 2
* Donghae-si (동해시, 東海市) - 4
* Gangneung-si (강릉시, 江陵市) - 3
* Samcheok-si (삼척시, 三陟市) - 6
* Sokcho-si (속초시, 束草市) - 5
* Taebaek-si (태백시, 太白市) - 7
* Wonju-si (원주시, 原州市) - 1

### Lunkreiser

* Cheorwon-gun (철원군, 鐵原郡) - 9
* Goseong-gun (고성군, 高城郡) - 15
* Hoengseong-gun (횡성군, 橫城郡) - 10
* Hongcheon-gun (홍천군, 洪川郡) - 8
* Hwacheon-gun (화천군, 華川郡) - 17
* Inje-gun (인제군, 麟蹄郡) - 14
* Jeongseon-gun (정선군, 旌善郡) - 12
* Pyeongchang-gun (평창군, 平昌郡) - 11
* Yanggu-gun (양구군, 楊口郡) - 18
* Yangyang-gun (양양군, 襄陽郡) - 16
* Yeongwol-gun (영월군, 寧越郡) - 13

## Histoore

Det Gangwon Prowins wurd 1395 grünjlaanjen. Efter de Naist Wäältkrich wurd at prowins diald: at nuurddial, wat uun Nuurdkorea leit, as Kangwŏn Prowins.

## Kwelen
# Xinjiang

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**Xinjiang** uun Sjiina
**Xinjiang** (sjineesk 新疆, Pinyin *Xīnjiāng*, W.-G. *Hsin-chiang*; uiguurisk ‏شینجاڭ‎‎, iar uk: Sinkiang) as det autonoom regiiun faan a Uiguuren uun Nuurdwaast-Sjiina. Diar wene bütj Uiguuren oober uk Han-Sjineesen an Mongoolen. Hoodstääd as Ürümqi, ööder grat stääden diar san Kaxgar, Gulja, Gaochang, Shihezi, Karamay, Altay, Korla, Yizhou, Manas, Aksu an Hotan. Uun Xinjiang lewe (2015) gud 23 miljuun minsken üüb 1.640.320 km².

Trinjam lei Indien, Pakistaan, Afghanistaan, Tadjikistaan, Kirgistaan, Kasachstaan, Ruslun an a Mongolei. Naiberprowinsen uun Sjiina san Gansu an Qinghai, an det Autonoom Regiuun Tiibet uun't süüden.

A Uiguuren san musliimen, an jo raage flooksis mä't sjineesk regiarang tuup. An Sjiina gongt hard jin a Uiguuren föör.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Xinjiang** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikimedia Atlas: Xinjiang** – Geograafisk an histoorisk koorden
**Wikivoyage Raisfeerer:Xinjiang** (sjiisk)
# Hertooch

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

En krüün faan en hertooch
En **hertooch** (ualhuuchsjiisk *herizogo*, eegentelk *feerer faan soldooten*) as en aadelstiitel. Uun Frankrik het'er *duc*, uun Gratbritanien *duke*, uun Spoonien an Portugal *duque*, an uun Itaalien *duca*.

## Hertoochdoom

En hertoochdoom as en regiuun, diar en hertooch onersteld as. Di hertooch salew as di könang faan sin könangrik onersteld.

Sjiisk hertoochdoomen am't juar 1000:

## Luke uk diar

* Hertoochdoom Schleswig