Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Mahatma Gandhi

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Mahatma Gandhi

Minsk| Slach | maan |
| Stoots­bür­ger faan | Indien |
| Fö­ör­nööm | Mohandas |
| Bä­äft­nööm | Gandhi |
| Gebursdai | 2. Oktuuber 1869 |
| Bäären uun | Porbandar |
| Sterewdai | 30. Janewoore 1948 |
| Stürwen uun | Gandhi Smriti |
| Slach faan duas | muurd |
| Stürwen auer | skoot |
| Ambroocht faan | Nathuram Godse |
| Lik steed | Raj Ghat |
| Aatj | Karamchand Uttamchand Gandhi |
| Mam | Putlibai Karamchand Gandhi |
| Breder of sastern | Raliatbehn Gandhi, Muliben Gandhi, Pankunvarben Gandhi, Laxmidas Karamchand Gandhi, Karsandas Gandhi |
| Befreid mä | Kasturba Gandhi |
| Jongen | Harilal Gandhi, Manilal Gandhi, Ramdas Gandhi, Devdas Gandhi |
| Mamensp­riak | Gujarati |
| Spreegen spriaken | Gujarati |
| Skrewen spriak | Gujarati, Hindi, Ingelsk |
| Suart hool | Yerawada Central Jail, Aga Khan Palace, Yerawada Central Jail, Yerawada Central Jail |
| Swaar­ponkt faan't werk | fiilosofii, jurisprudens, Pazifismus |
| Ütj­bil­dang | Mahatma Gandhi Museum, Inner Temple, University College London, Samaldas Arts College |
| Student faan | Shrimad Rajchandra |
| Student | Vinoba Bhave |
| Näämd | Mahatma |
| Aran | London, Indien, Süüdafrikoo |
| Aktiif sant | 1893 |
| Aktiif bit | 1948 |
| Partei lasmoot | Indisk Natsionaal Kongres, Natal Indian Congress |
| Lee­wents­tiil | vegetarismus |
| Fulk | Gujarati fulk |
| Gluuw | Hinduismus |
| Hiar muude | kaal hood |
| Uug klöör | jonkbrün |
| Hunethaid | lachthunet |
| Uun a kriich | Salt March |
| Bed­ü­ü­den werken | Satyagraha |
| Beweegang | gewaltluas |
| Mäfulger faan | Inner Temple, Vegetarian Society |
| Poliitisk iins­te­ling | Gandhism |
| Ufliaset faan | Sarojini Naidu |
| Iarang | Person of the Year, Order of the Companions of O. R. Tambo, Queen’s South Africa Medal, Natal Native Rebellion Medal, Kaisar-i-Hind Medal |
| Nomi­nia­ret för | Nobelpris för Frees, Nobelpris för Frees, Nobelpris för Frees, Nobelpris för Frees, Nobelpris för Frees |
| Komt föör uun | Civilization V |
| Hööchde | 164 sentimeeter |
| IMDb-ID | nm0003987 |

**Mohandas Karamchand Gandhi** (Gujarati: મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી, Hindi मोहनदास करमचंद गांधी Mohandās Karamchand Gāndhī; näämd **Mahatma Gandhi**; \* 2. Oktuuber 1869 uun Porbandar, Gujarat; † 30. Janewoore 1948 uun Nei-Delhi, Delhi) wiar en indisken afkoot, skriiwer, askeet an patsifist. Hi wiar di poliitisk uunfeerer, di Britisk Indien tu't suwereniteet feerd hää.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Mahatma Gandhi** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikisource: Mahatma Gandhi**  (Ingelsk)
 **Wikiquote**: **Mahatma Gandhi** (sjiisk)
# Hebreewsk alfabeet

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Det **hebreewsk alfabeet** (hebreewsk: ‏אָלֶף־בֵּית עִבְרִי‎‎ *alef-bet ivri*) as det alfabeet faan't hebreewsk spriak. Jidisk an Ladino san nai mä't hebreewsk an brük detdiar skraft uk. Hat as faan't phönizisk skraft ufkimen.

## Buksteewen

| Buksteew | Neimuudis ütjspriak | Algemian amskraft | Sjiisk amskraft | Nööm | Taalwäärs | Bispal (Hebreewsk) |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Drukskraft | Neimuudis skriiwskraft |
| ‏א‎ |  | ʔ | ' | ' | Aleph | 1 | אדום *’adom* (ruad) |
| ‏ב‎ |  | b/v | b/v | b/w | Beth | 2 | בית *bayit* (hüs) |
| ‏ג‎ |  | g | g | g | Gimel | 3 | גדול *gadol* (grat) |
| ‏ד‎ |  | d | d | d | Daleth | 4 | דלת *delet* (dör) |
| ‏ה‎ |  | h | h | h | He | 5 | הוא *hu* (hi) |
| ‏ו‎ |  | v | v | w | Waw | 6 | ו *we* (an) |
| ‏ז‎ |  | z | z | s | Zajin | 7 | זהב *sahaw* (gul) |
| ‏ח‎ |  | χ | ẖ | ch | Chet | 8 | חלב *chalaw* (moolk) |
| ‏ט‎ |  | t | t | t | Tet | 9 | טוב *tow* (gud) |
| ‏י‎ |  | j | y | j | Jod | 10 | יום *jom* (dai) |
| ‏ך כ‎ |   | k/χ | k/kh | k/ch | Kaph | 20 | כלב *kelew* (hünj) מלך *melech* (köning) |
| ‏ל‎ |  | l | l | l | Lamed | 30 | לילה *lajlah* (naacht) |
| ‏ם מ‎ |   | m | m | m | Mem | 40 | מים *mayim* (weeder) |
| ‏ן נ‎ |   | n | n | n | Nun | 50 | נשים *naschim* (wüfen) אבן *’ewen* (stian) |
| ‏ס‎ |  | s | s | s | Samech | 60 | סוס *sus* (hingst) |
| ‏ע‎ |  | ʔ (oober uk ʕ) | ' | ' | Ajin | 70 | עין *‘ajin* (uug) |
| ‏ף פ‎ |   | p/f | p/f | p/f | Pe | 80 | פה *peh* (mös) כסף *kesef* (salwer) |
| ‏ץ צ‎ |   | ʦ | ts | z | Tzade | 90 | צפון *tsafon* (nuurd) ארץ *erets* (lun) |
| ‏ק‎ |  | k | k | k | Qoph | 100 | קול *kol* (stem) |
| ‏ר‎ |  | ʁ | r | r | Resch | 200 | ראש *rosch* (hood) |
| ‏ש‎ |  | s, ʃ | s, sh | s, sch | Sin, Schin | 300 | שניים *schnajim* (tau) |
| ‏ת‎ |  | t | t | t | Taw | 400 | תורה *torah* (Torah) |

## Luke uk diar

* Alfabeet

 **Wikimedia Commons** hää bilen of filmer tu: **Hebreewsk alfabeet**
## Futnuuten
# Tibetobirmaansk spriaken

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

A **tibetobirmaansk spriaken** san ään twiig faan a sinotibeetisk spriaken, di ööder twiig san a sjineesk spriaken. Diar san wel son 330 tibetobirmaansk spriaken, diar uun Süüdsjiina, uun't Himalayaregiuun an uun Süüduastaasien faan amanbi 70 miljuun minsken snaaket wurd.

## Grat spriaken

Jodiar tibetobirmaansk spriaken haa auer ian miljuun spreegern:

* Birmaansk: 35 mio. spreegern; mä tuliarden 50 mio. / Myanmar (Birma)
* Yi (Yipho): 4,2 mio. / Süüd-Sjiina
* Tibeetisk: 2 mio.; mä Amdo- an Khams-Tibetisk 4,5 mio. / Madel- an Waasttibet; Amdo, Kham
* Sgaw (Sgo): 2 mio. / Birma: Karenstoot
* Rakhain (Arakanesisk): 2 mio. / Birma: Arakan
* Khams (Khams-Tibetisk): 1,5 mio. / Tibet: Kham
* Meithei (Manipuri): 1,3 mio. / Indien: Manipur, Assam, Nagaland
* Pwo (Pho): 1,3 mio. / Birma: Karenstoot
* Tamang: 1 mio. / Nepal: Kathmandu-dääl
* Yangbye: 1 mio. / Birma
* Bai (Minchia): 1 mio. / Sjiina: Yunnan

Letjer spriaken:

* Dzongkha: ~640.000 / Bhuutaan, Indien: Sikkim
Sikkimeesk / Denjonka: ~ 50.000 / Sikkim

## Bispalwurden

| Wurd | Tibeetisk | Birmaansk | Jingpho (Kachin) | Mizo (Lushai) | Lepcha | Proto-Kiranti | Proto-Tibeto-Birmaansk |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Tong | ལྕེ *lce* | လျှာ *hlja* [ʃà] |   | lei | li |   | \*lja |
| Uug | མིག *mig* | မျက်စိ *mjak-ci.* [mjɛʔsḭ] | mjiʔ | mit | mik | \*mik | \*mik |
| Hart | སྙིང *snying* | နှလုံး *hna.lum:* [n̥əlóʊɴ] |   | niŋ |   | \*niŋ | \*niŋ |
| Uar | རྣ་བ *rna-ba* | nah | na | kna | njor | \*nɘ | \*na |
| Nöös | སྣ *sna* | hua | naʔ | hua |   | \*nɘ | \*na:r |
| Fut | རྐང་པ *rkang-pa* | kraŋ | kraŋ | keŋ | kaŋ |   | \*kaŋ |
| Hun | ལག *lag* | lak |   | lak | ljok | \*lak | \*lak |
| Blud | ཁྲག *khrag* | swij, swe | sài | thi | (t)vi | \*hi | \*s-hjwɘy |
| Unkel | ཨ་ཁུ *akhu* | 'uh | gu | 'u | ku | \*ku | \*khu |
| Lüs | ཤིག *shig* |   | ciʔ | hrik |   | \*srik | \*(s)r(j)ik |
| Hünj | ཁྱི *khyi* | lhwij | gui | 'ui |   | \*khlɘ | \*kwej |
| San, dai | ཉི་མ *nyi-ma* | nij | ʃa-ni | ni | nji | \*nɘj | \*nɘj |
| Stian | རྡོ *rdo* |   | nluŋ | luŋ | luŋ | \*luŋ | \*luŋ |
| Struum | ཆུ་བོ *chubo*, gtsangpo, klung | luaij | lui | lui |   |   | \*lwij |
| Hüs | ཁྱིམ *khyim* | 'im | ʃe-kum | 'in | khjum | \*kim | \*jim, \*jum |
| Nööm | མིང *ming* | miŋ | mjiŋ | hmiŋ |   | \*miŋ | \*miŋ |
| duad maage | གསོད *gsod* | sat | gɘsat | that |   | \*set | \*sat |
| duad | shi | mhaŋ | maŋ | maŋ | mak |   | \*maŋ |
| lung | རིང་པོ *ringmo* | paŋ |   | pak |   |   | \*pak, \*paŋ |
| kurt | thung | tauŋh | ge-dun |   | tan | \*toŋ | \*twan |
| tau | གཉིས *gnyis* |   | ŋi | hni | nji | \*ni(k) | \*ni(j) |
| ik | ང *nga* | ŋa | ŋai | ŋei |   |   | \*ŋa |
| dü | ཁྱོད *khyod* | naŋ | naŋ | naŋ |   |   | \*naŋ |
# Uttarakhand

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Uttarakhand** uun Inje
**Uttarakhand** as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurd faan’t lun. Hi hee 10.086.292 lidj (2011). At tweskenhoodsteed faan a bundesstoot as Dehradun.

## Kwelen
# International Maritime Organization

|  |
| --- |
|  Söl'ring |

Di **Internatsjonāli See-Skeepenfaarts-Organisatsjoon (IMO)** birailt forskelig Āpgaawen trinjom di Seefaart. Sa heer ark Skep en Registriaringsnumer wat ön di Rump swaiset uur.

## Registriaring

Des *IMO-Numer* bleft altert lik, uk wan dit Skep en nii Noom fair of forlair uur.

### ENI fuar Benenskeepen

Fuar Skeepen wat üp Föören, Stroomern en Seen faar es di IMO ek ön Gang.

Ön Euroopa jeft et uk di ENI, di *European Number of Identification* wat me di jest tau Talen weeget hur dit Skep becht es. Sa haa di Düsternbrook en di Wellingdorf ENI me "02", aurdat ja fan di Neđerlönen kum. Skeepen sa üs di Warnowstromer haa en Numer me "04", aurdat ja fan Dütsklön kum.

Sawat heer di IMO-Numer ek.

## Luki uk hjir

 **Commons: International Maritime Organization** – Saamling fan Skelter en Videos
# Louisiana

|  |
| --- |
|  Täkst aw mooringer frasch |

| **Louisiana Louisiane** |
| --- |
|  (Louisiana foone) |  (Louisiana säägel) |
| Uukelnoome: | The Pelican State** unti **Bayou State |
| Oufkorting: | **LA** |
|  |
| **Hoodstää** |
Baton Rouge |
| **Grutste stää** |
New Orleans |
| **Guvernöör** |
Bobby Jindal |
| **Gebiit**
  - totool
  - lönj
  - wååder
  - önjdiilj wååder | Nr. 31
134.264 km²
112.824 km²
21.440 km²
16,0 % |
| **Beföljking**
  - totool  | Nr. 25
4.293.204 (2007) |
| **Beföljkingstachthäid**
  - totool  |
40,0 inb./km² |
| **Tuträäs önj e union**
  - nr.
  - dootem |
18
30 april 1812 |
| **Tidssoone** | Central: UTC -6/-5 |
| **Briidjgrood** | 29°N bit 33°N |
| **Laingdegrood** | 89°W bit 94°W |
| **BriidjLaingdeTopografii**
  - huuchste punkt
  - madelhuuchte
  - läichste punkt | 210 km
610 km

163 meeter
30 meeter
-2,5 meeter |

**Louisiana** ([luˌiːziˈænə]; aw Louisiana Frånsch: *La Louisiane*) as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't sööden foon't lönj. Dåt heet 4.648.794 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Baton Rouge.

## Geografii

### Stääse

Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:

| # | Stää | Manschne (2019) | Koord |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | New Orleans | 390.144 |

|  |  |
| --- | --- |
| Louisiana (Louisiana)

|  |
| --- |
| **New Orleans**  |

 |
| Koord foon **Louisiana** |

 |
| 2 | Baton Rouge | 220.236 |
| 3 | Shreveport | 187.112 |
| 4 | Metairie | 141.000 |
| 5 | Lafayette | 126.185 |
| 6 | Lake Charles | 78.396 |
| 7 | Bossier City | 68.159 |
| 8 | Kenner | 66.340 |
| 9 | Monroe | 47.294 |
| 10 | Alexandria | 46.180 |

### Indiiling foon Ferwalting

E diiljstoot heet 64 schöspele (Aingelsch: *parishes*, Frånsch: *paroisses*, Spånsch: *parroquias*).

Kiik uk deer: List foon schöspele önj Louisiana

Caddo
Bossier
Web-
ster
Clai-
borne
Lincoln
Union
More-
house
West
Carroll
East
Carroll
Madi-
son
Richland
Frank-
lin
Tensas
Cata-
houla
Con-
cordia
1
West
Feliciana
East
2
Living-
ston
St.
Helena
Tan-
gipa-
hoa
Wash-
ington
St.
Tammany
Orleans
St. Bernard
Plaque-
mines
Jef-
fer-
son
St.
Charles
3
4
5
6
La-
fourche
Terrebonne
St. Mary
7
Iberia
St.
Martin
La-
fayette
Vermilion
Cameron
Calcasieu
Beau-
regard
Vernon
Sabine
De Soto
Red
River
Bienville
Jackson
Oua-
chita
Cald-
well
La
Salle
Avo-
yelles
St.
Landry
Iberville
8
Acadia
Jefferson
Davis
Allen
Evan-
geline
Rapides
Grant
Winn
Natchi
toches
1 - Pointe Coupee
2 - East Baton Rouge
3 - St. John the Baptist
4 - St. James
5 - Ascension
6 - Assumption
7 - zum St. Martin Parish
8 - West Baton Rouge

## Kwäle

31.013888888889-92.007222222222
# Wangeroogs

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Det **Wangeroogs Spriikwiis** wiar en uastfresk spriikwiis, wat üüb det uastfresk eilun Wangerooge snaaket wurd. At spriikwiis stoorew 1950 ütj.

## Gramatik

### Artiikeln

* **dan**: de
* **djû**: det (w.)
* **dait**: det (s.)
* **dâ**: dön

### Noomen

| Wangeroogs | Seeltersk | Halunder | Fering |
| --- | --- | --- | --- |
| muartaal ma *-en*: |
| djû/dan kêd - dâ kêden | ju Kätte - do Kätten | de Keed - de Keed’n | at keed - a keeden |
| djû snig - dâ snigen | ju Snigge - do Sniggen | de Snäi - de Snäin | at snek - a sneken |
| muartaal ma *-er*: |
| dait bauk - dâ bauker | dät Bouk - do Bouke | de/deät Buk - de Bukker | at buk - a buken |
| dan plig - dâ pliger | die/ju Prigge - do Priggen | de Plok - de Plokker | a plook - a plooker |
| muartaal ma *-û*: |
| dait blok - dâ blückû |  | de Blok - de Bleek/Blöök | a blook - a blöög |
| dait fät - dâ füttû | dät Fät - do Fete | de Fat - de Feet | at feet - a feed |
| dait gräft - dâ grüvû | dät Grääf - do Greve/Greeuwe | de Graf - de Greäber/Greäwer | at greef - a greew |
| dait hûs - dâ hûzû | dät Húus - do Húze | deät Hüs - de Hiisder | at hüs - a hüsing |
| dait krûs - dâ krûzû | dät Krous - do Krouze | de Kruk - de Krukken | at koon - a koonen |
| dait schip - dâ schü̂pû | dät Skip - do Skíepe | deät Skep - de Skeppen | at skap - a skeb |
| dait baukstäf - dâ baukstüvû | die Buukstoave - do Buukstoaven | de Bukstaf/Buksteow - de Bukstafen/Buksteewen | a buksteew - a buksteewer |

* öler muartaalen:

- dan brôr - dâ brôrîng: a bruler - a breler.
- dan mên - dâ mênîng: a maaren - a maarner.
- dan dî - dâ digge: a dai - a daar.
- dan mon - dâ liûd(en): a maan - a maaner (lidj).

### Pronoomen

|  | Persöönelk | Posesiif |
| --- | --- | --- |
| Persuun | Noominatiif | Akusatiif/Daatif |  |
| 1. iantaal | ik | mi | min |
| 2. iantaal | dû | di | din |
| 3. iantaal | hi (m.) yu (w.) et (s.) | him, hiri | sin (m.) hiri (w.) |
| 1. muartaal | wi | us | us |
| 2. muartaal | yum | yo | yo |
| 3. muartaal | ya | yam | yar |

### Werben

* heewe: hab of haben. Present: îk häb, dû häst, hî hä̂, wî häbbet, yum häbbet, yâ häbbet. Imperfekt: îk haid, dû haitst, hî haid, wî haiden, yum haiden, yâ haiden. Perfekt: îk häb haivt, usw.
* weese: wize of wizen. Presens: îk sin, dû bist, hî is, wî sint, yum sint, yâ sint. Imperfekt: îk wêr, dû wêrst, hî wêr, wî wêren, yum wêren, yâ wêren. Perfekt: îk sin/häb wizîn, asw. Imperatiif: (iantaal) wize, (muartaal) wizet.
* wurd: wêr. Presens: îk wêr, dû warst, hî wart, wî wêrt, yum wêrt, yâ wêrt. Imperfekt: îk wûrd, dû wûrdst, hî wûrd, wî wûrden, yum wûrden, yâ wûrden. Perfekt: îk sin wûrden, asw.

## Wurden

### Taalwurden

1. ain
2. twô
3. thrîû
4. fiau(e)r
5. fîv
6. sex
7. sjûgen
8. acht (age)
9. nîûgen
10. tîôen

## Literatüür
# Strunfresk

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Ual-Nuurdstrun ("Strun")
**Strunfresk** wiar en nuurdfresk spriakwiis üüb det Eilun Strun, diar 1634 tu en graten dial onergingen as. Hat hiard tu't Fäästäägs Fresk.

Üüb Nuurdstrun as det Strunfresk wel al uun't 17. juarhunert ütjstürwen, üüb Pelwerem hää't ham bit hen uun't 18. juarhunert häälen.

Efter det swaar sturemflud 1634 san fölen efter A Wik flücht, an diar as Strunfresk noch bit uun't 19. juarhunert snaaket wurden.

Bluas at Halagfresk as daalang noch faan't Strunfresk auerblewen.

## Skraften üüb Strunfresk

* Di letj katechismus faan Martin Luther

 **Wikisource: Yn Miren-SönghWikisource: Yn Een-Söngh**
## Literatuur

* Dietrich Hofmann: *Der alte friesische Dialekt von Wyk auf Föhr*, uun: *Fryske Studzjes (Festschrift J.H. Brouwer). Assen : Van Gorcum*, 1960. S. 267–277
* Ferdinand Holthausen: *Nordfriesische Studien : Nordstrander Sprachproben*, uun: *Beiträge zur Geschichte der deutschen Literatur und Sprache* (PBB) 45 (1921). S. 1–4
* Walther Ziesemer: *Nordfriesischer Katechismus in Strander und Föhringer Mundart*, uun: *Niederdeutsches Jahrbuch 48 (1922)*. S. 53–74

## Luke uk diar

* Eilun Strun
# Ripuarisk spriak

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Ripuarisk |
| --- |
|
Snaaket uun | Nuurdrhein-Westfaalen, Belgien |
| Wedenskapelk iindialang | * Indogermaans spriaken
Germaans spriaken
Waastgermaans
Huuchsjiisk
Madelsjiisk
Waastmadelsjiisk
Madelfrenkisk
**Ripuarisk**
 |
| **Spriak-Ufkörtang** |
| ISO 639-2:
  |
gem
 |
| ISO 639-3:
  |
ksh
 |

**Ripuarisk** as en madelsjiisk spriakwiis faan't Huuchsjiisken. Hat as nai mä't Limborags uun Holun an bi a liager Rhein, uk wan detdiar *Süüdneederfrenkisk* al tu a plaatsjiisk spriakwiisen tääld woort. Sodenang woort Ripuarisk üs auergung faan a madelfrenkisk spriakwiisen tu't Plaatsjiisk uunsen.

## Spriadkoord

## Spriakwiisen

* Öcher Platt (Aachen)
* Bönnsch (Bonn)
* Düsseldorwer Platt (Düsseldorf)
* Eefelplatt (Eifel)
* Kirchröadsj (Kerkrade)
* Kölsch (Köln)
* Nüsser Platt (Neuss)
* Stolberjer Platt (Stolberg (Rheinlun))
* Trooßdoorfer Platt (Troisdorf)

## Luke uk diar

 **Wikipedia üüb Ripuarisk**
# Norn (Spriik)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Koord faan det **Norn Spriik** (aapelsiinklööret), Skots Geelisk (blä) an Ingels of Skots (güül)
**Norn** as en ütjstörwen nuurdgermaans spriik, wat tu det 19. juarhunert üüb dön Shetland an üüb dön Orkney Eilunen spreegen wurd. De letst bekäänd spreeger faan't spriik wiar Walter Sutherland, diar 1850 üüb't eilun Unst stoorew, man det wurd faan en spriikwedenskapsmaan Jákup Jakobsen määldet, dat öler spreegern faan't spriik üüb't eilun Foula tu lääder uun't juarhunert lewet.
# Himalaya

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Himalaya |
| --- |
| Himalayaberger, faan en satelit apnimen
Himalayaberger, faan en satelit apnimen |
| Hööchde | 8.848 m |
| Laag | Tibet, Sjiina |
| WGS 84 | 28878848Koordinaaten: 28° 0′ 0″ N, 87° 0′ 0″ O |
| Koord faan Himalaya |
| Slach | Apfualet berger |
| Ääler | 40–50 miljuun juar |
| Ööders wat | Diar lei 10 faan a 14 *aachtdüüsenern* (berger auer 8000 m) üüb a eerd |

f

At **Himalaya** (uk **Himalaja**) as en keed faan huuch berger uun Aasien tesken Indien uun't süüden an Tibet uun't nuurden. Hat as son 3000 kilomeetern lung an lingt faan Pakistan uun't waasten bit Myanmar (Burma) uun't uasten.

## Nööm

Di nööm ‚Himalaya‘ (Sanskrit: हिमालय, himālaya, [hiˡmalaɪ̯ɐ]) as en tuupsaat wurd mä *hima* („snä“) an *alaya* („steed, aran“).

## Geologii

Det indisk plaad as uun juarmiljuunen efter nuurden waanert an stupet jin det euraasisk plaad. Diar san do a huuchst berger faan a eerd apfualet wurden.

Geoloogisk regiuunen uun't Himalaya

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Himalaya** – Saamlang faan bilen of filmer
* Karakorum
* Huuch Aasien
# Bob Marley

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Bob Marley

Minsk| Slach | maan |
| Stoots­bür­ger faan | Jamaika |
| Fö­ör­nööm | Robert, Nesta |
| Bä­äft­nööm | Marley |
| Gebursdai | 6. Febrewoore 1945 |
| Bäären uun | Nine Mile |
| Sterewdai | 11. Mei 1981 |
| Stürwen uun | Jackson Memorial Hospital |
| Slach faan duas | natüürelk duas |
| Stürwen auer | hidj krääft, hood krääft, long krääft |
| Lik steed | Nine Mile |
| Aatj | Norval Marley |
| Mam | Cedella Marley Booker |
| Befreid mä | Rita Marley |
| Jongen | Ziggy Marley, Cedella Marley, Stephen Marley, Rohan Marley, Julian Marley, Ky-Mani Marley, Damian Marley, Sharon Marley |
| Mamensp­riak | Ingelsk |
| Spreegen spriaken | Ingelsk, Patois |
| Werk | singer songwriter, sjongster, gitarist, komponist |
| Ütj­bil­dang | Stepney Primary and Junior High School |
| Aktiif sant | 1962 |
| Aktiif bit | 1981 |
| Gluuw | Röömsk Katuulsk Sark, Rastafari, Etioopisk Ortodoks Tewahedo Sark, nominaal katoliik |
| Stemlaag | tenoor |
| Inst­ru­ment | gitaar, stem |
| Dis­kog­ra­fii | Bob Marley discography |
| Konstler dooten bi | Bibleteek faan't Smithsonian American Art and Portrait Gallery |
| Mäfulger faan | The Upsetters, Bob Marley & The Wailers |
| Genre | Reggae, Ska, Rocksteady |
| Plaa­den­mar­ke | Studio One, Beverley's Records, Wail N Soul M, Upsetter Records, Island Records, Trojan Records, Tuff Gong |
| Iarang | Grammy Lifetime Achievement Award, Rock and Roll Hall of Fame, Order of Merit, stäär üüb a Hollywood Walk of Fame |
| Wä­äbs­teed | www.bobmarley.com |
| Copyright rep­re­sen­tant | American Society of Composers, Authors and Publishers |
| IMDb-ID | nm0002490 |

**Bob Marley** [bɒb ˈmɑː(ɹ)li] (\* 6. Febrewoore 1945 uun Nine Miles, Saint Ann Parish, Jamaika; † 11. Mei 1981 uun Miami, Florida, eegentelk *Robert Nesta Marley,* sant Marts 1981 *Berhane Selassie*) wiar en jamaikoonsken sjonger, gitarist an stakenskriiwer. Hi täält üs di bedüüdenst fertreeder faan't Reggae musiik. Tuup mä sin kapel *The Wailers* as hi uun a 1970er juaren internatsionaal bekäänd wurden.

Bütj sin musiik wiar Marley uk bekäänd för sin iintreeden för't Rastafari/Rasta, en religiöös rachtang mä krastelk ruter. Hi stoorew 1981 auer krääft.

## Diskografii

### Studio

* *The Wailing Wailers* (1965)
* *Soul Rebels* (1970)
* *Soul Revolution Part II* (1971)
* *The Best of the Wailers* (1971)
* *Catch a Fire* (1973)
* *Burnin'* (1973)
* *Natty Dread* (1974)
* *Rastaman Vibration* (1976)
* *Exodus* (1977)
* *Kaya* (1978)
* *Survival* (1979)
* *Uprising* (1980)
* *Confrontation* (1983)

### Live

* *Live!* (1975)
* *Babylon by Bus* (1978)

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Bob Marley** – Saamlang faan bilen of filmer
* Patois
# Weederbüfel

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Weederbüfel |
| --- |
|
Weederbüfel (*Bubalus arnee*) |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Famile:* | Hurndiarten (Bovidae) |
| *Onerfamile:* | Bovinae |
| *Triibus:* | Bovini |
| *Skööl:* | Asiaatisk Büfler (*Bubalus*) |
| *Slach:* | Weederbüfel |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Bubalus arnee* |
| (Kerr, 1792) |

A **Weederbüfel** (*Bubalus arnee*) as en hurndiart an di best bekäänd slach faan a Asiaatisk Büfler (*Bubalus*). Hi as tu en hüsdiart wurden.

A hüsdiarten wurd uk üs aanj slach uunsen: *Bubalus bubalis* of *Bubalus mephistopheles*.

## Rasen

Faan a weederbüfler wurd 74 rasen diarefter iindiald, huar's för aptaanj san:

* Moderbüfler, tu werkin an üs flääskleewerant
*Carabao*
*Malaiisk büfel*
...
* Struumbüfler üs moolktjüch
*Murrah*
*Nili-Ravi*
*Pandharpuri*
*Kundi*
...

* En *Carabao*
* *Murrah*
* Ferwilagt weederbüfel

## Spriadkoord

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Weederbüfel** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Weederbüfel**
# Trenton

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Trenton |
| --- |
| Neknööm: *Capitol City, Turning Point of the Revolution* |
|  „Trenton Makes The World Takes“ |
|  |  Flag |
| Laag uun New Jersey |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **Trenton** (New Jersey)

|  |
| --- |
| **Trenton**  |

 |

 |
| Grünjdooten |
| Grünjlaanj: | 1792 |
| Stoot: | USA |
| Bundesstoot: | New Jersey |
| County: |
Mercer County |
| Koordinaaten: | 40.211697222222-74.7467516Koordinaaten: 40° 13′ N, 74° 45′ W |
| Tidjsoon: | Eastern Standard Time (UTC−5) |
| Iinwenern: | 84.913 *(Stant: 2010)* |
| Iinwenern per km²: | 4.288,5 Iinwenern per km² |
| Grate: | 21,1 km² (ca. 8 mi²) diarfaan 19,8 km² (ca. 8 mi²) lun |
| Hööchde auer NN: | 16 m |
| Postkääntaalen: | 08608–08611, 08618–08620, 08625, 08628, 08629, 08638, 08641, 08648, 08650 |
| Tilefoon-Föörwool: | +1 609 |
| FIPS: | 34-74000 |
| GNIS-ID: | 0884540 |
| Wääbsteed: | www.trentonnj.org |
| Bürgermääster: | Tony F. Mack (D) |

**Trenton** as det hoodstääd faan di stoot New Jersey uun Ameerikoo. 2010 lewet diar 84.913 iinwenern.

## Ferwisang efter bütjen

* Trenton German American Society (ingelsk)
# St. Johns County (Florida)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**St. Johns County** uun Florida
**St. Johns County** as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot Florida. At county leit uun a nuurduast faan a bundesstoot. Det hee 264.672 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as St. Augustine.

## Kwelen