Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bermuuda

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

|  |
| --- |
| Bermuudas |
| Bermuda |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Flagge Bermudas | Wappen Bermudas |
| Flag
 | Woopen
 |

 |
| **Woolspröök**: *Quo Fata Ferunt* (latiinsk *„Huarhen det leewent üs feert“*) |
| **Amtelk spriak** | Ingelsk |
| **Hoodstääd** | Hamilton |
| **Stoot (skak)** | Britisk bütjenlun |
| **Stoot baas** | Könang Kaarl III., fertreeden faan Guwernöör John Rankin |
| **Regiarang baas** | Iarst minister E. David Burt |
| **Grate** | 53,57 km² |
| **Iinwenern** | 63.779 (2016) |
| **Iinwenern per km²** | 1191 Iinw./km² |
| **Münt** | Bermuuda-Dooler (BMD) |
| **Natsionaalhümne** | God Save the Queen an uk: *Hail to Bermuda* |
| **Tidjsoon** | UTC−4 UTC−3 (somertidj) |
| **TLD** | .bm |
| **Tilefoonföörwool** | +1 (441) |
|  |

**Bermuuda** as en skööl faan eilunen uun a Atlantik, a **Bermuudas**, an uk en britisk bütjenlun.

Efter a Bermuudas as det *bermuudasaiel* (huuchsaiel) näämd, an uk at Bermuuda-Triihuk an a *bermuudaboksen*.

## Geografii

Tu a Bermuudas hiar son 360 koraleneilunen, diar san oober man 20 faan bewenet. Det san a nuurdermiast troopisk koraleneilunen.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| *Grand Bermuda*, *Somerset Island* an *Saint George’s Island* |  | Kliima faan Bermuuda |

## Ferwaltang

Tu Bermuuda hiar njügen *parishes* an tau *municipalities* (gemeenen)

Parishes an gemeenen

| Nr. | Parish (1–9) Municipality (A–B) | Grate (km²) | Iinwenern 2016 | Iinw. per km² |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Sandys Parish | 5,83 | 6.983 | 1.198 |
| 2 | Southampton Parish | 6,11 | 6.421 | 1.051 |
| 3 | Warwick Parish | 5,70 | 9.002 | 1.579 |
| 4 | Paget Parish | 5,26 | 5.899 | 1.122 |
| 5 | Pembroke Parish | 4,71 | 10.306 | 2.188 |
| 6 | Devonshire Parish | 4,95 | 7.087 | 1.432 |
| 7 | Smith’s Parish | 4,92 | 5.984 | 1.216 |
| 8 | Hamilton Parish | 5,26 | 5.584 | 1.062 |
| 9 | St. George’s Parish | 8,73 | 4.132 | 473 |
| 10!A | Hamilton | 0,73 | 854 | 1.170 |
| 11!B | St. George’s | 1,37 | 1.527 | 1.115 |
|  | Bermuudas | 53,57 | 63.779 | 1.191 |

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Bermuuda** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Bermuuda** (sjiisk)
 **Wikimedia Atlas: Bermuuda** – Geograafisk an histoorisk koorden
32.3-64.75
# Dubai (Emiraat)

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Dubai uun a FEA
**Dubai** as ian faan a sööwen Ferianagt Araabisk Emiraaten (FAE). Diar wene knaap 3,5 miljoon minsken (Stant:2021). At emiraat lewet fööraal faan di ferkuup faan eerdööle. Hoodstääd as Dubai-Stääd, diar di gratst dial faan't emiraat ütjmaaget.

* Flag
* Woopen
* Huuchhüsang

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Dubai (Emiraat)** – Saamlang faan bilen of filmer
# Psüchologii

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

At **Psüchologii** as det wedenskap am't belewin an ferhualen faan minsken an am sin feranrang uun't leewent.

Det wurd komt faan ualgreks ψυχή psyché ‚öösem, sial‘ an λόγος lógos ‚wedenskap‘, an mend tuiarst at wedenskap faan't leewent.

## Iindialang

At psüchologii amfaadet en hialer rä dialfeeg:

* Algemian psüchologii. Diar gongt'at am't woornemen, liaren, seenken, weden, feelen, spriak.
* Bioloogisk psüchologii. Hü bioloogisk faktooren mä't belewin an ferhualen tuuphinge.
* Persöönelkhaidspsüchologii. Hü onerskiaselk a minsken san.
* Leewentspsüchologii. Hü det weesen faan en minsk ham auer a juaren feranert.
* Sotsiaalpsüchologii. Hü a minsken uun an mä at selskap amgung.

* Uunwand psüchologii, t.b. Wiartskappsüchologii, pedagoogisk psüchologii, an noch flook feeg muar.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Psüchologii** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikibooks: Psüchologii** (sjiisk)

* Friedrich Paulsen
# Kuala Terengganu

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Kuala TerengganuStääd uun Malaysia

Steed, gratsteed, royal town| Stoot | Malaysia |
| Hoodsteed faan | Terengganu |
| Leit diar uun | Terengganu |
| Tidjsoon | UTC+8 |
| Leit naibi | Sungai Terengganu |
| Geog­raa­fisk koor­di­naa­ten | 5°19′49″N 103°8′27″O |
| Iin­we­ner­taal | 255.109 |
| Hööchde auer NN | 15±1 meeter |
| Sas­ter­ko­muun | Makassar |
| Grate | 605 kwadrootkilomeeter |
| Post­kä­än­taal | 20000–20999 |
| Wä­äbs­teed | mbkt.terengganu.gov.my |

**Kuala Terengganu** as en stääd uun Malaysia. Hat as hoodstääd faan a Bundesstoot Terengganu. Kuala Terengganu leit uun a nuurd faan't lun üüb't Malaiisk Hualeweilun, an diar wene son 300.000 lidj.

* Woopen
* Flag
* A bundesstoot Terengganu uun Malaysia

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Kuala Terengganu** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Kuala Terengganu** (sjiisk)
# Dzongkha

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Dzongkha |
| --- |
|
Snaaket uun | Bhuutaan, Indien an Neepal |
| Spreegern | 133.000 (mamenspriak) 640.000 (mä tuliarden) |
| Wedenskapelk iindialang | * Sinotibeetisk spriaken
Tibetobirmaansk spriaken
**Dzongkha**
 |
| **Amtelk Stant** |
| Amtspriak faan
  | Bhuutaan
 |
| **Spriak-Ufkörtang** |
| ISO 639-1:
  |
dz
 |
| ISO 639-2:
  |
dzo
 |
| ISO 639-3:
  |
dzo
 |

**Dzongkha** (tibeetisk skriiwwiis: ཇོང་ཁ, uk wel at *Bhuutaansk spriak, Jonkha, Bhotia, Zongkhar, Drukke*) as det amtspriak faan Bhuutaan an woort uk uun Indien snaaket, diar fööraal uun Sikkim. 130.000 spreegern lewe uun Bhuutaan an 3.000 uun Indien.

## Skraft

Det wurd Dzongkha uun't Tibeetisk Skraft

Dzongkha woort mä't Tibeetisk Skraft skrewen. Uun't waasten (laachtgüül) faan Bhuutaan as Dzongkha mamenspriak.

## Luke uk diar

 **Wikipedia üüb Dzongkha Sikkimeesk
# Omaan

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

|  |
| --- |
| **Sultanaat Omaan** |
| ‏**سلطنة عمان**‎‎ **Saltanat ʿUmān** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Flagge Omans | Wappen Omans |
| Flag
 | Woopen
 |

 |
| **Amtelk spriak** | Araabisk |
| **Hoodstääd** | Maskat |
| **Stoot (skak)** | Arewmonarchii |
| **Stoot baas an Regiarang baas** | Sultaan Haitham ibn Taariq ibn Taimuur Aal Sa'iid |
| **Grate** | 309.500 km² |
| **Iinwenern** | 4.397.790 (2015) |
| **Iinwenern per km²** | 13,51 Iinw./km² |
| **BIP Totaal (nominaal)
* Total (KKP)
* BIP/Einw. (nominaal)
* BIP/Einw. (KKP)
 | 2016
* $ 63,17 Mrd. (74.)
* $ 184,78 Mrd. (65.)
* $ 15.964 (48.)
* $ 46.689 (24.)
 |
| **HDI** | ▲ 0,796  (52.) (2016) |
| **Münt** | Omaans Rial (OMR) |
| **Suwereniteet** | 1971 |
| **Natsionaalhümne** | Natjunaalhymne  |
| **Tidjsoon** | UTC+4 |
| **Autokääntiaken** | OM |
| **TLD** | .om |
| **Tilefoonföörwool** | +968 |
|  |

**Omaan** (amtelk *Sultanaat Omaan,* araabisk ‏سلطنة عمان‎‎, DMG *salṭanat ʿumān*) as en stoot üüb't Araabisk Hualeweilun. Diar lewe gud sjauer miljuun minsken.

## Koord

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Omaan (Oman)

|  |
| --- |
| **Maskat**  |

|  |
| --- |
| Nizwa  |

|  |
| --- |
| Suhar  |

|  |
| --- |
| Haima  |

|  |
| --- |
| Sur  |

|  |
| --- |
| Ibri  |

|  |
| --- |
| Sib  |

|  |
| --- |
| al-Chasab  |

|  |
| --- |
| Salala  |

|  |
| --- |
| Buraimi  |

|  |
| --- |
| Dschabal Schams  |

|  |
| --- |
| **VAE**  |

|  |
| --- |
| **SAUDI-ARAABIEN**  |

|  |
| --- |
| **JEMEN**  |

|  |
| --- |
| **IRAAN**  |

|  |
| --- |
| INDISK OOSEAN  |

|  |
| --- |
| ARAABISK SIA  |

|  |
| --- |
| GOLF FAAN OMAAN  |

|  |
| --- |
| PERSISK GOLF  |

|  |
| --- |
| *Masira*  |

 |

Diar san 11 *gouvernements* (araabisk ‏محافظة‎, DMG *muḥāfaẓa*; Pl. ‏محافظات‎ / *muḥāfaẓāt*) uun Omaan:

## Gouvernements

| Koord | Nööm | Araabisk nööm | Hoodstääd | Iinwenern (2010) | Grate (Km2) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | al-Bātina Nord | شمال الباطنة | Sohar | 483.582 |  |
|  | al-Bātina Sud | جنوب الباطنة | Rustaq | 289.008 |  |
|  | Buraimii | البريمي | al-Buraymi | 72.917 | 7.000 |
|  | al-Dākhiliyya | الداخلية | Nizwa | 326.651 | 31.900 |
|  | al-Sharqiyya Nord | شمال الشرقية | Ibra | 162.482 |  |
|  | al-Sharqiyya Sud | جنوب الشرقية | Sur | 188.032 |  |
|  | al-Wusṭā | الوسطى | Hayma | 42.111 | 79.700 |
|  | al-Ẓāhira | الظاهرة | Ibri | 151.664 | 37.000 |
|  | Dhofar | ظفار | Salalah | 249.729 | 99.300 |
|  | Mascate | مسقط | Mascate | 775.878 | 3.900 |
|  | Musandam | مسندم | Khasab | 31.425 | 1.800 |

## Luke uk diar

 **Wikimedia Atlas: Omaan** – Geograafisk an histoorisk koorden
 **Commonskategorii: Omaan** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Omaan** (sjiisk)
## Futnuuten
# Weden

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Mä **weden** (at weden, iantaal) men wi (1) miast dooten, teoriin an reegeln, diar seeeker san an sodenang üs woorhaid tääl.

**Weden** (a weden, muartaal) san oober (2) uk uunwensten, diar ianfach fernünftag san, saner dat wi diar föl efter fraage. Jo berau üüb üüs kultuur. Uk traditsioonen hiar diar mä tu.

## Nööm

Di ütjdruk 'weden' as nai mä ualhuuchsjiisk *wiȥȥan* of indogermaans *\*woida* ,ik haa sen‘, an sodenang 'ik witj'. Faan di indogermaans rut *\*u̯e(i)d* (sä) of *\*weid-* komt uk latiinsk videre 'sä' an Sanskrit *veda* 'at weden' uf.

## Filosofii

Weden efter't organisatsioonsteorii
Uun a filosofii woort diarauer streden, wat weden eegentelk as.

* För René Descartes as weden det, wat ham *bewise* läät.
* Immanuel Kant maaget en ferskeel tesken weden *a priori*, det komt faan't efterseenken, an weden *a posteriori*, det komt faan belewin.
* Noam Chomsky sait, at jaft *uunbäären* weden an *tuliard* weden.
* För Michael Polanyi jaft at *explizit* weden, wan wi genau witj, huaram wi wat du, an *implizit weden*, wan wi ei witj huaram, oober likes ales rocht maage.
* A *organisatsioonsteoreetikern* sai, (1) det grünjlaag faan weden saan *dooten* (tiaknang rochts), (2) strukturiaret dooten san *informatsioon*, an (3) det brüken an beoordialin faan informatsioon as *weden*.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Weden** – Saamlang faan bilen of filmer
* Vedisk
# Konstelk Inteligens

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

„The next Rembrandt“, mä KI maaget bil (2016).

At **Konstelk Inteligens** (**KI**, üüb ingelsk: **AI**, faan *artificial intelligence*) as en dial faan't informaatik, diar ham mä't automatisiarin faan inteligent ferhualen an mä't liaren faan maskiinen befaadet.

Miast woort KI so ferstenen, dat kompjuutern baud an programiaret wurd, am dat jo salew tu liasangen faan probleemen kem. Det gongt widj auer algoritmen henwech, diar bluas för enkelt klaar definiaret fraagen en liasang finj, t.b. schachkompjuutern.

## Luke uk diar

Turing-Test

 **Commonskategorii: Konstelk Inteligens** – Saamlang faan bilen of filmer