Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Bern

|  |
| --- |
|  Täkst aw mooringer frasch |

Bern
**Bern** as jü hoodstää foon jü Swaits. E stää läit önj't weesten foon't lönj. Deer booge 133.883 mansche (2018). Et as uk e hoodstää foon di Bern Kantoon.

## Geografii

### Stäädiile

Et stää heet seeks stäädiile:

* Stäädiilj I unti *Innere Stadt*. Et heet 5 kwartiire: Rotes Quartier, Gelbes Quartier, Grünes Quartier, Weisses Quartier, Schwarzes Quartier.
* Stäädiilj II unti *Länggasse-Felsenau*. Et heet 6 kwartiire: Engeried, Felsenau, Neufeld, Länggasse, Stadtbach, Muesmatt.
* Stäädiilj III unti *Mattenhof-Weissenbühl*. Et heet 6 kwartiire: Holligen, Weissenstein, Mattenhof, Monbijou, Weissenbühl, Sandrain.
* Stäädiilj IV unti *Kirchenfeld-Schosshalde*. Et heet 6 kwartiire: Kirchenfeld, Gryphenhübeli, Brunnadern, Murifeld, Schosshalde, Beundenfeld.
* Stäädiilj V unti *Breitenrain-Lorraine*. Et heet 5 kwartiire: Altenberg, Spitalacker, Breitfeld, Breitenrain, Lorraine.
* Stäädiilj VI unti *Bümpliz-Oberbottigen*. Et heet 4 kwartiire: Bümpliz, Oberbottigen, Stöckacker, Bethlehem.

## Kwäle
# Tarragona

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

TarragonaStääd uun Spoonien

Gemeen uun Kataloonien| Hiart tu | Q107556148 |
| Grünj­laanj | 1165 |
| Amtelk spriik | Katalaans |
| Stoot | Spoonien |
| Hoodsteed faan | Tarragonès, Tarragona, Camp de Tarragona, Erzbistum Tarragona |
| Hoodsteed | Tarragona |
| Leit diar uun | Tarragonès |
| Tidjsoon | UTC+1 |
| Leit naibi | Madlunsia, Gaià River, Francolí |
| Geog­raa­fisk koor­di­naa­ten | 41°7′3″N 1°15′10″O |
| Baas faan a fer­wal­tang | Rubén Viñuales |
| Mäfulger faan | Ciudades Patrimonio de la Humanidad de España, Organisatsion faan Weltarewdialen |
| Iin­we­ner­taal | 143.649 |
| Maaner | 65.505 |
| Wüfen | 69.010 |
| Hööchde auer NN | 68±1 meeter |
| Grens mä | Altafulla, La Canonja, El Catllar, Reus, la Riera de Gaià, Constantí, Els Pallaresos, Vila-seca |
| Fö­ör­gung­er | • Tarraco• **Tarragona** |
| Grate | 57,90 kwadrootkilomeeter |
| Post­kä­än­taal | 43001–43008 |
| Wä­äbs­teed | tarragona.cat |
| Woopen | Q8778072 |
| Patroon | Thekla |
| Fö­ör­wool | 977 |
| Auto kä­än­tia­ken | T |

**Tarragona** as en stääd uun Spoonien. Hat as hoodstääd faan't Prowins Tarragona uun't Regiuun Kataloonien. Diar wene son 140.000 lidj.

Tarragona leit bi't Madlunsia an hää en wichtagen huuwen.

* Woopen (ei amtelk)
* Flag (ei amtelk)
* At Prowins Tarragona uun Spoonien

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Tarragona** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Tarragona** (sjiisk)
# Autonoom Gemianskap Baskenlun

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Euskadi / País Vasco  Comunidad Autónoma del País Vasco (spoonsk) Euskal Autonomia Erkidegoa (baskisk) **Baskenlun** |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  Flag |  Woopen |

 |
| Koord |
| Grünjdooten |
| Lun: | Spoonien |
| Hoodstääd: | Vitoria-Gasteiz |
| Grate: | 7.234 km² |
| Iinwenern: | 2.191.682 (1. Janewoore 2013) |
| Iinwenern per km²: | 303 Iinw./km² |
| Grate: | Nuurd-Süüd: ca. 94 km Waast-Uast: ca. 124 km |
| ISO 3166-2: | ES-PV |
| Wääbsteed: | www.euskadi.net |
| Hümne: | *Eusko Abendaren Ereserkia* |
| Ferwaltang |
| Amtelk spriak: | Spoonsk an Baskisk |
| Autonoom sant: | 22. Detsember 1979 |
| President: | Íñigo Urkullu Rentería (PNV) |
| Fertreeden uun a Cortes Generales: | Kongres: 19 mandaaten Senaat: 15 mandaaten |
| Iindialang: | 3 Prowinsen 251 Gemeenen |

At **Baskenlun** (baskisk *Euskal Herria* of *Euskadi*, spoonsk *País Vasco* as ian faan 17 *autonoom gemianskapen* uun Spoonien an leit bi't Biskaia. Kulturel hiart uk en dial faan Frankrik tu't Baskenlun.

At kulturel Baskenlun:
 - ﻿Autonoom Gemianskap Baskenlun

- ﻿Autonoom Gemianskap Navarra

- ﻿Fransöösk Baskenlun

## Prowinsen

| Prowins | Grate (km2) | Iinwenertaal | Iinwenern per km2 | Taal faan gemeenen | Hoodstääd |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Prowins Álava (bask. *Araba*) | 3.037,3 | 286.387 | 94,3 | 51 | Vitoria-Gasteiz |
| Prowins Bizkaia (span. *Vizcaya*) | 2.217,2 | 1.122.637 | 506,3 | 112 | Bilbao (bask. *Bilbo*) |
| Prowins Gipuzkoa (span. *Guipúzcoa*) | 1.980,3 | 673.563 | 340,1 | 88 | Donostia-San Sebastián |
| Tuup | 7.234,8 | 2.082.587 | 287,9 | 251 |  |

## Grat stääden

(Iinwenertaalen faan 2011):

|  |  |
| --- | --- |
| 1. Bilbao (bask. *Bilbo*) 352.700
2. Vitoria-Gasteiz 239.562
3. Donostia-San Sebastián (span. *San Sebastián*) 186.185
4. Barakaldo (span. *Baracaldo*) 100.061
5. Getxo (span. *Guecho*) 80.089
6. Irun (span. *Irún*) 61.006
7. Portugalete 47.742
8. Santurtzi (span. *Santurce*) 47.076
9. Basauri 42.166
10. Errenteria (span. *Rentería*) 39.217
11. Leioa (span. *Lejona*) 30.454
12. Galdakao (span. *Galdácano*) 29.049
13. Sestao 28.959
14. Durango 28.226
 | 15. Eibar 27.396
16. Erandio 24.262
17. Zarautz (span. *Zarauz*) 22.697
18. Arrasate (span. *Mondragón*) 21.972
19. Hernani 19.296
20. Llodio (bask. *Laudio*) 18.494
21. Tolosa 18.232
22. Amorebieta-Etxano 18.140
23. Lasarte-Oria 17.889
24. Bermeo 17.078
25. Hondarribia (span. *Fuenterrabia*) 16.499
26. Gernika (span. *Guernica*) 16.442
27. Ermua 16.274
28. Pasaia (span. *Pasajes*) 15.945
 |

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Baskenlun** – Saamlang faan bilen of filmer
## Futnuuten

43.033333333333-2.6166666666667
# 1757

|  |
| --- |
| **1757** |
|
◄ | 17. juarhunert | ◄ **18. juarhunert** ► | 19. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1752 | 1753 | 1754 | 1755 | 1756 | ◄ **1757** ► | 1758 | 1759 | 1760 | 1761 | 1762 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1757 *MDCCLVII* |
| Ab urbe condita | 2510 |
| Armeensk kalender | 1206
*ԹՎ ՌՄԶ* |
| Schineesk kalender | 4453 – 4454
癸子 – 甲丑 |
| Etiopisk kalender | 1749 –1750 |
| Hebreewsk kalender | 5517 – 5518 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 1812 – 1813 |
| - *Shaka Samvat* | 1679 – 1680 |
| Iraans kalender | 1135 –1136 |
| Islaamsk kalender | 1170 –1171 |

 |

**1757** wiar det sööwen-an-föftigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 30. Oktuuber: Mustafa III. wurd sultaan faan det Osmaans Rik.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen
# 1853

|  |
| --- |
| **1853** |
|
◄ | 18. juarhunert | ◄ **19. juarhunert** ► | 20. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1848 | 1849 | 1850 | 1851 | 1852 | ◄ **1853** ► | 1854 | 1855 | 1856 | 1857 | 1858 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1853 *MDCCCLIII* |
| Ab urbe condita | 2606 |
| Armeensk kalender | 1302
*ԹՎ ՌՅԲ* |
| Schineesk kalender | 4549 – 4550
己子 – 庚丑 |
| Etiopisk kalender | 1845 –1846 |
| Hebreewsk kalender | 5613 – 5614 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 1908 – 1909 |
| - *Shaka Samvat* | 1775 – 1776 |
| Iraans kalender | 1231 –1232 |
| Islaamsk kalender | 1269 –1270 |

 |

**1853** wiar det trii-an-föftigst juar faan det 19. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 16. Oktuuber: Krimkrich - Rüslun ferklaaret det Osmaanisk Rik a krich.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

* 30. Marts: Vincent van Gogh, holuns konstmooler († 1890)
* 05. Jüüle: Cecil Rhodes, britisk poliitiker an grünjlaanjer faan Rhodeesien († 1902)

## Störwen – Sturwen – Stürwen
# Prowins Süüdholun

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

|  |
| --- |
| **Süüdholun** Prowins faan a Neederlunen  |
| Woopen | Flag |
|  |  |
| Laag |
| Koord: Prowins Süüdholun uun a Neederlunen |
| Grünjdooten |
| Hoodstääd | Den Haag |
| Gratst stääd | Rotterdam |
| ISO 3166-2-Code | NL-ZH |
| Wääbsteed | www.zuid-holland.nl |
| Hymne | Zuid-Hollands volkslied |
| Politiik |
| Komisaar faan't könangshüs | Jaap Smit (CDA) |
| Partein uun a regiarang | BBB, VVD, GL, PvdA, CDA |
| Iinwenern |
| Iinwenern | 3.804.906 (1. faan 12) |
| Uundial | 21,4 % faan a Neederlunern |
| Iinwenern per km² | 1410 Iinw./km² (1. faan 12) |
| Geografii |
| Grate | 3.307,86 km² |
| – Lun | 2.698,40 km² (5. faan 12) |
| – Weeder | 609,46 km² |
| Koordinaaten | 51.9630555555564.4519444444445Koordinaaten: 52° N, 4° O |
| Ferwaltang |
| Gemeenen | 50 |
| Koord faan Süüdholun
Koord faan Süüdholun |

**Süüdholun** (holuns *Zuid-Holland*) as en prowins faan a Neederlunen bi a Nuurdsiaküst.

## Wichtag stääden

* Den Haag, diar sat a regiarang
* Rotterdam, grat huuwen
* Leiden
* Delft
* Dordrecht
* Schiedam
* Gouda

## Eilunen

* Goeree-Overflakkee
* Tiengemeten
* Voorne-Putten
* Rozenburg
* IJsselmonde
* Hoeksche Waard
* Eiland van Dordrecht

## Gemeenen

(Iinwenern di 1. Janewoore 2023)

Laag faan a gemeenen

| Gemeen | Iinwenern |
| --- | --- |
| Alblasserdam | 20.368 |
| Albrandswaard | 26.361 |
| Alphen aan den Rijn | 114.174 |
| Barendrecht | 48.805 |
| Bodegraven-Reeuwijk | 36.329 |
| Capelle aan den IJssel | 67.531 |
| Delft | 106.083 |
| Den Haag | 562.416 |
| Dordrecht | 121.449 |
| Goeree-Overflakkee | 51.557 |
| Gorinchem | 38.477 |
| Gouda | 75.304 |
| Hardinxveld-Giessendam | 18.681 |
| Hendrik-Ido-Ambacht | 32.185 |
| Hillegom | 22.452 |
| Hoeksche Waard | 89.769 |
| Kaag en Braassem | 28.569 |
| Katwijk | 66.605 |
| Krimpen aan den IJssel | 29.506 |
| Krimpenerwaard | 57.691 |
| Lansingerland | 64.741 |
| Leiden | 127.079 |
| Leiderdorp | 27.670 |
| Leidschendam-Voorburg | 77.759 |
| Lisse | 23.395 |
| Maassluis | 35.301 |
| Midden-Delfland | 19.468 |
| Molenlanden | 45.159 |
| Nieuwkoop | 29.460 |
| Nissewaard | 86.848 |
| Noordwijk | 45.186 |
| Oegstgeest | 25.750 |
| Papendrecht | 32.271 |
| Pijnacker-Nootdorp | 57.683 |
| Ridderkerk | 47.485 |
| Rijswijk | 58.004 |
| Rotterdam | 664.071 |
| Schiedam | 80.631 |
| Sliedrecht | 26.178 |
| Teylingen | 38.520 |
| Vlaardingen | 75.053 |
| Voorne aan Zee | 73.949 |
| Voorschoten | 25.656 |
| Waddinxveen | 32.598 |
| Wassenaar | 27.106 |
| Westland | 114.915 |
| Zoetermeer | 127.052 |
| Zoeterwoude | 9447 |
| Zuidplas | 46.977 |
| Zwijndrecht | 45.013 |

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Süüdholun** – Saamlang faan bilen of filmer
## Futnuuten
# Papiamento

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**Papiamentu** of uk **Papiamento** as en kreoolspriak mä gud 260.000 spreegern üüb a ABC-Eilunen uun a Kariibik. Det san Aruba, Bonaire an Curaçao.

At spriak hää iinflööd faan't Spoonsk, Portugiisk an Neederluns, tumiast oober Portugiisk. Di nööm komt faan det spoonsk-portugiisk wurd "papear" uf, an det ment *snöötre*, *tjable*.

## Bispalwurden

| Sjiisk | Portugiisk | Papiamentu | Guineabissauisk Kreol | Kapwerdisk Kreol | Spoonsk | Neederluns |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Willkommen | Bem-vindo | Bon biní | Bô bim drito | Bem-vindo | Bienvenido | Welkom |
| Guten Tag | Bom dia | Bon dia | Bon dia | Bon dia | Buenos días | Goedendag |
| Danke | Obrigado | Danki | Obrigadu | Obrigadu | Gracias | Dank u |
| Wie gehts dir? | Como vais? | Kon ta bai? | Kumá ku bo na bai? | Módi ki bu sa ta bai? | ¿Cómo estás? | Hoe gaat het met jou? |
| sehr gut | Muito bom | Mashá bon | Mutu bon | Mutu bon | Muy bien | Zeer goed |
| mir gehts gut | Eu estou bom/bem | Mi ta bon | N' sta bon | N sta dretu | Yo estoy bien | Het gaat goed met me |
| ja, ich bin | Sim, eu estou | Si, mi ta | N', mi i | N, mi e | Sí, yo estoy | Ja, ik ben |
| hab einen guten Tag | Passa um bom dia | Pasa un bon dia | Pasa un bon dia | Pasa un bon dia | Pasa un buen dia | Een prettige dag verder |
| sehe dich später | Vejo-te depois, até logo | Te aweró | N' ta odjá-u dipus | N ta odjâ-u dipôs, Te lógu | Te veo después | Tot ziens |
| Essen | Comida | Kuminda | Bianda | Kumida | Comida | Voedsel |
| Brot | Pão | Pan | Pon | Pon | Pan | Brood |
| Saft | Suco, Sumo | Djus | Sumu | Sumu | Zumo / Jugo | Sap |
| ich liebe Curaçao | Eu gosto de Curaçao | Mi stima Kòrsou | N' gosta di Curaçao | N gosta di Curaçao | Yo amo Curazao | Ik hou van Curaçao |

## Luke uk diar

 **Wikipedia üüb Papiamentu**
# Baruch de Spinoza

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Spinoza**, öölebil faan 1665
**Baruch de Spinoza** (üub Hebreewsk: בָּרוּךְ שְׂפִּינוֹזָה *Bārūḥ Spīnōzāh*, üüb Portugiisk: Bento de Espinosa, üüb Latiinsk: Benedictus de Spinoza; \* 24. Nofember 1632 uun Amsterdam; † 21. Febrewoore 1677 uun Den Haag) wiar en holuns filosoof, matemaatiker, an linsensliper ütj det ääder Apkleering. Hi wiar dring faan portugiisk iinwaanerern faan sefaardisk ufkemst.

## Luke uk diar

* *Persöönelkhaiden faan't Apkleering*: (*uun Frankrik*) Jean-Jacques Rousseau, Voltaire; (*uun't Ferianigt Köningrik*) Thomas Hobbes, David Hume, John Locke; (*uun Holun*) Baruch de Spinoza, (*uun Tjiisklun*) Henriette Herz, Marcus Herz, Immanuel Kant, Gottfried Wilhelm Leibniz.

 **Commons: Baruch de Spinoza** – Saamling faan biljen of filmer
# Ingelsk Kanool

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Ingelsk Kanool |
| --- |
| Dü lukest faan Cap Gris-Nez auer a kanool tu a Witj Klafs faan DoverDü lukest faan Cap Gris-Nez auer a kanool tu a Witj Klafs faan Dover |
| Eilunen | Kanooleilunen, Eilun Wight |
| Dooten |
| Koordinaaten | 50.183611111111-0.5311111111111Koordinaaten: 50° 11′ 1″ N, 0° 31′ 52″ W |
| Karte von Ingelsk Kanool |
|  |

Di **Ingelsk Kanool** (ingelsk *English Channel*; fransöösk *La Manche*, det ment: sliaw; bretoonsk *Mor Breizh*, det ment: Bretoonsk Sia; kornisk *Mor Bretannek*, det ment: Britanisk Sia ) ferbanjt a Atlantik uun't süüdwaasten mä't Nuurdsia uun't nuurduasten. Det smäälst steed as det Struat faan Dover.

## Ferkiar

### Skapsferkiar

Di kanool woort arken dai faan 400 bit 500 skeb beraiset.

Tesken Ingelun an a europeesk kontinent san trii damperlinjin:

* Dover - Calais
* Dover - Duinkerke (*Dünkirchen*)
* Portsmouth - Cherbourg

### Eurotunel

Sant 1994 keert en iisenboon troch di tunel tesken Folkestone an Sangatte (*Zandgate*).

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Ingelsk Kanool** – Saamlang faan bilen of filmer
* Kanooleilunen
# Miatag kliima

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Miatag kliima (green)
Uun miatag kliima woort leewen at kuul loft faan a puul an at warem loft faan a ekwaator trochmisket.

At **miatag kliima** as uun en kliima regiuun üüb a eerd, fööraal üüb a nuurdelk eerdheleft, sowat tesken 40° an 50° geograafisk breetje. Det regiuun woort uk üs a madel breetjin betiakent. A madel breetjin lei tesken a *warem miatag* regiuunen (subtroopen) naier hen tu a ekwaator, an a *kuul miatag* regiuunen naier hen tu a nuurd- of süüdpuul. An do jaft'at uk noch auergungsregiuunen (üüb det koord: streget).

Bi a küsten as det kliima maritiim, uun't banlun kontinentaal. Uun't miatag kliima jaft'at düütelk juarstidjen mä kuul wontern an warem somern. Widjer am a nuurd of am a süüd as di ferskeel tesken somer an wonter ei so grat.

* Efter nuurden tu as di auergung tu't kuul miatag kliima.
* Uun Madeleuroopa as miatag kliima.
* Efter süüden tu as di auergung tu't Euraasisk Gäärslun.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Miatag kliima** – Saamlang faan bilen of filmer
# Klasitsismus

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

At *Witj Hüs* uun Washington, baud 1819-1825
A **Klasitsismus** wiar en tidjrüm uun't konsthistoore tesken 1770 an 1840. Üs at Barok tu aanj ging, san a furmen uun't Rokoko böös ferspelet wurden. Diarjin wul a Klasitsismus weder turag tu a münstern faan't Antike, jüst so üs a Renaissance 300 juar diarföör. Diaram woort detdiar tidj uk **Neo-Klasistsismus** näämd. Uun selskap an politiik kaam a soochter faan't apkleerang ap.

Uun a konst kaam stiilen ap üs Louis-seize, Biedermeier an Empire, uun a moolerei an literatuur at Romantik an uun a musiik at Klasik. Di Klasitsismus täält uun a baukonst üs uniwersel an harmoonisk.

## Bispalen

Baukonst
* *Panthéon*, Pariis
* *Marmorsool*, Potsdam
* Rüm uun *Sloot Versailles*
* Arc de Triomphe, Pariis

Bilhauerei
* *Prensesinen* faan Johann Gottfried Schadow
* Stunbil *Voltaire* faan Jean-Antoine Houdon
* *Paris* faan Antonio Canova

Moolerei
* *Goethe* faan J.H.W. Tischbein
* *Loonskap mä rinböög* faan J.A. Koch

## Neitidjelk Konst

Renaissance • Manierismus • Barok • Rokoko • Klasitsismus • Romantik • Historismus • Reformbaukonst • Realismus • Moderne • Postmoderne • Impresionismus • Ekspresionismus

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Klasitsismus** – Saamlang faan bilen of filmer
# Ruanda

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

|  |
| --- |
| **Republiik Ruanda** |
| **Repubulika y’u Rwanda** (Kinyarwanda)
**République du Rwanda** (fransöösk)
**Republic of Rwanda** (ingelsk) |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Flagge Ruandas | Siegel Ruandas |
| Flag
 | Woopen
 |

 |
| **Woolspröök**: *Ubumwe, Umurimo, Gukunda Igihugu* (Kinyarwanda för „Ianhaid, werk, stolt üüb't natsioon“) |
| **Amtelk spriak** | Kinyarwanda, Fransöösk an Ingelsk |
| **Hoodstääd** | Kigali |
| **Stoot (skak)** | Republiik |
| **Stoot baas** | President Paul Kagame |
| **Regiarang baas** | Iarst minister Justin Nsengiyumva |
| **Grate** | 26.338 km² |
| **Iinwenern** | 12.337.138 (Stant 07/2014) |
| **Iinwenern per km²** | 468 Iinw./km² |
| **BIP Nominaal
 | 2013
* 7700 Mio. US$ (142.)
 |
| **BIP per iinwener** | 724 US$ (166.) |
| **HDI** | ▲ 0,506 (151.) |
| **Münt** | Ruanda-Franc (RWF) |
| **Suwereniteet** | 1. Jüüle 1962 (faan Belgien) |
| **Natsionaalhümne** | *Rwanda nziza* |
| **Tidjsoon** | UTC+2 |
| **Autokääntiaken** | RWA |
| **TLD** | .rw |
| **Tilefoonföörwool** | +250 |
|  |

**Ruanda** [ˈʁu̯anda] (Kinyarwanda *u Rwanda*, fransöösk *le Rwanda* [lə ʁwɑ̃ˈda]) as en banenlun uun Uastafrikoo. Trinjam lei Burundi, at Demokraatisk Republiik Kongo, Uganda an Tansania. Faan 1884 bit 1916 wiar Ruanda en sjiisk kolonii, do kaam det lun oner belgisk UNO-mandaat, an 1962 as't suwereen wurden.

## Koord

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Ruanda (Ruanda)

|  |
| --- |
| **Kigali**  |

|  |
| --- |
| Byumba  |

|  |
| --- |
| Rwamagana  |

|  |
| --- |
| Nyanza  |

|  |
| --- |
| Kibuye  |

|  |
| --- |
| Karisimbi  |

|  |
| --- |
| **BURUNDI**  |

|  |
| --- |
| **DR KONGO**  |

|  |
| --- |
| **TANSANIA**  |

|  |
| --- |
| **UGANDA**  |

|  |
| --- |
| *Kiwu-Sia*  |

|  |
| --- |
| *Lac Burera*  |

|  |
| --- |
| *Lac Ihema*  |

|  |
| --- |
| *Lac Rweru*  |

 |

## Prowinsen

| Koord | Prowinsen (sant 2006) |
| --- | --- |
|  |
Bit 2005 wiar diar 12 prowinsen.

Sant 2006 san't man muar fiiw:

* Kigali (Hoodstääd Kigali)
* Nuurd (*Nord*; Byumba)
* Uast (*Est*; Rwamagana)
* Süüd (*Sud*; Nyanza)
* Waast (*Ouest*; Kibuye)
 |

## Politiik

Ruanda as sant 2009 lasmoot faan det Commonwealth of Nations.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Ruanda** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikimedia Atlas: Ruanda** – Geograafisk an histoorisk koorden
**Wikivoyage Raisfeerer:Ruanda** (sjiisk)
## Futnuuten

-1.983333333333329.716666666667
# Saratow (Prowins)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Det **Saratow Prowins** uun Rüslun
Det **Saratow Prowins** (üüb Rüs: Сара́товская о́бласть *Sarátovskaja óblast’*) as ian faan a prowinsen uun Rüslun. At prowins leit uun a süüd faan de Wolga Bundesdistrikt faan't lun. Det hee 2.421.895 lidj (2020). At hoodsteed faan't prowins as Saratow.

## Kwelen
# Aleksander Puschkin

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Aleksander PuschkinAleksander Sergejewitsch Puschkin** (üüb Rüs: Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин *Aleksándr Sergéjevič Púškin*; \* 26. Mei jul./ 6. Jüüne 1799 greg. uun Moskau; † 29. Janewoore jul./ 10. Febrewoore 1837 greg. uun Sankt Petersburg) as rüs natschunaaldachter an grünjleier faan det moodern rüs literatüür.

## Hoodwerken

* Руслан и Людмила (*Ruslan i Ljudmila*; Ruslan an Ljudmila, 1817—1820) - en dachting.
* Евгений Онегин (*Jevgenij Onegin*; Eugeen Onegin, 1823—1832) - en romoon uun fees.
* Борис Годунов (*Boris Godunov*; Boris Godunow, 1825) - en teaaterstak.
* Капитанская дочка (*Kapitanskaja Dočka*; A Koptein sin foomen, 1836) - en ferteling.

## Luke uk diar

 **Commons: Aleksander Puschkin** – Saamling faan biljen of filmer
# Cherson (Prowins)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Det **Cherson Prowins** uun Ukraine
Det **Cherson Prowins** (üüb Ukrainisk: Херсо́нська о́бласть *Chersóns’ka óblast’* of Херсо́нщина *Chersónščyna*) as ian faan dön 24 prowinsen faan Ukraine. Det hee 1.055.649 lidj (2017). At hoodsteed faan’t prowins as Cherson.

## Geografii

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Cherson (Prowins) (Oblast Cherson)

|  |
| --- |
| Cherson  |

|  |
| --- |
| Nowa Kachowka  |

|  |
| --- |
| Kachowka  |

|  |
| --- |
| Oleschky  |

|  |
| --- |
| Henitschesk  |

|  |
| --- |
| Skadowsk  |

 |

De Dnjepr Struum leept troch't prowins.

### Steeden

Dön tjiin gratst steeden uun't prowins san:

| # | Steed | üüb Ukrainisk | Lidj (2021) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Cherson | Херсон | 283.649 |
| 2 | Nowa Kachowka | Нова Каховка | 45.069 |
| 3 | Kachowka | Каховка | 35.400 |
| 4 | Oleschky | Олешки | 24.383 |
| 5 | Henitschesk | Генічеськ | 19.253 |
| 6 | Skadowsk | Скадовськ | 17.344 |
| 7 | Hola Prystan | Гола Пристань | 13.760 |
| 8 | Antoniwka | Антонівка | 12.697 |
| 9 | Beryslaw | Берислав | 12.123 |
| 10 | Nowotrojitske | Новотроїцьке | 10.627 |

### Indialing faan Ferwalting

At prowins hee fiiw distrikten:

| # | Distrikt | üüb Ukrainisk | Lidj (2022) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Beryslaw | Бериславський район | 94.103 |
| 2 | Cherson | Херсонський район | 450.233 |
| 3 | Henitschesk | Генічеський район | 118.059 |
| 4 | Kachowka | Каховський район | 216.458 |
| 5 | Skadowsk | Скадовський район | 122.745 |

## Histoore

Uun a Ukrainekriich as 2023 a Kachowka staudoom uun a Dnjepr sprengd wurden.

## Luke uk diar

* Cherson Guwernement

## Kwelen
# Fut (Miat)

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Füsikaalisk ianhaid |
| --- |
| Nööm | Fut (foot) |
| Ianhaidentiaken |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , ′ |
| Füsikaalisk grate | Lengde |
| Formeltiaken |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_2  |
| Dimension |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_4  |
| Süsteem | Angloamerikoonsk ianhaiden |
| Uun SI-ianhaiden |  WIKINIUM\_MATH\_PH\_6  |
| Näämd efter | Fut |

′
**Fut** (ingelsk *foot,* muartaal *feet*) as en miat för't lengde an üüb a hialer welt brükt wurden. Hat wiar miast tesken 28 an 32 cm lung.

Daalang jaft at noch det **ingelsk fut**, hör lengde as 1 ft = 30,48 cm (= 12 tol). Det miat hiart ei tu't SI-süsteem, woort oober likes noch föl brükt, fööraal uun a siafaard.

Det miat fut hinget tuup mä yard: 3 fut = 1 yard.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Fut (foot)** – Saamlang faan bilen of filmer
# Wuhan

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

|  |  |
| --- | --- |
| Wuhan (China)

|  |
| --- |
|   |

 |
| **Wuhan** uun det FR Schiina |

**Wuhan** (üüb Schineesk: 武汉 of 武漢 *Wŭhàn*  ) as en steed uun a maden faan Schiina. Det hee 7.541.527 lidj (2010). Det as at hoodsteed faan det Hubei Prowins.

## Geografii

A steed leit bi de Jangtse Struum.

### Iindialing faan Ferwalting

At steed hee tretanj distrikten:

| # | Distrikt | Koord |
| --- | --- | --- |
| 1 | Huangpi (黄陂区 *Huángpí Qū*) |  |
| 2 | Dongxihu (东西湖区 *Dōngxīhú Qū*) |
| 3 | Caidian (蔡甸区 *Càidiàn Qū*) |
| 4 | Hannan (汉南区 *Hànnán Qū*) |
| 5 | Jiangxia (江夏区 *Jiāngxià Qū*) |
| 6 | Hongshan (洪山区 *Hóngshān Qū*) |
| 7 | Jiang'an (江岸区 *Jiāng'àn Qū*) |
| 8 | Jianghan (江汉区 *Jiānghàn Qū*) |
| 9 | Qiaokou (硚口区 *Qiáokǒu Qū*) |
| 10 | Hanyang (汉阳区 *Hànyáng Qū*) |
| 11 | Wuchang (武昌区 *Wǔchāng Qū*) |
| 12 | Qingshan (青山区 *Qīngshān Qū*) |
| 13 | Xinzhou (新洲区 *Xīnzhōu Qū*) |

## Histoore

At steed as nü (2020) bekäänd üüs at kwel faan de SARS-CoV-2 wiirus (of *Coronawiirus*). Det as sant Febrewoore 2020 speret.

## Kwelen
# Carl Friedrich Gauß

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Carl Friedrich Gauß (moolet 1887)

**Johann Carl Friedrich Gauß** (latiinsk *Carolus Fridericus Gauss;* \* 30. April 1777 uun Braunschweig; † 23. Febrewoore 1855 uun Göttingen) wiar en sjiisken matemaatiker, astronoom an füüsiker.

Al mä 18 juaren werket Gauß bi a grünjlaagen faan't statistik, 1807 wurd hi profesor uun Göttingen an leeder skul hi det Könangrik Hannover fermeed. Gauß hää ham uk mä't taalenteorii befaadet. Efter Gauß san föl reegeln an formeln uun a matematiik an füsiik näämd wurden, an uk flook skuulen an huuchskuuliinrachtangen.

## Luke uk diar

* Gauß sin sumenreegel
* CGS-süsteem (Gauß-süsteem)
* Normoolferdialang
* Riemann sin taalenkuugel
* Triihuktaal
* Kompleks taal

 **Commonskategorii: Carl Friedrich Gauß** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikiquote**: **Carl Friedrich Gauß** (sjiisk)

 **Wikisource: Carl Friedrich Gauß**  (sjiisk)