Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1991

|  |
| --- |
| **1991** |
|
◄ | 19. juarhunert | ◄ **20. juarhunert** ► | 21. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | ◄ **1991** ► | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1991 *MCMXCI* |
| Ab urbe condita | 2744 |
| Armeensk kalender | 1440
*ԹՎ ՌՆԽ* |
| Schineesk kalender | 4687 – 4688
丁午 – 戊未 |
| Etiopisk kalender | 1983 –1984 |
| Hebreewsk kalender | 5751 – 5752 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 2046 – 2047 |
| - *Shaka Samvat* | 1913 – 1914 |
| Iraans kalender | 1369 –1370 |
| Islaamsk kalender | 1412 –1412 |

 |

(fe.) **1991** wiar det ian-an-neegentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Teisdai.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen

* 17. Janewoore: Harald V. wurd köning faan Noorweegen.
* 11. Marts: De britisk neissender *BBC World Service Television* begand mä sin sendingen.
* 09. April : Georgien woort suwereen.
* 26. Mei: Swiad Gamsachurdia wurd president faan Georgien.
* 25. Jüüne:
	+ Kroaatien woort suwereen.
	+ Slowenien woort suwereen.
* 20. August: Eestlun wurd weler suwereen.
* 21. August: Letlun wurd weler suwereen.
* 24. August: A Ukraine woort suwereen.
* 25. August: Witjruslun woort suwereen.
* 27. August: Moldaawien wurd suwereen.
* 31. August:
	+ Kirgistan wurd suwereen.
	+ Usbekistan wurd suwereen.
* 08. September: Nuurd-Matsedoonien woort suwereen.
* 09. September: Tadschikistan wurd suwereen.
* 21. September: Armeenien wurd suwereen.
* 16. Deetsember: Kasachstan wurd suwereen.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen

* 17. Janewoore: Olav V., köning faan Noorweegen (\* 1903)
* 02. Marts: Serge Gainsbourg, fraansöös schongster (\* 1928)
* 12. Marts: William Heinesen (\* 1900)
* 21. Mei: Rajiv Gandhi, indisk poliitiker (\* 1944)
* 24. Jüüle: Isaac Bashevis Singer, poolsk-US-ameerikoons dachter (\* 1902)
* 28. September: Miles Davis, US-ameerikoons musiker (\* 1926)
* 23. Nofember: Klaus Kinski, tjiisk schauspeler (\* 1926)
* 24. Nofember: Freddie Mercury, britisk schongster (\* 1946)
# Siinsten

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Amklaper
**Siinsten** san en dial faan't wiartskap uun en selskap. Ööders üs bi a büürerei (*primeer* wiartskaptwiig) woort niks produsiaret, an ööders üs bi't hoonwerk (*sekundeer* wiartskaptwiig) woort uk niks ferwerket. A siinsten tääl tu a *tertieer* wiartskaptwiig.

Hoker en siinst ütjfeert, werket üüb üübdrach faan hoker ööders. Uun't madelääler wiar knechten an siinstfoomnen ei huuch uunsen, an jo hed uk knaap rochten. Daalang san siinsten en wichtag dial faan't wiartskapleewent, uun a stääden werke muar üs a heleft faan a minsken uun a siinsten.

Wichtag siinsten san:

* a stoot mä sin beamten uun a ferwaltang
* afkooten an notaaren
* beenken an ferseekerangen (finanssiinsten)
* kuuplidj (hanel an siinsten)
* ferkiarsonernemen
* gastronomii
* dochtern an pleegern
* amklapern
* siinsten uun a priwoot hüshual

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Siinsten** – Saamlang faan bilen of filmer
# Smartphone

|  |
| --- |
|  Söl'ring |

En Smartphone es Reekenmaskiin en Fiirsnaker iin ön jen Giraat
En **Smartphone** es en Tilefoon, hur uk fuul fan di Funktsjoonen fan en Kompjuuter benen sen.
Me sa'n Giraat ken em altert iin ön't Nat (Internet), wan em WLAN of en Nat fuar mobiili Daaten heer.

En Smartphone es en Reekenmaskiin fuar di Boksfek.

Muar Reekenmaskiin man uk jit Fiirsnaker es en Tablet.

## Mobiilfunk, Funkhöölern, Generic Access Network

Üp Engelsk jit en Mobiiltilefoon *Cell Phone*. Dit wanert fan jen Funkseli tö di Naist, wan diar en Funkmeest staant, wat en Funkseli önber. Di Seli es di Rüm hur di Funkstraalen fan di Meest henkum. Wan diar niin Funkmeest es, da heer em en Funkhol tö faat hur em ek tilefoniari ken.

En Forbeetering bringt dit Generic Access Network, hur me em aur ark WLAN snaki ken hur em önmelt es.

## Systeemi

Fuaral sen di Systeemi Android (Fan Google) en iOS (Fan Apple) bikeent.

Des kosti niin Jil, man wan em des heer sen di Forkoopers niisgiirig eeđer Daaten en wat em me sin Fiirsnaker maaket. Diarom haa masi Liren niin Konto fan Google of Apple ön dit Giraat.

Hat jeft man uk frii Systeemi fuar fuarhualing Giraaten sa üs Shiftphone of Fairphone.

Uk fan Linux jeft et en Systeemprogram, man dit es riskant tö instaliari, wan em ek weet wat em diar maaket. Diarom uur uk Giraaten me Linux tö koop önböören.

### Apps - uk söner Konto

#### Android

Fuar Android jeft et masi litj Programi, en des skel em fan Google dialleer, wan dit eeđer Google giar, en dit giar ek anonym en söner Konto. - Of dach?

Jaa, dit giar. Me *Aurora Store* giar em anonym tö di Playstore en fair wat em haa wel.

Masi Apps jeft et uk üs Pakeetdaatei (APK, *Android Package Kit*), dit skel em aur en Sjukmaskiin sa üs *Duck Duck Go* of *Ecosia* sjuk - ek aur Google, dānen sen jaa sa niisgiirig.

Masi Apps jeft et uk frii aur *Sourceforge* of *F-Droid*. Dānen fraagi gaar ek, hoken Dü best.

Fan *FDroid* jeft et rocht gur Apps. Uk üđer Platforemen sa üs Sourceforge of apkpure ber wat ön sa üs di *Lexis Audio Editor* of *Battery Bot*. Ön sa'n Platforem flocht uk masi Skramel ombi. - Dit ken em man uk bi di Playstore haa, dat em instaliaret, lapt ek rocht, weđer wech, nii en sa fiiđer.

#### Apple iOS

iOS jit sa fuul üs *intelligent operating system*. Dit let Apple höm gur bitaali.

**Mesken weet jen wat aur di Apps diarfuar?**

Me en 5"-Smartphone ön di Friisk Wikipedia
## Futnooten
# Popegein

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Popegein |
| --- |
|
En popegei *Ara macao* |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Onerstam:* | Wäärlisdiarten (Vertebrata) |
| *Auerklas:* | Tjaapdiarten (Gnathostomata) |
| *Rä:* | Lunwäärlisdiarten (Tetrapoda) |
| *Klas:* | Fögler (Aves) |
| *Order:* | Popegein |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| Psittaciformes |
| Wagler, 1830 |

**Popegein** (*Psittaciformes*) san en order faan fögler.

## Familin

* Kakaduun (Cacatuidae)
* Waastelk Popegein (Psittacidae)
* Uastelk Popegein (Psittaculidae)
* Neisialun-Popegein (Strigopidae)

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Popegein** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Popegein**
# Hiroshima (Prefektüür)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Det **Hiroshima Prefektüür** uun Jaapaan
Det **Hiroshima Prefektüür** (üüb Jaapaans: 広島県 *Hiroshima-ken*) as ian faan a prefektüüren uun det Chūgoku Regiuun faan Jaapaan. Det hee 2.819.962 lidj (2018). At hoodsteed faan't prefektüür as Hiroshima.

## Geografii

### Iindialing faan Ferwalting

Steeden
At prefektüür hee 14 steeden.

| # | Steed | Üüb Jaapaans | Lidj (2020) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Akitakata | 安芸高田市 | 26.463 |
| 2 | Etajima | 江田島市 | 21.937 |
| 3 | Fuchū | 府中市 | 37.677 |
| 4 | Fukuyama | 福山市 | 461.268 |
| 5 | Hatsukaichi | 廿日市市 | 114.253 |
| 6 | Higashihiroshima | 東広島市 | 196.755 |
| 7 | Hiroshima | 広島市 | 1.201.281 |
| 8 | Kure | 呉市 | 214.717 |
| 9 | Mihara | 三原市 | 90.648 |
| 10 | Miyoshi | 三次市 | 50.722 |
| 11 | Onomichi | 尾道市 | 131.243 |
| 12 | Ōtake | 大竹市 | 26.326 |
| 13 | Shōbara | 庄原市 | 33.721 |
| 14 | Takehara | 竹原市 | 24.017 |

Lunkreiser
Det hee 5 lunkreiser.

| # | Lunkreis | Üüb Jaapaans | Lidj (2020) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Aki | 安芸郡 | 116.275 |
| 2 | Jinseki | 神石郡 | 8259 |
| 3 | Sera | 世羅郡 | 15.143 |
| 4 | Toyota | 豊田郡 | 7161 |
| 5 | Yamagata | 山県郡 | 23.522 |

## Kwelen