Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Austin (Texas)

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

AustinSteed uun Texas, USA

City of Texas, gratsteed, county seat| Grünj­laanj | 1835 |
| Näämd efter | Stephen F. Austin |
| Stoot | Ferianigt Stooten faan Ameerikaa |
| Hoodsteed faan | Texas, Travis County |
| Leit diar uun | • Texas  • Travis County |
| Tidjsoon | Central Time Zone |
| Statistik regiuun | Greater Austin |
| Geog­raa­fisk koor­di­naa­ten | 30°18′0″N 97°44′0″W |
| Baas faan a fer­wal­tang | Kirk Watson |
| Mäfulger faan | DataCite, GovAI Coalition |
| Iin­we­ner­taal | 961.855 |
| Uundial faan wee­derf­laak | 2,3491 prosent |
| Hööchde auer NN | 149±1 meeter |
| Hoodk­war­tiir | Austin |
| Grate | 827,51276 kwadrootkilomeeter, 790,107506 kwadrootkilomeeter |
| Wä­äbs­teed | www.austintexas.gov |
| Flag | flag of Austin, Texas |
| Iinkemen per nöös an juar | 44.829 US-Dooler |
| Fö­ör­wool | 512 |

Wikimedia | © OpenStreetMap

**Austin** as det sjuardgratst stääd uun Texas (USA). Diar wene knaap 1 miljoon lidj (2020).

Austin as at hoodstääd faan Travis County, an uk faan a hialer stoot Texas.

* Flag faan Austin

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Austin (Texas)** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Austin** (sjiisk)
# Metal

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Gul
A miast cheemisk elementen san **metalen**.

## Eegenskapen

1. Metalen kön elektrisk struum feer,
2. jo kön waremk feer,
3. jo kön ferfuremt wurd an
4. jo skürne.

## Auersicht

Iindialang faan a metalen|

| H |   | He |
| --- | --- | --- |
| Li | Be |   | B | C | N | O | F | Ne |
| Na | Mg |   | Al | Si | P | S | Cl | Ar |
| K | Ca | Sc |   | Ti | V | Cr | Mn | Fe | Co | Ni | Cu | Zn | Ga | Ge | As | Se | Br | Kr |
| Rb | Sr | Y |   | Zr | Nb | Mo | Tc | Ru | Rh | Pd | Ag | Cd | In | Sn | Sb | Te | I | Xe |
| Cs | Ba | La | \* | Hf | Ta | W | Re | Os | Ir | Pt | Au | Hg | Tl | Pb | Bi | Po | At | Rn |
| Fr | Ra | Ac | \*\* | Rf | Db | Sg | Bh | Hs | Mt | Ds | Rg | Cn | Nh | Fl | Mc | Lv | Ts | Og |
|   |
|   | \* | Ce | Pr | Nd | Pm | Sm | Eu | Gd | Tb | Dy | Ho | Er | Tm | Yb | Lu |  |
|   | \*\* | Th | Pa | U | Np | Pu | Am | Cm | Bk | Cf | Es | Fm | Md | No | Lr |  |

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Lachtmetal < 5 g/cm³ | Swaarmetal < 10 g/cm³ | Swaarmetal > 10 g/cm³ |

 |

Kööber

## Smolt- an köögponkter faan enkelt metalen

Gallium

(efter Römpp)| Metal | Smolt bi °C | Kööget bi °C |
| --- | --- | --- |
| Aluminium | 06603 0660,3 | 2467 |
| Luad | 03274 0327,4 | 1749 |
| Iisen | 15380 1538,0 | 2861 |
| Gul | 10642 1064,2 | 2856 |
| Kööber | 10846 1084,6 | 2927 |
| Magnesium | 06500 0650,0 | 1090 |
| Wolfram | 34220 3422 | 5555 |
| Sink | 04195 0419,5 | 0907 |
| (witj) Tan | 02319 0231,9 | 2602 |

## Legiarangen

Metalen kön oober uk faan tau of muar dääg metalen maaget wurd, det san do legiarangen:

* Bronse
* Määsang
* ...

## Luke uk diar

* Elementen

## Futnuuten
# Arthur Schopenhauer

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Arthur Schopenhauer** (1859)
**Arthur Schopenhauer** (\* 22. Febrewoore 1788 uun Danzig; † 21. September 1860 uun Frankfurt am Main) wiar en filosoof an huuchskuulliarer. Hi as för sin werk *Die Welt als Wille und Vorstellung* (1818) bekäänd. Hi wurd faan Platon, Baruch de Spinoza an Immanuel Kant an uk faan indisk filosofii beiinflöödet.

## Luke uk diar

 **Commons: Arthur Schopenhauer** – Saamling faan biljen of filmer
* Friedrich Paulsen
# Geelong

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

GeelongSteed uun Victoria, Austraalien

Steed, gratsteed| Grünj­laanj | 1838 |
| Stoot | Austraalien |
| Leit diar uun | • Victoria  • Greater Geelong City |
| Tidjsoon | UTC+10 |
| Woolkreis | Geelong, Corio |
| Geog­raa­fisk koor­di­naa­ten | 38°9′0″S 144°21′0″O |
| Mäfulger faan | Creative Cities Network |
| Iin­we­ner­taal | 180.239 |
| Hööchde auer NN | 14 meeter |
| Sas­ter­ko­muun | Athens GA |
| Grate | 1.240 kwadrootkilomeeter |
| Wä­äbs­teed | geelongaustralia.com.au |
| Fö­ör­wool | 52 |

**Geelong** as en grat huuwenstääd uun Victoria (Austraalien). Diar wene son 180.000 lidj. Hat hiart tu't Local Government Area (LGA) Greater Geelong City mä son 270.000 iinwenern.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Geelong** – Saamlang faan bilen of filmer
# Iveco

|  |
| --- |
|  Söl'ring |

| IVECO Group N.V.

  |
| --- |
| Logo |
| Rochtsforem | Società per azioni (Aktienselskep)
  |
| ISIN
 | NL0015000LU4
 |
| Grünjliar
  | 1975 |
| Hüüsing | Turin, Itaalien Itaalien
 |
| Fööringskontoor
  |
Gerrit Marx
 |
| Aarberers
  |
34.000
 |
| Jil / Jaar
  | 12,65 Mrd. EUR
 |
| Branche
  | LKW, Busi, Militeerköörtjüch, Motooren
  |
| Weebsir
  | www.iveco.com
 |
| Stand: 31. Detsember 2021 |

Di **Iveco** of IVECO (**I**ndustrial **Ve**hicle **Co**rporation) waar 1974 üs jest fan Fiat aliining grünjlair. 1975 slööt jam forskelig Firmen tö des "Corparation" töhop.

### Struktuur fan Iveco 1975

Tö Iveco haa jam 1975 des LKW-Firmen töhopslööten:

* Fiat Veicoli Industriali S.p.A., (Turin/Italien)
* Lancia Veicoli Speciali S.p.A., (Bozen/Italien)
* OM (Officine Meccaniche, (Brescia/Italien)
* UNIC S.A., (Puteaux/Frankrik)
* Magirus-Deutz AG (Ulm/Dütsklön)

Fan *Magirus-Deutz* waar 1983 di *Iveco-Magirus AG*, wan Klöckner-Humboldt-Deutz 1980 ütstiigen wiar en di Firma "Magirus-Bus" 1982 techtmaaket uuren wiar.

Leeterhen waar forskelig Firmen aurnomen. Töhop me *Renault* waar di Busfirma *Irisbus* iipenmaaket, hur di Karoseriifirma *Heuliez* töjert. Leeterhen waar di Diili koopet, wat Renault töjert en sa waar Irisbus weđer techtmaaket en Heuliez kām tö Iveco.

## Elektrowainer

Fan *Heuliez* kumt di Elektrobus-Reeg GX x37 E, wat uk üs *Iveco E-Way* forkoopet uur.

Di litj Transporter *Iveco Daily* kumt fan *OM* ön Itālien, hur di sent 1977 becht uur.

## Futnooten
# OpenStreetMap

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**OpenStreetMap (OSM)** as en projekt, diar geograafisk dooten saamelt, apwerket an för arkenään uun en dootenbeenk (Open Data) paroot häält. Jo dooten stun oner en frei lisens (Open Database License).

Mä jodiar dooten kön koorden salew maaget wurd.

## Bispalkoorden üüb't Nuurdfresk Wikipedia

* Waasterheewer Ialtürn
* Ilulisaat
* Ouagadougou

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: OpenStreetMap** – Saamlang faan bilen of filmer
# Ernst Barlach/hf

Ernst Barlach

|  |
| --- |
| Tekst uw Haliifreesk |

Ernst Barlach,
faan ham salew moolet
**Ernst Barlach** (\* 2. Janewoor 1870 in Wedel; † 24. Oktoober 1938 in Rostock; folständik noome: *Ernst Heinrich Barlach*) waos en tutsken ekspresionistisk bilhauer, skriwer än tiakner. Barlach is besoners bekaont fir sin holtplastiken än bronsen.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Ernst Barlach/hf** – Saamlang faan bilen of filmer
# Rembrandt van Rijn

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**Rembrandt**, salew moolet, 1660

**Rembrandt Harmenszoon van Rijn** (\* 15. Jüüle 1606 uun Leiden; † 4. Oktuuber 1669 uun Amsterdam, miast bluas **Rembrandt** näämd) wiar en holunsen mooler tu tidjen faan't barock. Likes dat hi al tu leewentstidj so bekäänd wiar, stoorew hi üs aarem maan.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Rembrandt** – Saamlang faan bilen of filmer
# Ganges

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

|  |
| --- |
| **Ganges** Ganga, Padma  |
| Di Ganges uun Varanasi
Di Ganges uun VaranasiVorlage:Infobox Fluss/KARTE\_fehlt |
| Dooten  |
| Laag | Indien, Bangladesch  |
| Struumsüsteem | Ganges  |
| Tuupstruum faan | Alaknanda an Bhagirathi 30° 8′ 42,4″ N, 78° 35′ 50,8″ O30.1451086277278.597457408905475  |
| Hööchde faan't hood | ~ 475 mVorlage:Infobox Fluss/HÖHENBEZUG-QUELLE\_fehltVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE\_fehlen  |
| Tuupstruum mä | Brahmaputra tu Padma 23° 48′ 0″ N, 89° 46′ 0″ O23.889.7666666666676  |
| Hööchde faan a müs | 6 mVorlage:Infobox Fluss/HÖHENBEZUG-MÜNDUNG fehltVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE\_fehlen  |
| Hööchde faan boowen tu onern | ~ 469 m  |
| Lengde | ~ 2.620 kmVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE\_fehlen (mä Bhagirathi / Hugli)  |
| Iintoochregiuun | ~ 975.000 km² (saner Hugli)  |
|  Ufluupen weeder bi a peegel Farakka | NNQ MNQ MQ MHQ HHQ | 1.181 m³/s 1.751 m³/s 12.037 m³/s 43.030 m³/s 65.072 m³/s
  |
| Struumer faan rochts | Yamuna, Tamsa, Son  |
| Struumer faan lachts | Varuna, Tamsa, Ramganga, Gomti, Ghaghara, Gandak, Koshi, Mahananda  |
| Gratstääden | Kanpur, Allahabad, Varanasi, Patna  |
| Skapsferkiar | üüb 631 km  |
| Di Ganges an sin tustruumer
Di Ganges an sin tustruumer |

A **Ganges** (Sanskrit, f., गंगा of गङ्गा, Gaṅgā) as 2.600 km lung, an di ööderlingst struum faan Indien an Bangladesch. Hi ferlääpt uun't süüden faan't Himalaya. Knaap huar üüb a welt wene muar minsken üüb ään plak. För a Hindus as di Ganges halag. Hi as furchboor fül.

Huar a Ganges mä a Brahmaputra tuuplääpt, het hi Padma an lääpt do ütj uun a Golf faan Bengaalen.

## Bilen

* Diar luup Alaknanda an Bhagirathi tuup, an het nü *Ganges*
* Gangesdelta
* Hardinge-brag
* Pilgern bi a Ganges

## Futnuuten

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Ganges** – Saamlang faan bilen of filmer
# Folkmusiik

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Finsk folkskööl *Värttinä*
**Folkmusiik** (ütjspreegen [foʊk], faan ingelsk *folk* - fulk) as en oort faan musiik, diar ham üüb traditsionel, regiunaal musiik betjocht, an det nei föörstelt. Instrumenten för folkmusiik san fööraal gitaar, gichel, fleut an duudelsääk. Uun Euroopa an Nuurdameerikoo snaaket'am miast faan *folkmusiik*, uun ööder dialen faan a welt sait'am *world music*.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Folkmusiik** – Saamlang faan bilen of filmer
# Josef Haydn

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**(Franz) Joseph Haydn** (\* 31. Marts of 1. April 1732 uun Rohrau, Niideruasterrik; † 31. Mei 1809 uun Wien) wiar komponist tu tidj faan det Wiener Klassik.
# Eetik

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

A **Eetik** as en dialfääk faan a Filosofii. Hat befaadet ham diarmä, huaram minsken hük dun wise, an wat diarfaan tu hualen as. Uun a madelponkt faan a eetik stäänt at efterseenken auer moraal. En ualen ütjdruk för eetik as **moraalfilosofii**, of **filosofii faan a weden**.

Trinjam a eetik stun a filosofiin auer rocht, stoot an selskap. Jo wurd mäenööder uk üs **praktisk filosofii** betiakent. Diar jinauer stäänt at **teoreetisk filosofii** mä sin feeg loogik, käänen an metafüsiik.

Det wurd *eetik* komt faan't greks ἠθική *ēthikē* - *a/at weden* an ἦθος *ēthos* - *at weesen*.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Eetik** – Saamlang faan bilen of filmer
# Wüüst

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Drüg kliimas üüb a eerd:
- ﻿Wüüst

- ﻿Drüg Troopen

- ﻿Tundra

- ﻿Iskliima

**Wüüsten** ((mo.) *Färkne*) san regiuunen üüb a eerd, huar goorniks of knaap wat wääkst. Det kön *hiat wüüsten* wees, diar as't tu drüg, am dat plaanten waaks küd. Of det san *kuul wüüsten*, diar as ferlicht nooch focht, man nian waremk för plaanten.

## Bilen

### Hiat wüüsten

* Sunwüüst uun Libyen
* Stianwüüst uun Ladakh
* Saaltwüüst uun Boliiwien

### Kuul wüüsten

* Iswüüst uun a Antarktis
* Uun't huuchlun faan Islun

## Grat wüüsten

| Nr. | Grate (km²) | Nööm | Kontinent |
| --- | --- | --- | --- |
| 1. | 13.200.000 | Antarktis | Antarktika |
| 2. | 8.700.000 | Sahara | Afrikoo |
| 3. | 2.160.000 | Greenlun | Nuurdameerikoo |
| 4. | 1.560.000 | Austraalisk Wüüsten | Austraalien |
| 5. | 1.300.000 | Araabisk Wüüsten | Aasien |
| 6. | 1.040.000 | Gobi | Aasien |
| 7. | 900.000 | Kalahari | Afrikoo |
| 8. | 330.000 | Takla Makan | Aasien |
| 9. | 320.000 | Sonora | Nuurdameerikoo |
| 10. | 273.000 | Karakum | Aasien |
| 11. | 273.000 | Tharr an Cholistan | Aasien |

A wüüsten nem sowat di fift dial faan't lun üüb a eerd iin, det san knaap 30 miljuun kwadrootkilomeetern. Tuup mä hualew-wüüsten as't sogoor en traaden faan't lun, det san knaap 50 miljuun kwadrootkilomeetern.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Wüüsten** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikiquote**: **Wüüsten** (sjiisk)

 **Wikisource: Wüüsten**  (sjiisk)
* Kliima
# Manhattan

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Ferwaltang |
| --- |
| US-Bundesstoot: | New York |
| Ferwaltangssteed: |  |
| Grünjlaanj: | 1624 |
| Demografii |
| Iinwenern: | 1.694.251 *(2020)* |
| Iinwenern per km²: | 28.474,8 Iinwenern per km² |
| Geografii |
| Grate: | 87,5 km² |
| Weeder: | 28,0 km² |
| Koord |
| Koord faan New York County uun New York |
| **Wääbsteed**:  |

**New York County** as en *county* uun a US-amerikoonsk bundesstoot New York, an en *borough* faan New York City (NYC). Hat as beeder bekäänd üs **Manhattan**. So het eegentelk oober det eilun, huar't üüb leit.

## Koorden

|  |  |
| --- | --- |
| **Manhattan** (güül) tesken *East River* an Hudson River uun NYC | Stääddialen faan Manhattan uun a 1920er juaren (grater bil) |

## Kwelen

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Manhattan** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Manhattan** (sjiisk)
40.766666666667-73.983333333333