Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Atheismus

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Ualgreks wurd ἄθεος átheos = 'saner God' uun en hoonskraft faan di apostel Paulus faan Tharsos
**Atheismus** (faan ualgreks ἄθεος átheos „saner God“) ment det uflönin faan en gluuw, di ham üüb en God betjocht. Det jindial as Deismus of Theismus (θεός/ϑεός theós „God“), di gluuw tu ään God (Monotheismus) of muar Godhaiden (Polytheismus). A Agnostizismus as uk en Atheismus; a Agnostikern komre jo oober goorei am det fraag, of det en God jaft.

Uun islaamisk lunen as't ferbeeden, God (Allah) uftulönin. Uun enkelt lunen woort det mä a duas bestroofet.

## Koord

Uundialen faan minsken uun Euroopa, diar men: 'At jaft nään God an uk nian ööder oort faan spirituel määcht.'

( grä: nian taalen bekäänd)

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Atheismus** – Saamlang faan bilen of filmer
# Beest

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Beest |
| --- |
|
Brüntjüch |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Klas:* | Tetjdiarten (*Mammalia*) |
| *Order:* | Paartuanet klooksdiarten (*Artiodactyla*) |
| *Famile:* | Hurndiarten (*Bovidae*) |
| *Onerfamile:* | Beesten (*Bovinae*) |
| *Slach:* | Uuroks (*Bos primigenius*) |
| *Onerslach:* | Beest |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Bos primigenius taurus* |
| Linnaeus, 1758 |

At **Beest** (*Bos primigenius taurus* of *Bos taurus*) as en Tetjdiart, an wurd tuiarst fööraal för't flääsk, leederhen uk för't moolk häälen. Enkelt rasen wurd uk häälen, am pluuger of waanjer tu tjien.

## Bekäänd rasen

* Holstein-Friesian (HF)
* Holstein-suartbruket (SBT 01)
* Holstein-ruadbruket (RBT 02)
* Sjiisk Angus (DA 41)
* Highland Cattle (HLD 45)
* Welsh Black (WB 46)
* Galloway (GAL 47)
* Hereford (HE)
* Brüntjüch (BV 04/DBV 18)
* Charolais (CHA 21)

## Bilen

A knookenbau faan en beest.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Beesten** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Beesten**
# Sikkim

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Sikkim** uun Inje
**Sikkim** as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan’t lun. Hi hee 610.577 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Gangtok.

## Kwelen
# Jharkhand

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Jharkhand** uun Inje
**Jharkhand** as en bundesstoot faan Inje. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan't lun. Hi hee 32.988.134 lidj (2011). At hoodsteed faan a bundesstoot as Ranchi.

## Kwelen
# Politsei

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

En politsei-auto uun Eestlun
*Witj müsen* üüb't motoorwel
A **politsei** (faan ualgreks πολιτεία politeía 'stootsferwaltang‘, jüst so üs uun 'politiik') as en iinrachtang faan a stoot. Hat skal för at öfentelk seekerhaid an order surge, üüb a struatenferkiar paase an stroofen ferfulge. A politsei hää bütj tol an militeer at *gewaltmonopool*, det ment, bluas a politsei mut mä gewalt jin öödern föörgung. Hat as uk för en nuadfaal diar, an koon mä a tilefoonnumern 110 an 112 uunrepen wurd.

Uun enkelt lunen werke politsei an militeer muar tuup üs wi det wen san. An a politsei hää uk ei uun arke lun a salew apgoowen. Uun Sjiisklun san a apgoowen reegelt uun't *politseirocht*.

Bi a grensen werket en aanj politsei, det as a *bundespolitsei*. An üüb a struumer an bi a küsten werket uk en aanj ufdialang, det as a *weedersjutspolitsei*.

## Neknöömer

A sjandaarmer, diar bi a politsei werke, het uk *puutsen*, an üüb en motoorwel wiar't *witj müsen*, auer jo iar witj tjüch uun hed.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Politsei** – Saamlang faan bilen of filmer
# Labuan

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Labuan** uun Malaysia
**Labuan** as en eilun an bundesteritoorium uun Malaysia. At bundesteritoorium bestäänt ütj Labuan Eilun an hög letjer eilunen, wat nai bi at nuurdeeg faan Borneo lei. Tu a nuurd an waast leit det Süüdschineesk Sia, tu a uast de Sabah Bundesstoot, tu a süüd de Sarawak Bundesstoot an tu a süüdwaast Brunei. Det hee 86.908 lidj (2010). At hoodsteed faan't teritoorium as Victoria.

## Kwelen
# Berag

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Uk en letjen berag woort fermeeden an hää en tiaken üüb a huuchst ponkt.
En **berag** as en loonskap, diar huuger üs det lun trinjam as. Hi as uk huuger üs en *huug*. Tesken berger as en *dääl*.

## Berag an huug

Uun Nuurdsjiisklun täält uk al di Sandesberag mä en hööchde faan 54 meetern üs *berag*, uun ööder lunen wiar hi man en *huug*. Mä hün hööchde en berag begant, as ei so genau fäästlaanj, det hinget faan't regiuun uf.

## Berger uun Nuurdfresklun

A huuchst ponkter uun Nuurdfresklun san

* di Sandesberag,
* di Ranselsberag an
* di Stolberag.

Det Uwe-Dün üüb Sal as huuger üs a Stolberag, man woort likes ei üs berag uunsen.

## Luke uk diar

 **Wikiquote**: **Berag** (sjiisk)

 **Wikimedia Commons** hää bilen of filmer tu: **Berag Literatuur auer det teemo Berag uun a kataloog faan't Sjiisk Natsionaalbibleteek
# Madelstiantidj

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

|  |
| --- |
| **Föörhistoore** |
| **Holozän** | *(➚ Ääder histoore)* |
| **Iisentidj** |
|   Leed Bronsetidj |   |
|   Madelbronsetidj |
|   Ääder bronsetidj |
| **Bronsetidj** |
|     Kööberstiantidj |   |
|   Jongstiantidj |
| Madelstiantidj |
| **Pleistozän** |     Jongpaläolithikum |   |
|     Madelpaläolithikum |
|     Ualpaläolithikum |
|   Ualstiantidj |
| **Stiantidj** |

**Madelstiantidj** (uk *Mesolithikum* faan Ualgreks μέσος *mésos* „madel“ an λίθος *líthos* „stian“) as a nööm för a tidj faan föörhistoore uun Euroopa an a waast faan Aasien, wat twesken at Ualstiantidj an't Jongstiantidj wiar, det het faan amanbi 15.000 tu 5000 juar för daaling.

## Luke uk diar

 **Commons: Madelstiantidj** – Saamling faan biljen of filmer
# Sierra Leone

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Flag faan **Sierra LeoneSierra Leone** uun Aafrika
**Sierra Leone** [siˈɛʁa leˈoːnə], amtelk **Republiik Sierra Leone** (üüb Ingels: *Sierra Leone* [sɪˈɛəɹə lɪˈoʊni], [sɪˈɛəɹə lɪˈoʊn] an *Republic of Sierra Leone*), as en stoot uun a waast faan Aafrika. Uun a nuurduast lei Guinea, uun a süüduast Libeeria an uun a süüdwaast a Atlantik. At lun hee 7.092.113 lidj (2015). At hoodsteed faan't lun as Freetown.

## Geografii

### Geograafisk Laag

At lun dialt grensen mä tau lunen. Det lingst grens (794 km) faan Sierra Leone wurt mä Guinea an det kurtst (299 km) mä Libeeria diald. A eeg as 402 km lung.

#### Berger

De huuchst berig (1945 m) faan’t lun as Bintumani Berig, wat uun a Loma Berger uun a nuurduast leit.

### Indialing faan Ferwalting

A prowinsen an at gebiit faan **Sierra Leone**
Sierra Leone hee fjauer prowinsen an ian gebiit.

| Nööm | Lidj (2015) | Hoodsteed |
| --- | --- | --- |
| Eastern | 1.642.370 | Kenema |
| Northern | 853.662 | Makeni |
| North West | 1.162.065 | Port Loko |
| Southern | 1.441.308 | Bo |
| Western Area | 1.500.234 | Freetown |

## Befölkring

Uun a naacht faan 4. an 5. Deetsember 2015 jaft at det letst folksteeling uun Sierra Leone. Efter a resultooten hee't lun 7.092.113 lidj: 3.601.135 faan a lidj san wüfhööd an 3.490.978 san karmen. 59 prusent faan a lidj wene üüb't lun an 41 prusent wene uun a steeden.

## Histoore

Sierra Leone wiar en britisk kolonii. Det wurd April 1961 suwereen. Det as uk sant 1961 lasmoot faan det Commonwealth of Nations.

## Politiik

Sierra Leone as en republiik. A president faan't lun sant 2007 as Ernest Bai Koroma.

## Kwelen

8.5-11.916666666667
# Dispur

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Dispur

Siidlang, steed, gratsteed| Stoot | Indien |
| Hoodsteed faan | Assam |
| Leit diar uun | • Assam  • Guwahati |
| Tidjsoon | UTC+5:30 |
| Geog­raa­fisk koor­di­naa­ten | 26°9′0″N 91°46′12″O |
| Hööchde auer NN | 55±1 meeter |
| Post­kä­än­taal | 781005 |
| Fö­ör­wool | 361 |

**Dispur** (Assameesk: দিছপুৰ, Dichpur; Bengaals: দিসপুর, Dispur) as at hoodstääd faan a indisk bundesstoot Assam. Eegentelk as Dispur man en stääddial faan det Gratstääd Guwahati bi a struum Brahmaputra.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Dispur** – Saamlang faan bilen of filmer
# Ludwig van Beethoven

|  |
| --- |
|  Täkst aw mooringer frasch |

**Beethoven**, am 1820

**Ludwig van Beethoven** (\* 17. 12. 1770 önj Bonn, † 26. 03. 1827 önj Wien) wus en kompoonist üt Tjüschlönj.
Hi heet oopern, schörkmusiik, orkästerårbe än mör schraawen. Sin berüümste årbe as *Mondschein Sonata*.

## Ferwisinge eeder büte

 **Wikimedia Commons** heet bile unti filme tu: **Ludwig van Beethoven Ludwig van Beethoven önjt Tjüsch Biografii
# Herefordshire

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Herefordshire |
| --- |
| Herefordshire |
| Staatus | Seremoniel Groofskap an Unitary Authority |
| Regiuun | West Midlands |
| Ferwaltangsteed | Hereford |
| ONS-Code | 00GA |
| Wääbsteed | www.herefordshire.gov.uk |

**Herefordshire** [ˈhɛɹɪfədʃə] as en Groofskap an en Unitary Authority uun't Regiuun West Midlands uun Ingelun. Diar wene 192.000 minsken (Stant:2018). Herefordshire leit naibi Wales.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Herefordshire** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Herefordshire** (sjiisk)
52.116666666667-2.7666666666667
# Konkani

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Konkani (कोंकणी) |
| --- |
|
Snaaket uun | Indien (Goa, Maharashtra, Karnataka) |
| Spreegern | 2,3 Millionen |
| Wedenskapelk iindialang | * Indogermaans spriaken
Indoiraans spriaken
Indoaarisk spriaken
Maraathii
**Konkani**
 |
| **Amtelk Stant** |
| Amtspriak faan
  | Indien, Bundesstaat Goa
 |
| **Spriak-Ufkörtang** |
| ISO 639-1:
  |
-
 |
| ISO 639-2:
  |
kok
 |
| ISO 639-3:
  |
kok (Makrospriak)
* gom (Goa-Konkani)
* knn (Standard-Konkani)
 |

**Konkani** (कोंकणी) as en indoaarisk spriak, diar fööraal uun Goa (Indien) spreegen woort. Hat as nai mä Maraathii, hää oober föl iinflööd faan Portugiisk, auer Goa 400 juar loong en portugiisk kolonii wiar.

Konkani woort faan 2,3 miljoon minsken üs mamenspriak snaaket, an fölen liar det tu, auer't en amtspriak uun Goa, an uun Indien as. Hat woort normoolerwiis uun Devanagari skrewen, koon oober uk mä't latiinsk skraft skrewen wurd.

Spriadkoord faan't Konkani

## Luke uk diar

 **Commons: Konkani** – Saamlang faan bilen of filmer